Lîstikên

Cuma Boynukara

ARÎN

&

MEM û ZÎN

Yên Wergêr:
Rahmetullah Karakaya & Fehîm Işik

Evrensel Basım Yayın - 359

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Eskişehir Mah. Dolapdere Cad.

Karabatak Sok. No: 31

Şişli / İstanbul

Tel: 0212 247 65 17 (pbx)

Faks: 0212 247 24 61

web: www.evrenselbasim.com

e.posta: bilgi@evrenselbasim.com

Sêwirandina Epub: Stûdyo ya Sêwirandinê ya Papersense

Arîn & Mem û Zîn

Cuma Boynukara

Yên Wergêr

Rahmetullah Karakaya

Fehîm Işik

Dîzayna Bergê

Savaş Çekiç

Amadekirina Bergê

Bahar Eroğlu

Wêneyê Bergê

Samî Solmaz

Çapa Yekemîn: Tîrmeh 2008

ARÎN

&

MEM û ZÎN

Ji Weyselê (Ongoren) Bav re

Arîn

 (Lîstık, du beş)

KES N LÎSTIK

YEZDAN YEKEMÎN

YEZDAN DUYEMÎN

CEMŞÎD

DEHAQ

KAREN

SERFAZ

ŞEHRÎNAZ

ERNUVAZ

KEYS

FERÎDÛN

KAWA

KES YEKEMÎN

KES DUYEMÎN          Ji Cemaata Serayê

KES S YEMÎN

KES ÇAREMÎN

CİVATA NOBEDARAN

CİVATA JİNAN

CİVATA M RAN

BEŞA YEK

Lîstika Pêşiyê

(Wekî rewşa cêwiyên ku rehma dê de ne; Dengê Dayikê tê bîhistîn.)

DENG DAYİK Yezdanê Gewre, beriya her tiştî asîman afirand, paşê reng da asîmanê. Şîn, tu carî evqas bedew ne bibû. Yezdanê Gewre, paşê, ji asîman re hevalekî dahênan. Rûyê erdê pêk hat. Lewra, Yezdanê Gewre, dixwest ku rûyê asîmanê û rûyê erdê, her tim ji hev û du hayîdar bin. Rûyê erdê tijî av bû. Ferman da ku ax çêbibe. Axa bi bereket xwest ku darê bîne. Lê hewcedarî bi alîkariyê hebû. Yezdanê Gewre ferman da ji rûyê asîmanê re. Rûyê asîman, gihîşte alikariya rûyê erdê; baran û tîna roja xwe ji ser wî kêm nekir. Axa bi bereket, ji yekî re hezar da. (Cêwiya, di rehma diya xwe de dest bi leyistîkê kirin.) Ax! Cêwiyê min ên rind, çiqas xweş dilîzin... Kengî ademîzad dest bi xirabiyê kir, Yezdanê Gewre û Mîhrîban li ademîzad vegeriya û pirî caran jî wî bexşand... Lê niherî ku ademîzad rûhê xwe teslîmê xirabî û nexweşiyê kiriye, wî demî jî felaket û xirabiya xwe ji ser wî kêm nekir. Hûn bizanin ku axa bi bereket, ji yekî re hezar da. Bizanibin ku yê axê dajo jî, yê wî talan dike jî, di yek makezikê de xwe têr dikin. (Cêwiyan dest bi şer kirin.) Lê binêre, birayê xwe çawa dikesirîne. Çima evqas bê tehemûl î? Ew, birayê te ye. Qet tehemûla te jê re tune ye. Ji we dipirsim ey mêrxasan, ciwanmêran; hûn di yek makezikî de ne, lê bi hev jî nakin. Lewra, yê ku makezikekî de nînin, wê çawa tehemûlî hev bikin? Ka bêjin? Yek ji wan çawa rûnerm e; lê ya din? Ax cêwiyê min ên rind. Mêrxasên min, kenên we, ji bo min cîhanekî ye. Te vê serkêşiyê ji ku derê sitend? Çî ye ew ê ku we ji hev re evqas bê tehemûl kiriye? (Dengekî bi ken.) Min fehm kir. Hûn dixwazin demekî berê, şînayiya asîmanan bibînin. Dixwazin rojê, hîvê, sitêrkan nas bikin. Ya kulîlk û çem! Bîrnekin, ji her tiştî re wextekî heye. Her tişt di dema xwe de xweş e. Yezdanê Gewre, piştî asîman û erdê însanan afirand. Çi hîkmetekî mezin e; însan rojekî piştî afirandina xwe agir dît. Evana tev, beriya şevên dîrêj ku ber roniya rojê de winda dibûn, çêbûn. Ya Yezdanê Gewre! Ev mêrxwasên min, bila xwedî sirûştên baş, gotinên rind bin. Bila, dilê gêrikan jî ji wan nemîne. Bila rûhê wan paqij, bextê wan vekirî be. Bila erd, bi wan re dilşayî be. Çawa însan, afirandina asîman û erdê û serfiraziya rojê ya li hember şevê pîroz dikin, wisa jî bila çêbûna zaroyên min pîroz bikin. (Cêwî, dîsa dest bi şer dikin.) Şerê hev û du nekin. Di zikê min de yên wekî we re cî pir e. (Sancî digre.) Axxx... Axxx... Hûn, biratiya xwe bîrnekin. Yek ji we asîman be, yê din jî erd e. Yek ji we wê rojê bi xwe re bibe waran, yê din jî ewran... Bîrnekin, dinyayekî bê ewr, wê li ber rojê biqele. Dinyayekî bê roj jî wê li ber siya ewran, di tariyê de bimine. Wê roj bê yekî ji we wê bê ecibandin, yekî we yê din jî wê daîm bê lanetkirin. Wê hinekan yê lanetkirî jî biecibinîn. (Sanciya wê pir dibin) Çêlikê min ê ku çavê xwe pêşiyê li dinyayê veke, birayê xwe biparêze ku heqîqeta te bê fehmkirin. (Sanciya bûyînê dîsa dest pê dike. Sanciya dayîkê demekî dom dike. Pişt re qijîna her du zarokan tê bîhîstin. Dema sahne ronî dibe, cêwiyan pişta wan li me, wekî ku îbadet dikin li ser çokên xwe rûnîştîne. Dayîk nayê dîtin.)

YEZDAN YEKEMÎN Îro pîrozkirin heye. Pîrozkirina roja afirandinê.

DENG DAYÎK Tim hebû.

YEZDAN YEKEMÎN Mîna her carî te pêşengiyê dîsa da wî.

DENG DAYÎK Yê pêşengiyê da wî, Yezdanê Gewre ye. Him çi ferq di navbera we de heye, hûn herdû mîna qetên sêvekî ne...

YEZDAN YEKEMÎN Çima ew, beriya min roniya rojê ferq kir?

DENG DAYÎK Çima evqas bedbextî? Tim ji çi ditirsim tu zanî? Bedbextiyê te bila nava însana de belav nebe. Lê binêre her tişt çiqas rind e.

YEZDAN DUYEMÎN Bikaribî lê binêrî, bêgûman bes e.
(Yezdanê Yekemîn, ji ciyê xwe radibe, dike ku here.)

DENG DAYÎK Diçî ku derê?

YEZDAN YEKEMÎN Qey we jibîrkiriye? Ma ne, îro pîrozkirin heye? Ku asîman û erd û însan hatine afirandin. Îro rojekî pir bextewar e. Cemşîd, îro derketiye ser textê. Îro sersala Cemşîd e. Qey, yê her tim beriya herkesî were ferqkirinê tu yî? (Derdikeve).

DENG DAYÎK Birayê xwe her tim biparêze. Biparêze ku bila mezinahî bikeve para rojê. Biparêze ku kulîlk tov bidin. Bila bişkoj demekî zû bibin gul. Biparêze ku bila roj ji ser Nînowayê kêm nebe.

1

(Dengê Delal tê bîhîstin)

DELAL Ey rûniştwan, nebêjin me bîhîst yan nebîhîst... Îro, li ber serayê Cemşîd, pîroziya hikûmdariya wî heye. Çil sal e ku bûye hikûmdar. Îro tevayî qewman vexwendiyê pîrozbahiyê ne. Nebêjin me bîhîst yan nebîhîst... (Deng hêdi hêdi winda dibe. Rast û çepê sahnê ronî dibe. Aliyê rastê de Yezdanê Yekemîn, aliyê çepê de ji Yezdanê Duyemîn hene. Yezdan, kincên xwe diguherînin. Lîstikvan, ji ciyên cûda yên sahne û salonê ber bi sahnê ve diçin û derdikevin ser sahneyê. Sahne ronî dibe. Nava lîstikvanan de ji her salî însan hene. Hinek ji wan dewlemend in, hinek jî feqîr. Li sahneyê şêniyek heye. Yezdanê Yekemîn û Yezdanê Duyemîn jî dikevin nava qerebalixê. Ewana, him bi hevre diaxivin, him jî kom bi kom ber bi sahnê ve diçin.)

KES YEKEMÎN Yezdanê Gewre, îro asîmanê afirand.

JINA YEKEMÎN Îro çi rojekî pîroz e ku Yezdanê Gewre erdê afirand.

KES S YEMÎN Yezdanê Gewre me însana jî afirand.

JINA DUYEMÎN Yezdanê Gewre, rehmata xwe ji ser me kêm nekir.

JINA YEKEMÎN Bi alîkariya Yezdanê Gewre, însanan agir jî dît.

KES S YEMÎN Îro, şeva herî dirêj, wê ciyê xwe ji rojê re bihêle.

BI HEVRE- Bila her rojê me wiha be...

KES YEKEMÎN Hikumdarê me yê mezin Cemşîd, rojekî mîna îro derket ser textê.

JINA YEKEMÎN Ka li halê van feqîran binêrin.

KES YEKEMÎN Nizanin ku efendiyê me yê mezin Cemşîd, berî ku dilê herkesî xweş neke pîrozkirinê naqedîne.

JINA DUYEMÎN Îro em tev mîna hev in...

KES YEKEMÎN Ji ber ku îro roja afirandina me ye... (Di vê navberê de karmendên serayê tiştan li feqîran belav dikin.)

KES S YEMÎN Îro hemû kes heval in.

JINA DUYEMÎN Îro rikê me jî mîna şevê ku di roniyê de winda dibe, wê winda bibe.

KES YEKEMÎN Yezdanê min ê gewre, bila roja xwe ji ser Nînowayê kêm neke. (Şênî hê didome; Yezdanê Duyemîn diçe cem yekî ku li şahiyê ye.)

YEZDAN DUYEMÎN (Karen re) Tu vî gula venekirî nabînî?

KAREN Ev kî ye? Ji çi kesan e? (Yezdanê Duyemîn bi Karen re xeberdide; di vê navberê de hîvenîv derdikevin. Hîvenîvek ronî dide Karenê, ya din jî Serfazê ronî dike.)

YEZDAN DUYEMÎN Ey mêrxwas, cengawer, tu çima wiha xemgîn bûyî. (Vê car jî diçe cem Serfaz) Ey dîlber, ew mêrxwas çima evqas li te dinêre? Wisa dinêre ku çavê wî ji te bêtir tu kesî nabîne.

SERFAZ (Ji xwe re dibêje) Tu dibêjî ku li ser erdê evqas mêrxwas, evqas bejin bilind...

YEZDAN DUYEMÎN Yaaa!.. (Yezdanê Yekemîn, bi aliyê Dehaq ve diçe, Dehaq, ber textê disekine. Ev çûyîn, wekî çûyîneki bi lêgerîn e.)

YEZDAN YEKEMÎN Lê binêre, herkes çiqas rind e û bi kêf û şahî ye. Dinya çiqas dilxweş e. Ey gêncê mêrxwas, tu çima wiha bedbextî?

DEHAQ Naaa! Ez jî dilgeş im.

YEZDAN YEKEMÎN Îro dîsa wê hikumdariya Cemşîd were pîrozkirinê. Ji bo ku hikumdariya wî daîm be wê dehiyan bidin. Yaa! Wê wisa bikin. Lê binêre herkes çiqas bi kêf û şahî ne...

DEHAQ Ey derwêş, tu ji ku yî, ji çi kesan î?

YEZDAN YEKEMÎN Ez rêwiyekî me. Îro li vir im. Bi derketina rojê ve bager min bibe ku derê, ez ê jî herim wê derê. Halê min ev e.

DEHAQ Îro, sersala hikumdariya bavê min e. Çî yekî bextewar e ku bi serfiraziya rojê ya li hember şevê ve derketiye ser textê. Ev dema xweş ji wî re nesîb bûye.

YEZDAN YEKEMÎN Tu wisa dibêjî bila wisa be gêncê mêrxwas û baqil û zana. Belkî Yezdanê Gewre, ji bo te jî di rojekî wiha de derketina ser textê nesîb bike. Belkî...

DEHAQ Min ewqas şer bi rêvebir û her tim jî bi serfirazî vegeriyam.

YEZDAN YEKEMÎN Ez zanim; lê, te bi dilê te teqdîr nekirin.

DEHAQ Tu, ji min re dixwazî hin tiştan bêjî? Biaxive ey derwêş.

YEZDAN YEKEMÎN Çi bêjim nizanim. Ji çi behs bikim? Wê gotinê min ciyê xwe bibînin? Lê ez ê dîsa jî bibêjim.

DEHAQ Ey derwêş... Gotinê te çima bedilhewa biçe?

YEZDAN YEKEMÎN Çi bêjim nizanim. Bêgûman ez ê bêjim, lê qebûlkirina peyvên min dijwar in, zanim. Tu bizanî ku halê dinyayê ev e. Şûr dibire, lê dest pesnê xwe didin. Yê min jî wisa ye.

DEHAQ Rast e.

YEZDAN YEKEMÎN Te ji her tekoşinê, gelek xenîmetan anî. Te xezîna Cemşîd ewqas tijî kîr. Cemşîd, ji bo vê mêrxwasiyên te ji te re çi başî kir?

DEHAQ Yê ku pêwîst bû min bi cîh anî. dî wê çi bike?

YEZDAN YEKEMÎN Lê binêre, tu welîaxt jî nînî.

DEHAQ Divê ez welatên nû, bajarên nû bibînim.

YEZDAN YEKEMÎN Jibîr neke. Kevneşopekî wisa ya serayê heye ku... Vî kevneşopê tu nikarî ji holê rakî. Pir zehmet dixuye. Roj were, wê ji te re wiha bêjin. Tu jî zanî ku wê ji te re bibêjin hikumdarî ne ji te re, ji apê te re minasib e... Apê te hê gênc e. Lê bi ya min ev şan, ev saltanat li te tê. Ya! Ez vî dibêjim. (Tam di vê demê de ewrekî reş tê li ser Yezdanê Yekemîn û Dehaq digre. Aliyê din gel di şêniyê de ne. Serfaz û Karen, li alî hev û du dinêrin.)

DEHAQ Baş e, lê wê çawa bibe.

YEZDAN YEKEMÎN Tu ji dil bixwaze, bes e. Tu ku bixwazî wê roj û şev jî bi hev û du re bi aheng bin. Ev yeka naye terîfkirin. Aha wilo ji xwe re xeber didin. Tu bizanibe ku ez rastiyê dibêjim. Heya niha tu çûyî kîjan şerî, tim bi serfirazî vegeriyayî. Belê, vegeriyayî... Ez tişteki dibêjim. Binêre, di binê piyê te de bîrek heye. (Dehaq, paşve diçe.) Metirse.

DEHAQ Ez ji tiştekî natirsim.

YEZDAN YEKEMÎN Gavekî din wê Cemşîd were. Wî li ser bîrê bisekine. Ew bîr wisa kur e ku, kî bikeve, xilasbûna wî ne mumkin e.

DEHAQ Tu, ji min re dibêjî bavê xwe bikûje. Ez ê çawa bikim? Ku ez bavê xwe bikûjînim, ez ê werim lanet kirinê. Nikarim wî bikûjînim...

YEZDAN YEKEMÎN Her tişt di serî de zor dixuye. Ku mirov niyet kir, rihet dibe. Carekî bifikire mezinê min, rûyê erde wê bi te re dilşad be.

DEHAQ Ditirsim ku Yezdanan min bi daîm lanetkin.

YEZDAN YEKEMÎN Tu vî zanabûna xwe, hunera xwe ji însanan veşêrî, wê gavê tu yê werî lanet kirinê.

KAREN Îro ez wisa dilgeş im ku bi qasî muyekî sivik im.

SERFAZ Li Nînowayê evqas mêrxwas hebû?

YEZDAN DUYEMÎN Mêrxwasê van erdan tu carî xilas nebû ku!

CIVAT BI HEVRE Bila her roja me wiha be...

DELAL (Denge wî tê bîhîstinê) Efendiyê me yê mezin Cemşîd, selam dide gelê xwe. (Cemşîd bilindiya li ber serayê dixuye. Li cem wî jî Şehrînaz û Ernuvaz hene. Şahî û dilgeşiya gel nayê terîfkirinê.)

CEMŞÎD (Selam dide gel) Gele Nînowayê, nav û dengê min di bin piyê we de ye. Hûn bizanin ku wê li Nînowayê tu kes bêbext nemîne. Bila her roj wiha be. Encax yê dil tijî wê ji serfiraziyekî biçin serfiraziyekî din. Tiştên ku Yezdanê Gewre daye me, divê em qedrên wan bizanibin. Kî ji Nînowayê re îteat bike, bizanin ku wê tu car roja wî reş nebe.

KES YEKEMÎN Çi rojekî dilgeş e.

JINA YEKEMÎN Mîna asîman xwe bi kulîlkên stêrkan ve bixemilîne.

CIVAT BI HEVRE Bila her rojên me wiha be.

DEHAQ (Bi xwe re diaxive) Yezdanê Gewre, tu qewet bidî min. (Ewrên reş, ser serayê digre.)

JINA YEKEMÎN Ev ewrên reş li şêniya me çi digerin.

KES S YEMÎN Nînowa tê lanetkirinê.

KES DUYEMÎN Ya Ahûramazdayê Mezin, tu li me bihewî.
(Yezdanê Duyemîn bi evîndaran re meşgul e)

DEHAQ (Li pişt Cemşîd disekine û bi hêzekî çiqas jê tê, Cemşîd dehfdide.)

CEMŞÎD (Dema ji ber çavan winda dibe, dengê wî tê.) Ayyy...
(Di nava gel de xirecir çêdibe. Her du evîndar wekî ku ji vê xirecirê bêhaybin duxiyên. Her ku diçe xirecira nava gel zêde dibe.)

KES YEKEMÎN Çi bû, ji efendiyê me yê mezin re?

DEHAQ Efendiyê me yê mezin, bavê min e; ew hikumdarê mezin Cemşîd e.

JINA YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin li ku derê ye?

DEHAQ Yezdanan, hikumdarê me yê mezin lanetkirin. Bila merasîm xilas be. Bila şahî bisekine. Bila ji dêvla cejn şîn dest pê bike.

ŞEHRÎNAZ Çi hate serê Cemşîdê birayê me, efendiyê me yê mezin re?

ERNUVAZ Ev erdana êdi bila bê şîn nemine.

ŞEHRÎNAZ Roja Nînowayê reş bû. (Her du evîndar, hê li cem hev in. Hîvenîva ku ronahiya wê li ser wan e, dibe hîva gilover. Li aliyekî ve jî tariya ewran li ser serayê digre.)

DEHAQ (Bi çavê xwe, li Yezdanê Yekemîn digere) Tevayî dinya qala me dike, tu çûye ku derî? (Reşayî bilind dibe)

KES YEKEMÎN Ev ewrana... Cemşîd, hate xezeba Yezdanan...

ŞEHRÎNAZ Tu nabînî, tevayî nexweşî ketine milên hev û li ser Nînowayê digerin. (Dengê ewra tê, hîva gilover dehî rind tê dîtinê.)

JINA DUYEMÎN Ev şahî di nava xwînê de gemar bû. Tarî biserket, zora ronahiyê bir.

KES DUYEMÎN Bi dilxwerabî neaxivin. Wê Ahûramazdayê Mezin li me bê rehmê. Wê rê nîşanî me de.

ERNUVAZ Ev ewrana... Zu bighîje Keys... Bighîje ku bila ewr belav bin. (Hîva gilover, serê tevayî sahnê digre. Însanan xwe ser û rû avêtine erdê. Tenê Serfaz û Karen li ser piya ne.)

2

(Li serayê derbas dibe. Şehrînaz û Ernuvaz, di şînê de ne.)

ŞEHRÎNAZ Bextê me çi reş e. Me çi kir ku te vana ji me re rewa dît, ey Yezdanê me yê mezin. Roja Nînowayê tune ye, êdî her tim şev e. Ji ser mirina birayê me yê mêrxwas sê roj derbas bû. Niha, kurê wî hikumdarê gel e. Yezdanê Gewre, rûhê Cemşîd, ji nexweşiyê paqij bike.

ERNUVAZ Hey gîdî Cemşîd hey! Tu ew mêrxwas bû ku te maran kedî kiribû. Tu bi hutan re bibû heval. Çawa bû ku te canê xwe evqas erzan da?

ŞEHRÎNAZ Ax xwîşka min a rind. dî roja me tarî ye.

ERNUVAZ Evqas heyfa xwe neyne. Yezdanê Gewre eger dert dabe, dermana wî jî daye. Qey tu nizanî?

ŞEHRÎNAZ Ma tu jî nizanî? Dehaq, civatê berhev kiriye û ji wan aqil distîne. Ya, wisa çêdike...

ERNUVAZ Dîsa xwe ji bo şerekî amade dike?

ŞEHRÎNAZ Hisaba şerekî wisa dike ku, wê li serayê xwîna birayan bibe gol.

ERNUVAZ Nikare pêk bîne. Tu mîna nezana diaxivî. Warisî vî textî yek e; ew jî apê me Keys e. Wê gavê ev kesera te ji bo çî ye?

ŞEHRÎNAZ Ev kesera min ne vala ye xwîşka min a delal. Dehaq, dixwaze bibe hikumdar.

ERNUVAZ Bila bager, van gotinê te ji devê te bigre û hilde bibe... Tu çi dibêjî wiha! Birayê me Cemşîd, evqas wextî de çi çêkiriye ku ew ê di nava şevekî de wî biqedînin. Civat, ji vî tiştî re razî dibe?

ŞEHRÎNAZ Tu civatê zanî. Dehaq jî zanî. Eger Dehaq, xezîna serayê veke, wê civat razî bibe.

ERNUVAZ Ya wê Keys çi bibe? Civat, wê guh bide Keys. Evqas bêkeser nebe. Dehaq, xwedî xuyekî baş e.

ŞEHRÎNAZ Ez ditirsim...

ERNUVAZ Metirse. Tu zanî wexta ku Dehaq ji dayîk bû, yezdanan Nînowayê bi baxçeyên gulan xemilandin. Wexta ku Dehaq çavê xwe li dinyayê vekir, li Nînowayê keserê, ciyê xwe da şayiyê. Qey te wan rojan bîrkiriye?

ŞEHRÎNAZ Dixwazim tim ji van gotinên te bawerkim. Dixwazim; lê di destê min de nîne.

ERNUVAZ Qelbê xwe bêxem bigre. Xwîna Cemşîd hê zuwa nebûye. (Keys dikeve hundir. Şehrînaz û Ernuvaz, xwe davêjine ber wî.)

KEYS Ez hatim ku bi we re xeber bidim. Rabin. Dehaq, civatê berhevkiriye, bi wan re diaxive. Gotinên ku tên gotin rast be, dixwaze bibe hikumdar...

ERNUVAZ Wê civat jê re îteat bikin?

KEYS Wê bikin bikin... Lê dinêrim hûn hêza xezîna serayê naynin bîra xwe. Hûn zanin. Ew xezîne, her tiştî, ji însanan re dide çêkirinê. Xezîne, wisa ye ku xwar û bar bi wî rast dixuye.

ŞEHRÎNAZ Rast dibêjî.

KEYS Her çiqasî zanim civat gotina wî nagre, lê dîsa jî dîlê min rehet nîne. Min got ya! Hinekî ji wan li serayê pey şanê de ne. Hinek jî pey nav û deng... Ditirsim, roja Nînowayê her tim tarî be.

ŞEHRÎNAZ Tu çi dibêjî, ey mezinê me?

KEYS Rastiyê dibêjim. Hûn zanin. Dehaq, wexta zarok bû jî çavê wî têr nedibû. Niha jî wisa ye. Zalimtiya wî her kesi ditirsîne. Tirsa civatê ya ji wî qet ne dûr e.

ERNUVAZ Ev gotinên te, bi qasî mexrib û meşriqê ji hev dur in. Bê keser be. Daxwaza min ev e ku Dehaq, adet û ananeyên serayê bîr neke. Ji civatê re îteat bike.

KEYS Li pêşiya me rojên zor hene. Ber xwe bidin. (Kesê Çaremîn dikeve hundir. Temena dike.)

KES ÇAREMÎN Efendiyê me yê mezin, min ji te re xeberekî girîng anî.

KEYS Ez te zanim, baş jî nas dikim. Bavê te jî însaneki hêja bû. Li seraya me de keda bavê te gelek e. Guhdariya te dikim, merivê xwedî qelbekî baş û pak...

KES ÇAREMÎN Efendiyê me yê mezin, hinekî ji serayê dûr bisekinin. Nizanim çawa bêjim.

KEYS Bêje merivê biaqil...

KES ÇAREMÎN Dehaq bi pêşketiyên civatê re yek û yek xeber dide. Çavê wî ji şan û şohretê wêdetir tiştekî nabîne. Tirsa Ahûramazda jî di qelbê wî de nemaye. Dixwaze bibe hikumdar. Her çiqas hê di serî de be jî, gihîştina encamê dûr naxuye...

KEYS Ez zanim...

KES ÇAREMÎN Çima dikenî efendiyê me yê mezin?

KEYS Bi halê Dehaq dikenim. Aliyêkî ve jî ji bo Dehaq şîn digrim.

KES ÇAREMÎN Şîn digrî?

KEYS Şîn digrim ya... Çimkî Yezdanê Gewre, ken ji wî stendiye. Rêvebirina vê serayê, kevneşopiyên vê serayê nayne bîra xwe. Çi dem hikumdar adet û ananeyên serayê bîrbikin, civatê bixapinin, bizanibin ku ev saltanat jî jê re dibe kirasekî ji agir.

KES ÇAREMÎN Ji bo wê... Ji bo wê efendiyê me yê mezin, min hespek amade kir. Li ber derî disekine.

KEYS Ez bi ciyekî ve naçim merivê biaqîl. Tiştê ji Dehaq were jî min natirsîne....

KES ÇAREMÎN Ji bo ev birîn sar bibe, jê re gelek dem divê. Hûn, wî ji min bêtir dizanin.

KEYS Wextê tu dibêjî çî ye? Wext... Ew birîna di wextê ku tu dibêjî de sar nabe, naye girtin, her weha mezin dibe. Wê ewqas zêde bibe ku meriv nikare texmîn bike. Gotina dawiyê ev e. Ez ê li vir bimînim. Bi cîkî ve naçim. (Kesê Çaremîn, temena dike, derdikeve.)

ŞEHRÎNAZ Ev ên ku hatin serê me...

KEYS Bi sebir bin. Min baş guhdarî bikin. Dixwazim hûn bizanibin. Eger tiştek bê serê min, kurê min Ferîdûn, biparêzin. Ruyê wî spî, bextê wî vekirî be. Ji bo rojên bi zehmet amade bin.

3

(Li serayê derbas dibe. Civat berhev bûye xeberdide.)

KES YEKEMÎN Yezdanê Gewre wisa xwest...

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin Cemşîd, hût û ejderhan mexlup dikir. Çima ji xwe baldar nebû, min hê jî fehm nekiriye...

KES S YEMÎN Ditirsim li ser Nînowayê bêqudimiyekî digere.

KES DUYEMÎN Bila rojê me tarî nebe. Ewrê tarî yê ku wextê şêniyê hatin, carekî be jî ji ser serayê neçû. Ditirsim. Ey merivê zana, biaqil û agadar. Tu ji van tiştên bûyî re çi dibêjî?

KES ÇAREMÎN Ey efendiyan... Ez dibêjim, ku divê em pir baş bifikirin; êdî ew wext e ku tarî mexlubê rojê bûye. Nînowa ketiye şînê. Divê em bizanibin ku Cemşîdê xislet baş, qelb pak, şana xwe, saltanata xwe, rojê xwe nekir roj û ji nava me dest kişand çû. Yezdanê Gewre wiha xwest. Rast e. Divê meriv jî fikarê bike. Ev mirin, ditirsim bibe sedemên felaketên mezin. Ez ji vê ditirsim.

KES YEKEMÎN Ey merivê zana tu çima wiha xeber didî?

KES ÇAREMÎN Tama xezînan şêrîn e. Yezdanê min ê mezin, xwediyê hemû hêzan; yê qelbê pak jî, yê nepak jî zane. Hûn zanin, efendiyê me yê mezin Cemşîd, remil avêtibû.

KES DUYEMÎN Em zanin.

KES ÇAREMÎN Kuştina wî, encax bi destê yekekî ji goştê wî, ji xwîna wî, ji canê wî mimkun e. Ma ne wisa ye?

KES YEKEMÎN Ey merivê zana. Tu bi gorî emrê xwe xebernadî. Bi gotina te, efendiyê me yê mezin hatiye kuştin. Wisa nîne?

KES S YEMÎN Şêniyê de, yê li cem wî tev li serayê bûn. Kesekî ne dixuya tune bû.

KES YEKEMÎN Hûn zanin, Dehaq çu kîjan seferê, bi serfirazî vegeriya. Xezîne danî ser xezîna serayê.

KES ÇAREMÎN Lê, ew qet ne yekî edil bû.

KES YEKEMÎN Ne yekî bi ezmon bû. Niha êdî xwedî ezmon e. Emrê wî jî, ezmonê wî jî têr dike.

KES ÇAREMÎN Adetên serayê hene. Xwediyê wî text û tacî, Keys e. Hûn zanin, ev wesiyeta efendiyê me yê mezin Cemşîd e. Efendiyê me yê mezin, qewma xwe bextewar dikir. Yekî bi edalet bû. Dizanî bû ku wê Keys jî, ji riya wî biçe.

KES YEKEMÎN Ez dibêjim Keys kal bûye. Dehaq mêrxas e, ciwan e. Ew, layiqî vî text û tacê ye.

KES DUYEMÎN Hûn zanin Dehaq, ku merivekî esîl û dilpak e. Layiqê rêvebirina van erda ne. Heta ev erdana jê re hindik in jî.

KES ÇAREMÎN Niha hûn dibêjin adetên serayê bîrbikin. Wisa dibêjin, ne? Em ebdê ber deriyan in. Em dikarin ji xwar re rast bêjin. Baş tê zanîn ku şûna efendiyê me yê mezin tijî nabe. Zanim. Lê wê Keys, ciyê wî tijî bike. Qe nebe, ji wî paşve namîne. Yeki zana ye, pispor û agadar e.

KES SEYEMÎN Adetên me qey evqas bê qewet e ku carekî neye cî, wê êdî ji binîve winda be. Keys, birayê efendiyê me yê mezin e. Dehaq jî kurê wî ye. Ji bo tac, kurê wî hê hêja ye...

KES ÇAREMÎN Bi sebir bin. Lez mekin.

KES YEKEMÎN Text vala ye. Qewma ku texta wî vala be, belav dibe. Qewim, dikevin pêsîra hev û dû. Valabûna textê xeter e.

KES ÇAREMÎN Di navbera Dehaq û Keys de wê cûdayî derkeve. Dumahîka vî karî nexweş dixuye. Ev text, wê bibe cenawerek wisa ku wekî xwe bi xwîna birayan têr bike... Wê birakujî çêbibe.

KES DUYEMÎN Hûn zanin, wê Keys jî vî tîştî maqûl bibîne.

KES ÇAREMÎN Ji Yezdanê Gewre dixwazim ku, roja Nînowayê tarî nebe.

KES YEKEMÎN Hûn zanin. Dehaq, pir biqewet bûye. Eger em vê tiştî nedin wî, wê bi zorê bistîne. Belê, bi zorê bistîne. Wê gav, wê bira birayan qir bike. (Dehaq dikeve hundir. Yên hundir selam didin wî.)

DEHAQ Ew halê we çiye?

KES YEKEMÎN Hûn zanin, bîrkirina şewata efendiyê me yê mezin ne hêsa ye.

DEHAQ Tê bîrkirinê tê. Bêgûman, hûnê jî bîrbikin. Bavê min, bi destê dijminekî bihata kuştin, wê şevata me dehî mezin bibûya. Di şerekî de bihata kuştin wê şevata me, hê zêde bibûya. Yezdanê Gewre, evdê ku jê hezdike dehî zû digre ba xwe. Çiqas bextewar im ku Yezdanê Gewre wî bi merhemeta xwe ve ji nav me girt û niha jî wî hemêzkiriye. Ev, îşaretekî ye. Îşaretekî wisa ye ku, ji bo çavên ku bibîne heqiqetê her tim di hundirê xwe de vedişêre. Tenê yê zana ji vê sirê fehm dikin.

KES ÇAREMÎN Şewata dilê me, tenê ev dilgeşî sar dike.

DEHAQ Hê wê pir dilgeşiyên me çêbin. Hûn civata vî serayê, hûn zana û merivên agadar; dûh şev min xewnekî dît. Xewnê de, bavê min, min hikumdar îlan kiribû. Min tac dabû serê xwe. Di riya wî de diçûm. Nînowa bibû gul û gulîstan. Ya! Wisa bû. Dêw û ejderhan ji min re secde dikirin. Paşê melûnekî hat, tacê ji serê min derxist.

KES YEKEMÎN Bila derxistina taca serê we ne mimkûn be.

DEHAQ Baş e, hê min tac nedaye serê xwe.

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin, me jî ji text û tacê xeber dida.

DEHAQ Biryara we?

KES ÇAREMÎN Tu bi adetê me zanî efendiyê me. Hûn zanin, guherandina adetên me, wê ji Nînowayê re xirabî û dilnexweşî bîne. Ji xwe ewrên tarî qet ji ser me naçin. Ewr heye, baran tûne. Tenê hûn dikarin vê bêxêriya ku li ser Nînowayê digere, ji holê rakin.

DEHAQ Helbet ez ê rakim.

KES ÇAREMÎN Ji bo ev bêxêrî rabe tenê riyekî heye.

DEHAQ Bêje ey merivê agadar.

KES ÇAREMÎN Divê ev text û tacê, em bidin xwediyê wî.

DEHAQ Nebêjin nefikirî me. Pir fikirîm. Nebêjin ez vî biryara bêyî ku bifikirim eşkere dikim. Pir fikirîm. Nebêjin nefikirî ye. Wisa nefikirin. Hikumdariya min, Yezdanê Gewre xwest. Dixwaze, ez bibim hikumdar. Ez vî zanim. Eger hûn jî minasib bibînin ez dixwazim tacê verbigrim.

KES YEKEMÎN Minasib e.

KES DUYEMÎN Minasib e.

KES S YEMÎN Minasib e.

KES ÇAREMÎN Ev erdê bi bereket, edî wê bi bageran tev li hev be. Ev erdana, êdî wê ji yekî re hezar nedin. Wê xela derkeve. Dayik, wê zarokan çênekin. Ev erdana, wê mîna berê mêrxwas û cengaweran mezin neke.

DEHAQ Tu wiha çi dibêjî!

KES ÇAREMÎN Rastiyê dibêjim efendiyê min.

DEHAQ Lê dinêrim hinek naxwazin ez derkevim ser textê. Ma hûn nizanin, em ê gotina civatê bi gor usul û kaîdeyên xwe yên adetî bi cîh bînin?

KES YEKEMÎN Hûn destûr bidin, bila merasîm dest pê bike.

KES ÇAREMÎN Ez dibêjim ku efendiyê me yê mezin, bila hinekî sebir bike. Fikra Şehrînaz û Ernuvaz jî carekî bistîne.

DEHAQ Zû gazîkin. (Kesê Yekemîn, temane dike û derdikeve.) Tu dibêjî sebir bike ey merivê zana. Ez dixwazim bibim hikumdar. Tu jî ji min re dibêjî sebir bike. Tu nizanî, qevmên bêserî dimînin çi bi serê wan tê. Qewim, dikevin pey hikumdarên din. Ya, wisa dibe. Tu dilê xwe fire bigre. (Şehrînaz û Ernuvaz, dikevine hundir. Li cem wan Kesê Yekemîn heye. Kesê yekemîn, temena dike.) Ka werin. Gulpikên venekirî yên Cemşîd.

KES DUYEMÎN Saltanata te dirêj be efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Hûn, ji hikumdariya min re razî ne?

KES DUYEMÎN Bijî Dehaq...

KES YEKEMÎN Merasîm destpêkir, efendiyê me. (Derdikeve)

DEHAQ Hûn çima wiha bêkêf in?

ŞEHRÎNAZ Hê ava şuştina birayê me Cemşîd, ziwa nebû.

DEHAQ Ji ewra ye.

KES ÇAREMÎN Efendiyê me.

DEHAQ Bila merasîm destpêbike.

ERNUVAZ Lê Keys...

DEHAQ Civatê, hikumdariya min minasib dît. (Kesê Yekemîn dikeve hundir. Destê wî de tepsiyek heye. Tepsiyê de jî tacek. Tepsiyê, li ber Şehrînaz û Ernuvaz digre.)

KES YEKEMÎN Saltanata te bila daîm be. (Merasîm dest pê dike. Kesê Çaremîn, Şehrînaz û Ernuvaz, bêçare li hev dinêrin. Şehrînaz û Ernuvaz, tacê didin serê Dehaq.)

KES ÇAREMÎN Roja Nînowayê bila tarî nebe.

DEHAQ Min we hilda harema xwe.

ŞEHRÎNAZ Çawa dibe efendiyê me? Ez hê di şînê de me. Mirina bavê te hê nû ye. Çawa dibe ku we xwe bi dinyayê ve girêdaye.

ERNUVAZ Li me bê rehmê, me neşewitîne, efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Ez kesî naşewitînim.

KES S YEMÎN Efendiyê me yê mezin, her tişt wekî ku we emir kiriye...

DEHAQ Hadê dilgeşbin. Bila sifreyê deynin.

4

(Yezdanê Yekemîn û Yezdanê Duyemîn, dîsa rast û çepê sehnê de sekinî ne. Kincê xwe diguherînin. Yezdanê Yekemîn aşpêj, Yezdanê Duyemîn jî di cilê derwêşa de ye. Yezdanê Yekemîn, kincê aşpêja li xwe dike, derdikeve diçe. Yezdanê Duyemîn jî kulîlkê ku berhevkiriye, ji xwe re dike tac. Karen, dikeve hundir. Karen, li destê Yezdanê Duyemîn dinêre û çavê wî li ser dimîne.)

KAREN Taca xwe çiqas bedew û ahengdar çêdikî.

YEZDAN DUYEMÎN Rind dixuye, ne wisa?

KAREN Dilê, însanên ku lê dinêre xweş dike.

YEZDAN DUYEMÎN Wisa ye gêncê delal! Tu zanî, ez vî tacî ji bo çi çêdikim?

KAREN Nizaniii...

YEZDAN DUYEMÎN Ka bifikire, binêrim.

KAREN Ez ê bêjim ji bo hîva şevê çêdikî, lê... (Yezdanê Duyemîn, berkenî dibe.) Tu çima dikenî?

YEZDAN DUYEMÎN Bi te dikenim.

KAREN Çima bi min?

YEZDAN DUYEMÎN Bi te tabî. Ey gêncê evîndar, lê dinêrim çavê te ji evîna xwe bêtir tiştên din jî dibîne.

KAREN Çawa?

YEZDAN DUYEMÎN Kulîlkan dibîne, dinyayê dibîne...

KAREN Qey tu nizanî ey zana, yên evîndar in, kulîlkan bi kulîlkî, dinyayê jî bi dinyatî dibînin.

YEZDAN DUYEMÎN Çawa nizanim. Ev, her weha çavkaniya zanatiyê min e. Evîn, rastiya veşartî ye.

KAREN Ey derwêş, tu kî ye? Ji ku derî tê, diçî ku derî? Meriv li halê te dinêre, wekî ku tu xerîbê van dera bî.

YEZDAN DUYEMÎN Ez rêviyekî me. Nasekinim digerim. Li ku derî çivîkekî bask şikestî hebe, ez li wir im. Min ji te hez kir gêncê delal. Ka rûne. (Karen, li cem rûdine)

KAREN Te nebihîst.

YEZDAN DUYEMÎN Çi?

KAREN Mirina efendiyê me yê mezin.

YEZDAN DUYEMÎN Min bihîst.

KAREN Mirina efendiyê me yê mezin, elametên başiyê nîne. Şuna wî de me digot wê birayê wî bibe hikumdar. Wisa nebû. Kûrê wî Dehaq xwe hikumdar îlan kir. Ev yeka jî me ditirsîne.

YEZDAN DUYEMÎN Mirin jî, jiyan jî tenê ji bo însanan nîne. Ji bo tim mexluqata ye. Lê dinêrim te ji vê tacî hez kir.

KAREN Bi navê Yezdanê Gewre ey derwêş, hê tu çi karî dikî, te ji min re negot.

YEZDAN DUYEMÎN Ez qasidê dila me. Ji dilên birindar re şîfa belav dikim. (Tacê dîrêj dike.)

KAREN Ez nikarim vî tacî qebûl bikim.

YEZDAN DUYEMÎN Çima?

KAREN Çimku vî tacî te çêkir. Ez ê, taca ku bi xwe çêkim bidim serê Serfaza xwe.

YEZDAN DUYEMÎN Tu zanî merive mêrxwas.

KAREN Sibekî radibim dilê min xweş e, sibekî radibim dilê min teng dibe. Teng dibe, çimku ditirsim. Ji çi ditirsim tu zanî? Tu nizanî. Ji te re bibêjim. Sedemê tengasiyê dilê min, efendiyê me yê mezin e. Çiqas keçikên bedew hene, her roj yek ji wana dixe harema xwe. Ev jî min ditirsîne. Yaa... Ku Serfaza min jî bigre harema xwe ez ê çi bikim?

YEZDAN DUYEMÎN Ey merive evîndar, çima tiştê wiha nexweş difikirî?

KAREN Hûn Dehaqê nasnakin, bo wî wisa xeberdidim. Ew Şehrînaz û Ernuvazên gulrû, ji rûyê wî de ketine şînê... Sedema şîna wan Dehaq e.

YEZDAN DUYEMÎN Tu meraq neke. Tu yekî qelb pak î. Serfaz jî wisa ye. Yezdanê erd û ezman afirandiye, qet dihêle neheqî li evîna we be.

KAREN Nahêle, ne wisa?

YEZDAN DUYEMÎN Dilê xwe fire bigre ey evîndar. Riya başiyê de çi ji destê te tê, paşve nehêle. Heqê te çi be, wê Ahûramazdayê Mezin bide te.

KAREN Ka bêje madem ku wisa ye, wê Serfaza min bibe yara min?

YEZDAN DUYEMÎN Min got ya. Ew ê ku bibe yara te ew e. Tu bizane ku aqlê Serfazê de jî tu heyî. Wisa bûye ku, bi tenê xeyala te radibe û radize. Carekî be jî, te ji zîhna xwe dernaxe. Dilê wê de her tim tu heyî. Hê çi dixwazî!

KAREN Diçî ku derê?

YEZDAN DUYEMÎN Hê ez ê riya avê vekim. (Derdikeve)

KAREN Riya te vekirîbe ey derwêş. (Hinek bi taca xwe re meşgul dibe.) Ey gulpêkan, rêhanan, binefşan... Ji we çi dixwazim hûn zanin? Dizanin dizanin... Dizanin, ji bo wê wiha binaz in. Ey dara gulê, ji ber ku min gulpêkê te ji te sitend, tu ji min xeyidî yî. Ez ê, wê bi taca Serfazê ve kim. Ey rêhan, bêhna xwe ji me kêm neke. (Serfaz tê.). Tu hatî?

SERFAZ Hatim.

KAREN Ez ê ji te re tacekî çêkim.

SERFAZ Çiqas jî rind çêdikî.

KAREN Derwêşekî hînî min kir. Çima ew rûyê te yê gul nakene?

SERFAZ Ditirsim Karen.

KAREN Çima ditirsî?

SERFAZ Ji xezeba Dehaq ditirsim.

KAREN Ku xezeba wî hebe, binêre yê me jî gûlên me hene. Ku zilma wî hebe, yê me jî çiyayên me hene. Hê rojê me yê bûyînê, evînê me yê jiyînê hene.

5

(Dehaq, li textê xwe rûniştiye. Sifre li ber wî amade dikin. Alîkî we nan dixwe, alî din ve jî bi yên cem xwe re diaxive. Li cem wî, ji bilî Kesê Yekemîn yên li cimeatê hene.)

DEHAQ (Kesê Çaremîn re.) Ey merivê zana û agadar, çendekî ye te bi dilkeser dibînim. Sebeba bêkêfiyê te çî ye?

KES ÇAREMÎN Çi bêjim efendiyê me yê mezin, nizanim ku...

DEHAQ Bêje bêje.

KES ÇAREMÎN Dema bavê te de, seraya me cîhê edaletê bû. Bêgûman, niha jî wisa ye. Lê wê demê dilê kesekî ji serayê temsar nedibû. Niha çi bêjim, nizanim...

DEHAQ Ji min re dibêjî, em ne bi edalet in, ne wisa?

KES ÇAREMÎN Hûn jî zanin efendiyê me, bêxêriyek hatiye bajarê me. dî em nizanin, vê bêxêriya wê kengî ji serê me here...

DEHAQ Ma bêxêriyê min ani? Çi diqewime? Hûn çima van xirabiyan ji min re nabêjin. Sebeba wî çiye, qet nesekinin ji min re bêjin.

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin, yê niha dilê wan ji serayê tamsar in, dema bavê we de jî wiha tamsar bûn.

DEHAQ Dîsa Medî tamsar in, ne wisa?

KES S YEMÎN Dijberiyekî serê xwe hildaye diçe, efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Çi dixwazin, derdê wan çî ye?

KES DUYEMÎN Cot dikin, heywanan xwedî dikin, hûn zanin efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Eêê...

KES DUYEMÎN Lê tu car heqê serayê, naxwazin bidin...
(Kesê Yekemîn, dikeve hundir. Temena dike. Li cem wî Kawa heye. Destê Kawa de mertal heye. Kawa jî temena dike.)

KES YEKEMÎN Saltanata te daîm be efendiyê me yê mezin. Ji qewmê Medan Kawayê Hesinkar, dixwaze diyariyek bide te.

DEHAQ Çî ye diyariya te?

KAWA Mertaleke efendiyê me yê mezin. Mertaleke wisa ye ku ne xwar dibe, ne dişkê, ne jî dilerize.

DEHAQ (Mertalê digre destê xwe, li der û dora wê dinêre.) Rind e. Zehf rind e.

KAWA Efendiyê me yê mezin, bi qebûlkirina diyariya me, te me şa kir.

DEHAQ Ev mertal wiha tenê nabe. Gurzek jî dixwazim.

KAWA Emrê te ser seran efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Qewma te, bacên serayê naxwazin bidin. Çima? Qey nizanin bacên serayê li beriya her tiştî ye. Kê bacê xwe nede, em dihesibînin ku ew li hember hikumdariyê serî hildaye. Çima deng dernaxî, xeber nadî?

KAWA Efendiyê me yê mezin, tu zanî dema bavê we li ser textê bû...

DEHAQ Tev dibêjîn bavê min... Tu hesinkarekî baş î. Ji bavê min re jî xizmetê te yê mezin çêbûne. Ne tenê ji bavê mîn re, ji serayê re jî hizmetên te nayên înkarkirinê. Ji bo wî guh didim te. Tu jî zanî ku ez daîm nikarim edil bim. Xizmetên ku dikim, hinekan bextewar dike, hineka ji bêbextewar... Evana dizanim. Ji xwe dinya çiye ku? Feqa derewan e, îmtihaneke ye. Meydana tekoşinê ye. Encax yên bi hêz ji vî tekoşînê derdikevin, yên bê merhamet... Belê, hikumdarî ew e ku gotinên xwe her car bê tereddût bikaribe pêkbînî. Bavê min bînin bîra xwe. Ewqas çêkir, çi bû? Tu tiştek... Çimku ew ji bo vî dinyayê yekî pir baş bû... Nedixwest sureta din a rastiyê bibîne. Ew dixwest ku bibe tîmsalê efsaneyên ku ji bo însanên belengaz têgotin.. Dû re çi bû? Ya wiha ye! Tiştekî jê maye, tune ye. Tenê qudret dimîne. Ji bo wî wê hinekan xizmetên min teqdîr nekin. Vî yekê zanim. Ez nikarim tehemûlî wan bikim. Mîna dema bavê min, niha jî qewma te nexweşiyê derdixe.

KAWA Efendiyê me yê mezin, bibexşînin. Ku nebêjim nikarim bisekinim. Qewmê min her tim nexweşiyê dernaxe. Hinek zor didin qewmê min. Ji qewmê min re bêedaletî dikin. Tu jî zanî efendiyê me yê mezin. Ku wiha bidome, qewmê min naxwaze îteat bike.

KES S YEMÎN Kes zor nade wan. (Kesê Yekemîn, temena dide, derdikeve.)

KAWA Efendiyê me yê mezin, qewmê min hê jî ji bo bavê te di şînê de ne. Jê re bihurmet in,

KES DUYEMÎN Tu carî naxwazin baca serayê bidin.

KAWA Hûn tev însanên zana ne. Hûn dizanin. Çandinî hindik e, îsal ne baş e. Erd, êdî mîna berê bi bereket nîne. Erdê ku yekî re hezar dida, niha bereketa xwe ji me diparêze. Efendiyê me yê mezin, bavê we, ji her kesî bi qasi hêza wan bac distend. Yê ku niha tê xwestinê giran e.

DEHAQ Şerwanê vî serayê hene. (Kesê Yekemîn, temena dike, dikeve hundir. Destê wî de sepeteki bi kapax heye.)

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Ew xwarinên han, ew goştên han çiqas bi lezet in.

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Bêje.

KES YEKEMÎN Fermana we hatiye cî. Keys, di nava qewman de hêz berev dikir, hatiye girtin. Sere wî jî ji bedena wî hatiye jêkirin. Saltanata efendiyê me yê mezin daîm be. Aha serê wî. (Sepetê vedike nîşanî Dehaq dide.)

DEHAQ Ya Ferîdûn?

KES YEKEMÎN Li her ciyê lê digerin, efendiyê me.

DEHAQ Yanî...

KES YEKEMÎN Dibe ku Ferîdûn ji Nînowayê revandine. Girtina wî wê hinek wext bigre.

KES ÇAREMÎN dî li vê serayê jî îlahên ku qelb û rûhê wan nebaş in, hene.

DEHAQ Bila demekî zu Ferîdûn bê dîtinê.

KES YEKEMÎN Fermana we wê were cîh.

DEHAQ (Bi mertala deste xwe ve dilize.) Îro pir dilgeşim pir.

KES DUYEMÎN Dilgeşiya we bila daîm be, efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Aşpêja min xwarinên bi lezzet çêdike, ji bo vê dixwazim xelatekî bidim wî. (Kesê Sêyemîn, temena dide û derdikeve.)

KES ÇAREMÎN Efendiyê me yê mezin, eger minasib be dixwazim îstirehet bikim.

DEHAQ Di vê roja dilgeşiyê min de kî ne li cem min be, ew li hemberê min e. (Kesê Sêyemîn û aşpêj dikevine hundir. Her du jî temena dikin.)

AŞP J Saltanata efendiyê me yê mezin bila daîm be.

DEHAQ Bila destê te dert nebînin aşpêj. Dixwazim xelatekî bidim te.

AŞP J Ji bo min xelata herî mezin, daimbûna saltanata we ye.

DEHAQ Çi dixwazî ez ê bidim te.

AŞP J Xwestina min ew e ku ez her daîm ji efendiyê xwe re xizmet bikim.

DEHAQ Pir dilgeş im pir. Yaqutan bidim te. Dixwazî mucewheran bidim. Dixwazî erd û zêviyan bidim. Çi dixwazî?

AŞP J Ji xizmeta we zêdetir tiştek naxwazim...

DEHAQ Ka bêje çi bidim te?

AŞP J Naxwazim.

DEHAQ Çi dixwazî?

AŞP J Min bibexşînin efendiyê me ye mezin. Min ji xizmeta xwe mehrûm nekin bes e.

DEHAQ Xelat dayîna min, ji bo hizmetên te ye. Ji te memnun im; ji ber vê yekê dixwazim xelatekî bidim te...

AŞBEJ Belê!... Lê tiştek!...

DEHAQ Çî ye mirazê te? Bibînin, lê binêrin... Yê ku ji min re iteat dikin, ez ji wan re her tim bi edalet im. Dixwazim mirazê te bizanim aşpêj.

AŞP J Eger bi îzna efendiyê me yê mezin be, miraza min ev e, ku bête cîh ez ê pir bextewar bim. Dixwazim efendiyê xwe yê mezin hemêz bikim.

DEHAQ Tu yê hemêz bikî çi bibe?

AŞP J Ez dixwazim efendiyê xwe yê mezin hemêzkim.

DEHAQ Ez ê mirazê te bînim cîh aşpêj.

AŞP J Ku efendiyê me mirazê min qebûl kir, ez ê gelek bextewar û şa bibim.

DEHAQ Xizmetê ku te ji min re kiriye, evana li cem wî ne tiştek in. (Dehaq, ji ciye xwe radibe, tê li cem aşpêj disekine. Aşpêj, Dehaq hemêz dike, her du milên wî maçî dike. Her der carekî ve tarî dibe. Aşpêj winda dibe. Carekî ve jan dikeve ciyê ku aşpêj maçî kiriye. Dibe îske îska Dehaq. Feryad û figanek bi ser bajêr ve digre. Civat û Kawa şaşbûne.)

KES YEKEMÎN Çi bi serê efendiyê me yê mezin hat!

KES DUYEMÎN Aşpêj çû ku derê?

KES SEYEMÎN Yezdanê Gewre, tiştê niha çêdîbin, çi ne?

KES ÇAREMÎN Dehaq, hate lanetkirin.

KAWA Efendiyê me yê mezin.

KES ÇAREMÎN Ewrên reş ya li ser Nînowayê hê jî neçûne.
(Dehaq, nikare xeber bide. Îske îska wî berdewam e.)

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin.

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, em dikarin çi bikin?

KAWA Yezdanê Gewre, tu qewmê min biparêzî. Bila şeva qewmê min bibe roj. (Sahne tarî dibe. Dengê delal tê bîhistinê.)

DELAL Ey Rûniştvan! Nebêjin, me bîhîst yan jî nebîhîst. Fermana efendiyê me yê mezin Dehaq e. Efendiyê me yê mezin, di nava janekî bê derman de dipelite. Gazî hemû kahîn û hekîman dike ku bên serayê. Kî ji derdê efendiyê me yê mezin re çare bibîne, wê bê xelatkirin. Nebêjin, me bîhîst yan jî nebîhîst. Ev banga, fermana efendiyê me yê mezin, Dehaq e... (Deng winda dibe. Rast û çepê sahnê ronî dibe. Yezdanê Yekemîn û Yezdanê Duyemîn ciye xwe de sekinîne. Yezdanê Yekemîn kahîn, Yezdanê Duyemîn jî kincê hekiman li xwe dikin. Paşê jî ji sahnê derdikevin.)

6

(Seray)

KES YEKEMÎN Zanayê ku ji gûr û çivîkan re derman dibîne, te hê ji efendiyê me re tu çareyek nedît.

HEKÎM Hûn asilzadeyê vê serayê zanin ku, silameti û nexweşî heval in. Ademîzad, heya êş nekeve canê wan, qiymeta silametiyê nizanin. Ev êşê ku bi efendiyê me yê mezin girtiye û vir de, hûn bizanin ku şev û rojê min bûne yek. Ji min re bêhndayin heram bûye. Dermanên ku me heya niha dîtiye, encax jana wî kêmkirine. di mîna berê feryad û figan nake.

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê ku şur û mertalê xwe dida destê xwe û ji cengekî direviya cengekî din, niha di nava ciyan de ye û mîna mumekî dihele. Hê tu çareyek nehatiye dîtin. Em dixwazin efendiyê me, bila mîna berê dîsa bi kêf be.

KES ÇAREMÎN Em hê jî rastiyê nabînin, li derdorê me çi diqewimin, nizanin. Ev text û taca bûye hêlîna îlahên bêxêr. Bêxêriyekî ketiye ser Nînowayê.

KES S YEMÎN Ji mirina Cemşid vir de însan êdi nakenin. Divê em sedema wê ji kahînan, ji remldaran bipirsin.

HEKÎM Ji vî nexweşiyê re kahîn çi bêjin. Birînên li mîlê wî her roj mezin dibin. Wisa mezin dibin ku meriv nikare tiştekî bêje.

KES ÇAREMÎN Ehrîman ji xwîn û rûhê Dehaq re bûye hikûmdar...

KES YEKEMÎN Divê em riyekî jê re bibînin.

HEKÎM Tiştekî zanim, her tim jî wî dibêjîm; ku derdek hebe çara wî jî heye. (Dehaq dikeve hundir. Mîna çavgerokekî ye. Hê jana wî berdevam e. Civat û hekîm, temena dikin.)

DEHAQ Ji bêxewî nikarim li ser piya bisekinim. Jana min qet min rehet nahêle. Aşpêjê ku vî derdî di canê min de derxwist, hate dîtin?

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, meriv dibe qey erd qelişî û ew jî tê de winda bû.

DEHAQ Hûn, esilzadê seraya min, we tu çareyek ji tiştên hatiye serê min re nedî?

KES DUYEMÎN Nekesire efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Tu çi dibêjî ey merivê zana?

KES ÇAREMÎN Ev text, ev tac, hatine lanetkirinê. Rojên Nînowayê êdi bûye şev.

DEHAQ Ez bi guran re heval bûm, bi zîvzîvekan re ehbab bûm, min hûta, bi dengê xwe ditirsand. Çawa bû ku ez ketim vî halî.

HEKÎM Efendiyê me yê mezin, her roj ku derbasdibe jana te kêm dibe.

DEHAQ Tiştek kêm nabe, ez berxwe didim. (Kahîn dikeve hundir. Yê hundir, bala xwe didin ku Kahîn bê destûr hatiye.)

KES YEKEMÎN Bê destûr çawa ketî hundir?

KAHÎN Hemû derî ji min re vekirîne; hemû xewn û xeyal jî. Mîna bayê me. Ey hekîme erd û asîmana, Ehrîman. Hikumdara vê text û tacê çima wiha melûl disekine? Şev û roja wî çima aşt nînin. Yên iteatê wî dikin, çima her roj kêm dibin. Ma nizanin ev hikumdarekî wisa ye ku xezeba wî wê di rojekî de dinyayê reş dike? (Dehaq, ji ciyê xwe radibe û li ber Kahîn çok dide.)

DEHAQ Ji derdê min re çareyek...

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, çok da.

KES S YEMÎN Çawa dibe?

KES DUYEMÎN Yê ku kaînat li ber wî çok dide, çawa li ber wî çok da?

HEKÎM Efendiyê me yê mezin, Ev meriv efsûnker e. Gûh nede wî.

KAHÎN Tu... Hey Dehaq hey... Yê ku xwîna bavê xwe xar û derket ser textê. Yê ku şewqa wî Nînowayê di nava şînê de xenikand... Li ku derê gulpêkek hebûya ew î dixiste harema xwe...

DEHAQ Naaaaa!...

KAHÎN Ehrîmanê Mezin, carekî hikumdariya te li dinyayê belav kir...

DEHAQ (Jan dikşîne) Çarekî ji nexweşiya min re.

KAHÎN Çara te li cem min e, bi sebir be...

DEHAQ Tu halê min nabînî? Halê min ji te naxuye?

KAHÎN Rojekî yekî te hemêz kir.

DEHAQ Rast e; aşpêj xwest ku min hemêz bike; min jî îzîn da wî. (Yên li hundir şaşbûna xwe nikarin veşêrin.)

KAHÎN Ciyê maçîkirina wî de maran hêlîn çêkiriye.

DEHAQ Maran ha...

KAHÎN Erê maran...

DEHAQ Niha ev birînên milen min de...

KAHÎN Ew, hêlîna maran in.

DEHAQ Çawa dibe?

KAHÎN Çimku Ehrîmanê Mezin wiha xwest.

DEHAQ Min çi kiriye ku ceza dide min?

KAHÎN Ey hikumdarê mezin, ev ji bo te ceza nîne. Ev, ji te re xelateke. Him jî xelatekî pir mezin.

DEHAQ Çara wî?

KES ÇAREMÎN Ev meriv efsûnkerekî ye.

HEKÎM Efendiyê me yê mezin, ji cenabê we hinekî wext dixwazim.

DEHAQ Çara derdê min bibêje, xelatan bidim te. Xezîna xwe ji te re vekim.

KAHÎN Ez ê malê dinyayê çi bikîm?

DEHAQ Peki çara wî?

KAHÎN Tu yê, bi marê ser milê xwe re heya mirinê bibî heval. Tu yê bi wan re razî û rabî.

DEHAQ Nikarim bikim. Zû, şûrê min bidin.

KAHÎN Tu yê çi bikî bi wî şûr î?

DEHAQ Ez ê ji kokê bibirim.

KAHÎN Carekî bifikire efendiyê me, tu darekî bibirî wê çi bibe? Ji we dipirsim wê çi bibe?

KES YEKEMÎN Wê dîsa derkeve.

KAHÎN Ew marana ku mezin bin wê bibin çi? Wê bibin ejderha, efendiyê mezin. Tu çima ji vana evqas nefret dikî. Di meydana cengê de, wê kîjan egîd, merd, ciwanmerd bikaribin li rûyê te binêrin. Wê gurz, şûr û mertala xwe ji destê xwe berdin û herin. Wê her kes ji we re îteat bikin.

DEHAQ Niha jî her kes ji min re iteat dikin. Bê ku ev hebin...

KAHÎN Hûn zimanê maran dizanin.

DEHAQ Ew jana han?

KAHÎN Çara wî jî heye.

DEHAQ Tim dibêjî çara wî heye, lê carek be jî te çara wî negot.

KAHÎN Bi sebir be efendiyê me.

KES YEKEMÎN Zû çara wî bibêje, tu halê efendiyê me nabînî.

KAHÎN Ku nebêjim, tu yê serê min lêxî.

DEHAQ Min ji vî derdi xilas bike.

KAHÎN Ev dert nîne, xelata Ehrîmanê Mezin e, ji te re. Tê wana xwedî bikî...

DEHAQ Çawa yanî.

KAHÎN Mîna dayîka ku derguşa xwe dimijîne.

KES DUYEMÎN Evana çi dixwin û çi vedixwin?

KAHÎN Evana mejiyê dixwin.

HEKÎM Bi mejiyê!

KAHÎN Ji bilî mejî tiştekî din bixwin, wê mezin bibin. Wê wisa mezin bin ku, ev serayê mezin wê li cem wan mîna çêlikên mar bimine.

DEHAQ Bila her kes heywanan xwedî bikin.

KAHÎN Carekî bifikire efendiyê me, qet heywan mejiyê heywanan dixwin.

DEHAQ Naxwin.

KAHÎN Naxwin lêêê.

DEHAQ Ku wisa ye!...

KAHÎN Hikumdarê mezin, vê gav hûn li vî textî rûniştine, lê hinek qewim jî hene dixwazin reheta we birevînin.

DEHAQ Ma rast e, yê ku iteat nakin hene?

KES YEKEMÎN Hene efendiyê me.

DEHAQ Dîsa ew Medî, wisa nîne?

KES YEKEMÎN Erê efendiyê me yê mezin?

KAHÎN Hûnê mejiyê însanan bidin çêlîkan. Mejiyê gêncan hê meqbûl in. Her roj du mejî. Yek ji mara aliyê rastê re, yê din ji mara aliyê çepê re.

HEKÎM Efendiyê me yê mezin, behsa gêncan dike.

KES ÇAREMÎN Her roj du gênc. Nabe. Efendiyê me yê mezin, ji wî bawer nekin. Her roj du gênc çawa dibe? di li van erdan wê şerwan mezin nebin. Wê jin zaroyan çênekin.

KAHÎN Efendiyê me yê mezin, hûn bizanibin, Medî dixwazin we bikûjin. Bi Ferîdûn re jî pêwendiyê wan heye. Yaaa! Bi wî qasî wê koka fitne jî bê ziwakirinê. Wê fîtne êdî carekî jî zîl nede.

KES DUYEMÎN Bila canê me feda be, ji efendiyê me yê mezin re.

KES YEKEMÎN Yê ku ji efendiyê me yê mezin re iteat nake, nayên kuştinê? Belê, tên kuştin. Çi rast e, em ê wî çêbikin. Yê pêwîst jî ne ev e?

DEHAQ Ev, biryarekî zor e.

KES S YEMÎN Min bibexşîne efendiyê me yê mezin. Ez dibêjim, Medî, ji serî de hikumdariya we nedixwestin.

KAHÎN Gerek jiyana we berdewam be. Bo wî her roj ne du gênc, bila dûsed gênc feda be.

DEHAQ (Jan pê dikeve...) Belê, me biryara xwe da, bila bê cî be cî kirin.

KES ÇAREMÎN We erdê Nînowaya bi bereket, kir çol.
(Sahne tarî dibe. Dengê delal tê.)

DELAL (Denge wî) Nebêjin, me bîhîst yan jî nebîhîst. Fermana efendiyê me yê mezin, Dehaq e. Ji derdê Dehaq re çare hatiye dîtin. Bila gel dilgeş be, cejn bike. Bile her kes kêf û şahî bike. Wê her roj du gêncê ku ji derdê efendiyê me yê mezin re bibin derman, wê bi dilê xwe herin serayê. Wê ev gêncana, xwe ji efendiyê me yê mezin re feda bikin. Dema ku gênc biçin serayê, bila mîna ku dîlana wan tên kirin şahî bên çêkirin. Yê ku li hember vî biryarî derkevin, wê bên cezakirin. Nebêjin, me bîhîst yan jî nebîhîst. Bijî efendiyê me yê mezin Dehaq.

- PERDE -

BEŞA DUYEMÎN

Lîstika Pêşiyê

(Du nobedar bi hev re diaxivin. Li alî din jî gêncên ku bibin serayê digerin.)

NOBEDAR YEKEMÎN Ew karê qirêj ku dikim, êdî xewa min direvîne. Em her roj du kes dibin. Ev çiye tu zanî? Zarokên te tune, tu yê ji ku bizanî? Em her roj du dayîk didin girî. Ji du dayîkan re mirina du gêncên ku xwedî kirine nîşan didin. Can deyax nake.

NOBEDAR DUYEMÎN Ji me re dibêjin bînin, em jî dibin. Çi ji destê me tê?

NOBEDAR YEKEMÎN Yên li serayê nizanin em gêncan çawa tînin. Ew, hêsîrên çavê dayîka nabînin. Yezdanê Gewre, ez ji xwe şerm dikim.

NOBEDAR DUYEMÎN Tu çi dibêji wiha?

NOBEDAR YEKEMÎN Heqiqatê dibêjim. Em qewmekî qirdikin. Ma tu nabînî?!

NOBEDAR DUYEMÎN Wana jî bila baca serayê bidin.

NOBEDAR YEKEMÎN Le dinêrim tu tunebûnê nizanî.

NOBEDAR DUYEMÎN Zanim.

NOBEDAR YEKEMÎN Jinan, edî welidînê bîrkirin. Ma berê wiha bû? Wexta em ji van deran derbas dibûn, ji dengê zarokan me guhên xwe digirt. Niha ji van malan dengê şînê bilind dibin.

NOBEDAR DUYEMÎN Ji wan bawer neke. Li wir kî ji bo mîriyê kê digrî, nayê zanîn. Yê ku miriyê wî heye jî digrî, yê tune ye jî.

NOBEDAR YEKEMÎN Çare çî ye nizanim. dî ji vî karî hez nakim. Ji xwe şerm dikim.

NOBEDAR DUYEMÎN Tu çi dibêji wiha? Nebe, tu jî yek ji wan kesan î ku li hember efendiyê me radiwestî. Tu zanî, bi salan e em bi hev re li benda serayê disekinin. Bi hev re diçin cengan. Ku min te nas nekiriya, tişteki din bifikiriyama.

NOBEDAR YEKEMÎN Sibeyan radibim, naxwazim van zirxan li xwe kim. Rast e, min û te bi hev re pir ceng dît. Lê ev her du mîna hev nînin. Te qet yê bêçek kuşt?

NOBEDAR DUYEMÎN Em vana nakujin. Em tene wan dibin. Ji me re çi tê gotin? Dibêjin her roj du gêncan bînin. Wisa nine? Wisa ye. Em jî dibin. Tu nizanî qey evana çiqas asî ne? Guh nadin fermana efendiyê me yê mezin. Efendiyê me yê mezin dibêje ku, gênca mîna ku diçin dîlanê bi rê bikin. Lê ew çî dikin?

NOBEDAR YEKEMÎN Dilê kesî razi nîne ku zarokên wê biçîn mirinê.

NOBEDAR DUYEMÎN Lazim e ku efendiyê me yê mezin bijî.

NOBEDAR YEKEMÎN Dema ku em gêncan nebînin wê çi be? Em ê wê gav çi bikin?

NOBEDAR DUYEMÎN Em nikarin bêjin me nedît, em ê yeqîn bibînin. Ne wisa be wê mirina efendiyê me yê mezin nêzik be.

NOBEDAR YEKEMÎN Ji çeman êdî xwîn diherike. Her roj xwîna ku ji serayê diherike, dikeve nava çeman. Zad bi ava xwînê tên avkirinê. Zadê ku bi xwînê tên avdanê, bê bereket in. Hê tu vana nabînî?

NOBEDAR DUYEMÎN Xerabî bûye hakimê rûhê te. Xebera te ji gotina te tune ye.

NOBEDAR YEKEMÎN Ez rind zanim.

NOBEDAR DUYEMÎN Na na, tu nizanî.

NOBEDAR YEKEMÎN Çend Roja Afirînê derbas bû, lê Nînowa hê jî rojê nedît. Tu sedema wî nafikirî?

NOBEDAR DUYEMÎN Tu dibêjî yê serayê nizanin, lê ez rastî dibêjim. Wisa nîne?

NOBEDAR YEKEMÎN Tim ji çi ditirsim tu zanî? Tu nizanî. Tu bizanî jî fehm nakî. Ku gêncên Medî xilas bin, wê dor were ki? Hi! Dipirsim ji te, wê dor were kî?

7

(Di Serayê de. Şehrînaz û Ernuvaz hene.)

ŞEHRÎNAZ Çima evqas bi xem î xwîşka min?

ERNUVAZ Mîna ku tu sebeba wî nizanî dipirsî. Yezdanê Gewre dert daye. Derdeki wisa ye ku... Dermanî vî derdî çî ye rind zanim. Rind zanim, lê dilê min carekî jî qayîl nabe ku çêkim. Heya ji Dehaq re zarok bînim, jehr xwarin hê baş e. Yê baş ew e ku birîna dilê xwe dax bikim.

ŞEHRÎNAZ Tu çi dibêjî?

ERNUVAZ Ez çi dibêjim rind zanim.

ŞEHRÎNAZ Bila bager, tiştê ku ji devê te derdikevin, bibin bavêjin pişt çiyan. Yezdanê Gewre, wan gotinê te bila bîrên kor de heps bike.

ERNUVAZ Ma riyeki din heye?

ŞEHRÎNAZ Harema wî de bi sedan jin heye, ji te çi dixwaze?

ERNUVAZ Tu zanî, wexta ku min gazî cem xwe dike, ez mey didimê wî, Dû re jî yekî ji harema wî dixim nava ciyê wî. Heya sibê xew nakeve çavê min, benda wan disekinim. Ji bo ku ez berî her kesî, sibe zû pêşwaziya wî bikim. Berê sibê jina din ji nav ciya derdixim, ez dikevim nava ciyê wî. Bêhna ku li xwe dirêşînim, li jinên din jî dirêşînim. Dirêşînim ku bila fehm neke. Were bibîne ku dixwaze ez hemile bim. dî nayê kişandinê.

ŞEHRÎNAZ Tu bizanibe ku ez jî wekî te dikim. Her tim ji Yezdanê Gewre sebir xwestim. Belê! Wisa dikim. Lê bizanibe, çara derdê me mirin nîne.

ERNUVAZ Riyeki din nayê bîra min. Dixwazim birevim, lê ez ê herim ku? Herim ku derê, wê bi hespan bide pey min. Ew roj wê min bibînin.

ŞEHRÎNAZ Bi Keys re qewla me heye.

ERNUVAZ Te ji min re got ku sebir bike. Lê bizanibe, bi Keys re qewlê me heye.

ŞEHRÎNAZ Emrê rojên xaîn kurt e, dibêjin.

ERNUVAZ Dayîk êdi naxwazin zarok çêkin. Ji hemû malan qijîna dayikan bilind dibe. Ji me re riyek ya Yezdanê Gewre!

ŞEHRÎNAZ Divê tu şa bî.

ERNUVAZ Dilê min êdî bi şînê re heval e. Şabûn, ji bo min bûye çivîkekî û firiya ye. Ya wisa çêbûye.

ŞEHRÎNAZ Ferîdûn, her roj hê mezin dibe. Edî bûye gêncekî çalak. Hêz û qeweta wî êdî berçav e.

ERNUVAZ Xeberdana te, mîna yên Dehaq nasnakin e.

ŞEHRÎNAZ Ez wî çawa nasnakim?

ERNUVAZ Ew, hevalê zîvzîve û dûpişka ye. Her roj dêv dibin mêvanê wî. Hêz û qeweta Feridûn, li cem wî çiye.

ŞEHRÎNAZ Tu dilê xwe fireh bigre.

ERNUVAZ Nînowa, ji min re mîna qebristanê dixuye.
(Dehaq, bi jan û axîn tê. Bedena wî mezin bûye. Sermîlê wî hê jî fireh bûne. Dengê wî guheriye. Wisa ku rûyê wî ketibe halekî ecêb. Şehrînaz û Ernuvaz temena dikin.)

DEHAQ Ka rabin. Min guhdarî bikin. Min xewnek dît.

ŞEHRÎNAZ Çima digrî efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Na, nagrîm.

ŞEHRÎNAZ Tu digrî.

DEHAQ Min xewnek dît. Pir tirsiyam. Pir. Min gêncek dît, çi bibînim bi boxê re gulaş digre... Wilo ku, tevî boxan mexlup kir. Hinekî nêzîkî wî bûm, lê niherîm ku ev gênc Ferîdûn e.

ŞEHRÎNAZ Ferîdûn kî ye?

DEHAQ Mîna nizanî nepirse, Kûrê Keys e.

ERNUVAZ Em ji ku bizanin efendiyê me yê mezin? Zû de ye me wî nedîtiye. Hingî hûn derketine textê, me rûyê wî nedîtiye.

DEHAQ Ferîdûn ku dît ez lê dinêrim, boxan berda, gurzê xwe hilda û hicumê min kir. Min nikarî tu tiştekî bikim. Ji tirsa li rûyê wî nenêrîm. Herkes ji min ditirse, ez jî niha ji wî ditirsim. Bi gurza xwe, berê marên min pelixand. Ax çelikê min ê reben! Marên min, bi feryad û fîganekî wisa mirin ku, meriv digo qey giyamet rabûye. Ji ber wî dengî, dilê min pelixî. Min ewqas bang kir, gazî kir, kes nehat alîkariya min. Min marên xwe xilas nekir.

ŞEHRÎNAZ Ya parezvanên te.

DEHAQ Tu parazvanê min tune bû, kesek jî tune bû. Paşê bi gurza xwe serê min pelixand. Her der bû gola xwînê.

ŞEHRÎNAZ Îstirahat bikin efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Ehrîmanê Mezin, çima wiha dibe. Kes naxwaze li rûyê min binêre. Yê ku li min dinêre ditirse. Yê ku dengê min dibihîse jî direve. Baş e, lê çima ez ji Ferîdûn tirsiyam? Dilê min bi cengan re geş dibe. Ez bûm ku bi ejderhan re gulaş digirtim. Li meydana cengan, bi sedan, bi hezaran ceng de mêrxas ku min didîtin, çekên xwe berdidan û direwiyan. Ehrîmanê Mezin, çima wisa ye? Ez ji Ferîdûn çawa ditirsim? Çawa ji xew, bi tirsa Ferîdûn radibim? Bi gurza xwe çawa marên min dikûje? Çawa?

ŞEHRÎNAZ Evqas nekevin keserê efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Pir tirsiyam. Hê jî ditirsim.

ERNUVAZ Kî zane, Ferîdûn niha ji kîjan gur û çivikan re bûye êm?

ŞEHRÎNAZ Ku sax ba, heta niha zû de hatibû dîtin. Tirsa we li cî nîne efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Nayê dîtinê, nayê dîtinê. Çima nayê dîtinê hûn zanin? Nizanin. Ji we re bibêjim. Xwîşkên roja çavê Cemşîd. Lê dinêrim we hê fehm nekiriye çima hê nehatiye dîtin. Wî li Nînowayê vedişêrin. Ji bo wî naye dîtinê. Ew nemiriye, di xewna min de çi karê yekî mirî heye?

ŞEHRÎNAZ Em ji ku bizanin efendiyê me yê mezin?

DEHAQ Ernuvaz, ji te zarokekî dixwazim. Belê! Ji te zarokekî dixwazim. Dixwazim ku secera me geş be, bila şana min neyê birînê. Bi gurza xwe pêşiyê marên min kuşt, paşê jî li serê min xist.

ERNUVAZ Xemgirtina te bê sedeme efendiyê me yê mezin. Ketina wî ya serayê ne mimkun e. Bikeve jî, nikare destê xwe dirêjî te bike.

DEHAQ Şehrînaz, ji te jî zarokekî dixwazim. Harema min de bi sedan jin hene. Çima ji min re zarok naynin? Çima? Dixwazin ku bê nijad bim. Ev text, ew tac wê ji kî re bimîne? Ehrîmanê Mezin, çima wiha ye? (Dîsa jan dikşîne.)

ŞEHRÎNAZ Efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Metirsin. Çêlikên min birçî bûne. Jana wan e. (Derdikeve)

ŞEHRÎNAZ Wey lo! Dehaq jî digrî. Roja ku Dehaq bû tê bîra min. Wey lo! Di çavê wî de jî hêsîr hebû. Ew jî ji tirsê xeberdar bûye.

ERNUVAZ Tu nabinî dîsa zarok dixwaze?

ŞEHRÎNAZ Riyekî wî jî heye. Ez ji çi ditirsim tu zanî?

ERNUVAZ Naaa...

ŞEHRÎNAZ Ditirsim Ferîdûn li serayê bigere.

ERNUVAZ Rast dibêjî.

ŞEHRÎNAZ Wê ji me guman bike. Wî zanim. Divê pêşiyê em Ferîdûn ji serayê derxin. (Ferîdûn, ciyê ku tê de weşartiye, jê derdikeve. Şehrînaz û Ernuvaz şaş dimînin.)

ŞEHRÎNAZ Efendiyê me yê mezin, tu li vir bû?

FERÎDÛN Tim li vir bûm.

ERNUVAZ Tiştê hatin xeberdan, te bîhist; ma wiha nîne efendiyê me yê mezin?

FERÎDÛN Min bîhîst, belê min bîhîst. Ax bêbextên min. Niha fehm dikim çima rûyê we yê bi gul, her roj zêdetir diçilmise. Ew meriv... Meriv nikare li rûyê wî zalîmî binêre. Dengê wî jî guheriye. Min dît, hûn çiqas girêdayî bavê min in. Hûn wisa girêdayî wî ne ku, ji bo wî dikarin xwe feda jî bikin.

ŞEHRÎNAZ Divê, hûn ewil ji serayê derkevin herin, efendiyê me yê mezin.

FERÎDÛN Herim ku derê, dikarim çi bikim? Hê jî nizanim. Lê bi tiştekî dizanim... Dixwazim rastî wî werim. Bedena min û bedena wî. Ruhê min û ruhê wî. Mîna ronî û tariyê.

ŞEHRÎNAZ Tirsa min ew e, wê Dehaq te bibîne. Sêhrbazên wî hene, remldarên wî hene. Leşkerên Ehrîman hikumdarê arteşê xirabiyê ne. Bin erde de jî, ser erde de jî. Bi qefle qefle hikmî hêza dikin. Zanim, eger meriv bizanibe çi çêdike, wê tiştên baş jê derkevin. Lê dîsa jî ditirsim. Çimku hê aqlê me ranebûye piya. Roniya dilan hê jî vedimire. Pir ditirsim...

ERNUVAZ Kesek tê. (Ferîdûn xwe vedişêre. Kesê Çaremîn dikeve hundir.)

KES ÇAREMÎN Roniyên çavê min. Tacên serê min. Yadîgara efendiyê me yê mezin Cemşîd. Ji bo ku bi we re biaxivim hatim cem we.

ŞEHRÎNAZ Qet halê me yê xeberdane heye? Qey tu nizanî çi hate serê me? Dehaq, ji me zarok dixwaze. Hez dike ku koka wî berdevam bike. Dixwaze ku saltanata wi, zilma wî bila xilas nebe. Dixwaze ku qanuna kaînatê bikeve destê xirabiyê, bêxêriya wî bila here serî. Ehrîman, Ahûramazdayê ku wî welidandiye û mezin kiriye biqedîne. Li erd û asîmanan roni bila ji binî de vemire. Dixwaze ku jiyan carekî din qet şin nebe û biqede.

KES ÇAREMÎN Tu dibêji qey ez vana nizanim. Zanim, lê tenê zanim. Dixwazim riyekî jê re bibînim; lê nabînim. Ew, rûhê xwe daye destê Ehrîman. Hûn zanin êdî Dehaq îflah nabe. Dehaq, ji her kesî tiştekî dixwaze. Yê hêza wî heye jî, tune ye jî. Yê ku diçe zora min, dengekî bi ronî jî bilind nabe. Dilê herkesî mîna ewrên ser Nînowayê tarî bûye. Hêza min jî êdî nêzîkî xilasbûnê ye. Roniya eqlê min ji ber denge dilê min de bêçare dimîne; eciz dikeve. Roj diçe, tirsa min ew e ku tarî bigîje serfiraziyê. Her roj diçin, her dem stûxwar dikin...

ERNUVAZ Ew ê ku hatiye serê me, ji Heq re rewa ye? Em layiqê vê yekê ne?

KES ÇAREMÎN Qet rewa dibe? Dilê xwe fire bigrin. Hatina min a ba we muhîm e. Dehaq, difikire ku Ferîdûn li serayê ye. Wê gavekî din civatê berhevke. Wê li serayê bigerin. Em çi dikin bikin, Ferîdûn ji serayê birevînin. (Ferîdûn, ji ciyê ku xwe weşartiye derdikeve. Kesê Çaremîn, jê re temena dike.)

FERÎDÛN Divê ez xwe li ber we bitewînim, hûn na.

KES ÇAREMÎN Naa! Efendiyê me yê mezin. Hûn, min didin şermê. Min nedin şermê.

FERÎDÛN Yê tu ji me re çêdikî... Ez ê li ber yekî wekî te xwe netewînim, ber kê bitewînim?

KES ÇAREMÎN Hurmetkariya te min dilgeş dike. Dilgeşiya me jî ji te re şer nayne, tu bizanî. Tewra me jî vala nine. Bizanibe ku ji dilê me, ji kurahiya me tê. Efendiyê me yê mezin, divê tu demekî berê ji serayê durkevî.

FERÎDÛN Ez jî wî difikirim. Lê tenê difikîrim. Difikîrim lê riyekî nabînim.

KES ÇAREMÎN Efendiyê me yê mezin tu baver bike, Ahûramazdayê Mezin wê rê nişanî te bike. Tu dilê xwe ji wî re bi zelalî, bi aramî û bêtirs veke bes e. Wê wisa be ku rê vebe, Hûnê bê tirs herin.

FERÎDÛN Ahûramazdaye mezin, bila her tim li cem me be.

KES ÇAREMÎN Wext, tu car evqas biqiymet nebûbû. Ji min bawer kin efendiyê me yê mezin. Bêxêriyeki li ser me digere. Wisa texmin dikim, êdî Nînowa mazubanê van ewrên tarî ne. Ewil, ev ewrên reş li vêderê mêvan bûn, niha wisa ye? Divê em vegerin ser hişê xwe. Niha min rind guhdarî bikin, efendiyê me yê mezin. Ez ê, hûnê çawa ji serayê birevîn, wî bêjim.

FERÎDÛN Ez li vî serayê mezin bûm.

KES ÇAREMÎN Mezin bûna we dizanim. Ew riyên ku hûn zanin niha tev hatine girtin.

ŞEHRÎNAZ Ahûramazdayê Mezin bila rê nişanî te bike. Gotina kesê zana bike.

FERÎDÛN Em ranewestin, derkevin rê.

KES ÇAREMÎN (Li Şehrînaz û Ernuvaz dinêre.) Bila Ferîdûn, sax û selîm xilas be, wê dûmahiya wî jî were. (Ebayê li ser xwe derdixe.) Tu niha vana li xwe bike... (Deng hêdi hêdi bir roni re winda dibe.)

8

(Aliyê rastê sahneyê, Yezdanê Yekemîn, westiyaye, dike ku bi xewê keve. Li aliyê wî yê çepê de jî Yezdanê Duyemîn, bi qenala avê re mijûl e. Ferîdûn dikeve hundir. Ji xwe bawer e; lê dîsa jî ne rehet e. Ferîdûn û Yezdanê Duyemîn hinekî li hev dinêrîn.)

YEZDAN DUYEMÎN Hinekî bêhna xwe bide mêrxwas... (Ferîdûn xeber nade.) Ji riya dur tê yî? Av hênik e, hinekî vexwe, wê westandina te bigre.

FERÎDÛN Newestiya me.

YEZDAN DUYEMÎN (Berkene) Westandina te ji her halê te dixuye. Hineki bêhna xwe bide, wê ji te re baş be. Ev leza te çî ye?

FERÎDÛN Lez nakim.

YEZDAN DUYEMÎN Lez dikî, lez dikî! Ka bêje merivê egîd, ji ku derê tê diçî ku derê?

FERÎDÛN Ez ji ciyekî nayêm û naçim derekî... Ka bêjê, tu ji bo çi evqas tiştan ji min dipirsî?

YEZDAN DUYEMÎN Ez yekî seyah im.

FERÎDÛN Madem tu seyah î, çima bi qenala avê ve meşgul î? Tu nizanî ev av ya wî serayê ye?

YEZDAN DUYEMÎN Min lê nerî ku av şêlû diherike, ser vê yekê min jî xwest qenalê paqij bikim. Ez li bendê me ku zelal be. Bi vî awayî kêrî tiştekî hatim, min baş nekir?

FERÎDÛN Waye tu qenalê dikî du beş. Tu yê wî avê biherikînî ku derî?

YEZDAN DUYEMÎN Diherikînim ji însanên bêav re ku li pişt çiyan dijîn. Ma tiştekî xerab e?

FERÎDÛN Li pişt wan çiyan de kî hene?

YEZDAN DUYEMÎN Tu ji alîkî ve dixwazî herî, ji alîkî ve jî pirsan dikî.

FERÎDÛN Divê ez herim.

YEZDAN DUYEMÎN Ferîdûn, hewce nîne ku tu bitirsî. Metirse, kes nikare te li wê derê bibîne.

FERÎDÛN Tu navê min ji ku zanî, ey pîr? Nebe tu...

YEZDAN DUYEMÎN Min got ya ez seyah im. Min ku te dît, ji xwe pirsî. Min got, ev egîda bibe bibe Ferîdûnê kurê Keys e. Ev ê ruyê wî pak, bextê wî vekiri, ji te wêdatir kî dibe? Kesekî din nabe. Ji min fikara neke. Hewce nîne.

FERÎDÛN Nebe tu, sêhrbazê wî zalimê bî...

YEZDAN DUYEMÎN Na, nînim. Ez yekî bêzerar im. Jî mêjve ye tim li pey vî rojî bûm. Min tim ji xwe re digot, ji heqê wî zalimî encax tu dikarî werî.

FERÎDÛN Tu çi dibêjî wiha?

YEZDAN DUYEMÎN Ev bêxêriya, ev laneta li ser Nînowayê digere tu zanî? Ez dixwazim te agadar bikim. Çiqas bizanibî jî dîsa gûhê xwe bide min. Ehrîman, ketiye ruhê Dehaq. Dehaq her roj mejiyê du gêncan dide marên xwe. Wusa bûye ku, êdî ev kuştin ber bi qirkirina qewmekî ve diçe. Kes, vî qirkirinê naecibîne. Ji ber qirkirina van gêncan tevî Mediyan ketine şînê.

FERÎDÛN Ez bi vana zanim.

YEZDAN DUYEMÎN Mêrê egîd, madem tu zanî, çima disekinî? Çima nabî nûnerê edaletê?

FERÎDÛN Ey pîr, ez te nasnakim, ne jî bi te dizanim. Lê tiştekî rind zanim, gotinê te rast in. Tu jî zanî hêza Dehaq tune.

YEZDAN DUYEMÎN Tu bi hêz î.

FERÎDÛN Tu her tiştî baş dibêjî; lê ez bi serê xwe dikarim çi bikim?

YEZDAN DUYEMÎN Tu zanî tu yê çi bikî. Here Nînowayê. Li wê de rê yên li benda te hene. Ew ê te biparêzin. Here wana bibîne.

FERÎDÛN Kî?

YEZDAN DUYEMÎN Wê demekî din yên li serayê werin vê de rê. Nesekine here.

FERÎDÛN Çima?

YEZDAN DUYEMÎN Tu zanî ev ava ya serayê ye. Hindikbûna avê wê bala wan bikşîne û wê rasterast werin vê de rê.

FERÎDÛN Vî avê çi dikî, weha diherike ku derê?

YEZDAN DUYEMÎN Yê ji xezeba Ehrîman xilasbûne, yên pişt çiyan re dere.

FERÎDÛN Pişt çiyan de kî hene?

YEZDAN DUYEMÎN Hinek tên, zu here. Bila ba bi te re be, riya te her tim vekirî be. Zû... (Ferîdûn derdikeve. Yezdanê Duyemîn, kincê qesap ji xwe derdixe. Yezdanê Yekemîn jî hê ji halketiye...)

9

(Li atolya Kawayê derbas dibe. Kawa tenê ye. Gurza destê xwe ve mijûl e. Ferîdûn dikeve hundir.)

FERÎDÛN Dezgeha te bi bereket, agirê te gumrah be.

KAWA Ji dilê min derbas dibe ku bêjim devê te xweş be, lê ji ber bereketa dezgeha xwe nikarim bêjim... Dîsa jî bêjim, bila wekî te be....

FERÎDÛN Te nas dikim. Niha baştir tê bîra min. Qet kal nebûyî. Ji bavê min re hurmeta te mezin bû. Jiyana min de, yê ewil tîr û kevanê diyariyê min kiriye, tu bû. Min nêçîrên xwe yên ewil jî bi wan xelatên te çêkiri bû. (Kawa, serê xwe ji dezgehê radike, li Ferîdûn dinêre.)

KAWA Efendiyê me yê mezin... Hûn... Me dizanî bu ku hûn mirî ne.

FERÎDÛN We ku bavê min bîrnekirine, ez gelek dilgeş bûm.

KAWA Tê birkirinê... Bavê te yekî qelbê wî baş, ruhê wî pak bû. Ev saltanat layiqê wî bû. Efendiyê me yê mezin, li her ciyê bajêr li we digerin. Ma tu nizanî?

FERÎDÛN Çawa nizanim. Helbet zanim. Hatime ji te alîkarî bixwazim.

KAWA Ka rûne.

FERÎDÛN Ji te alîkarî dixwazim.

KAWA Qenciyê bavê te li ser me pir in. Xwestina efendiyê me yê mezin ji bo me emr e. Ez ê bi daxwaza te pir mesut bibim.

FERÎDÛN Tu yekî egîd î. Wisa ku zimanê kevir û axê zanî; ji rûhê hesinê jî baş fam dikî. Çekên baş çêdikî.

KAWA Egîtiya tu dibêjî li dur ve maye. Her roj du gêncên me tên kuştin. Qewmê me ber bi qirkirinê ve diçe. Bayê Nînowaye êdî bêsud e. Kî dikeve ber wî, hildide dibe. Dixwazî pêşî lê bigrî, pê nikarî. Medî ken ji bîrkirine, her rojê wan di şînê de ye.

FERÎDÛN Tu riyekî wî tune ye?

KAWA Zilma Dehaq bêsinor e. Wisa bûye ku êdî aqil û sir naghîje kiryarên wî.

FERÎDÛN Daxwaza min ji te, tu vî xwestina min bi cîh bînî.

KAWA Çawa?

FERÎDÛN Ji me re pir çek divê. Şûran dixwazim. Gurz dixwazim. Hêm jî yên pir baş. Ewqas pir dixwazim ku, edî bila tu ocax venemirin. Qasî çekên serayê çek dixwazim. Bila wisa be ku ev dezgeha qet vala nemîne.

KAWA Çima evqas çek dixwazî efendiyê me yê mezin?

FERÎDÛN Dixwazim tekoşîna me ya li hember Dehaqê xûrt bibe.

KAWA Destê ku çek negre tune be, wê çek kêrî çi bên?

FERÎDÛN Wê yên egîd jî bêne dîtin.

KAWA Qewmên din ji Dehaq razî ne. Tenê em Medî ne pê re ne. Hinek tên. Here paş, xwe veşêre. (Ferîdûn xwe vedişêre. Kesê Yekemîn û Kesê Dûyemîn dikevin hundîr.)

KES YEKEMÎN Mîna her carî dîsa nobedar digerin.

KES DUYEMÎN Her roja ku derbas dibe, jiyan dehî zor dibe. Her roja nû ji ya çuyî zehmettir e..

KES YEKEMÎN Di dilê we de qet merhamet nema ye.

KAWA Rast dibêjî. Riyek tenê heye. Divê em li benda mirina wî bisekinin. Riyekî din tune ye.

KES DUYEMÎN Qewmê me tê qirkirin, êdi gêncên me neman. Jin naxwazin zarokan çêbikin. Ev diyara ji gul û gulistanan pêkhatiye, bû ciyê qirş û qal.

KAWA Tiştên hûn dibêjin, jê hayîdar im.

KES YEKEMÎN Herkes hayîdar e. Lê ji destê kesî tiştek nayê.

KAWA Dehaq, ji xwe pêve guh nade kesî.

KES DUYEMÎN Çi gûnê me hebû ku Yezdanê Gewre, mirina tevî hezkiriyên me nişanî me da.

KAWA Ez zanim gûnê we tune. Dibêjin, emrê rojên xirab kurt e. Rast e, lê her ku diçe emrê rojên xirab zêdetir dibe. (Nobedarê Yekemîn û Nobedarê Duyemîn, Serfaz û Karenê li erdê dikşinin dibin. Li pişt wan jinik dixûyên. Li ser wan kincên reş hene.)

KES YEKEMÎN Dîsa dibin.

KAWA Dibin. (Jinên ku li pey gêncan tên, hime him dikin. Dengê wan bilind dibe.)

JINA YEKEMÎN Evana hê gulpik in. Ew gûne ne, têkîlî wan nebin.

JINA DUYEMÎN Ahûramazdayê Mezin, em tenê li benda hawara te ne.

JINA YEKEMÎN Ma ne bes e ku we roja me tarî kir. Ji me çi dixwazin? (Nobedar û jin, ji ber çavan winda dibin.)

KAWA Hûn nizanin, qey dilê min jan nade? Ji xeberdana we dixuye ku hûn nizanin çend zarokên min birine. Yezdanên Gewre qewmê me bihewîne û biparêze. Hêviya xwe nebirin, Piştî her hevrazî nişîv heye. Helbet tiştên ku em çêbikin jî heye.

KES YEKEMÎN Tune. Nişîv jî tune. Evqas dem derbas bûn, hê jî hevraz e.

KAWA Dehaq, agahî li ser agahî dişîne.

KES DUYEMÎN Çima?

KAWA (Her du gurzê destê xwe radike û nîşanî wan dide.) Li benda vana ye. Demekî dirêje li ser vana dixebitim, min kir nekir temam nebû. Gelek hesin ji xamî xilasbûn. Lê evana dîsa jî çênebûn.

KES YEKEMÎN Çek ji Dehaqê re çêdikî, ne wisa? Çêke çêke; çêke ku bila zarokên me rind bibirin. Çêke, bila ocaxê me zu vemirînin. Çêke ku bila jinên me yên ku mêrxasan dianiyan, êdî welidînê bîrbikin.

KAWA Ji wî re qewla min hebû. Ez ê wekî xelat jê re çêkim. Zanim, dilê we dişewite. Zor e, sebra we nayê. Şewata ewlada jî qet nayê kişandinê. Yê ku cîgera wî neşewitiyê wê çawa bizane. Nizanin. Herkes me xurt û zexim dibînin. Zanim, êdi jinên me jî li rûyê me nanêrin. Teva zanim. Dibêjim, lê fehm nakin. Dibêjim lê naxwazin guhdarî bikin. Lêêê, wiha dikin.

KES YEKEMÎN Dehaq, têkîlê gêncên qewmê din nabe, tev yê me ne. Tev em in.

KAWA Ji qewmên din natirse, bo wî têkîlî wan nabe. Min ji we re got, wê yên serayê werin. (Kesê Yekemîn û Kesê Duyemîn derdikevin. Ferîdûn, ji ciyê ku xwe veşartiye derdikeve.)

FERÎDÛN Ew çi zulm e. Ev ên tên kirin heq e. Çima wiha dikin?

KAWA Sedema wî nayê zanîn. Tu hê jî çek dixwazi? Belê efendiyê me yê mezin, hê jî dixwazî?

FERÎDÛN Dixwazim, him jî gelek.

KAWA Lê dinêrim tu Dehaqê qet nasnakî. An jî nasdikî lê nadî xûyakirin. Ew bi maran re heval e. Ew, rûhê xwe ji Ehrîman re kiriye hêlîn. Li meydanên cenga, mêrxasên ku wî dibînin, çekên xwe berdidin û direvin. Yên ku tên li van dera diaxivin, nikarin li rûyê wî binêrin.

FERÎDÛN Van gotinên te tevan zanim.

KAWA Madem tu tevan zanî, hê li benda çi yî, efendiyê me yê mezin?

FERÎDÛN Çek dixwazim, hîm jî pir dixwazim.

KAWA Wiha dizanim ku ji mêjve ye li pêy te ne, efendiyê me yê mezin. Li her derê li te digerin...

FERÎDÛN Lê her carekî be jî min nedîtin.

KAWA Çek hebin jî egîdên ku bi kar bînin neman. Wan dibin serayê û yek û yek dikûjin. Wisa bûye ku êdi Dehaq, ji Mediyan parezvan jî naxwaze.

FERÎDÛN Çima berê min evqas didî ber hevrazê?

KAWA Efendiyê me yê mezin, ez berê te nadim hevrazê. Ew karê ku tu dixwazî bikî, bi xwe hevraz e. Di vî karî de yek tu û yek jî ez im.

FERÎDÛN Tu egîd û ciwanmerdê Medî, lê dinêrim tirs, rûhê te jî dîl girtiye. Ez dibêjim em çekan çekin, tu dibêjî rabe here, ji min û te zêdetir kesekî tune ye. Ez dibêjim bila Nînowa, dîsa wekî berê şên be. Tu dibêji dest berde bila tariyê de bimîne. Tu zanî, dema ku ez hatim ber te, li rê rastî derwêşeki hatim. Ji min re çi got, tu zanî? Tu nizanî, lê ji te re bêjim. Derwêş, riya ava serayê diguherand û avê diherikand pişt çiyan.

KAWA Li pişt çiyan, ji hût û devan zêdetir tu kes tune ye.

FERÎDÛN Demekî dirêje ku avê diherikîne pişt çiyan. Ji min re wiha qewimî ku, li pişt çiyan de egîd hene, ciwanmêr hene. Min meraq kir, ji ber vê meraqa xwe jî çûm pişt çiyan. Biroj kesek neduxwiya. Ku êvar bû, ji her derê însan derketin. Ew gêncên li pişt çiyan bi zimanê Mediyan diaxiviyan.

KAWA Eendiyê me yê mezin, agir bavêjin ocaxê. Bavêjin ku bila agirê me bi bereket be. Bavêje ku bila hesinê me zu bihele. Bavêje ku bila şeva me bibe roj.

FERÎDÛN Bila wisa be ku, axa me yê bi bereket dîsa ji yekî re hezar bide.

10

(Li zîndana serayê derbas dibe. Karen û Serfaz hene. Her yek di hucreyekî de ne.)

KAREN Hindik ma bibe sibe.

SERFAZ Dilê min teng dibe.

KAREN Ji mêjve ye em ne dilgeş in. Ey Xaliqê Erd û Ezmana, ey Yezdanê Gewre, tu dengê me nabihîzî? Tu halê me nabînî? Halê me cem te naxuye? Tu çima ji van kiryarên heyî razî yî?

SERFAZ Wê gavekî din roj derkeve.

KAREN Dixwazim werim cem te, lê nikarim. Dixwazim destê te bigrim. Nabe.

SERFAZ Çima bi min re xebernadî, Karen?

KAREN Çi bibêjim, nizanim. Dest û milê me girtî ye.

SERFAZ Te, ji min re behsa dinyayê dikir. Dîsa behs bike.

KAREN Ew dinya ya me nebûye, dermana dilê min. Ew dinya, bi zilma zalima tijî ye. Ma qey dinyayê me wisa bû?

SERFAZ Ez dicemidim. Ji her deri sûr tê. Alîkî ve dilê min teng dibe, aliyekî ve jî dilgeş im. Dilê min fireh e. Tu li ba min î, bes e. Lê ji aliyekî ve jî bê hêvî me...

KAREN Lê binêre roj dibiriqe. Çivîk niha ji hêlîna xwe derdikevin. Kulîlkek ya yekî, kulîlkek jî ya yê din, bi hev re li nav kulîlkan digerin.

SERFAZ Duh çawa şîna me dihate girtin, îro jî wê şîna hinekan be. Eger roj bizanibiya bi her bilindbûna xwe re, bi her ronîkirina rojê re mirin jî bi xwe re tîne, wê qet derketibana?

KAREN Wê dîsa derketa. Tenê em digrîn, ma yên din digrîn? Ji yên din re zilm tune ye. Zilm, tenê ji me re ye. Hin caran ji xwe dipirsim. Yê wana afirandiye yekî din, yê me afirandiye jî yekî din nebe?

SERFAZ Tu wiha çi dibêjî Karen?

KAREN Rastiyê dibêjim. Ku însan bin ew jî ne însan in, gênc bin ew jî ne gênc in? Çima her tim em? Berê bûna, me yê niha amadekariya şahiyan bikira. Lê niha em çi dikin? Em li benda mirinê ne...

SERFAZ Tê bîra te?

KAREN Çi?

SERFAZ Merasîman...

KAREN Ma çawa ji bîra min diçe?

SERFAZ Merasîmekî me anî cem hev. Yê din jî me ji hev digetîne.

KAREN Wisa nebêje roniya çavê min, dermana dilê min.

SERFAZ Rast dibêjim. (Kesê Yekemîn dikeve hundir, li xortan dinêre.)

KES YEKEMÎN Navê te çiye? (Bersîvek nagre.) Dilê min, di vî emrî de mirina te naxwaze. Ez te hêlînim harema efendiyê me yê mezin?

KAREN Ey marê ku li kincê însanan li xwe kirî, tu ji me çi dixwazi?

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, wê pir şa be. Tu gûne yî. (Kesê Yekemîn, ber bi derketinê ve ye.) Efendiyê me yê mezin wê pir şa be; pir. (Derdikeve)

SERFAZ Yezdanê Gewre, tu mirinê çima ji min re jî nakî qismet. Karen tu bizane, Serfaz ji te bêtir dilê tu kesî xweş nake. Tu zanî qewla me heye.

KAREN Çawa nizanim... (Qesap dikeve hundir.)

QESAP Îro dora we ye.

SERFAZ Pêşiyê min bibe...

KAREN Na, min bibe...

QESAP Evqas sal e vî karî dikim, yê wekî we mirinê dixwazin, min qet nedît.

SERFAZ Pêşiyê ez...

QESAP Lez nekin. Hêdi hêdi.

KAREN Na, nabe, mirina xwe nîşanî min nede.

SERFAZ Ez ê çawa ji mirina te re sebir bikim?

QESAP Carekî li galegala van gêncan binêrin. Hûn çima xwe ji bo merasîman amade nakin, xwe ji bo mirinê davêjin pêşiye?

KAREN Tu çi dibêji wiha?

QESAP Rastiyê dibêjim. Hûn wateya îro nizanin? Yezdanê Gewre, di rojekî wiha de asîmanê afirand.

KAREN Ruyê erdê afirand.

SERFAZ Paşê jî ademîzad afirand.

QESAP Bi alîkariya Yezdanê Gewre, ademîzadan agir dîtin.

KAREN Paşê, roniya rojê zora şeva dîrêj bir.

QESAP Lê dinêrim hûn her tiştî jî zanin.

KAREN Em zanin, lê ji destê me çi tê?

QESAP Em li karê xwe binêrin.

SERFAZ Pêşiyê min bibe. (Qesap, deriyê Serfaz vedike. Dike ku wê bibe.)

QESAP Dilê xwe fire bigre.

KAREN Bê wê dil fireh dibe?

QESAP Haydê em li karê xwe binêrin. (Bi Serfaz re derdikevin.)

KAREN Ey merivê zalim, bî kuştina me çi dikeve destê te. Hê me roja xwe nedîtiye, çiye ew mirina han. (Denge delal tê bîhîstin.)

DELAL Nebêjin, me bîhîst yan nebîhîst. Fermana efendiyê me yê mezin Dehaq e. Merasîm, wekî salên borî, wê niha jî neyên çêkirin. Her kî ku fermanê guhdar neke û pîrozbahiyê bike, wê bên cezakirin. Nebêjin, me bîhîst yan nebîhîst. (Deng, hêdi hêdi winda dibe.)

KAREN Ew dinya, dinyayê me nine.

SERFAZ (Deng ji derve tê.) Me jî nedikarî yekî nû biafrînin, Karen... Lanet be... Lanet be...

11

(Li serayê derbas dibe. Dehaq û yên li civatê hene.)

DEHAQ Hûn, esilzadeyên serayê, ka bêjin, çima zarokên min çênabin?

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, hinekî bi sebir bin.
(Dengê Dehaq, hê qalindtir, cendekî wî jî hê mezintir bûye. Yên civatê, bi Dehaq re diaxivin, lê nikarin li rûyê wî binêrin.)

DEHAQ Dixwazim ku zuriyeta min bidome.

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin, kesekî xirab difikire tune ye.

KES ÇAREMÎN Teqdîrî îlahî...

DEHAQ Tu. Erê tû, tim dibêjî edalet, qet tiştekî din nizanî. Çênebûna zarokên min jî bê adaletî nîne? Bêdeng dimînin! dî gotinên min jî nayên cîh...

KES S YEMÎN We çi got ku nehate cîhê xwe, efendiyê me yê mezin?

DEHAQ Ferîdûn hê nehate dîtin, çima?

KES DUYEMÎN Miheqeq ji gur û çivîka re bûye xwarin, efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Dijî û hûn jî dizanin ew dijî. Min reml da avêtinê. Ji min re dibêjin ku wê kuştina te, bi destê yekî ji malbata te be. Ya! Wisa dibêjin. Yê ji malbata min, ezbeta min tê Ferîdûn e. Ji wî bêtîr kes nema.

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, hûn destûr bidin em ê harema we ji nû ve çêkin.

DEHAQ Çêkin.

KES DUYEMÎN Qewmê Mediyan dîsa nexweşî derdixin. Niha ji bo merasîma Roja Afirînê bi dizî ve dixebitin.

DEHAQ Bila merasîmên Roja Afirînê were sekinandinê. Merasîm naxwazim. Yên merasîmê çêkin jî naxwazim.

KES ÇAREMÎN Efendiyê me yê mezin, madem ciyê wî hat, ez ê niha bibêjim. Merasîma Roja Afirînê adetê me yê. Hûn zanin, devjêberdana adetên heyî, xirabiyê bi xwe re tîne.

DEHAQ Nayne.

KES ÇAREMÎN Ji xwe Mediyan her tim di şînê de ne. Merasîma Roja Afirînê wê li cîh be.

DEHAQ Hûn zanin, ew merasîma ji Cemşîd vir de hatiye qedexekirinê. Ma qey Medî hê jî xilas nebûne?

KES YEKEMÎN Qet xilas dibin efendiyê me. Mîna zadê, her ku diçe hêşîn dibin.

KES DUYEMÎN Heqê serayê jî nadin.

KES ÇAREMÎN Ewana her roj can didin, bes nîne?

DEHAQ Her tim Ferîdûn tê bîra min, qet ji bîra min naçe...

KES S YEMÎN Efendiyê me yê mezin, dilê xwe fireh bigrin.

DEHAQ (Jana wî dîsa digre) Çima! Çima, çima...

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Çêlekên min xwarin dixwazin. (Dehaq derdikeve. Yên civatê temena dikin.)

KES ÇAREMÎN dî ev seray ji min re bûye mîna zindanê.

KES DUYEMÎN Çima wiha dibêjî?

KES ÇAREMÎN Me dest da hev, roja Nînowayê tarî kir. Wê çawa bibe nizanim. Van derê han berê diyarê egîdan bû. Niha jî zîvzîveyan re bûye war. Hê hûn ji min dipirsin, çima? Lê dinêrim qet dilê we ji vê xirabiyê nakeve tengasiyê.

KES YEKEMÎN Tu li her tiştî bi çavnebarî dinêri. Tu bi çavnebarî binêrî, bi çavnebarî jî bibînî.

KES ÇAREMÎN Dikesirim, tenê dikesirim. Ji destê min tiştek naye. Zanim, dibêjim. Lê kesî nadim bawerkirinê. Tu dibêjî qey tevayî çavan hatine girêdanê.

12

(Li atolya Kawayê derbas dibe. Li cem wî Ferîdûn jî heye.)

KAWA Efendiyê me yê mezin, evqas xwe newestînin.

FERÎDÛN Westandina çi? Ademîzad ku karê xwe bi dilxwazî bike qet diweste.

KAWA Efendiyê me yê mezin, me evqas çek çêkir, ne bes e?

FERÎDÛN Hê jî divê werin çêkirinê. Divê çekên me ji yên serayê zêdetir bin.

KAWA Efendiyê me yê mezin, destên ku evqas çek bigre, min difikirîne.

FERÎDÛN Rast dibêjî.

KAWA Her rojên ku derbas dibin, egîdên me jî kêm dibin.

FERÎDÛN Dixwazim bi Persan re jî biaxivim. Lê difikirim, bi wan re biaxivim rast e yan na?

KAWA Pers jî ji bavê te re bi hurmet bûn, efendiyê me yê mezin.

FERÎDÛN Ewana ji her kesî re hurmetkar in. Ji Dehaq re jî bi hurmetkar in, îteatker in.

KAWA Rast dibêjî, efendiyê me yê mezin.

FERÎDÛN Tiştekî rind zanim, heya Dehaq nemire, ev bajêr nikare bikene. Tim Şehrînaz û Ernuvazê difikirim. Kî zane niha çi dikin. Çawa tehemmulî wî marê ku ketiye sureta însanan, dikin. Ku fikrandina vê yekê jî meriva diwestîne.

KAWA Bê sebeb xwe newestînin, efendiyê me yê mezin.

FERÎDÛN Dehaq, ji wan zarok dixwaze. Dixwaze, lê zarokên wî nabe. Dehaq, eziyetkar e.

KAWA Yezdanê Gewre, zilma wî dizane û dibîne. Dibîne, ji ber wê yekê rê nade zarokên wî çêbin. Tev wiha bûye. Li ku derê zalimek hebe, Yezdanê Gewre ji heqê wî hatiye. Helbet, karên ku însan jî çekin hene.

FERÎDÛN Dizanim. Ji bo karekî bi xêr, divê însan rast biaxive, rast bifikire û rast bixebite. Bila çerx temam be. Ma ne ew Pers bûn ku bavê min girtin dan mihafizên Dehaq? Ewana bûn, zanim. Ez bi Persan re neaxivim.

KAWA Efendiyê me yê mezin, min jî ew î dizanibûm, dizanibûm lê zimanê min nikaribû bêje. Çimku, her îxanetek heqiqetekê diwelidîne, ter dike, mezin dike. Wisa ye ku, eger li ser rûyê erdê îxanet nebana, rast lê hatina heqiqetê wê tesadufî bibana.

FERÎDÛN Ez te çi wext e bi gurzê re meşgul dibînim. Hê te xilas nekir?

KAWA Hê heye efendiyê me yê mezin.

FERÎDÛN Tu wî gurzî ji kî re çêdikî. Çima evqas bi hewes çêdikî?

KAWA Ji Dehaq re qewlê min heye.

FERÎDÛN Tu, wî ji Dehaq re çêdikî?

KAWA Belê, efendiyê me yê mezin. Lê dilê min naxwaze wî diyariyê Dehaq bikim.

FERÎDÛN Fehm dikim.

KAWA Fehmkirinê ez jî fehm dikim, lê ji destan çi tê.

FERÎDÛN Tim te nedigot, ku derdek hebe dermanê wî jî heye.

KAWA Rast e, heye efendiyê me yê mezin. Merasîma Roja Afirînê êdi nayê pîrozkirinê. dî em ji jinên xwe şerm dikin. Egîdiya zarokên xwe nikarîn bibînim. Ji wê re nayê tehemûlkirinê. Zor e... Zor...

FERÎDÛN Riyek gerek hebe.

KAWA Wî karê ku bext çêkîn, ez ditirsim. Hûn zanin efendiyê me yê mezin, hesin bi germî de tê tewandin.

FERÎDÛN Dizanim, ewa bi lez nabe. Ji bo wî ye bi sebir dixebitim.

KAWA Dehaq pir bi hêz bûye, pir. Însan ditirsin li ruyê wî binêrîn. Dengê wî meriva dibizdîne.

FERÎDÛN Ez vana teva dizanim. Tu ji wî natirsî.

KAWA Belê, ku eger mesele tirs be natirsim; lê dawiya wî difikirim.

FERÎDÛN Yezdanê Gewre bi me re ye. Wê alîkariyê me bike. Ku meriv dest navêje karekî nabe. Helbet tiştê ku dikeve ser însanan, destpêkirina kar e. (Hinek ji gel dikevine hundir. Ferîdûn xwe vedişêre. Jîn dîsa nava kincên reşda ne.)

KES YEKEMÎN Em hatin bi te bişêwirin.

KAWA Ez we guhdarî dikim.

KES DUYEMÎN Em dixwazin Roja Afirînê pîroz bikin.

KAWA Hûn zanin, merasîm hatiye qedexekirinê. Dibêjin yên ku li hember qedexekirinê rawestin, wê bên ceza kirin.

KES YEKEMÎN Em dixwazin pîroz bikin. di em ji xwe şerm dikin. Ma eziyet tim ji bo me hatiye îcad kirine? Serayê, her tiştî li me heram kiriye.

JINA YEKEMÎN di dilê min li ber nagre...

KAWA Ez zanim dilê we dişewite. Qey dilê min naşewite? Wisa ye ku êdi roj û şevên min bûne yek. Her du êdi wekî hev in. Her wext li pey hev li vê derê hesinê semax dikim. Ya rastî, hesinê semax nakim, dilê xwe disemixînim.

JINA DUYEMÎN Ey egîd, ma qet bi sekinê dibe? Ew eziyetê ku li me dikin ne ji Yezdanê ye. Ji Yezdanê be jî dîsa ev nayên kişandin. Lê dîsa jî kesek dengê xwe dernaxe. Ev zilm, zilma serayê ye. Yê ku ketiye para me, şîn e. Divê însan li hember zilm û bêxêriyê raweste.

KAWA Hûn rast dibêjin. Wekî we be, wê Ahûramazda, bighîjîne dawiyê. Em ê carekî din bi serkevin.

KES YEKEMÎN dî ez kal bûm. Ez gênc bibama ku... Ax ew rojana...

KAWA Egîdê serayê pir in.

JINA YEKEMÎN Li cem me jî hê egîd hene.

KAWA Çi lazim e dizanim. Lê wê çawa çêbe, wî nizanim. Tim difikirim. Li riyekî digerim.

JINA DUYEMÎN Ji me re çekan çêke.

KAWA Çek hebin wê çi bibe? Destê ku çek bigre tune be...

JINA YEKEMÎN Tu zanî, jinên Mediyan, hêjayê deh serayî ne.

KAWA Zanim. Lê ev gotin in. Şer ewqas rihet nîne. Şer zor e.

JINA DUYEMÎN Ji zarok anînê jî zor e?

KES YEKEMÎN Xaniyê bê zarok, mîna darên ziwa ne. Darên me êdî fêkî nade. Fêkiyê ku dide jî seray talan dike.

KAWA Vana zanim.

JINA YEKEMÎN Dizanim, dilê te jî dişewite.

KAWA Dişewite lê...

JINA DUYEMÎN Em şaşbûne; êdî em nizanin zarokên xwe li ku derê weşêrin.

KAWA Bi sebir bin. Dermanê tevayî derdan heye. Roja Afirînê, wê sibe zû were pîrozkirinê.

JINA YEKEMÎN Her roja taze bi hêjayî neye derbaskirinê, wê şevên me dîsa diltengiyê bi xwe re bîne.

KAWA Wî gavê roja ku nû dizê, wê ji me re bereket bîne. Dilgeşiyê bîne. Yaa, dilgeşiyê bîne. Helbet ku însan bizanibe ku di roja nû dizê de çi dike... (Dengê delal tê bîhîstinê.)

DELAL Me bîhîst yan jî nebîhîst, nebêjin. Fermana efendiyê me yê mezin Dehaq e. Merasîma Roja Afirînê hatiye qedexekirinê. Yê ku li hember vê biryarê raweste, wê bêne cezakirinê. Me bîhîst yan jî nebîhîst, nebêjin. (Deng hêdi hêdi winda dibe.)

JINA YEKEMÎN Hûn dibihîzin, ne?

JINA DUYEMÎN dî giriya li ser miriyê me jî ji me re zêde dibînin.

KAWA Min got ya, hê ji roja nû re pir heye.

KES YEKEMÎN Yê ku tu bi roj navdikî, ji xwe çiqas e?

KAWA Ez gotinê rind fehm dikim. Lê tiştekî jî dixwazim. Bi sebir bin. Divê hûn rast bifikirin.

JINA YEKEMÎN dî sebir nemaye. Sebir nemaye...

KAWA Xwestina min ji Yezdanê Gewre ew e ku, wê roja nû çawa zora şevê bibe, bila şewata dilê me jî şûna xwe ji dilgeşiyê re bihêle.

JINA YEKEMÎN (Tilîlî davêje.) Yezdanê Gewre bila karê me re be. (Ferîdûn, ciyê xwe yê veşartî derdikeve. Ji Kawa bêtir yê dinê şaş dimînin.)

FERÎDÛN Bila riya me nêzîk be.

Bİ HEVRE- (Tilîlî davêjin. Di vê navberê de jin, puşiyê xwe davêjin ber Kawa. Ferîdûn, wan puşiyan berhev dike, davêje ser dara ku Kawa pêştemala xwe lê pêçaye.)

KAWA Efendiye me yê mezin.

FERÎDÛN Yezdanê Gewre, bila reheti bîne...

KAWA dî bes e ku roja me di tariyê de derbas dibin. Bila rojên me bibe roj. Em tişteki wisa çêkin ku bila nav bide. Herkes, xêra ku pê dikeve, bila bike...

JINA YEKEMÎN Bila wisa be ku, êdî rojên me tarî nebin.

FERÎDÛN Bila tarî nebe.

KAWA Hûn niha herin haziriya merasîmê bikin. Evqas şên û coş bin ku bila hemû kaînat dengê me bibihîse. (Yên li hundir derdikevin. Kawa, Ferîdûn û Jina Duyemîn dimînin. Yê dixwaze Jina Duyemîn bimîne, Kawa ye.)

KAWA Ta ji dilê xwe bila şiyar bibe, bila xwe biwelidîne û her weha me ji nû ve. dî dema qedandina xesudiyê ye. Îro ku dema tarî bikeve erdê, em ê herin serayê ku xelata Dehaqê bidinê... Eger em Dehaqê bikûjin, wê gav ez ê li birca serayê agir pêxim. (Ji Jina Duyemîn re.) Tu xeber bişîne yên li pişt çiyan re. Bila bersîva agirê me bidin. (Dengê delal tê bihîstinê.)

DELAL Me bîhîst yan jî nebîhîst, nebêjin. Fermana efendiyê me yê mezin Dehaq e. Merasîma Roja Afirînê hatiye qedexekirinê. Yên ku Roja Afirînê pîroz bikin, wê bêne ceza kirinê. Me bîhîst yan jî nebîhîst, nebêjin. (Deng hêdi hêdi winda dibe.)

13

(Li serayê derbas dibe. Dehaq û Kesê Duyemîn hene. Li ber deriyê Dehaq nobedar disekine.)

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin, mîna fermana we, merasîma Roja Afirînê hate qedexekirinê.

DEHAQ Hê ji Ferîdûn xeber tune. Ehrîmanê Mezin, çima zarokekî ji min re zêde dibînî. Her tim dixwazim zuriyeta min berdewam be. Lê tu naxwazî bibim xwediyê zarokekî. Çima? (Kesê Yekemîn tê.)

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Te ji Ferîdûn xeberekî neanî? Zû bêje?

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin, ji ber ku min ji Ferîdûn xeber neaniye, xemgîn im. Lê Kawayê Hesinkar hat. Ew gurza ku soz dabû, aniye. Ku hûn ferman bidin, dixwaze wî gurzî ji we re diyarî bike.

DEHAQ Bila were. (Kesê Yekemîn derdikeve.)

KES DUYEMÎN Hûn van rojan pir diwestin. Hinekî îstirehet bikin wê baş be, efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Ez westiyayî nînim. (Kesê Yekemîn, Kawa û Ferîdûn dikevine hundir. Destê Kawa de gurz heye. Temena dikin.)

KES YEKEMÎN Keremke xelata xwe, efendiyê me yê mezin.

DEHAQ Ev gurz, belê ev gurz tê bîra min. Gurza ku min di xewna xwe de dîtûbû, ew e. Yaa! Ew gurz...

KAWA Efendiyê me yê mezin, hûn bizanibin ku, kaînatê de yekî mîna vî gurzî tune ye. Bê emsal e.

DEHAQ (Ferîdûn jî dibine.) Tu! Ez te nas dikim. (Dehaq, li ciyê xwe de digevize.)

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin çi dibe? (Ferîdûn, şaşbûna yên li hundir firset dibîne. Gurza li erdê digre destê xwe û sermilê Dehaq dipelixîne.)

DEHAQ Bila heyfa we li çêlikên min bên. Tu! Tu Ferîdûn î. Çi dibe heyfa xwe li çêlikên min bînin.

KAWA (Gurzê ji destê Ferîdûn distîne, li ber serê Dehaq disekine.) Te çima heyfa xwe li çêlikê me neanî? Te dawiya xwe jî dizanibû, helbet. Divê te dawiya xwe bizanibiya. Kaînatê her roj ders dida te. Divê te bizanibiya. Te nizanibiya jî, diviya bû te guh bidana dengê kaînatê. Lê te nedibîhîst? Niha bibihîse... Bibîne...

FERÎDÛN Qey hûn dikarin birevin...

KES YEKEMÎN Efendiyê me yê mezin.

FERÎDÛN Dengê xwe dernexin! Diçî ku derê?

KAWA Ez ê agir pêxim. (Dehaq êdi bê mecal e. Ciyê xwe de digevize. Di nav janên mezin de ye.)

FERÎDÛN Bila roja me bibe roj... (Kawa derdikeve.)

KES DUYEMÎN Efendiyê me yê mezin, hûn bizanin, em ji bavê we re pir kesirîn.

FERÎDÛN Çawa nizanim? (Şehrînaz û Ernuvaz dikevin hundir. Li cem wana Kesê Çaremîn jî heye. Bi hev re temena dikin.)

ŞEHRÎNAZ Efendiyê me yê mezin; em ji Yezdanê Gewre re şikur dikin ku, wan rojan jî nîşanî me kir. (Ji her aliyeki salonê gênc ber bi sahnê dimeşin. Destê wan de meşale hene.)

FERÎDÛN Bila roja me pîroz be... (Kawa tê. Destê wî de darê ku bi pêştemala rêçabû, ango dara ku bi puşiyê jinan hatibû xemilandin heye. Dar rengo reng e. Bi Kawa re gel jî dikeve hundir. Gênc jî êdî gihîştine sahnê.)

KES DUYEMÎN (Gêncekî hemêz dike.) Ev kurê min e.

KAWA (Ji gêncekî re) Hûn amadekariya çi dikin, egîdno?

XORT YEKEMÎN Belê amadekariya me heye.

KAWA Çiye?

XORT YEKEMÎN Daweta me heye.

KAWA Ji vir pêve bila roja me şên be. Îro em li dinêkî nû ne.

SERFAZ Roja me Newroz e.

KAWA Roja me Newroz e.

KAREN Ew dinê, dinya me ye Serfaz.

SERFAZ Dinya me ya.

KAWA Îro riya me rast, eniya me vekiriye. Îro em wisa digerin. Îro rojekî girîng e. Îro Newroz e.

KAREN Ji îro pêve ev dinya yê me ye jî. Bi nûjenkirin û vejîna xwe; bi dilpakiya xwe ve... Em ku xweser bûne, ew jî li xweseriya xwe hay bûye... Wisa ku wekî afirînê, bi afirînê re...

- PERDE -

(1996 / Bakirkoy – Atakoy)

Mem û Zîn

(Lîstık, du beş)

Li Ser “Mem û Zîn”

Weysel Ongoren

Tê dîtin ku ev helbestên sedsalan a Ehmedê Xanî, ji alî Cuma Boynukara ve bi pêwendiyên mirovayetî ku wekî yek şexsekî cîhanê şirove dike û jiyanekî nû diafrîne, hatiye berhevkirin.

Ne tenê ji tasawûra helbestvan re dilsozmayîn, her weha girêdayîna helbestan bi hevdemiya îroyîn re jî bi awayekî esasî hatiye bijartin û bal kişandiye ser xwe. Balkeşiyek din jî ev e ku, hevgirêdana pêvajoyên civakî jî bi awayekî esasî, wekî deriyekî derketinê hatiye dîtin.

Divê, debara vê yekê jî bê eşkerekirin: Pêwîstiyên ku bi jiyanê re hatiye girêdan bi kêf û şahiya însanan û her weha bi xemgîniya wan re heye. Ev yeka di serketina şahî û xemgîniyan de bi awayekî balkêş dixuye û yê ku sahneyê ronî dike jî ev e. Pasîfiya şexsan û ew kesên ku pasîfiya xwe li xwe diyar dikin, terzên wan ê radanê û biryarên wan, her weha di van şexsan de dixuye.

Mem û Zîn;

Cara yekemîn di Adara 1995an de li Teatra Bajarî a Diyarbekirê de, bi rejiya Weysel Ongoren derket pêş temaşevanan.

Di sala 2005an de di 14emîn Festîvala Têatrê a Navnetewî a Stenbolê de ji alî Semawer Kumpanyayê ve bi rejiya Bulent Emîn Yarar û Işil Kasapoglu hate lîstin.

Lîstika Mem û Zîn heta niha ev xelatan wergirtiye:

1. Xelata Têatrê a Afîfe Jale – Kostuma Herî Baş (2005)

2. Xelata Kovara Tiyatro Tiyatro – Kostuma Herî Baş (2005)

3. Xelata Kovara Tiyatro Tiyatro – Nivîskarê Lîstikê a Salê a Herî Baş (2005)

4. Xelata Têatrê a Îsmet Kuntay – Nivîskarê Lîstikê a Salê a Herî Baş (2005)

5. Xelata Qulubên Lîonsê – Lîstîka Salê a Herî Baş (2005)

Ji Ehmedê Xanî re lêborînekî derengmayî

KES N LÎSTIK

MEM

ZÎN

TACDÎN

SITÎ

HAYZEBÛN

REMILDAR

MÎR Z DÎN

BEKO

ARIF

ÇEKO

SERZÎNDAN

MELE

MAM

GEL – XORT – JIN – NOBEDAR – ZÎNDANÎ

BEŞA YEK

Lîstika Pêşiyê

(Di hin ciyên sahneyê de bilindahî heye, ku ev bilindahî wekî çiyayên dorhêla deşta ye. Lîstikvanên ku di destê wan de meşale û erbane hene, komekê wan ji alî sahneyê ve û komekê wan jî ji nav temaşevanan ve ber bi sahneyê dimeşin û di sahneyê de ciyê xwe digrin. Lîstikvanên ku ber bi sahneyê ve dimeşin, hinekê wan bi hev re, hinekê wan jî tena/ê serê xwe dimeşin. Yên ku tên şahiya Newrozê, ji hemû refên civakê nin. Lê di navbera wan de xweşahengiyek dixuye. Cil û libasên lîstîkvanan cur be cur in. Ji cil û libasên wan diyar e ku, hinek lîstikvan xizan in û hinek jî dewlemend in. Lîstikvan di bilindahiya sahneyê de, ref bi ref dicivin. Di her refekî lîstikvanan de, çar-pênc kes henin. Komekî ciwan jî di govendê de nin.)

REFA YEKEMÎN (Di navbera xwe de diaxivin. Yekî/ê ji wan) Belê... Ev pîrozbahî, kevneşopiyekî me yê pirr kevn e. Hemû mirovayetî li ser vê cejnê hemaheng in.

REFA DUYEMÎN (Di navbera xwe de diaxivin. Yekî/ê ji wan) Hîkmeta Rebbê Alemîn... Em bi tevayî, di hemû pîrozbahiyên Newrozê de amade bûne. Belê... Çi peya, çi jî sûwarî...

REFA SEYEMÎN (Di navbera xwe de diaxivin. Yekî/ê ji wan) Yên bi hêz, yên bê hêz, her weha katibên dîwanê bi xwe jî. (Lîstikvanên din jî beşdarî pîrozbahiyê dibin)

REFA YEKEMÎN (Yekî/ê din) Mamosteyên pispor jî. Her weha yên evîndar û zalim jî.

REFA DUYEMÎN (Yekî/ê din) Rojperest bi xwe jî.

REFA S YEMÎN (Yekî/ê din) Yên ku di nav kêf û şahiyê de nin bigre, heta bi kesên ku di nav ezayê de nin.

REFA ÇAREMÎN (Yekî/ê din) Ji padşayan bigre, heta bi wezîrên wan...

REFA YEKEMÎN (Yekî/ê din) Ev kesên li vir, ji bo pîrozbahiya salvegerê li hev civiyanin.

REFA DUYEMÎN (Yekî/ê din) Ji pitikên derguşa bigre, heta bi pîrên demsale...

REFA S YEMÎN (Yekî/ê din) Me ji bapîrên xwe weha bîhistiye û dîtiye ku, ev şahiyên han ji me re remza jiyaneke serbilind e. Belê... Xelata jiyaneke bi rumet e...

REFA ÇAREMÎN (Yekî/ê din) Ev qaydeyên han ji bo her daîm û her derê ye...

REFA YEKEMÎN (Yê/a din) Em vê roja bi rumet, bi sebilindî pîroz dikin.

REFA S YEMÎN (Yê/a din) Em çolan wekî mêrgan, çiyan jî wekî rez û bîstanan dibînin.

REFA ÇAREMÎN (Yê/a din) Bi taybetî keç û gêncên azeb, cangoriyê vê şahiyê nin.

REFA YEKEMÎN (Yekî/ê din) Lakîn divê em xwe ji tomet û xirabiyan dûr bixin. Me ji bapîrên xwe weha dît. Riya divê ev e.

REFA DUYEMÎN (Yekî/ê din) Ev xweşahengiya ku ji bapîrên me mîrat maye de, yên dilxwaz û dilsoz hevûdu dibînin û hemahengên xwe hildibijêrin.

REFA S YEMÎN (Yekî/ê din) Ev roja yekemîn e ku gel ji dîlîtî xilas bûye û bi serbilindî tevayî civakê bûye. Divê Newroz, bi vî rengî bê pîrozkirin. Qedrê vê xelatê pirr mezin e.

TEV BI HEV RE Hemû rojên me bila weha be. (Zîn û Sitî bi cil û libasên zilama dikevin sahneyê. Demekî li sahneyê digerin û di nav refên di sahneyê de winda dibin. Ji nişkava di sahneyê de qeremolekî destpê dike. Her yek bi alîkî ve direvin. Yên dikevin, yên bandikin, yên lal dibin, yên bi axîn û fîgan in, bi tirs û savî ne... Qeremolekî destpê kiriye. Ronahiyekî wekî hîvê, sanheyê ronî dike. Di vê navberê de Mem û Tacdîn ketine sahneyê, lê nikarin wateyekî ji qeremola heyî re bibînin. Mem û Tacdîn bi cil û libasên jina ne)

TACDÎN (Xwe nagre û ji kalekî demsale dipirse. Di lingê Mem û Tacdînê de, pêlav tune ne) Kalo, ez gorî... Riyekî hîdayetê nîşanî me bide. Ev çi belaye ku hatiye serê vê alemê?

KALO (Bi awayekî westiyayî ku nikare bi rehetî biaxive) Ew du cellad in, her kî ku li wan binêre di cî de şerxweş dibin.

TACDÎN (Bi awayekî egîdî û ji xwe razî) Ma tiştê ku te dîtiye, du pelîwan in?

KALO (Bi serê xwe, dibê na)

TACDÎN Yê ku ewqas eziyet li mirovan didin kişandin kî ne? Ma di destê wan de şûr û mertal hene, ma xençer û pale di destê wan de ne?

KALO (Piçek be jî ji şaşiyê xilas bûye) Na, na!... Wekî tu zanî nîne. Evana ne bi çek, lê bi nêrînên xwe ve mirova şerxweş dikin. (Tacdîn, bi kenekî devkî li Kalo dinêre. Ronahiya ku wekî hîvê şewqa xwe dide sahneyê, piçek din jî zêde dibe. Zîn û Sitî jî dikevin sahneyê. Tacdîn û Mem li hember bedewiya wan, şaş û metal dimînin. Puşiyên li ser Zîn û Sitî, hinekî vebûne û ruyê wan ê dibiriqe, dixuye. Tacdînê ku wan dibîne, xwe şaş dike û bi erdê ve wer dibe. Mem jî, wekî ku lal bimîne nikare çavê xwe ji Zînê biqetîne. Ew jî li ser çogên xwe ve rûniştiye. Zîn û Sitiyên ku Mem û Tacdînê li erdê dibînin, ew jî bi erdê ve wer dibin. Zîn û Sitî dixwazin ji wê derê herin, lê nikarin bimeşin, bi çaplîka ber bi Mem û Tacdîn ve derin)

MEM (Wekî evîndarê ku ji evîna dilê xwe dîwane bûye, li Zînê dinere)

TACDÎN Ev huriyên han gula kîjan gulistanê ne. Nebin, ew melekên Rebil Alemîn bin?

SITÎ Ev egîdên han, selwiyên kîjan daristane ne?

ZÎN (Melûl melûl li Mem dinêre) (Hemû mirovên li sahneyê, li van çar keç û gêncan dinêre. Zîn û Sitî, ber bi Tacdîn û Mem ve dimeşin û li tenîşta wan li piya disekinin. Jorî ve li Mem û Tacdîn dinêrin û bê ku bi daxwaza wan be, ew jî li tenîşta wan rûdinin)

TACDÎN Ev fêkî li kîjan erdî, ev gul di kîjan gulistanê de, aj dane.

REFA YEKEMÎN (Yekî/ê ji wan, çav li ciwanan dike) Çiqas li hev hatin.

REFA DUYEMÎN (Yekî/ê ji wan, çav li ciwanan dike) Hela tu li mezinahiya Yezdanê Alemîn binêre, çiqas bi aheng in.

REFA S YEMÎN (Li ciwanan dinêre) Bukikekê, ewqas li şaxa xwe tê.

REFA YEKEMÎN (Yê/a din) Yezdanê Alemîn rehma xwe kêm neke, ev sal erd û zêvî bi bereket in.

REFA DUYEMÎN (Yê/a din) Ev çi ahengekî xweş e; wekî tovekî bikeve axê.

REFA S YEMÎN (Yê/a din) Wekî tov xwe bigîhînê axê û ax jî xwe bigîhînê tovê. (Zîn û Sitiyên ku li tenîşta Mem û Tacdînê li erdê rûniştîne, gulîskên xwe derdixin. Zîn, gulîska xwe li tiliya Mem ve, Sitî jî gulîska xwe bi tiliya Tacdîn ve dikin. Mem û Tacdîn jî, gulîskên xwe bi tiliya herduyan ve dikin. Di vê navberê de Zîn û Sitî, ji derdora xwe hay dibin ku, herkes li wan dinêre. Bi lez radibin. Lê Tacdîn û Mem hê jî rûniştînin. Şahî dom dike)

REFA ÇAREMÎN (Yê/a din) Înşallah wê ne riya cefayê, lê riya sefayê bikeve para wan...

1

(Mem û Tacdîn, bi tevî cil û libasên jina ku di şahiya Newrozê de li xwe kiribûn, li ser nivînan xwe dirêj kirine. Nivînên wan li hember hev in. Tacdîn dixwaze ji ser nivînê rabe, lê bê mecal e. Mem jî di nav nivînên xwe de mestketiye)

TACDÎN (Li cil û libasên xwe dinêre. Şaş û metal dimîne) Ev çi halê te ye Tacdîn? Çi li te qewimî? Ev çî ye? Çi halê te ye? (Cil û libasên xwe dinêre) Çi bû min? (Li Memê ku di nav nivînên xwe de dirêjkiriye dinêre û ji ber ku Mem jî bi cil û libasên jina ye, carekî din şaş û metal dimîne) Mem... Ew tu yî? Ev çi hal e? (Mem, bêhal ketiye. nikare bersîva wî bide) Mem... Çi bû?

MEM (Piçek xwe ji ser nivînan rast dike) Ya tu?

TACDÎN Tu dibê qey bi hezaran egîdan re hatime hember hev. Tu dibê qey min zora hezar polayan biriye. Nizanim. Belkî jî ew zora min birine...

MEM (Bi wî bêhaliya xwe) Ax!... Welê bû me ku... Nizanim ji bo çi?

TACDÎN Tu dibê em ketin şerekî? Em di kîjan şerî de birîndar bûn? Ji bo çi em bê amanc û bê taqet in?

MEM Hem birîndar im, hem jî nînim. Dilê min, hem hatiye dagirtin, hem jî teng e.

TACDÎN Ew rengê te yê gulsor, çima zerîn bûyî, çima ferên çavên te reviya ye?

MEM Çima ewqas bi min re mijûl dibî, Tacdîn? Ma çi ferqa te ji min heye?

TACDÎN Mem, çi bû me?

MEM (Rewşa xwe ya wekî di xewdeye, didomîne) Nikarim milên xwe tevbigerînim. Wekî ku min zincîr kiribin. Ma kî min weha zincîr kir?

TACDÎN Ma em di kîjan şerî de dîl ketin? Mem, kî me dîl girt?

MEM Ma tu rewşa min nabînî?

TACDÎN (Bi awayekî ji xwe bawerkirî) Ev dera ne mala me ye, Mem? (Bersîva xwe, xwe bi xwe dide) Belê, belê! Mala me ye. (Ji şibakê li derve dinêre) Ev der welatê me ye, Cizîra Bota ye? Deşt, deşta me ye, çem û rubar, çem û rubara me ye? (Mem ku dixwaze bi destê xwe xûydana xwe paqij bike, Tacdîn gulîska destê wî dibîne. Şaş û metal dimîne. Nêzîkî Mem dibe û li gulîska destê wî dinêre) Ev gulîska... Wekî hinarekî dibiriqe, wekî rojê dibiriqe ku şewqa xwe dide der û dora xwe... (Destê Mem, di destê Tacdîn de ye)

MEM (Gulîska li destê Tacdîn nîşan dide) Tacdîn, ew ronahiya di tiliyê te de ye û wekî çirayê şevê tarîtiya şevan diçirîne, çî ye?

TACDÎN (Li gulîska xwe dinêre, Mem jî gulîska li tiliyê xwe dinêre) Ev gulîskana... (Gulîska li destê xwe dinêre û destê xwe ji nav destên Mem dikşîne. Dure dîsa li gulîskê dinêre)

MEM (Destê xwe ji nav destê Tacdîn dikşîne û li gulîskan dinêre)

TACDÎN (Carekî din li gulîska Mem dinêre) Ev kîjan seraf e ku bi van neqşên bedew gulîskan neqşandiye?

MEM (Gulîska li destê Tacdîn dinêre) Xwedê zane, ji bo van neqşên bedew bineqşîne, çend salan xûydan daye...

TACDÎN Ev rewşa me... Belê... Sedemê ev rewşa me, xwediyê van gulîskan in.

MEM (Hişê wî piçek din li serê wî ye)

TACDÎN (Dixwaze ku ji rewşê fam bike) Roja cejnê... Belê... Çi ku hat serê me, roja Newrozê hat...

MEM (Ew jî dixwaze ji rewşê fam bike) Lê ev gulîskana, ev cil û libasên me!

TACDÎN Çawa ku me cil û libasên keça li xwe kir...

MEM (Xwe bi xwe) Çawa ku me xwe wekî xezalan bedew kir...

TACDÎN Çawa ku me cil û libasên xwe guherand...

MEM Belê. Ew jî xwe bi cil û libasên gêncên ciwan xemilandin.

TACDÎN Haaa... Ew bûn ku di Newrozê de bibûn celladê gel.

MEM (Li cil û libasên xwe dinêre) Belê... Ew bûn.

TACDÎN (Piçek bi dilşayî) Em nêçîrvan bûn, lê bûn nêçîr. Ew çi nêçîrvanên zîrek bûn ku bê şûr û mertal li me dan.

MEM Ev çi hîkmet e?

TACDÎN Ew çi pelîwanî ye ku, camêran bê ku derkevin meydanê mexlûb bûn.

MEM Ew çi nêrîneke dilşewat bû ku axîn û fîgana gel bû?.

TACDÎN Şûrê min ê ku ewqas tûj e, ewqas şer dîtiye û tu car neketiye qewdankê xwe... Birînên şûrê min, li ber birînên ku bi nêrîna ev xezalan vebûye, wekî kunêrekî ye.

MEM Belê... Nêrînên wan bûn ku çirayê Newrozê pêxist...

TACDÎN (Bê ku xwe ragre, li Mem diqîre) Mem, ji nivînan derkeve. Ma ne şerm e ku em ji ber evînekî dinalin.

MEM (Gulîska li destê xwe dinêre) Ey Tacdîn, min fam kir ku, tu di vê doza me de bi dilekî saf diramî. Te hê jî fam nekiriye. Lê ez, di nav behrên bê binî ya evîndariyê de me. Dilşewatekî bêçare me. Tu hê jî dibêjî ku, tu çima ewqas dinalî?

TACDÎN Ew çawa wekî xezalan me birîndar kirin, em ê jî wekî şêran bikevin pey wan.

MEM Dilê min ê ku ta niha bê evîn bû, niha bi barekî giran hatiye dagirtin. (Gulîska li destê xwe dinêre) Min fam kir ku, çi hêviyekî min ji vî evîna han tune ye; tenê sureta wan di xeyala min de...

TACDÎN Ez Tacdîn im. Hezaran mîr li ber şûrê min xwar dibin. Mem, wekî Arif û Çeko tu jî birayê min ê axîretê ye. Tu her weha şîrîkê derdê min î. Bi Yezdanê Alemîn sond dixûm ku, tuyê êdî ji ber birînên xwe ax û fîgan nekşînî. Em şêr in, ew xezal in. Ji şêra re nalîna ji ber xezalan, şerm e.

MEM (Li gulîskê dinêre) Dema şehînşahê evînan li deriyê min xist, fam kir ku ewqas cewhera min nîne ku ez wî bistînim. Lê niha navê ku dilê min li nav hev xistiye, dizanim. Ev, suretekê xeyalî ye ku, tevayî laşê min perçe perçe kiriye û min dinalîne. Tu hê ji min re dibêjî, menale şerm e. (Tacdîn, nikare bersîva Mem bide. Mem û Tacdîn li rûyê hev dinêrin û dikevin nav xeyalên bêbinî)

2

(Sitî û Zîn, ji pîrozkirina salvegerê vegeriyane û di odayê xwe de nin. Ji alîkî ve li lîstika beyî ku li serayê kesekî wan bibîne beşdarî salvegerê bibin, ango li cil û libasên xwe yê guhertî dinêrin, ji alîkî ve jî dilşayiya serfiraziya xwe diecibînin)

SITÎ (Li rewşa xwe dinêre û pûşiya xwe ji serê xwe derdixe. Porên wê yê zer li ser milan ve bela dibe) Ma min ji te re nego em ê serfiraz bin?

ZÎN (Piçek dilsar e) Yên ku me dîtin çawa direviyan.

SITÎ Wekî ku du serfiraz hatibin meydanê.

ZÎN Ji kal û pîran bigre heta ciwanan.

SITÎ Ji pitikên dergûşa bigre heta bi dayîkên li ber şîr.

ZÎN (Pûşiyê li serê xwe vedike, guliyên wê yên reş li ser milan ve bela dibe) Nizanim? Çima weha xemgîn im?

SITÎ (Çav li der û dora xwe digerîne) Tu dibê qey tilsima her tiştî xirabûyî.

ZÎN Helke helka min jî guheriye. (Hayzebûna dadikên Zîn û Sitî dikeve odeyê)

HAYZEBÛN (Çav li cil û libasên Sitî û Zîn dikeve û dest pê dike, dikene) Ev halê we çiye gêncno? Min hêvî dikir ku du xezalan bibînîm, lê du camêrên qamselwî dîtim. (Bi ken e) Ev çi hal e, camêrno?

SITÎ Dadê, tu bi xwedê dikî henekê xwe bi me neke.

HAYZEBÛN Temam temam, nûrê çavên min. (Xwe nagire dîsa dikene) Temam temam, egîdên min.

ZÎN Dadê, ma tu halê me nabînî?

HAYZEBÛN (Dibîne ku keç bersîva kenê wê nadin û her weha bêmecal û rewşxerab in) Ey nûrê çavên min, ka ji dadikên xwe re bêjin; çi li we qewimiye ku hûn wekî gulên ji şaxên xwe hatine veqetandin, stuxwar in.

ZÎN Tişkî tuneye Dadê.

HAYZEBÛN Heye heye... Nûrê çavên min, tacê serên min, heye... Xwedê we bistrîne, ez qûrbana we bim, tiştekî ji min veneşêrin. (Yek jî bersîv nade, şik dikeve dilê wê) Ku hûn îro derketibûn nêçîrê, lê wekî ku hûn hatibin zincîrkirin. Ji min veneşêrin, çi bûye ji min re bêjin.

SITÎ Tiştekî me tuneye, Dadê.

HAYZEBÛN êê, tiştekî we tuneye, ji ber çi hûn ewqas zû ji şahiya Newrozê vegeriyan? (Bersîv nagire) Ez şaş û metal mam. Nebe ev nexweşiya evîndariyê be, an jî ez xeyalan dibînim. Ewqas belengaz nesekinin. Tu derdê bê çare tune ye.

SITÎ Dibe ku çareya ev derdê me zor e, an jî tune ye.

HAYZEBÛN (Ji paşilê xwe şûşeyekî û desmalêkî derdixe) Sitiya min, ji mirinê wê de, tu derdê bê çare tune ye. De ka derdê xwe bêjin. (Bersîv nagire) Ma hûnê nebêjin? Hûn bi dilê xwe nin. Ezê aniha remileke bavêm. (Desmal û şûşeyê ku ji paşila xwe derxistibû, datîne nav odayê) Aniha çi di dilê we de veşartîbe, wê derkeve meydanê. Ku eger ez veşartiyên di dilê we de eşkere nekim, carekî din ev şûşe û desmalê nagrim destê xwe. (Şûşe û desmalê datîne erdê û destpê dike tiştan di devê xwe de dilorîne. Wê tam ku li ser şûşe û desmalê de xwar bibûna) Aniha tiştên veşartî eşkere dikim. (Li ser şûşe û desmalê ve xwar dibe)

ZÎN (Fam dike ku tu amanca veşartinê tuneye) Sibê zû, em jî wekî herkesî ji malê derketin. (Hayzebûn, tevgera xwe ya li ser şûşe û desmalê didomîne)

SITÎ Ji ber ku em neyêne naskirin, me cil û libasên xwe guhertin. (Hayzebûn, bi kenekî devkî serê xwe radike. Hema welê ku çavên wê dilîzin. Gelek dilşa ye ku ew axivîn. Lê naxwaze ew ji dilşayi ya wê haydar bin)

ZÎN Ku eger em bi van cilan ve biçûna, wê kesekî jî me nasnekira.

SITÎ Lê yên ku me dîtin, hema bêje tevayî wan, wekî meyperasta serxweş ketin.

ZÎN Di dawiyê de ev serxweşî li me vegeriya.

SITÎ Di vegerê de em jî bêhiş ketin, bi vî halê xwe ve em vegeriyan malê.

HAYZEBÛN (Ji erdê radibê û ber bi Sitî û Zîn ve dimeşe. Dixwaze wan teselî bike) Hûn her yek wekî şah û mîran bi heybet in û her weha bedew in. Ew kîne ku ne muhtacê we ne? Ax! Tacên serên min... (Zîn û Sitî wekî du gêncên fediyok li ber dada xwe li ser piya nin) Ciwanên min, bes ku hûn daxwaza wan bikin, tu kes nikare we şûnve vegerîne. (Bi ken) Ew ê ku dilê we ketiye wan kî dibin bila bin, ew perîzad bin jî muhtacê we ne. Du gêncê wekî şêran, kî muhtacî we nîne ku... Eger ev ciwanên han li bajêr bin, anîna wan bo min hêsan e.

SITÎ (Ji lîstika Dadê eciz dibe) Lê, tu jî Dadê...

HAYZEBÛN (Henekên xwe didomîne) Ha, ez ê tiştek bêjim. Ma qey keç jî evînî keçan dibe? (Lê dinere ku cil û libasên wan yên zilama ye) Biborin, ango zilam evînî zilaman dibin? (Kenê xwe didomîne)

ZÎN Ji derdê me re, incax tu dikarî çareyekî bibînî.

SITÎ Dada me ya şêrîn, çareya derdê me tu ye.

HAYZEBÛN Daxwaza we çî ye?

SITÎ Tu navê wan, welat û bajarê wan hîn bibe, bes e. Tuyê ji derdê me re jî çare bî.

HAYZEBÛN Li bajarê Bota çiqas keç û ciwan, heta jin hebin, em wan nasdikin. Yên bi bedewiya xwe navdar in, navê tevan di defterê me de hatiye nivîsîn. Lê hûnê çi bikin, keçan? (Dikene)

SITÎ Dadê, me roja cejnê du keç dî. Ku çavê me qet li wan neketibû.

ZÎN Nûr ji rûyê wan dihat, wekî ava kaniyan sipî dikirin. Ji nişkava derketin.

SITÎ Di cejna sersalê de, ji dûrî ve me li wan dinêrt. Lê me fam kir ku, ew ne wekî me nin; ne ji Adem û Hewa nin.

ZÎN An melek an jî perî bûn. Dema ku me wan perîzadan dît, hiş li me winda bû. Ew du dîlberên ciwan bûn; wekî îskanên Cemşîd bûn.

SITÎ Ez û Zîn, wekî Mayî Xurşît li wan xûyakirin. Ku em nêzî wan bûn wekî şûşe û lembayê wî em li hev hatin.

ZÎN Ku eger qendîla bi fîtil li destê wan bû, em jî agirê wê fîtilê bûn. Eger ew dona li nav qendîlê bûn, em jî alaza wê donê bûn.

SITÎ Em xwe bi xwe ketin vê halê han.

ZÎN Nizanim, ev xeweke bû, xeyaleke bû? Dibe ku rast bû, lê haya me ji vê rastiyê tune bû?

HAYZEBÛN Ma hûn çûn ku çav li dîlberan bikin, an jî evînê xezala bin?

SITÎ Em çûbûn Newrozê.

HAYZEBÛN Baweriya min bi we heye, bedewiya ku hûn behsdikin, bêhesab e. (Gir dike) Piştî ku we vê ecêba dît, jiyan jî zor e. (Nasîhat dike) Ma meyla beşerekê li beşerekê din çêdibe? Ma qey keç talibî keçan dibe? (Lê dinere ku yên li hemberê wê bi cil û libasê gênca ne û dest bi ken dike) Ku ma meriv ne maldar be, dikare bazarî bike. Ku ma cewher tune be, bazariya mal ne vala ye? Bazariya mal, bi cewher dibe.

SITÎ Lê tu jî Dadê. (Dixwaze bêje, lê nikare)

HAYZEBÛN Eger Mecnûn nebana, Leyla dikarî bû meyla xwe bi ser Leyla ve bike. Ma gul evînî gul dibin, eger ku bilbil nebûna? Şêrîn nebûna, evîndariya Ferhat ji çi re bû? Kes nikare bawerî bi tiştên ku hûn dibêjin, bîne. Dibe ku xewn û xeyal be. (Ji alîkî ve dikene, alîkî ve jî teselî dide keçikan) Ax! Xezalên min ên bedew...

ZÎN Me dest bi sirê xwe kir, em teva bêjin wê gavê. Hişê te ne li serê te ye. Dadê, ma te nedigo ku bi dua û efsûnan ez hemû tiştên dizî eşkere dikim. Tiştê me dîtîne ne xewn û xeyal in... Eger ew herdukan çi melek çi jî beşer bin, ango qismek ji jinan bin, ma ev gulîskên wan çî ye, di destên me de ne? Eger tu remilê rast bavêjî, aha gulîskên wan ev in. Eger ji te tê, xwediyê van gulîskan bibîne.

HAYZEBÛN (Bi awayekî şaş û metal mayî li gulîskên destê Zîn û Sitî dinêre. Her du gulîsk jî yê zilama nin. Bêtir şaş dibe) Ka ew gulîskan bidin. Tobe, tobe... Ka bidin li gulîska binêrim... Belê... Ez ê remilekî bavêjim. Ya rastî sibehê ji we re dibêjim.

SITÎ (Sitî, gulîska destê xwe dide Hayzebûn) Bigre dada min. (Hayzebûn, li gulîskê dinêre)

ZÎN (Ji alîkî ve gulîska li destê xwe dinêre û alîkî ve jî gulîskê derdixe) Dilê min ji ber vê gulîskê, bi xwîn tijî bûye. Eger deryayê evînê dilê min coş bike, wê teseliya min ev gulîska be. Gulîska min nede destê xiraban. Eger ku tu gulîska min derengî bînî, ez ê gelek berkevim. Ji ber ku ev gulîsk, sebra min e.

HAYZEBÛN (Piştî ku gulîsk ji destê Zîn girt) Fikra vê yekê mekin. Bi îzna Xwedê, sibehê bi xebera xêrê li ber we me. Hûn, nûrên çavê min in. Daxwaza min berdewamiya şahiya we ye...

SITÎ Dadê, tu sirê me eşkere nekî.

HAYZEBÛN Fikra vê yekê jî nekin. Hûn taca serê min in. (Şûşe û desmalê li erde digre û derdikeve. Sitî û Zîn tenê dimînin)

ZÎN Sureta wî ye ku min kir çi halî! Qe nikarim bisekinim, dilê min xweş bûye. Wê çawa sibe bibe? (Bê sebir û bê teqet digere.)

3

(Mala remildar e. Remildar tenê ye. Hayzebûn dikeve hundir. Li ber remildar radiweste. Ji ber ku neyê naskirin, cil û libasên xwe guhertiye)

REMILDAR Çi dixwazî?

HAYZEBÛN Derdekê min heye. Incax tu dikarî alîkariya min bikî.

REMILDAR (Pişta xwe dide wê û dimeşe. Hayzebûn li paş wî ye) Ez êdî remila navêjim.

HAYZEBÛN Min jî bîhîst ku tu êdî remila navêjî. Lê ez fikirîm ku, tenê tu dikarî alîkariya min bikî. (Bê ku haya remildar çêbe, kîsa pere derdixe û zêrekî dirêjî nav destê remildar dike. Remildar ewilî zêr nagre. Lê dumahiyê zêr ji destê Hayzebûn digre û dere li ser dîwanê rûdine. Çend tiştên hesinî û pirtûkekî digre destê xwe. dî amade ye ku, Hayzebûn guhdar bike)

REMILDAR Ka derdê te çiye, dixwazî çi hîn bibî? Tu dixwazî ez dilan bişewitînim, an dilan şa bikim? Ka bêje, çi dixwazî?

HAYZEBÛN Ez dixwazim tu dilan şa bikî.

REMILDAR Bêje.

HAYZEBÛN Di şeva salvegerê de, ew tiştên ku ji zarokatiya xwe û heta niha dikin carekî din çêkirin û çûn pîrozbahiya Newrozê. dî pêşwaziya sersalê çawa pêkanîn, nizanim. Lê ku vegeriyan malê, rewşa wan ne baş bû. Wekî Mecnûn bûn.

REMILDAR Yaaa...

HAYZEBÛN Carina bê cil û libas, feryad û fîgan dikin. Bi tu kesî re xeber nadin. Ji xwarinê ketine. Her daîm digrîn. Hişê wan ne li serê wan e. Hema bêje bêhiş in, digerin.

REMILDAR Ji bo ku remil bavêjim, nîşanekî wan ji min re pêwîst e. Ka nîşanekî bide min ku, remila wan rast bavêjim.

HAYZEBÛN (Gulîska bêrîka xwe derdixe û dide remildar) Ev gulîskê wan e. Ez bêçare me, ketim ocaxa te, ku tu me ji pêşerojan agadar dikî; tu bi xwe ji her tiştî hayîdarî. Ka ev meseleyê han ji min re eşkere bike. Ka derdekî çawa hatiye ser zarokên min? Derdê bê derman e? Ma dîn bûne? Ango bi nexweşiya bêhişî ve ketine? Ma dibe ku bûne dîlê nefsa xwe? Ev çi nexweşiye? Ey zilamê mûrşîd, ku hemû bendan dikarî vekî... Ez zanim di bûyera keçan de sirrekî heye. (Remildar, bi nêrînekî welê lê dinêre ku, ji çavên wî tê xwendin: Madem tu zanî çima hatî ba min) Na na! Nizanim, texmîn dikim. Bê guman ez wekî te pêşerojê nabînim. Lê gêncên min bi cina ketine, çî ye? Ka bi kerema xwe ji min re bêje?

REMILDAR (Li gulîskên destê xwe dinêre. Dû re li Hayzebûnê dinêre û carekî din li gulîskê dinêre. Serê xwe dileqîne) Em ê lê binêrin.

HAYZEBÛN Gulîska kevir şîn, a kûrê min î mezin e; kevir reş jî a kûrê min î biçûk e.

REMILDAR Ev îlma ji bapîrên min, ji pêxemberê me Dalyan ji min re mîrat maye. Eger ez derewa bikim, ji wan re bêhurmetî ye. Bi xêr lê binêrim, ka derdê wan çî ye? (Hesinên li destê xwe davêje erdê) Tu kûrên te ninin. (Serê xwe dileqîne û hesinan carekî din digre destê xwe û rûpelê pirtûkê diqelibîne) Kesên ku tu li wan dinêrî, ango te wan mezin kiriye ne zarokê te ne. Tu dada wan î; ew ne kûr in. zanîbî ku, tiştên di navbera me li vir dimîne. (Çavê xwe ji pirtûkê radike û carekî din li hesinan dinêre) Tu ji bo derdê du keçikên bedew ku her yek ji yên din bedewtir in, hatiye ba min. Yek ji wan por zer e, yê din jî por reş e. Huriyê por zer, yê mezin e. Yê por reş jî, biçûk e. Xwediyê gulîska kevir şîn û por zer talibên hev in. Xwediyê gulîska kevir reş jî, talibê por reş e. (Carekî din hesinan davêje erdê û digre destê xwe. Rupelên pirtûkê li ser hev diqelibîne) Ji van keça... (Dikene) Yê mezin... (Dadê, bi tirs xwe paş ve dide) Tiştên tê dîtin ev e ku... (Yek ji gulîskên destê xwe şanî Dadê dide) Xwediyê gulîska kevir şîn û por zer wê bighên hevûdu.

HAYZEBÛN (Şaş û metaliya wê ji her halê wê diyar e. Hêdî hêdî xwe berhev dike) Ka rastiya vê yekê bi rêk û pêk ji min re bêje. Eger ku dilê min reht bibe, kîsekî zêr ji min...

REMILDAR (Hesinên di dest de, carekî din davêje erdê, digre destê xwe û rûpelên pirtûkê li ser hev diqelibîne) Li ser riya wan mahr heye. Beşên remlê, yê ummîxet û benat bi hev re nin. Beyat û nekî jî bi hev re tê dîtin. Lê binêre. (Dadê çav lê dike) Tê wê wateyê ku, ev herduka ji hev naqetin. Wê mahra wan bê birîn.

HAYZEBÛN Ya rewşa por reş?

REMILDAR (Serê xwe dileqîne û hesinên destê xwe carekî din davêje erdê û digre. Rûpelên pirtûkê li ser hev dileqîne) Beşa ferah û xemê bi hev re ye. (Serê xwe dileqîne)

HAYZEBÛN Tê çi wateyê? Çawa?... (Ji dêvla şahiyê, xemsarî dilê wê digre)

REMILDAR Wê roja ku evana di keyf û seyranê de bûn, her weha di nav heyranî yê xwe de bûn. Ango ji salvegerê vir de, ji şeva pîrozbahiyê ve qiyameta van gênc û keçan dest pê kiriye. Ev evîna wan, ev evîna dilê wan demekî şun de... (Serê xwe dileqîne û naxwaze biaxive)

HAYZEBÛN Belê... Demekî şûn de...

REMILDAR Yezdanê Alemîn, evîndariyeke weha nasîbê tevayî evdê xwe bike.

HAYZEBÛN Belê... Eslê wan çî ye? Ji çi kesî nin? Ka, baş lê binêre, eşkere bike. Bapîrên wan kî nin? Ji mala mîra nin, ango gundiyê belengaz in?

REMILDAR (Hesinên destê xwe carekî din davêje erdê û digre destê xwe. Rupelên pirtûkê carekî din li ser hev diqelîbîne) Li navberê bazarîkî dixuye. Bi rastî di navbera wan de bêemsalîkî heye. Welê dixûyê ku, gêhîştina wan wê bi daxwaza hemû aliyan bibe. Xwediyê gulîskê kevir şîn, ji mala mîra ye. Ya din jî, li ber wî gelek bi qîmet e. Welê bi qîmet e ku, wekî her du ferên çavê wî ye.

HAYZEBÛN Ev der welatê Mîr e. Cizîr e? Ka tu bi Xwedekî ji min re bêje, ev şeva reş ji ser min rake. Bêje, ew her du gênc li kêderê dimînin?

REMILDAR Tu niha here, ez îşev baş li remila wan binêrim. Sibehê were ku, kî van keçika birîndar kiriye û bi xwe jî birîndar bûne, ji te re bêjim.

HAYZEBÛN Ez zanim, te heqê xwe hindik dît. Ji ber wê jî şeva reş ji ser min ranakî, tenê kêmekî ronahî nîşanî min didî. Aha ji te re, qasî ku tu dixwazî pere...

REMILDAR (Pere digre û dixe bêrîka xwe) Tu min pir dibetilînî. Ez ê tenê tiştekî bêjim û pişt ra jî tu yê herî. dî çi dikî bike. Tu yê bikevî şiklê Hekîmî Loqman, ku tu ji wan gêncan re bibî şîfa. Eger tu herî wan gêncan bibînî, wê şeva reş ji ber xwe ve ji ser wan rabe. Bi taybetî jî heta ku ev gulîskên han di destê te de bin... Ew nêzî serayê nin... Ne li dûr in...

HAYZEBÛN Bi ocaxa te ketim, ka bêje li kêderê nin?

REMILDAR (Bi destê xwe nîşan dide ku, wê êdî xeber nede; radibe diçe)

4

(Hayzebûn, tena serê xwe di tenîşta sahneyê de ye. Xwe wekî Hekîmî Loqman amade dike. Cil û libasên zilama li xwe dike, simbêlekî ber devê xwe ve dike. Hayzebûn, êdî nayê naskirin; ew êdî Hekîmî Loqman e)

HAYZEBÛN (Xortên ku li sahneyê digerin, dere bal wan) Xortno, ciwanmerdno, ez Hekîmî Loqman im.

XORT YEKEMÎN Bêje apo.

HAYZEBÛN Du îlmên min hene. (Xort ku pê re aleqeder nabe) Ez, şîfa belav dikim.

XORT YEKEMÎN (Bê ku aleqeder be) Di der û dora me de tu nexweş tune ye ku. (Derdikeve dere)

HAYZEBÛN Li xwediyê van gulîskan digerim. Tu dizanî ciwanmerdên xwediyê van gulîskan kîne?

KALOY YEKEMÎN Ma kî nizane. (Dimeşe dere)

HAYZEBÛN Hele lê binêre, ez jî têm gulîskên wan şanî gel didim û wan dipirsim. Ma weha dibe. Remildar çi gotibû, ez çi dikim... Zimanê min biwerimiya ku min nepirsiya. Ya ku min nasbikirana... Min ê çi bikira. (Piçekî dimeşe û pişta xwe dide gomeyekî)

KALOY DUYEMÎN (Ji ber Hayzebûn derbas dibe; wî dibîne û tê li ber disekine) Welê dixuye ku, tu biyaniyê van dorhêla ye.

HAYZEBÛN Her derê cîhanê bo min wekî hev e.

KALOY DUYEMÎN Ma her der wekî hev dibe. Welatê meriv pir cûda ye.

HAYZEBÛN Ez Hekîmî Loqman im. Şîfa belav dikim. Li kêderê ku şîfa divê, ez li wê derê me. Ewqas ku digerim, êdî her der ji bo min wekî hev in. Li hemû erdan xwe wekî li welatê xwe dihesibînim.

KALOY DUYEMÎN (Bi tuwancî) Haaa! Tu şîfayan belav dikî. Şîfayên bi çi awayî?

HAYZEBÛN Her çiqas ku ez ji îlmekî hayîdar dixûyum, lê agahiya min ji du îlman heye. Ya yekemîn îlma nexweşiya laşê mirovan e; ya duyemîn jî îlma nexweşiya rûhiyeta mirovan e.

KALOY DUYEMÎN (Bi aleqederî) Haaa! Îlma nexweşiya rûhiyeta mirovan...

HAYZEBÛN Belê... Ma kesên ku hewceyî şîfayê ne, li van dorhêla hene?

KALOY DUYEMÎN Hene, lê...

HAYZEBÛN Nexweşiya wan, derdê wan çî ye?

KALOY DUYEMÎN Bi rastî gelek lokman û hekîm hatin, lê tu yek ji derdê wan re şîfa nedîtin. Kî ku çi gotin, daxwaza wan anîn cî. Lê dîsa jî ji xwarin û vexwarin hatin birîn. Tu roj û saêtên wan ê ku bê feryad û fîgan derbas dibin, tune ye. Du şêren polayî, lê hema bêje bê serî digerin.

HAYZEBÛN Ez dixwazim van nexweşan bibînim.

KALOY DUYEMÎN Ez ê te bibim ber wan. (Bi hevre dimeşin. Hayzebûn xwe welê dide naskirin ku, wê çarê ji derdê wan re bibîne. Tên li ber deriyê konaxa Tacdîn disekinin. Li ber derî gêncekî rawestiyaye)

XORT Çî ye? Hûn çi dixwazin?

KALOY DUYEMÎN Min hem loqmanek hem jî hekîmek aniye. Belkî çareyekî ji nexweşiya şêrên me re bibînin. (Xort, li Hayzebûn dinêre) Welê lê nenêre, du îlma wî heye. Dibê, “Ez hem loqman hem jî hekîm im”. Derdê rûhiyetê jî zane.

XORT Ez ê jê bipirsim. (Ji Hayzebûnê dipirse) Ka bêje çî ye derdê rûhiyetê; şîfayeke çawa jê re divê?

HAYZEBÛN Derdê rûhiyetê, derdekî bêelamet û bênîşan e. Wekî derdekî bêçare dixuye. Lê şîfaya derd jî, pê re ye. Yezdanê Alemîn, we ji vê derdê bêderman bêpar bike. Derdê rûhiyetê, wekî biruskê ye ku li mirovan dixe. Mirov bi feryad û fîganan dikeve. Belê... Navê vê nexweşiyê, evîndariya dilan e, evîn e...

XORT Wey tu bi xêr hatî. Min biborîne. Em çûn ber gelek hekîm û loqmanan, lê çareyekî jê re nedîtin. Tacên serê me, ferên çavê me, nexweş ketine. Şev û rojê wan li nav hev ketiye. De keremke, derbas be. Ji derdê wan re derman bibîne û çi dixwazî ji me bixwaze, me qebûl.

HAYZEBÛN Ka em lê binêrin. (Derbasî hundir dibin)

5

(Odeya Tacdîn e. Tacdîn û Mem tenê nin; xemgîn in. Mem, li gulîska xwe dinêre)

TACDÎN (Li Mem dinêre) Her ku roj ji ser ve dere, rûyê te yê rengîn jî diçilmise.

MEM Ma qey rewşa te cûda ye. (Hayzebûn û Çeko dikevin hundir. Hayzebûn, dûr û dirêj li Mem û Tacdîn dinêre)

ÇEKO (Ji Hayzebûn re) Belê ez benî... Nexweşên me ev in. Her ku roj derbas dibe, li ber çavên me wekî mûmekî dihelin. Welê bûye ku, em jî li ber ronahiya mûma wan dihelin. Ji derdê me re çare... Kekên min rabike ser piyan û çi ji min dixwazî bixwaze.

HAYZEBÛN (Ber bi Mem û Tacdîn dimeşe û li wan dinêre) Min bi wan re tenê bihêlîn ku, baş ji derdê wan fam bikim. Ka sedemê derdê wan evd e; Yezdanê Alemîn e, bizanibim.

ÇEKO Navê min Çeko ye. Eger pêwîstiyekî, daxwazekî hebe, li ber derî me. Hêvî ji Xwedê, wê ji derdê wan re çare bê dîtin. (Çeko derdikeve)

HAYZEBÛN Ey dilsozên evîndar ku ferê çavê wan tenê ji bo evîna wan dibiriqe. (Mem û Tacdîn li Hayzebûnê dinêrin) Ev çi halê çavên we ye; wekî ewrên bêbaran in. Xwede ku derdekî dide, ji ber ku munasîb dîtiye dide. Her derdên ku ji Xwede tê, ser sera û ser çava. Çima hûn weha dinalin? Çima şev û rojên we li nav hev ketiye? Zayîna rojê piştî şevekî dirêj e, lê ewqas ne hêsan e. Ka bibêjin, derdê we çî ye? (Tu bersîvek nadin) Ku yek tovekî genim dema bikeve erdê, ji bo guliyên wê derkevin demekî dirêj jê re divê. Ev çi derdekî bi bereket e ku, wekî tovekî ketiye erdê û du – sê rojan de waye dibe xerman.

TACDÎN Çi du – sê roj, waye heftiyekî ji ser derbas bû.

MEM Ev çi rojên dirêj in ku, waye heft car e ku Mexrîb û Meşrûq bi roj re dibin heval.

HAYZEBÛN Na, na! Ewqas ne dirêj e. Derbaskirina cîhanê ya ji kunê derziyêke, ewqas hêsan e? Sedema derdê we, evîna we ye. Sedema bêsebriya we jî, sedema eziyeteke hûn dikşînin jî ev in. Welê dixuye ku hûn evîndarê dila nin.

TACDÎN Ji bo Xwedê, tinaza xwe bi me neke. Çi hewceyiya te heye, bêje bila bidin te. Carekî din derdê me dubare meke.

HAYZEBÛN Belê... Lê ez dixwazim tiştekî bipirsim. ( dî pê bawer e ku, evîndarê keçan Tacdîn û Mem in) Ev gulîskên han ya we ne? (Mem û Tacdîn ji nişkava bi pê dikevin; şaş û metal in; tên li ber Hayzebûn li ser çogan rûdinin. Çogdanîna wan bê îrada wan e)

TACDÎN Ka bêje, te van gulîska çawa bi dest xist?

MEM Te van gulîskana ji kê girt? Di tiliyê kê de bûn, xwediyê wan kî ye?

HAYZEBÛN ( dî zane ku biserketiye) Ewqas ax û fîgan nekin. Ji bo ji derdê we re çare bibim, ketime riyan. Sedema rewşa min hûn in; gera min jî ji bo dîtîniya we bû. Min bihîst ku hûn birîndar in. Min ji we re şîfayê ji wan keçên ku we birîndar kiriye, anî. Aha ev jî gulîskên we, remza we ev gulîsk in. (Tacdîn û Mem, gulîskan ji destê Hayzebûn nagrin. Piçek bi paş dikevin) Hêvî dikim, min bi paş ve venegerînin, ez niwêner im. dî xemgîn nebin, çi ji destê min were texsîr nakim. Daxwaza min jî serketina we ye. Bawerbin, hûn her çar ciwan jî, wê bighêjin amanca xwe. Ji min netirsin, sirrê dilê xwe ji min re bêjin ku, ez bi bayê herim û bi bahozê vegerim. Ka gulîskan bidin, gulîskên xwe bigrin.

TACDÎN (Gulîska li tiliyê xwe derdixe û dirêjî Hayzebûn dike) Em bi lez benda te ne.

MEM (Destê xwe vedişêre) Min biborîne. Ez nikarim bidim.

HAYZEBÛN Ey egîdên dilpola, ji min netirsin, bawerî bi min bînin. Bi destê vala min rênekin, ka gulîskan bidin.

MEM Min biborîne, ma kî dikare destûra canê xwe bide? Ev gulîsk dixwaze nav be, dixwaze efsûn be, çi dibe bila be, ew rûh û canê laşê min e.

HAYZEBÛN Naxwazim navê xezalên min xira be, nebin sedema vê yekê.

MEM Ey alimê mezin, tu çawa niwênerî wê ye, weha jî niwênerî min be. Tu şika min ji te tune ye. Dixwazî hekîm be, dixwazî loqman... Ev gulîsk xêrata evîna min e, ji min negre. Tu jî li min bike xêrat. Ey wefakarê dila, dema tu çû cem wê, her gotinê min jê re bibêje. Ew bo min şah e. Di xeyala xwe de jê venaqetim. (Gulîska li destê xwe dinêre) Ez bi vê xelatê razî me. Ku carina min bîne xeyalê xwe û dilê wê bipirpite û halê min bipirse, besî min e. (Hayzebûn fam dike ku nikare gulîsk ji Mem bigre)

HAYZEBÛN Niha bimînin di nav xweşiyê de. Ez ê dîsa bêm.

TACDÎN Bila riya te zêde neajo.

MEM Bi raya Xwedê, tuyê qasî çûkekî sivik bî.
(Destê Hayzebûn maç dikin. Hayzebûn derdikeve. Tacdîn û Mem bi serê xwe dimînin. Mem, çav li gulîskan dike û dirame)

6

(Sitî û Zîn li odayê xwe yê serayê de tenê ne)

SITÎ (Bi awayekî dilnexweş, bi porê xwe ve dilîze) Dadê, çima riya xwe dûdirêj kir?

ZÎN Dadeyê ku her daîm li cem me bû, niha nexwiya ye. Di nav vî karî de fîtne fesadekî tune be.

SITÎ Weha nebêje Zîn; yê ku me mezin kiriye Dadê ye. (Hayzebûn bi cil û libasên Hekîmî Loqman dikeve odê. Keçik, zû be zû xwe berhev dikin. Zîn ber bi derî dibeze ku bang li nobedara bike)

HAYZEBÛN Bisekinin, netirsin keçên min, ez im. (Pûşî û simbêlê xwe derdixe) Ferên çavên min, ma daîm, hûnê bibin gênc?

SITÎ (Bi awayekî şaş û metal) Dadê!...

ZÎN Ma tu ye, Dadê.

HAYZEBÛN Ez im ya, ez im; xezalên min ên birîndar, siltanên dilan, taca seriyan.

ZÎN Ka gulîska min? Tu zanî, min ji te re gotibû ku gulîska min bi derengî nexe. Ez bê gulîska xwe nakim, tengezar dibim.

SITÎ Çi bû Dadê, te remil avêt?

HAYZEBÛN Belê, min remil avêt... Xeberên xêrê hene...

ZÎN Ka gulîska min bide, Dadê.

HAYZEBÛN Bi sebir be, tiştên ku bêjim ji gulîska te qîmettir in. (Derdixe gulîska Sitî dide. Sitî bi awayakî şaş û mat mayî li gulîskê dinêre. Zîn jî şaş bûyî) Bi sond û qesem, a niha ji cem zarokan têm. Navê we, bê sekin di devê wan de ye. Bi feryad û fîgan in. Ji dêvla ava çavan, xwîn ji çavên wan diherike. Ez gorî, rewşa ciwanmêran qet ne baş e. Sitî, navê gêncê ku hem te û hem jî xwe bi şûra dilan brîndar kiriye, Tacdîn e. (Zîn, serê xwe di ber xwe de kiriye, li benda agadariya Dadê ye) Zîna min, yê ku tu ji ber wî ketiye feryad û fîganê, navê wî jî Mem e. (Ji her duyan re) Bi sond û qesem, ew camêrên ku dilê wan ketiye we, li erd û ezmanan nayên dîtin. Her çiqas ku her du jî mîrzadeyên ku layîqî we nin, her weha amade nin ku bibin xizmetkarê we jî.

ZÎN Ka gulîska min?

HAYZEBÛN (Gulîska kevir reş ya Mem, derdixe dide Zîn) Mem gulîska te neda, nexwest ji gulîskê durkeve. Digot ku, “Ev gulîska şîrîkê derd û kûlên min in.” Hûn çawa ji xwarin ketine, ew jî her weha ne. Çawa ku şev û rojên we li nav hev ketiye, şev û rojên wan jî li nav hev ketiye; tav û rojên wan jî bûne hevalên hevûdu.

ZÎN (Gulîska Mem di tiliyê wê de ye) Dadê, rehbera me tu ye.

HAYZEBÛN Ka bêjin, ronahiya şevên min.

ZÎN Dadê, hêviya me tu ye; hema bi qasî misqalî zere me ji wan bê hay nehêle.

SITÎ Çareya me tu ye.

ZÎN Eger tu me, an jî min ji Mem bêhay bihêlî, her wê demê wekî dixana agirê, wekî xweliyê axê, ber bi bayê ve dikevim.

SITÎ Dadêya ku ji sirrê me hayîdar... Tu zanî, em keçên belengaz bi tena serê xwe nikarin derkevin dervayê serayê. Ji tiştên tu dibêjî diyar e ku, Mem û Tacdîn jî, ji ber evîna me dipirpitin.

HAYZEBÛN Heviya min ji Xwedê, wê her tişt bi dilê we be.

SITÎ Dadê, niha rabe carekî din here; ji Tacdîn re bêje, çawa ku navê evîna te Sitî ye, navê evîna Mem jî, Zîn e.

ZÎN Mizgînî bide wan ku, dilê me bi wan re ye.

SITÎ Bêje ku, Sitî û Zîn jî bêhiş û belengaz in; evîna Mem û Tacdîn, fediya Sitî û Zîn şikandiye.

ZÎN Belê... Lê dîsa jî fediyokî ji jinan re ye, gênc di vî warî de bêfedî ne.

SITÎ Fediyokiya jina, ji bapîran mîrat maye. Lê ji bo xwestina me xwazgînî bişînîn û ji me jî bê pirsîn, em ê bersîvên erenî bidin.

ZÎN Bêje ku, hemû zana û jîrîkan bila bikin navberê, hinekan bila bên xwazgîniya me, hinekan jî ji bo me duayan bikin.

HAYZEBÛN De bila kîjan bi xêr be, ew be. Rêwî, di riya xwe de xweş e. (Radibe dîsa cil û libasên Hekîmî Loqman li xwe dike, simbêlê xwe pêve dike. Keçik dikenin)

7

(Tacdîn û Mem di odeya xwe de ne)

TACDÎN (Ji Mem re) Bes e, feryad û fîgana te. Roj hê nû derket. Gelek ji êvarê re maye.

MEM Belê... Gelek heye... Hê gelek heye... Rojekî dirêj... Lê hê dema çavgirtin û vekirinekî de ez neçar bûm. Ma ne welê ye. Dev ji rojekî berde, di çend saniyan de çi bû çi nebû!.. Ma di çend saniyan de ez neketime vî halî. (Çeko û Hayzebûnê bi cil û libasên Hekîmî Loqman dikevin odê)

ÇEKO Tu sax û silamet bî. Piştî tu hatî, kekên min hatin ser hişê xwe, ber bi başiyên derin.

HAYZEBÛN Wê hê jî baş bin. Bi îzna Xwedê, wê bighêjin şabûnên xwe yên berê.

ÇEKO Ez derkevim, tu bi nexweşên xwe re bimîne. Hewceyiyek hebe li ber derî me. (Derdikeve)

MEM (Tacdîn û Mem radibin, destê Hayzebûn maçdikin) Çi bû? Ma riya te pir dûr bû? Çima ewqas bi derengî ketî?

HAYZEBÛN (Bi ken) Sitî û Zînê dîwane jî welê digotin. Riya min ne hindik e. Ma hûn dibên qey ji vir heta konaxa Mîr Zêdîn, kurt e?

TACDÎN Konaxa Mîr?...

HAYZEBÛN Sitî û Zîn?...

TACDÎN Rast e ya, ew xwîşkên Mîr in...

HAYZEBÛN Ew ronahiya çavên Mîr, şabûna dilê wî ne.

MEM Xwîşkên Mîr, ha...

HAYZEBÛN (Cil û libasên xwe derdixe)

MEM Tu?!! Ew Zîn bû, ha...

TACDÎN Dadê?!!

HAYZEBÛN Dadê lê, Dadê qurban...

MEM Çi bû Dadê, Zîn çi got?

HAYZEBÛN Min ji we re xeberên xêrê anî. Ew jî dibêjin ku, “Dilê me bi wan re ye, ji bo xwestina me bila xwazgînî bişînin, eger ku ji me bê pirsîn em ê bersîvên erenî bidin.” (Tacdîn û Mem, destê Dadê maçdikin) Ax, egîdên min ên delal. Xwedê bi dilê we ke.

TACDÎN (Dilnexweşiya Tacdîn û Mem dere, bi kêf û şahî ne) Ji îro ve emê dest bi amadekariyê bikin û bêne ber deriyê Mîr.

HAYZEBÛN Tacdîn, tu serekê leşkerên Mîr î. Mîr ji te jî û ji malbata we jî hezdike. Ez bawer im, wê Mîr dilê we xweş bike. De haydê, bimînin di xweşiyê de. (Tacdîn û Mem destê Hayzebûn maçdikin. Hayzebûn carekî din cil û libasên Hekîmî Loqman li xwe dike û derdikeve. Çeko dikeve odayê)

ÇEKO Waye dilê we hatiye cî, bi kêf û şahî nin... Hêvîdar im, wê şahiya we daîmî be.

TACDÎN Çeko, bêje bila ji bo me nan amade bikin.

ÇEKO (Ji kêfa çavê wî dikene) Şukir ji Xwedê re, şukir ji Xwedê re ku van rojan nîşanî me da. (Zûka derdikeve)

MEM Tu li karê Xwedê binêre... Çi xweş bû...

TACDÎN Em hemû amadekariya xwe îro biqedînin û herin ber deriyê Mîr.

MEM Dibînim ku tu ji evîna dilê xwe serxweş ketiye, şabûn jî te bêhiş kiriye.

TACDÎN Tu çima weha dibêjî, Mem?

MEM Em dikarin ji bo yekê herin, ber deriyê Mîr. Her du bi hev re nabe. Mîr, du şahiyên dilê xwe di rojekî de nade. Wî, ya mezin, berê bide.

TACDÎN Mîr ji me hezdike.

MEM Bê guman, hezdike. Lê meriv di carekî de dikare çavekî xwe bide, herduya nikare bide. Em ê berê berê ji bo Sitî xwazgînî bişînin.

TACDÎN Na, na! Em ê berê daxwaza Zînê bikin.

MEM Ma tu nizanî, heta mezin dernekeve, ya biçûk nikare ji malê derkeve. Dernakeve... Ma me ji bapîrên xwe weha nedîtiye?

TACDÎN (Mem û Tacdîn, hevûdu himbêz dikin) Belê, rast e. Me weha dîtiye.

MEM Bi coş be, bi coş be ku, ez jî çoş bibim... Coş be ku, bila tov aj bide... Coş be ku, bila şeva me bibe roj... (Mamê Tacdîn û birayên wî Arif û Çeko bi hev re dikevin odê)

TACDÎN (Bi Mem re destê mamê xwe maçdikin) Tu bi xweş û şahî hatî.

MAM Xweşî û şahiya me hûn in. Şukir ji Xwedê re ku, hûn wekî berê ne. Gava ku min we weha dît, dilê min welê xweş bû ku, nayê gotin.

TACDÎN Ya me jî...

MEM Mamo, eger bi dilê te be, em ê ji Tacdîn re keçekê bixwazin.

MAM Şukir, şukir! (Ji Arif û Çeko re) Çi disekinin, bibêjin bila dest bi amadekariyê bikin. (Arif û Çeko, ji odê derdikevin) Kî ye, keça kî ye?

MEM Xwîşka Mîrê me, xwîşka Mîr Zêdîn, Sitî...

MAM (Piçek di serê xwe de dibe-tîne) Gelek xizmetê birayê min, ji Mîr re bûye. Wê Mîr jî xweş bibîne. Bawerim wê gelek pê xweş be. Wê Mîr jî şa bibe û şa jî bike...

MEM Dilê me heye ku em îşev herin xwazgîniyê.

MAM Îşev? Ma ev leza ji bo çî ye?

MEM Em ne bi lez in. Hemû amadekarî jî dighîje. Tenê xeberê bişînîn Mîr ku, em ê îşev mêvanê wî bin.

MAM Baş e... Em îşev herin.

MEM Em ji Tacdîn re dîlanekî welê bigrin ku, bila hemû cîhan pê bibihîze, bila bi salan bê gotin.

MAM Bi dilê keçikê ye? Hûn zanîn, Mîr Zêdîn pir ji xwîşkên xwe hezdike. Bê wan nake. Eger ne bi dilê keçikê be, wê di navbera me de nexweşî derkeve, dilê me ji hev bişkê.

MEM Belê... Ew jî raziye. Gotiye, bila ji bo xwazgîniyê bên.

MAM Mîr, mirovekî têgîhîştiye. De bila bi xêr be. (Tacdîn û Mem, destê mamê xwe maçdikin)

8

(Dîwana Mîr Zêdîn. Mîr Zêdîn li dîwanê rûniştiye û ji şibakê çav li derve dike)

BEKO (Bi temennayê dikeve dîwana Mîr. Destên wî li ser hev in. Xwe bi xwe xeber dide) Çawa tê gotin, nizanim. Eger Mîr razî be, Tacdîn û birayê wî dixwazin şana xwe bi şankin. Ev yeka min diwestîne. Ditirsim. Beyî ku ev konaxa be, ez ê çi bikim? Mîrê min?

Z DÎN Te xêr e, Beko?

BEKO Mêvanên me hene.

Z DÎN Mêvan kî ne, Beko?

BEKO Tacdîn û heyeta wî ye, Mîrê min.

Z DÎN Belê, agahî dabûn.

BEKO Daxwaza wan çî ye...

Z DÎN (Îcaze nade ku Beko gotinên xwe bidomîne) Ev ciwanmerda, bi sala ye ku ji bo serkeftina mîrayetî şer dike. Ked û daxwaza wî, her weha serkeftina xeyalên min in. Belê; ji bo serkeftina mîrayetî karekî welê bêwestan dike ku, şev û rojên wî ne diyar e. Ji pêşketina mîrayetiyê wê de, tu daxwazakî Tacdîn tune ye. Min her daîm çi xwestiye, tu zanî Beko? Na, tu nizanî. Qewmê me, bela-wela ye. Di nav mîran de, dubendî heye. Dixwazim ku, ev dubendî ji holê rabe. Yekîtiya qewmê me qaîm be. (Beko dixwaze tiştna bêje. Lê Mîr rê nade ku, Beko biaxive) De, wan bigre hunder, bila kerem kin werin. De, wan nesekînîne, mêvanan bigre. (Beko, bi temenna derdikeve) Ji egîdên weha re, can gorî. (Tacdîn, Mem, Arif, Çeko, Mam, Mele û gelek pîr û gêncên din dikevin dîwanê. Hemu jî temenna dikin û destên wan li ber wan, li ser piya disekinin)

MAM Şeva we bi xêr, Mîrê min.

Z DÎN Li ser piya neminîn.Text û tacê min, fidayê we be. zanîbin ku, heta ku hûn hebin, Cizîra Bota şên e, gulbîn e, bi dar û daristan e. (Yên din li dîwanxanê rudinin. Lê Arif û Çeko li ser piya nin)

MAM Ey Mîrê me yê hêja, Mîrê Cizîra Bota... Ey parazvanê me... Hemû cîhan pê zane ku, sedema rehetiya me tu ye.

Z DÎN Di saya we de, saya egîdan. Bi saya Rebbil Alemîn...

KALOY YEKEMÎN Bi hatina ev şevê, em ê carekî din îtaatê hukumdariya we bikin.

Z DÎN Îtaatê me ji Xwedê re ye, yên ku ji bo rehetiya me kar dikin, yên ku ji bo hevgirtina qewmê me dixebitin, ji wan re ye...

KALOY DUYEMÎN Belê Mîrê min. Bizanibin ku, hemû kiryarê we bi dilê gel e. Her keseke te wan daxwaz kiriye, ew ji xwe yên bi şeref in. Yên ku te daxwaza wan nekiriye jî, nebaş in, nîfaqê nav me ne.

KALOY YEKEMÎN Her xizmetkarê ku te dest avêtî wan, niha wekî çira dibiriqin. Ew ne baş bin jî, te xweşî xist dilê wan.

KALOY DUYEMÎN Her çiqas ku Tacdîn jî mîrzade be, lê dîsa jî li gel te, kole û xizmekar e.

MAM Em bi duayê dilan hatin. Hêviya me tu ye.

Z DÎN Daxwaza xwe bêjin. Her daxwaza we ji bo min ferman e.

MAM Tacdîn, daxwaza Sitî ji te dike. (Tacdîn guhdar dike. Guhê wî li Mam e) Mîrê min, dilxwazî û xizmekariya Tacdînê ya ji bo mîrayetiya te diyar e. Em dixwazin ku tu wî azad bihêlî û şana zavatiyê jî lê zêde bikî.

Z DÎN Tacdîn, layîqî van tişta ye. Tiştê we ji bo Tacdîn got, kêm e ne zêde ye. Bêgûman, bi dilê min e jî. Lê pêwîst e, em raya Sitî jî bigrin. Di dilxweşkirinekî de, em nebin sedema dilxêrakirinekê. (Çavên Mîr û Beko leqî hev tên)

MAM Me bibexşîne, lê Sitî razîbûna xwe eşkere kiriye.

Z DÎN Wekîlê Tacdîn kî ye, bila bê li vir rûne. (Mam ji ciyê xwe radibe û tê li ber çogê Mîr dadinişe) Bila welî dest bi xûtbê bike. (Mele jî tê li cem Mîr dadinişe û devê xwe dibe-tîne, dest bû duayan dike. Diqedîne)

HEMÛ BI HEV RE (Berê mele, dûre hemû bi hev re) Amîn.

Z DÎN (Çeko bi bazdan tê xwe davê nigê Mîr. Çavên Beko li ser Arif e ku, li ciyê xwe rawestiyaye) Belê... Em tev bêjin amîn.

HEMÛ BI HEV RE Hemd ji Mîrê me re.

Z DÎN Beko, şerbetê belav bikin. Min ji we teva re gotiye, yên xezala wê yê nêçîrê hebin, pêwîst e desmala wî yê xwîn paqijkirinê jî di bêrîkê de be. (Beko bi zûka derdikeve) Bila def lêkevin, zirne nesekinin. Yên xasim û xisim, bila tev şahiya me bibîhîzin.

ÇEKO Fermana te, li ser serê me. (Bi temennayê derdikeve. Arif tim li ser piya ye)

Z DÎN Em îro dest bi şahiya xwe bikin, wê sibehê çi be em nizanin. Niha em bi rûh û can in, sibehê kî nexweş dibe bila bibe. Em niha zindî ne, dibe ku hinek sibehê bimrin. Belê, şev û roj muqadereta Xwedê ye. Carina, ronahiyekî wekî nûr rojê dibirîqîne, carina jî tarîtiyek bêbinî. (Beko, di dest de tepsiyê zêr ku li ser wî de qedehên şerbetê hene dikeve odê. Şerbetan belav dike. Ji dawî dengê def û zirnê tê bîhistin) Carina bi şahî, carina bi şînî. Ku te fersendê xist destê xwe, pêwîst e tu ji dest nerevînî. Ji ber ku dem, wekî şêr e. Min jî welê bihesibînîn ku, yek ji xwazgîniyên Tacdîn jî ez im. Tacdîn çend sal e, serekê leşkerê min e. Heta niha di xizmeta min de çi kêmasiyekî wî çênebû. (Bekoyê ku şerbetê belav dike, tê pêşiya Mem. Mem ku destê xwe dirêjî şerbet dike, gulîska Zînê ya li tiliyê, bala Beko dikşîne. Beko ji bin simbêlan, bi kenekî îblîsî dikene)

TACDÎN (Baldariya Beko bala wî jî dikşîne; hêdîka) Beko, lez bike, şerbetan belav bike.

Z DÎN Belê, heta niha di xizmeta min de çi kêmasiyeke wî çênebû. Şertê wefayê ew e ku, em jî cefayê wî bikşînin. Roj bê ku, ez bi xwe jî di xizmeta wî de bim. (Radibe ser piya. Dixwaze ku qedeha vala ya li destê Tacdîn deyne ser tepsiya li destê Beko. Tacdîn nahêle, her du bi hev re qedeha vala datînin ser tepsiyê) Em vê xweşkayiya xwe, vê yekîtiya xwe, nedin şabaşeke mitribekî. Bila mîrayetî li min biherme ku, sed serê min jî hebe û her sed jî fedayê Tacdînê cefakar û yekîtîxwaz nekim. Tacdînê ku di xizmeta min de bû, tu car nanê min ji destê xwe berneda. (Sifre amade dibe. Hemû fer û fol ji zêr in. Xizmetkar, gelek cûre xwarinan datînin ser sofrê. Xizmetkar, bêhnên xweş direşînîn li ser kesên rûniştî) Fermana min e: Bila ji şerefa Tacdîn re, hemû sêdar bên hilweşandin, bila carekî din qelema kesî neyê şikandin. Ji îro pêve bila keseke din negrî û nede girî... (Dengê def û zirnê zêde dibe. Mîr, li navbera Mem û Tacdînê rûdine. Arif hê jî li ser piya ye) Beko, dîlanekî welê dixwazim ku, ne tenê Cizîra Bota, bila hemû cîhan dengê dîlana me bibîhîse. Belê, bila dengê me bibihîsîn û beşdarî dengê me bibin.

9

(Odeya Sitî. Zîn, Hayzebûn û jinên din bi hev re ne. Alîkariya, amadekirina cilên bûkantî ya Sitî dikin. Dengê def û zirne tê bîhistin. Dengê kesên li govendê jî tê bîhistin)

HAYZEBÛN Xêliyekê incax ewqas li hûriyekê tê. Wê pêrî ji bedewiya keça min çavnebarî bikin.

SITÎ (Şahî û berketin bi hev re ye) Ax! Dadê ax!...

HAYZEBÛN Ax nekşîne, siltana dila. (Ji alîkî ve jin strana dibêjin, kêf û şahiyê de nin, ji alîkî ve jî destê Sitî hine dikin) Ax nekşînê, ferên çavê min. Min ji we re negotibû, wê her tişt bi dilê we be...

SITÎ Ax! Zînê ax!

ZÎN Ax nekşîne, Sitî. Çi şahiyek mezin e ku tu û ciwanmerdê xwe dighîjin hevûdu.

SITÎ Zînê, qe metirse, tuyê jî bighî şêrê dilê xwe.

ZÎN Dilê min bi coş e, tu diçî lê riya min vedibe. Lê ji alîkî ve jî ji fîtne-fesadan ditirsim.

HAYZEBÛN Bi îzna Xwedê, heta ku ez saxbim, nahêlim ku fîtne-fesad bikeve navbera we. (Dengê li derve bilind dibe)

DENG N DERVE Bûk amade ye?

HAYZEBÛN Hindek ma ku amade be. Ma piçekî bisekinin, ev leza we çî ye?

SITÎ (Bi coş) Xem neke Zînê, wê her tişt bi gor dilê we be. Belê, çawa ku Mem fidakarî kir dora xwe da Tacdîn, te jî dora xwe da min.

ZÎN Min dora xwe neda te, ji xwe dora te bû. Ma tu nizanî du bûk rojekî de ji malekî dernakevin. Yek dere, yê din jî piştra...

HAYZEBÛN Dilê xwe xweş bigre, ronahiya çavên min.
(Sitî amadeye. Dema ji derî derdikevin, Sitî û Zîn hevûdu himbêz dikin. Mîr Zêdîn dikeve odê. Sitî û Zîn ne têde, lê yên li odê li ber Mîr Zêdîn secde dikin. Mîr Zêdîn, kemberekî safî zêr li bejna Sitî ve girêdide. Sitî û Zîn destê Mîr Zêdîn maçîdikin. Mîr Zêdîn, Sitî ji derî derbas dike; Hayzebûn û Zîn jî bi wan re nin. Dengê def û zirne, li tevayî sahneyê belav dibe)

10

(Li ber mala Tacdîn e. Tacdîn li ser banê ye. Li tenîşta wî Mamê wî, Mem û Kaloyê Yekemîn û Duyemîn û gelek kesên din hene. Li ser banê ve çav li dîlanê dikin. Di sahneyê de yên li govendê girtine, yên serxweş, kom bi kom mirov hene. Hinek jin û zilamên din jî li ser banên din in. Koma govendê, di navbera malan de ye)

KES N LI BANA YEKEMÎN (4-5 kes in. Yekî/ê) Ev çi dîlanekî rind e. Xwedê, dîlanekî weha nesîbê hemu egîdan bike.

KES N LI BANA YEKEMÎN (Yê/a din) Ez hatime vê emrê xwe, li Cizîra Bota dîlanekî weha nedîtime. (Çeko, di destê wî de du kasikên tijî zêr, tê li ber Tacdînê li ser banê radiweste. Kasikan dide Tacdîn. Tacdîn jî yek ji kasikan dide Mem. Mem û Tacdîn, kasikên tijî zêr li ser mirovên ku di govendê de ne, direşînin. Qeremoleke derdikeve. Yên li govendê êrîşî zêran dikin. Demekî şun de govend dîsa digere)

KES N LI BANA DUYEMÎN (Yekî/ê) Çi xweş e. Li halê xizana binêre. Ma nizanin, Tacdîn heta ku dilê xizanan xweş nebe, ango heta ku xeyalên wan nebe rast, wê zêran bireşîne.

KES N LI BANA DUYEMÎN (Yê/a din) Çi xweş e. Bêrîka xizanan pere dît.

KES N LI BANA S YEMÎN (Yekî/ê) dî yên bi coş û yên dilxem, ji hev nayên veqetandin.

KES N LI BANA S YEMÎN (Yê/a din) Ev çi bihevkirinekî rind e. Ew û em, tev bûne wekî hev.

KES N LI BANA S YEMÎN (Yekî/ê) Yezdano, tu egîdê weha daîm bikî nesîbî Cizîra Bota. Tu van egîda, ji çavên çewt biparêzî.

KES N LI BANA YEKEMÎN (Yekî/ê) Eger egîdên weha daîm li Cizîra Bota bin, wê tu tixûb jî nikaribe li ber Cizîra Bota raweste. (Çeko, carekî din bi kasikên zêr tê ber Tacdîn û kasikan dide wî. Tacdîn yek ji kasikan dide Mem. Her du bi hev re kasikên zêr li ser koma govendê direşînin. dî yên li koma govend in, ji bo berhevkirina zêr, qeremolî nakin. Govend, bi coşekî mezin didome)

TACDÎN (Ji mamê xwe re) Mamo, Cizîra Bota di demekî kurt de daxwaza dîlanekî din jî dike.

MAM Bila bi xêr be.

TACDÎN Wekî tu zanî Mam, hîssedarên dostî tim bi cefa nin. Mexseda ji dostî, wefaya ji yarê ye; bê guman beyî ku tu wefakarî bikî, nikarî xwedî cefayê bî. Belê, em ê dîlana Mem jî bigrin. (Mem, talîmata dide Çeko û Arifên li jêr)

MEM Dixwazim hûn riyekî bi kulîlkan çêkin. Li erd û ezmanan çi kulîlkên bi rengîn hene, bireşînin ser rê. Bala xwe baş bidin; bila yek ji van kulîlkan neçilmisîbin.

ÇEKO Fermana te li ser serê me. (Arif û Mem hevûdu himbêz dikin)

ARIF Daxwaza me ew e ku, tu daîm weha bi coş bî. Me ji kenên xwe bêpar meke. (Ji dur ve dengê hatina koma dîlana bûkê tê bîhistin)

MEM Çav li mêvanan bikin. Piştî dîlanê, yên ji Meya Farqîn hatine, yên ji Dirbêsiyê hatine, eger ku ew jî daxwaz bikin, bi rêk û pêk rêbikin. Suwariya bidin wan. Bala xwe bidin wan; bila qasî misqalî zere zirarê nebînin, ji me dilnexweş nebin.

ARIF Qet dilteng nebe. Ez ê bi xwe wan birêbikim. (Kulîlkên rengîn li rê direşînin. Heta li ber mala Tacdîn kulîlkên rengîn in. Ceyîzên bûkê bi sandoqan tê kişandin. Çeko rê nîşanî wan dide. Xizmekar, sandoqan ji deriyê serayê digrin hundir)

KES N LI BANA S YEMÎN (Yekî/ê) Tu li dilxweşiya Mem binêre.

KES N LI BANA DUYEMÎN (Yekî/ê) Waye koma dîlana bûkê dixuye... Mirov fedî dike ku li vê bedewiyê binêre.

KES N LI BANA SEYEMÎN (Yekî/ê) Xwedê ev bedewiya, nesîbê hemû çavan bike.

MAM Xwedê murweta we şanî me bide. (Tacdîn, destê mamê xwe maçdike û ji banê tê xwarê)

KALOY YEKEMÎN Xwedê, mesud û bextiyar bike.

MEM (Ji Arif re) Nigê bûkê ku li erdê ket, bila boraqan jêkin.

ARIF Me agadarî da qesaban.

MEM (Tacdîn jî hatiye xwarê, li hemberî Mem e) Tiştê ku ne bi dilê te, hene?

TACDÎN Zêdeye, kêm nîne.

MEM Çi xweş, bila zêde be, ne kêm be. (Sitî, li ser textekî dikeve sahneyê. Hayzebûn li ber texta Sitî ye. Texta Sitî, li ber riya bi kulîlkan disekinînin. Mem jî dere li ber texta Sitî radiweste. Sitî, ji textê dadikeve û li tenîşta Mem û Hayzebûnê dimeşe, dikeve konaxa Tacdîn. Sitî û Hayzebûn bi hev re dikevin serayê. Mem li ber deriye. Li Tacdînê dinêre)

MEM Sitiya pakrihan, dîlana me bi evîna dilê xwe ve xemiland. Tarîtiya li ser me, bi ronahiya xwe ve rakir. Xemên me jî, wekî tarîtiyê ji ser me rakir. Belê, ew dema ku li me dirêj dihat, di heftiyekî de qediya.

TACDÎN Aniha, ez kamilî muradê xwe bûm?

MEM Kamilbûna muradê te nêz e. Germahiya ev muradê ye ku, dixana evînê ji ser bedenê me radike. Belê, hevgihîştîna agir û bayê ye, merivan dixe vê halê, Tacdîn...

TACDÎN Niha ez ê çi bikim? Bi rastî jî yê anîn, Sitî ye?

MEM Hey evîndara dilodîn, de rabe here oda bûkê. (Hayzebûn, ji serayê derdikeve)

HAYZEBÛN (Ji Mem re) Ev li benda çî ye?

MEM Nizanim. (Bi tîlîliyan li pişta Tacdîn didin û ji deriyê konaxê dikin hundir. Govend demekî din jî digere. Pişt re Mem û Hayzebûn tenê dimînin)

HAYZEBÛN Memê Dada xwe, ma rast dibe? Nabe... (Bi hev re radiwestin. Ronahiya sahneyê ditemire, dûre wekî roj bibirike carekî din sahne ronî dibe. Tacdîn, di destan de çarşefa Sitî, derdikeve ber derî)

TACDÎN Kerem kin, mizgîniya xwe. (Hayzebûn çarşefê digre û dest bi tîlîliya dike. Li Mem dinêre) Eger ku dostê te hebin, bila wekî te bin. Eger ne dostê wekî te be, bila qet nebe. (Dikeve hundir. Mem tenê ye)

- PERDE -

BEŞA DUYEMÎN

11

(Berbanika Mîr Zêdîn. Zêdîn di berbanikê de digere. Zîn ji şibaka xwe çav li berbanikê dike. Haya Zêdîn ji Zîn nîne. Beko tê cem Zêdîn)

Z DÎN Beko.

BEKO (Destên wî li ser hev girêdayî ne) Fermo Mîrê min.

Z DÎN Dîlanekî pir xweş bû. Bi saya dîlanê peywendiyê me yê bi mîrên bajarên din jî ber bi başiyê dere. Herkeseke dilxwaz, me teqdîr dike. Tu zanî, ez ji van egîdan hezdikim. Çi Mem, çi Tacdîn, her yekî bo min perçeyekî cîhanê nin.

BEKO Tu ku weha dibêjî, rast e Mîrê min.

Z DÎN Belê, weha ye. Difikirim ku, wezîrî mafê Tacdîn e. Min di sedaqat û xizmekariya wî de çi kêmasiyek nedîtiye. Her weha ji bo Mem jî, hin wezîfeyên baş difikirim.

BEKO Baş bifikirin. (Tacdîn dikeve hundir. Temenna dike. Bi çavekî dilnexwaz li Beko dinêre)

Z DÎN Tu bi xêr hatî, egîdo.

TACDÎN Fermo, Mîrê min.

Z DÎN Tiştên ku ji te re bêjim, hene.

TACDÎN (Lê dinêre ku Beko hê derneketiye) Mîrê min, wekî ku têkîlî karê te nebim, lê nebêjim nabe. Ev dergevanê xwe biqewirîne. Ne layîqî deriyê te ye. (Beko. bi temenna derdikeve) Derveyî ev seyê di nav wî de ye. Ev çi se kûrê se ye. Bi rastî ji se jî berjêrtir e. Qe nebe se bi wefa ye. Lê di vî seyî de ew jî tune ye.

Z DÎN (Bi ruçikekî zîx) Welê nefikire ku, em ji tiştên Beko dike bêhay in.

TACDÎN Ev mehlûqat, şerma Cizîra Bota ye. Şikur ku azeb e. Ew, mamosteyê îblîs e. Baş e azeb e... Waye tovên wî jî li ber zûhabûnê ye.

Z DÎN Em mîrên hukumdar, wekî aş in. Çi karê dewletê, çi karê mîrayetî, her du jî wekî çiv in. Em hem li pêş in hem jî li paş. Ji bo me aşvanekî pêwîst e; her weha dergevanekî...

TACDÎN Ew naxwaze ku şûrê tu kesî di qewdanê xwe de be. Ew ne tenê du rû ye; gelek rûyên wî hene.

Z DÎN Tacdîn, hemu karê me ne adîl e. Hin karê me adîl e, lê hin jî zulm e.

TACDÎN Mîrê min, ev îblîsê rûçiktirş rika Cîzîre Bota ye.

Z DÎN Tacdîn, ev karê han tev bi başî nameşe. Her çiqas em layengirê başîbin û egîdên me jî gula bibêhn bin, lê dirikên wekî Beko jî pêwîst in. Divê fitne hebe ku, em rastiyê bizanibin. Belê, aşa zalimên wekî me, bi zadê xizanan digere. Ew zadên heram, incax bi destê dergevanên wekî Beko tên komkirin. Xwedê, zilamên wekî Beko incax hezar salê carekê çêdike.

TACDÎN Mîrê min, tu baştir dizanî.

Z DÎN Ray û ramanê te li xweşa min çû. Belê, dixwazim hin wazîfeyên nû bidim te, ji ber wê yekê min raya te eciband. Dixwazim ku tu ji niha şun de bibî wezîrê Mîr Zêdîn; wekî bavê xwe yê rehmetî...

TACDÎN Ferman ya te ye, Mîrê min. Tu çawa munasib bibînî.

Z DÎN Bi mîrên bajarên din re peywendiyê me baş dibin. Piştî dîlana te, germahiya li nav me zêdetir bû. Her roj difikirim, ku wê yekîtiya qewmê me çawa qeîm bibe, wê rik û rikdarî çawa ji nav me rabe...

TACDÎN Raya te gelek rind e, Mîrê min.

Z DÎN Bapîrên me jî gelek pê ketine, lê mixabin bi serneketine. Bi raya min tu û Mem, ev karê pîroz di demekî kurt de dikarin çareser bikin.

TACDÎN Fermana Mîrê me, li ser serê me ye. Bila Mîrê me bizanibe ku, şûrê me yê bê qewdan, her daîm li benda fermana wî ye.

Z DÎN Belê, dizanim... Dizanim...

TACDÎN Em ji bo hukumdariya Mîrê xwe hene.

Z DÎN Dizanim... Şevekî Sitî bigre were, bila navber nekeve, xwe nedin bêrîkirin. Sebra Zîn jî bê we naye; navber nexinê.

TACDÎN Fermana te ser serê min. (Tacdîn, bi temenna ber bi derî ve dere. Li ber derî rastî Beko tê. Bi ruçikekî zîx lê dinêre. Tacdîn derdikeve û Beko dikeve hundir)

Z DÎN Çi bû Beko?

BEKO Bifermo, Mîrê min.

Z DÎN (Bi ruçikekî kenok) Van rojana rewşa te ne baş e, miruzê te ketiye. Xwede neke, nerehetîkî canê ye, çî ye derdê te?

BEKO Xwezî, derdê min nerehetîkî canê bûya.

Z DÎN Yezdanê Mezin, nerehetîkî canê nede, Beko.

BEKO Tuyê çi bikî Mîrê min, dizanim lê nikarim bêjim; bêjim bawerî pê nîne; bawerî pê bînin ev car can e, şêrîn e.

Z DÎN Çawa?

BEKO Qe mirov destûra canê xwe dide? Nade Mîrê min. Yaaa! Derdê min jî tiştekî weha ye.

Z DÎN (Ture dibe) Derdê te çî ye, bêje, Beko... Gotinê nebe neyne.

BEKO Mîrê min, bi raya min te Sitî heba kir, ku te wê dayê Tacdîn...

Z DÎN Ji ber çi, îblîsê xerab?

BEKO Mîrê min, gotin li min nasekîne, dixwazî bidalqîne, dixwazî serjêke...

Z DÎN Çi dibêjî de zû bêje, îblîsê xerab!

BEKO Sitî ku emaretê tacan, tacê emaretan; Sitî ku bedewiya tacan, tacê bedewiyan. (Serê xwe dileqîne) Ewqas layîqî textê te bû ku, biaqil, alîm û bedew...

Z DÎN êê...

BEKO (Bi sîtemkarî) Kîsra, bi hesreta dîtîniya wê bû. Fexfûr, evîndariya wê ji canê xwe zêdetir dixwest. Ku Qeyser wê ji bo lawê xwe bixwesta, te ewqas zû nedidayê.

Z DÎN Bes e... Deng meke... Bi rastî jî tu îblîsekî mezinî. Hey mirovê nemirov. Ma ew Tacdînê ku dibêjî, ez didim bi text û tacê Qeyser. Tacdîn û Mem, şaşiksorê min in, cengawerê şer in, ku ceng hate ber derî her yekî wan bedelî du sed leşker in. Her yekî wan bedelî du sed pelîwan in. Ma du sed dijmin çî ye? Ev her du cengawer, du sed dijminan bi tevî zirx û şûr û mertalên wan ve dîl negirtin, neanîn? Çi bikim Fexfûr? Tacdîn û Memê, nadim çaryeka dinê. (Zîn, axaftina wan ji şibaka xwe guhdarî dike)

BEKO Mîrê min, tu herî baş fikiriye; di nav xûlam û xizmekarên te de yên herî sadiq ev in. Divê, bedela xizmekariya wan jî herî kêm bi qasî xizmeta wan be. Lê divê ew jî li hemberî te roja şerab vexwarinê an jî roja sifre û ziyafetê, bi gotinekî din roja şahî û kêfê çawa ne, di roja tengî û cefayê de jî weha bin. Divê neguherin. Ma ne welê ye?

Z DÎN Biaxive Beko, biaxive; ka tuyê çi bêjî?

BEKO Ji rewşa wan diyar e, Mîrê min... Dema serxweşiyê sirrê wan eşkere dibin. Tu zanî, ji bo famkirina rewşa wan aqil û îzan divê. Mîrê min, derketina Tacdîn bala te nekişand?...

Z DÎN Gava derketinê çi bû?

BEKO Bi çavekî welê rikdar li te dinêrî ku, baş ku tu hay nebû. Xwedê bistrîne, te ku bidîta tiştên di rojên pêşî de bibûya, wê niha bibana.

Z DÎN Tu çi dibêjî, Beko?

BEKO Wê roja ku te Sitî da Tacdîn... Belê, her wê rojê Tacdîn jî Zîn daye Mem. Ma bala te nekişand? Arif destê te maçnekir. Li ser piya rawestiyayî bû?

Z DÎN Çima, beyî ku raya min bigre tiştekî weha bike?

BEKO Mîrê min, ma tu nizanî Tacdîn cengawerekî çawa ye?

Z DÎN Di dilê wî de qe tirsa min nemaye?

BEKO Ev pelîwana mezin ku dema meydanê xalî bibîne, dikare tiştê nemayê bike. Belê, dema meydan xalî be, dikare her tişt bike. (Dibîne ku Mîr dirame) Ez ji vê yekê jî natirsim, Mîrê min, yê xirabtir heye... (Zîn li ber şibakê, bi awayekî miruzketî axaftina herduyan guhdar dike)

Z DÎN Yê xirabtir çî ye, Beko?

BEKO Kîndariya wî ya li hemberî te ewqas mezin e ku, nayê gotin. Piştî Zînê wî çi bike, tu dizanî? Bêguman, tu nizanî. Hemû cîhan dizane ku, tu ji ceddê Hezretî Xalid î. Lê evî cengawera te dibêje ku, “Ne Mîr, ez ji cedde Hezretî Xalid im”. Wî di rojên pêşiyê de doza ceddê te jî bike...

Z DÎN Na, ewqas dudirêj nîne, Beko. Bi rastî hetanî ev roj di dilê min de jî hebû ku Zînê bidim Mem. Lê bi sond û qesem, heta bi serê bavê xwe, heta bi ceddê xwe Hezretî Xalid sond dixûm ku, yên ji ceddê Adem in û ji jêkirina serê xwe natirsin, bila werin daxwaza Zînê ji min bikin. Yên ji jêkirina serê xwe natirsin, bila bên bêtirs daxwaza Zînê bikin...

BEKO Mîrê min, zanîbûma tu yê ewqas berkevî, min ji te re nedigot.

Z DÎN Di hukumdariya xwe de, hem bi eşkereyî hem jî bi dizî wekî guleyekî bi agir im. Em ji derve çiqas bedew bin, di hundire me de jî ewqas gunekarî heye. Merhameta min dinyayê ronî bike, tûreyiya min jî dinyayê disotîne. Ev mîr û mîrzade çiqas nêzî te bin, heta birayê te bin jî, divê tu bawerî bi wan neynî. Bi taybetî jî tu dema nêzî wan bî... (Zêdîn bi awayekî tûrebûyî derdikeve. Beko ku çav li şibakê Zînê dikeve û wê dibîne, devliken dibe)

12

(Odeya Zînê. Sifra xwarinê li erdê ye. Zîn li qozîkekî bi awayekî berketî rûniştiye. Hayzebûn li tenîşta wî ye)

HAYZEBÛN Taca serê min, ronahiya çavê min, çima melûl melûl diramî?

ZÎN (Bêdil bersîv dide) Na, tiştekî tune ye, Dadê.

HAYZEBÛN Heye, heye!

ZÎN Têkîlî min nebe Dadê.

HAYZEBÛN Ez ê çawa têkîlî te bim, taca serê min. Lê bine te nanê xwe jî nexwariye. Çima ewqas diramî. Tu yê derdê xwe ji min re nebêjî, Dadê qurban?

ZÎN Nizanim ku çi bêjim Dadê. (Sere xwe dileqîne) Ka çi maye ji gotin re?

HAYZEBÛN Belê, belê, tiştê gotinê hene. Ma şiliyê çavên te bê sedem in? Lê binere, Sitî gêhîşt murada xwe, dev ji xama xwe jî berda. Niha dora te ye. dî xeman ji dilê xwe bavêje. Guliyên xwe yên reş, wekî berê dîsa li ser hev berde. Gepikên xwe yên sor, bêken mehêle. Şahiya dilê min, xwe weha meke, dîsa wekî xwe yê berê be.

ZÎN Tiştekê min tune ye, Dadê. Ewqas neye ser min. Ma tu nizanî evîna min agirekî har e.

HAYZEBÛN Belê, dizanim. Dizanim...

ZÎN Ku tu jî tê ser min, wekî pufî ev agirî har bikî. Belê Dadê, tu pufî ev agirî, dikî.

HAYZEBÛN Belê, ez dizanim ku dilê te wekî agirekî disote. Ji sedema dilxemiya te jî hayîdar im. Lê xem neke, çareya her dermanî heye...

ZÎN Na Dadê, na... Derdê min bêderman e.

HAYZEBÛN Heta ku ez bêm, nanê xwe bixwe. Em ê axaftina xwe dûra bidomînin. (Hayzebûn derdikeve)

ZÎN (Serê xwe dileqîne û xwe bi xwe diaxive) Xemên min, dîsa em man bi serê xwe. Tenê tu, hevala derdê bêdermanî. Tu bi hewariya cefakêşan ve derî. Tu şîrîkê derdê dilê min î. Tuye hemsirrî dilbirîndaran. Dilê min ê wêrane ewqas tenê ye ku, ji we xemên min pêvtir keseke li dora min tune ye. We ji xwe re sitareke çawa dîtiye. Dibe ku Mem jî nebe şîrîkê xemên min. Ma tu nizanî Sitî bi para Tacdîn ket, Mem jî bû para min... Kêf û şahî para wê, xemdarî jî para min... Belê, incax bi we xweş dibe dilê min. Dil ne bixem be, wê çawa evîn destkeve. (Hayzebûn dikeve odayê)

HAYZEBÛN Lê bine! Te hê xwarina xwe nexwariye. Weha nabe ku... (Sitî dikeve odê. Zîn û Sitî hevûdu himbêz dikin. Bi Hayzebûn re jî hevûdu himbêz dikin)

ZÎN Tu bi xêr hatî, Sitî.

SITÎ Ev çi halê te ye, çi bû te keçê?

HAYZEBÛN Du roj e ku kurtekî nan nexwariye.

SITÎ Sedema vê yekê çî ye?

ZÎN Tiştekî tu ne ye.

HAYZEBÛN Siltana dilê me, ka bêje, sedema vê nexweşiya te çî ye? Tu nebejî, bi sond û qesem ez ê dîsa remil bavêjim û hîn bibim. (Ji bersînga xwe şûşe û desmalê derdixe û davêje erdê. Dûra xwe davê ser şûşe û desmalê)

ZÎN Ey dildarê cana min, hevala şahî û cefayê min, hevala rehma dayê, hevala mala bavê... Ey xwîşka min a xase yek, lê zidbext... Bi hezaran şikûr ku, dilê te şa bû. Xwedê bi gor dilê te da, her tişt bi gor dilê te bû. Lê bextê min reş kirin... Bekoyê Ewan, dilreşiya xwe li me verişî... Fesadiya nemayî ji Mîr re got.

SITÎ Xwîşka min a delal, bêje ev çi fîtne-fesad e?

ZÎN Mîr, li ser serê bavê me, heta bi serê Hezretî Xalidê ceddê me sond xwar ku wê ne heddê kesî be ku bi min re bizewice. Yên bên xwazgîniya min, wê serê xwe jî berde bidin.

HAYZEBÛN He hey, Bekoyê dilreş!... Ka wê feyda te çi be? Ma ne bes e, ne bes e ku te dilan reşkir, çirayan temirand? Çi ji van evîndaran dixwazî?

SITÎ Bêguman, wê çareyek hebe.

ZÎN Ma tu sonda Mîr nizanî?

SITÎ Beko wî ture kiriye, wê çareyek hebe, qe metirse.

ZÎN Tu bi Mîr dizanî.

HAYZEBÛN Zilamên welê henin ku, Mîr wan naşkîne, wê bikevin navberê, wê duayan bikin...

ZÎN Mîr bi serê bavê me sond xwariye, sonda xwe naxwe.

SITÎ (Bi tureyî derdikeve) Çareyek heye.

HAYZEBÛN Wê tarî be xezala min, ka çirayê pêxim.

ZÎN Sitî zû çû. Berê bi min re jî diaxiviya. Ne xem e. (Hayzebûn çirayê pêdixe)

HAYZEBÛN Çirayan pêxim, vegerim. (Sahne tenê ronahiya çirayan e. Hayzebûn derdikeve.)

ZÎN (Li çiraya pêketî dinêre) Lê bine çira, Sitî jî çû. Waye dere... Çirayê min, hevalê rûniştina min, hevalê min ê sereke.. Ku heta nebêjim biçe, tu naçî... Bêguman, herçiqas tu jî wekî min bişewitî, lê nikarî wekî min biqîrî. Derdê min û te ne yek in. Derdê me ji hevûdu ewqas dûre ku... Derdê te rojhilat be, ya min rojava ye. Tevî cana min, rûhê min jî disote, lê yê te tenê zimanê te... Agirê te li ser serê te ye, lê agirê min bi dilê min re şer dike. Şewqa te li ezmanan dixe, lê agirê evînan ji dil dernakeve. Ey çira, dema roj dere ava tu nobedarê şevan î. Lê dilê min daîm nobedar e. Şev û roja nobedariya dilê min tune ye. Pûfekî biçûk te ditemirîne. Lê bahozên gewre jî nikare agirê dilê min bitemirîne. Agirê dilê min, bahozên gewre disotîne. Lê bine, roj ber bi derketinê yê, wê nobedariya te biqede. Qe metirse, nobedariya min berdewam e. (Li dora çirayê pepûlekî dixuye. Zîn dikene) Ey pepûleka malwêranan, bilbila bexçeyên wêran... Delîlê evîndaran, rastiya derewan... Ev çi qehremanî ye? Çima canê xwe weha bi erzanî didî? Guneye... (Dikene) Belê, dema mirin bala te dikşîne, tu dipirpitî. Her yek maweyek jî nikarî li ber çirayê xwe yê evîndar rawestî. Ev bo te kêmasî ye, hem jî kêmasiyekî mezin e. Welê nepirpite, şerm e. Evîndar dema rastî evîna xwe bên, ma welê dikin? Kî wekî te dike? Ey Zîna rûhmelek, çî ye sedema melûliya te?

13

(Li ser berbanika konaxa Tacdîn. Mam û Tacdîn bi hev re diaxivin. Di qozîkekê berbanikê de Mem dixuye. Rûyê Mem ne li alî wan e, çav li dûriyan dike)

MAM Pîroz be, bi xêr û silamet be.

TACDÎN Xwedê li me bê rehmê.

MAM Hûn kanîka şahiyên min in. Ne tenê ez, hemû Cizîra Bota ji bo serketina we dua dikin.

TACDÎN Hêvîdar im, em ê layiqî vê hezkirinê bin.

MAM Mîr, di karên welê de gelek rastexo ye, ev jî sedemekî şahiya min e. Kar di destê ehlê xwe de be, wê gel jî şa bibe. Ev, mezinahiya Mîr e.

TACDÎN Dixwazê peywendiyê me û mîrên haremê pêşve here, têkîliyê me baş bibin.

MAM Daxwaza bavê Mîr jî ev bû. Hêvîdar im, serkeftina ev karê bi rûmet, bibe nesîbê wî.

TACDÎN Em ê ji bo serkeftina wî kar bikin.

MAM Baş zanim... Ji xwe ev zanîna min e ku, bi ser navê we serbilind dibim. Ev sê meh ji ser dîlana we borî. Lê dinêrim ku, serxweşiya evîndarî çûye, xema kar û şixûlan we girtiye. Serxweşiya evînê, wê hêz bide kar û şixulê jî. Bi dîtîna vê yekê, ez gelek kêfxweş im. Bizanibin ku, serkeftinên mezin bi destê diltijiyan çêdibin, bi destê malşahiyan pêşve derin. Ev ê han qe bîrnekin.

TACDÎN Wê kîn û rikdariya navbera me û mîrên din, hêdî hêdî ji holê rabin. Ez zanim, wê me teqdîr bikin. Mezinahî û edaleta Mîr, li hemî dewera tê zanîn. Behskirina wî hêsan e. Mîr, dilê tu kesî neşikandiye.

MAM Bi îzna Rebil Alemîn, eger ku meriv bisebr û biehlaq bimeşe, tu tiştêkî bisernekeve tune ye.

TACDÎN Mîrên Dirbêsiyê me vexwandine, xelatan rêkirine. Mîr, hisaba vana dike, yekîtiya qewmê me difikire.

MAM Mirovayetî ku raya wî ev be, wê daîm serkeftîbe. Bes ku mirov bi rastî re be û guneyê mezlûman negre... Ocaxan nesotîne, malan wêran neke...

TACDÎN Tiştên di hişê min de henin, ez ê ji Mîr re jî behsbikim. Ew mirovekî kamil û fama ye, wê guhdariya min bike.

MAM Tacdîn, ev çendeyekî ye Mem naxuye. Cara dawî ku min wî dît, wekî Mecnûn digeriya.

TACDÎN Ji axaftinê jî ketiye, tu dibê devê wî kilît bûye.

MAM Belê, derdê wî çi be, derdekî mezin e. Ditirsim ku, wî zerarekî bide xwe?

TACDÎN Derdê wî diyar e, Mamo.

MAM Çima derman nayê dîtin?

TACDÎN Derdê Mem, Zîn e. Zînê dixwaze. Mem evîndar e.

MAM Çima em naçin xwazgîniyê?

TACDÎN Mîr du xwîşka xwe di rojekî de nedida, me got bila navber bikeve. Em li benda wê rojê nin.

MAM “Em li benda wê rojê nin” çî ye? Di demekî kurt de em Zînê bo Mem bixwazin. Tu nabînî? Rewşa wî qet ne baş e. Wî bi derdekî zirav ve bikeve. Xwarziyên min, yekane nin. Naxwazim tiştekî bê serê wan. Dixwazim her şa bin. Mem, egîdê Cizîrê Bota ye, şahiya wî ye, ciwanmerdê wî ye...

TACDÎN Mamo, em dest bi amadekariyê bikin, roj ew roj e, em herin ber deriyê Mîr.

MAM Ev kara çiqas dûdirêj bibe, wê ewqas fîtne-fesad bikeve navberê. Ji fîtne-fesadan bitirse, Tacdîn. Fîtne-fesad cinawirekî welê ye ku, hezaran cengawer nikarin pê. Şûr nabire. Bizanibe ku, mîrên herî nasraw jî li hember fîtne-fesadan nikaribûne tiştekî bikin. Ji fîtne-fesadan bitirsin, rê nedin wî...

TACDÎN Belê, rast e Mamo.

MAM Amadekariya xwe wekî bayê bimeşînin. Bimeşînîn ku, ser bi şahiya Cizîra Bota, şahiyên nû pêk bên. Bimeşînîn ku, Memê qamselwî dîsa dest bi kenên xwe bike...

TACDÎN (Deng li alî derî dike) Arif, Çeko... (Arif û Çeko dikevin hundir. Wekî du nobedaran li ser piya rawestiyanin)

ARIF Fermo, Kekê min.

TACDÎN Amade bin. Em ê ji Mem re keç bixwazin. Em ê carekî din herin ber deriyê Mîr. Em ê ji Mem re Zînê bixwazin. Ka, bakin, bila Sitî jî were.

ARIF (Destê Mam maçîdike, Çeko jî destê wî maçîdike) Ser seran û ser çavan. Şikur ku wê şahiya me dubare be. (Arif bi lez ji odê derdikeve)

ÇEKO Sitî, hê nû hat. Çibû konaxa Mîr.

TACDÎN Belê, hayîdar im. Çûbû konaxa Mîr. (Sitî dikeve. Dixwaze destê Mam maçî bike. Mam nahêle, serî li ber radiweste.) Bi apê xwe re xeber didam. Rewşa Mem ne baş bû. Mem bi kesî re xeber nade. Şahiya wî ji dilxemiya wî re bû sermaye.

MAM Mem ku roj derbasdibe, dihele.

SITÎ Zîn jî...

MAM Em ê ji bo Mem, herinê xwazgîniya Zînê.

SITÎ Mamo, fîtne-fesad ketiye navberê. Beko, ji Mîr re fesadiya Mem û Zînê, kiriye.

TACDÎN Mîr, guhdariya Beko nake.

MAM Guhdar dike, dike...

TACDÎN Wê çi bêje ku?

SITÎ (Çavên wê tijîn, bi zorê diaxive) Mîr sond xwariye. Bi serê bavê me, heta bi serê Hezretî Xalidê ceddê me sond xwariye ku wî Zînê nede neviyên Adem. Yên Zînê bixwazin, ew ên ku ji serê li ser laşê xwe eciz in.

TACDÎN Beko...

ÇEKO Qetlê wî wacib e, Mamo.

MAM Ka rawestin, destê xwe bi xwîna seyan qirêj nekin. (Kenekî dikeve rûyê Mam, radibe dere) Hê dem jê re divê. Em bi Mîr re jî biaxivin. Di demekî kurt de em ê jê fam bikin ku ka çî ye, çi nîne... (Sitî, bi girî derdikeve derve)

TACDÎN Ax! Beko ax! Min ji Mîr re got ku, ev seyê han ji ber deriyê xwe biqewirîne. Hah, dibêje ku “Ez zanim ev seyê han çî ye.” êê, tu zanî ev seyê han çî ye, bo çi weha dikî? Ma mîrayetî ev e, ku tu guhê xwe bidî seyê ber deriyê.

MAM Ture nebin. Roj qadirî her tiştî ye. Ka wê sibehê çi bibe, çi nebe? Mam radibe, Tacdîn û Çeko destê Mam maçîdikin. Mam û Çeko derdikevin)

TACDÎN Hey Yezdanooo. Ma rewa ye ku ez bi muradê xwe bikim, lê Mem fersendê nabîne ku westana xwe jî bigre. Ez zanim, roja dilkulan derbas nabe. (Sitî, bi çavekî şil dikeve odê. Dibîne ku Tacdîn dest vekiriye lawa ji Xwedê dike, radiweste) dî ji bo Mem tu biryarek tune ye. Zanim, dil deyax nake. Ne ê deyaxê ye. Kî dikare vana ji Mem re bêje? Hey Yezdanooo... Riyekî nîşanî me bide...

SITÎ Mîr ji te hezdike. Ma tu riyekî tune ye?

TACDÎN Yên ji ewdan hatiye, riya wî heye. Rojên zor li pêşiya me ye Sitî, wê nebaşî derkeve, wê nearamî çêbibe.

SITÎ Feryad û fîgana Zîn e, roj û şevên wê dîsa li nav hev ketiye. Ne ê deyaxê ye.

TACDÎN Hêviya min, wê roj ji ser Cizîra Bota nere ava, Cizîra Bota carekî din nekeve tariyê.

14

(Rewşa Mem ne baş e. Li tenîşta rûbara Dîcleyê rawestiyaye)

MEM (Li ava diherikî dinêre) Ey rûbara ku wekî şiliya çavê min diherike. Ey rûbara ku wekî evîndarên bêsebir e. Çî ye ev rewşa te? Ya na tu jî wekî min Mecnûn î? Ya na di dilê te de jî, yareke heye? Heye!... Heye!... Yara te jî wekî min her daîm di dilê te de ye. Ya na, çima li tenîşta Cizîrê weha bi coş diherikî? Ku ev bajêr ya te be, divê tu aram bî. Lê bine, te bi dest xistiye. Divê tu şukir bikî. Şukir bikî ku tu û hezkiriya xwe di himbêza hevde nin. Tu ji hezkiriya xwe ne dur î. Lê bine, te milên xwe çi xweş li Cizîrê gerandiye. Hey rubaro, ma tu ji Xwedê natîrsî ku hê jî feryad û fîgan dikî. Tu êdî ji Rebil Alemîn çi dixwazî? Feryad û fîgana te vikî vala ye. Tu ne wekî min î ku... Ez bigrîm, feryad û fîgan bikim, bo min rewa ye. Dîvanebûn jî ji min re rewa ye. Ez zanim, dermanê dilê min çî ye? Belê, tu yê jî bizanibî, derdê dilê min bêderman e. Ez Dîcleya bê Cizîr im. Tu yê dîsa di riya xwe de biherikî, herî. Lê ez di van deştan de tena serê xwe bim. (Radibe digere. Hêrsa wî daneketiye. Vê carê jî, bi bayê re şer dike) Ey bayê deştan, tu çi bejnzirav î. Wekî rûhê mirov î. Welê ye ku, hemû derî û rê ji te re vekirîne. Ez ji te hêvîdar im, tû rewşa min dibînî, ji te ve dixûyîm. Tîka dikim, her bi carekî be jî here ba Zînê. Lê bine, tu zanî gava tu herî ba Zîna min tuyê çi bikî. Belê, bi temenna bikeve ber wê. Derkeve hûzura wê, lê bêhurmetî neke. Gotinên birûmet jê re bêje, metha wê bike. Li hemberê wê dest girê de û silava lê bide. Ew layîq e. Pişt re jî ev nameya min a ji xwîna dilê min hatiye nivîsandin, bide wê. Belê, ev nameya reşbeleka çavê min, li sayiyekî bide wê. Heta ku ew bixwîne, li bendê be û ji devê min bêje ku, “Tu qibla min ê pîroz î, tu padşayê min î.” Belê, ew padşayê min e; bila padşayê min bo min bibe delîlê edlayiyê. Bila mafê min biparêze. Bi çavê dilan be jî, carîna ji çavê min re bixûye. “Zînê, tu dizanî, ev kevneşopiya padşayan e. Ew, gunekaran lêdiborin. Bi sond û qesem, ez gunê xwe jî nizanim... Lê bi tiştekî dizanim ku me soz dabû hevûdu... Ne welê ye, Zîn. Periyan di tarîtiyekê de dilê min ji min dizîn. Piştî dil ji min hat dizîn, rojê min bûn sal. Bizanibe ku Zîn, dema dilê min bi min re bû, bi kêf û hewayê dinyayê re mijûl bû. Dibe ku wê demê guneyekî min çêbibe. Belê, tu jî dizanî ku di hevîra mirovan de kêmanî heye, ew dikarin bîrbikin. Dibe ku ez jî bîrkiribim. Lê ez zanim ku gunekar im, bi hezaran car gunekar im. Lê sebra min tu ye, siya zulfê te ye. Eger tu qehra xwe bireşînî ser dilê min, bizanibe ku ji bo min sizaya herî mezin ew e. Lêborîna te jî, merdî ye.” Ey bayê deştan, tiştê min ji te re got, li Zînê dubare bike. Ey bayê seheran, tu bi Xwedê dikî, dema tu ji deriyê yara min vegeriyayî, toza ber deriyê wê ji min re bîne. Bizanibe ku ew toza, şîfayê min e. (Carekî din radibe dest bi gerê dike, xwe bi xwe diaxive) Ey dilê min î xedar, dilê min î şerker û xaîn, kanî ew peymanên te, kanî soz û biryar û qewla te? Kanî sonda te? Kanî bextê te? Te digot ku, bi sedeqet girêdayî te me, heta dawiyê bi te re me. Te digot ku, ez bi tehemmul im. (Dikene) Lê sed mixabin, tu yekî bê wefayî. Mixabin, mixabin ku tu ne zilamê derdayî. (Bi bilbil re diaxive) Ey bilbilê nazenîn, tu bû dilfirehiya min. Lê tu jî bê wefa yî. Tu çawa dikarî dilê min û derewan bihevre dihêlî û diçî? Însaf!... Dilê min li paş deriyan nehêle û negre. Ey bilbil, sirrê te yê ku can dide canê min, wekî nûrên ezmana ye. Eger ku amanca te can e, kerem ke canana te ji te re perik in. Ma tu nizanî? Tu ku ji paş gula xwe derî, ew ne ji te ye. Îro çi li te qewimiye? Mixabin ku tu jî ji min î. Raweste, li cîhê xwe raweste ku, tu jî nebe ziddê min.

DELAL (Dengê delal tê bîhîstin) Bavno, birano, bapîr û kal û pîr, gênc û keç, yên bîhistî, yên nebihîstî, guhdarbin, guhê xwe bidin fermana Mîr Zêdîn... Divê hemû Cizîra Bota, herine nêçîrê. Werz, werza nêçîrê ye. Yên bîhîsti, yên ji nebîhîstî re bibêjin... Divê hemû Cizîra Bota herine nêçîrê. (Deng winda dibe. Mem dest bi gerê dike)

MEM Ey bilbil, ey nazenînê çûkan... Her li cîhê xwe raweste. Raweste, ku tu jî ji sirrê min fama bi ku nebî ziddê min. Her çiqas ku tu çûye ber deriyên dosta jî; lê tu xêrekî dosta tune ye. Belê, evîndara te, bedena darekî daristanê ye. Ew, bi cazîba canê te xwe li te şêrîn kiriye. Her çiqas ku dostên te gul bin; lê ew gulên dost dikarin wekî agirekî li canê te vegerin. Hezaran bilbilê wekî te ax û fîgan jî bikin têr nake, dema werza wê hat, beyî ku haya te çêbe wê gul vebin. Wekî çûka pepûlekê, xwe li ber gulan daxneke...

15

(Bexçeyê Mîr Zêdîn)

MEM (Li gul dinêre û diaxive) Ey gul, bûkika vekirî, rast e, tu jî nazenîn î, lê nazenîniya te li kuderê, nazenîniya Zînê li kuderê... Ey simbil, rast e, bîhnekê te yê pir xweş heye. Rihan ji ber te rûreş bûye. Lê hûn, hûn yek jî naşibihin zulfa yara min. Ey bilbil, rast e, tu jî wekî min evîndar î; gula sor, tu jî pepûleka çirayê min î. Lê Zîna min, ji gula te reştir e. (Zîn dikeve bexçeyê, lê ji Mem bêhay e)

ZÎN Ey çûkên firê, kulîlkên rengîn, darên daristana, dixwazim ku bi we re biaxivim. Hûnê bikaribin bibin şîrîkê derdên min? Me bîhistiyê ku di rezan de çûkekî heye; bextê wî jî, wekî qirokan reş e... Ji evîna gula xwe ya sor, perîşan û derbeder bûyî, bi roj ax û fîgan dike, bi şev jî xwîna kanîkên çavên xwe vedixwe. Dibêjin ku ew, bilbilê ku hevalê min e. Ew, hevalê evînê ye. Ew, şîrikderdekî rêk û pêk e. Dermana dilê min jî li ba wî ye.

MEM (Ji gula sor re) Çima weha rengavêtî ye?

ZÎN (Ji bilbil re) Tu ji gula xwe dûrketiye?

MEM Evîndar, gotubêja hev in.

ZÎN Evîndar, kêfxweşiya hev in.

MEM (Di navbera wan de şaxekî gulê heye, yekî wan li alîkî şaxa gulê, yekê wan jî aliyê dinê şaxa gulê ne. Hevûdu nabînin) Ey bûkika gulê, welê melûl nesekîne, egîdê dilê te çû, lê ew ê aniha vegere.

ZÎN Ey bilbil, tu çima yara xwe nabînî. dî ji feryad û fîganê çavên te nabîne?

MEM (Mem û Zîn hêdî hêdî li dora şaxa gulê dizîvirin û hevûdu dibînin) Zîn...

ZÎN Mem...

MEM Zîn... (Nikare biaxive)

ZÎN (Nikare biaxive) Mem... (Dema ku Mem û Zîn hevûdu dîbinin, sehera sibehê ye. Demekî li ser piya çav li hevûdu dikin. Pişt re li ber hev rûdinin û dest bi axaftinê dikin. Roj gelek bi pêşve çûye)

MEM Nûra çavê min, taca serê min, dilxweşiya dilê min, tu weha çi dibêjî? Ma tu nabînî rewşa min çawa ye?

ZÎN Ferê çavê min, dermanê çongê min... (Mîr Zêdîn û heyeta wî dema ji nêçîrê vedigerin, dibînin ku deriyê bexçeyê vekiriye)

Z DÎN (Yên ji tenîşta xwe re) Gîrgîn, xîreta min pêşve biriye. Kêfxweş im. Ew nêçîrvanekî baş bûyî, lê haya me jê nîne. Beko, tu jî lê hay bûyî, demekî dilteng bûbû? Sedema diltengiya wî çi bû?

BEKO Mîrê min, diltengiye Gîrgînê lawê te, ji ber askê bû. Ew askekê hêja ji destê xwe revand.

Z DÎN Bila xema neke, ber nekeve... Gelek askên hêja girtin. Beko, ka ew xezalên rind azad bikin, bila bi azadî li bexçeyê bigerin. Çavlêkirina wan, kêfxweşiya mirov in.

BEKO Ser sera Mîrê min.

Z DÎN Nêçîr, bi bereket bû, Tacdîn.

TACDÎN Belê, Mîrê min.

Z DÎN Beko, em gelek westiyan, ji xizmekaran re bêje, ez ê demekî li bexçeyê rûnim, westana xwe bavêm. (Dikevin bexçeyê, xizmekar ji bo wan merşan radixin. Mîr û yên li tenîşta wî rûdinin. Bi tevî Tacdîn û birayên wî, Beko, kaloyên Mîr û gêncên din ve, komekî mezin li dora Mîr in)

MEM Ev xewn e, xeyal e?

ZÎN Nebe em di xew de bin? Mem, waye em li vir in...

Z DÎN Ez gelek ji nêçîrê hezdikim. Tacdîn, min îro Mem nedît. Çima nehatibû?

TACDÎN Mem nexweş e Mîrê min. Nikare ji nivîna derkeve.

Z DÎN Beko, çirayên serayê çima pênakeve? Tu dibê hê zûye?

BEKO Na Mîrê min, dema çira pêxistinê ye.

Z DÎN De lezkin, çirayê koşka Mîr Zêdîn pêxin.

BEKO Belê, Mîrê min.

Z DÎN (Ji nav daran dengekî dibîhîse. Di ciyê xwe de radibe ser piyan) Ev çi deng e. (Li paş daran Mem dibîne. Lê ji ber ku tariye, wî dernaxe) Ev kî ye? Tacdîn, ev kî ye ku beyî îcaza min ketiye bexçeyê min? Arif, Çeko, egîdên min, ka lê binêrin ev kî ye? (Di vê navberê de Zîn, xwe li bin abayê Mem, vedişêre. Tacdîn û yên din jî bi şûrên li dest, tên ba Mîr)

MEM Mîrê min, nêçîra te, dilê min sotand. Tu zanî ku ez nexweş im. Heta doyînê, hişê min jî ne li serê min bû. Min bîhist ku, Mîrê me bi gelê Cizîra Bota re çûye nêçîrê. Di nav nivînan de sebra min nehat, derketim. Lê min çavê xwe vekir ku, li vê de rê me.

Z DÎN Qisûrê nexweşan tune ye. (Bi ken) Qene, li bexçeyê nêçîrekî hebû?

MEM Mîrê min, ez bêjim lê tu jî bawerî pê bîne. Xwesteka min îro bûye yara min. Min di vî rezî de, xezalekê dîtim. Xezalekê can sipî, çavên wê jî reşbelek...

Z DÎN Ev çi dibêje?

TACDÎN Mîrê min, tu zanî Mem nexweş e.

MEM Bêhna rengên reş a simbila, li ber wê vik û vala bû. Her demekê wê bi kîloyan bêhn dida. Her çiqas ku çavên wê reşbelek bin, lê dîsa jî ez wê dişibînim meleka. (Berketiye) Mîrê min, tu hatî ew winda bû. Berî te ew li ba min bû. Çima we nêçîra min revand?

TACDÎN Mîrê min, guhnedin Mem... Ew, hişê xwe jî winda kiriye. Bi tevî malên dinê, hişê xwe jî daye.

Z DÎN Ez li ber rewşa Mem dikevim. (Dest bi şahiyê dikin. Ciyê ku lê şahî dikin, li der dora ciyê ku Mem û Zîn lê bûn, li wê derê ye) Nêçîra belavkin, bidin feqîr û xizanan.

BEKO Ser seran Mîrê min.

TACDÎN (Lê dinêre ku li bin abayê Mem de tiştekî dixuye) Arif, Çeko...

ARIF Fermo...

TACDÎN (Arif li ber devê wî xwar dibê û Tacdîn bi guhê wî re diaxive) Mîrê min, tu li rewşa dinyayê binêre. Cûre bi cûre nîmetên wî henin. Mezinahiya Xwedê ye.

Z DÎN Belê, rast e.

TACDÎN Mîrê min, em ê sibehê herin Dirbêsiyê.

Z DÎN Pir baş dibe. Gelek kêfxweş im, gelek gelek kêfxweş im. Beko?

BEKO Kêfxweşiya we daîm be Mîrê min. (Demekî şun de deng tên bihîstin)

DENG N DERVE - Mala Tacdîn dişewite.

- Mala Tacdîn dişewite.

- De lezkin, lezkin.

- De bi lez, bi lez.

Z DÎN Çi dibe Tacdîn?

TACDÎN Mala min dişewite Mîrê min, bi îzna te... (Tacdîn bi lez derdikeve. Heyeta Mîr jî ji pey wî derdikevin)

Z DÎN (Li dawiyê ye. Beko li tenîşta wî ye) Çi kêfekî nema, Beko.

MEM Zîn, çûn... (Zîn ji bin abayê derdikeve û destpê dikin dîsa bi hev re diaxivin)

16

(Misîn di destê Beko de ye û av dide kulîlkan)

HAYZEBÛN (Bi derbasbûyînê re) Çi dikî Beko?

BEKO (Bi awayekî belengaz) Nabînî Dadê, av didim kulîlkan.

HAYZEBÛN Kî got ku, av bide kulîlkan?

BEKO Keseke negotiye. Ez av didim, Dadê.

HAYZEBÛN Melûn, tu ji van kulîlkan çi dixwazî?

BEKO Ez dixwazim şax bidin, mezin bibin.

HAYZEBÛN De, de wê misînê berde, têkîlî kulîlkan nebe.

BEKO Çima Dadê?

HAYZEBÛN Ev carî jî te ew çavên xwe yên beloq, bi kulîlka dada. Dilê te heye zûha bibin?

BEKO Ma bi avdanê kîjan kulîlk zûha bûye?

HAYZEBÛN Tu yê wan zûha bikî. Ma tu nizanî ku tu çi seyekî ye?

BEKO Dîsa çi bû Dadê?

HAYZEBÛN (Misînê ji destê Beko digre) Tu çi îblîs î. Baş e ku tu bi wan çavên xwe yên beloq, li rojê nanerî. Ya na wê roj here ava, melûn. Bes e. Yek gotinekî neke. Ez zanim tu çi seyekî ye. (Hayzebûn derdikeve. Beko, situxwar li pey wê ye. Lê bi çavekî îblîsî lê dinêre. Mîr Zêdîn dikeve hundir)

Z DÎN Çi dikî Beko?

BEKO (Xwe berhev dike û destê xwe li ser hev dipeçîne) Xwedê te ji serê me kêm neke, Mîrê min.

Z DÎN Waye koşka Tacdîn ber bi qedandinê ye. Ji ber sotandina koşka wî, gelek karê me rawestiya. Tacdînê biçûna, Dirbêsiyê, lê nebû. Ev çi sotandinekî qaîm bû ku, yek merşekî jî nema.

BEKO Belê, Mîrê min.

Z DÎN Yê hatî, bila ji mal û milk re be, Xwedê zewala xwe nede canê me.

BEKO Ma koşkekî ji ber xwe ve disote? Mîrê min, qet nafikirî? Ewqas xizmekarên baldar henin.

Z DÎN Dîsa dixwazî çi bêjî, Beko?

BEKO Canê min dî riya te de, Mîrê min. Yê rastî dibêjim. Tacdîn bi xwe mala xwe da ber agiran. Çawa ku te Sitî sotand, ew jî mala xwe sotand. Çima? Dema em ji nêçîrê hatin, Mem li bexçeyê bû. Bala te nekişand, Mîrê min?

Z DÎN Çi dibêjî? Te hay jê heye?

BEKO Mem, qet ji ser abayê xwe ranebû, çima? Ji ber ku Zîn, di bin abayê wî de bû.

Z DÎN Îblîsê heram, seyê sê, yên ji devê te derdikeve, guhê te dibîhîse?

BEKO Tu heznakî, nebêjim Mîrê min?

Z DÎN Bêje, bêje...

BEKO Tacdîn, ji bo ku tu wan nebînî agir bi mala xwe xist, nedixwest ku tu Zînê di bin abayê Mem de bibînî.

Z DÎN Beko, tu dizanî, eger tiştên tu dibêjî derew be, mirin jî te xilas nake?

BEKO Bi xwestina te ye, Mîrê min. Ferman bide ez aniha xwe bikûjim, lê derewa nakim. Eger tu hezbikî, tiştên dibêjim hemû eşkere dikim.

Z DÎN Belê, rast e. Ev gotinên han şikdariya li ser namûsê ye, pêwîst e rastiya wî jî eşkere bibe.

BEKO Bifermo, bila bangî Mem bikin. Bi wî re kişikê bilîze. Lê bi şert bilîze. Mem dilsaf e, rastiyê li xwe venaşêre. Dema te zora wî bir, jê bipirse: “Dilxwestiyê te, evîna dilê te kê ye?” Tu zanî, Mem egîdekî dilsaf û bêhempa ye. Li gel te tu îxtîlafeke wî tune ye. Wî, di cî de rastiyê bibêje. Eger ku ew zora te bibe, wê daxwaza Zînê bike. Mîrê min, tu famayekî bêhempa yî. Wê gavê çi siyaset divê, tu ji min baştir dizanî.

Z DÎN Rast dibêjî. Ez ê bi Mem re kişikê bilîzim.

BEKO Bi dilê te ye Mîrê min. (Bi temenayê derdikeve)

17

(Berbanika Mîr Zêdîn. Mîr Zêdîn û cemaata wî rûniştine. Hinek bi kêf û şahî nin. Lê Mîr Zêdîn dilteng e. Di nav rûniştiyan de Mem jî heye. Bekoyê dest li ser hev pêçayî, li ser piya ye)

Z DÎN Nêçîra me bi bereket bû...

KALOY YEKEMÎN Belê Mîrê min. Ev sal ne tenê nêçîra me, her weha zadê me jî bi bereket bû.

Z DÎN Nêçîr, li Gîrgînê lawê min jî hat. Nîşangiriya wî, kêfa min anî. Welê dixuye ku, Gîrgînê wê nêçîrvanekî tund be.

KALOY DUYEMÎN Belê Mîrê min, bi gorî emsalê xwe gelek rind e. Xwedê wî ji çavên çewt biparêze.

Z DÎN Hê jî li ber dikeve ku, çawa wî askî ji destê xwe revand. Her ku dibêjim, dawiya askan nehatiye, tuyê nêçîrekî din de wî dest bixî; lê dîsa jî diltengiya wî ji ser naçe. Dixwazim di nêçîrekî din de, Mem jî bi min re be.

MEM Ser seran Mîrê min.

Z DÎN Ka kesekî napirse sedema şahiya me ya îşev çî ye? Ez bêjim. Îşev ez û Mem, bi kişikê bilîzin. (Ji Mem re) Mem, îşev cenga min û te ye. (Bi awayekî fermanî) De rabe, rabe li hemberî min rûne. Bêguman, îşev tekoşîna min û te ye.

MEM (Bi rêzdarî) Tekoşîna min û te... Ne haddê me ye, Mîrê min.

Z DÎN Na, na!... Tekoşîna lîstokê ye. Lê bi şertekî...

MEM Şertê te çî ye, Mîrê min?

Z DÎN Ey biaqilî biaqilan, şertê min ew e ku, daxwaza me çi be tu yê bidî me. Daxwaza te jî ji bo me daxwaza dilan e.

MEM Belê, Mîrê min. (Mem û Mîr dest bi kişikê dikin. Şibakeyekî li paş Mem e. Carina Zîn ji şibakê dinêre û çav li lîstikê dike. Rewşa Zêdîn ne baş e. Beko ture bûyî. Cemaat bi şabûnekî çav li lîstikê dikin. Ronahiya sahneyê ditemirin û sahne carekî din ronî dibe. Herkes bi baldarî li lîstikê dinêrin) Şah û Mat... Tacdîn û Arif û Çeko dikevin sahneyê. Bi awayekî miruzketî, derin li qozîkekî rûdinin. Beko, bi çavekî rikdarî li mêvanên nevexwandî(!) dinêre. Dûra çavê wî li şibakê dikeve. Li şibakê Zînê dibîne. Xwe bi xwe dikene) Mîrê min, bes e?

Z DÎN Nizanim ku. (Dilteng û tûre ye)

BEKO (Ji nişkava) Mîrê min, du carê din jî bilîzin. Hûn dizanin, serkeftiyê kişikê bi lîstikekî nayê dîtin. Belê Mîrê min, qaîdeyên kişikê naguhere, lê ciyê lîstîkvanan diguhere. Di kişikê de ciyê lîstikvanan bi dor e, Mîrê min. (Ji guhê Mîr re dibêje) Ciyan bigorînin Mîrê min, tuyê bibînî ku, Mem wê nikaribe bi te. Wê daxwaza te jî bê cî...

Z DÎN Belê, em ciyê xwe bigorînîn, Mem. (Mem û Zêdîn ciyê xwe digorînin. Carekî din dest bi lîstikê dikin. Zîn, perdeyê li şibakê radike û çav li Mem dike. Mem ku Zînê dibîne, êdî çavê xwe ji Zîn naqetîne)

KALOY YEKEMÎN Ma meriv qeleyekî dide bi piyakekî.

KALOY DUYEMÎN Hesp jî da.

TACDÎN (Ji Arîf û Çeko re) Mem çi dike? Bala wî li ku ye?

ARIF Beko dîsa Bekotiya xwe kir, lê çi kir, nayê famkirin. Zêde nameşe, lîstika Beko eşkere dibe.

Z DÎN Şah û Mat.

MEM (Çavê wî hê li şibakê ye)

Z DÎN Em dîsa bilîzîn.

BEKO Bilîzîn Mîrê min, min negot ku tuyê zora Mem bibî.

Z DÎN Ev lîstika dumahiyê ye Mem. (Dest bi lîstikê dikin. Çavê Mem hê li şibakê ye. Carina li lîstikê dinêre)

KALOY YEKEMÎN Mem, wezîrê da.

KALOY DUYEMÎN Ev çi xeletiyên han e, di lîstikekî de ewqas xeletî...

Z DÎN Şah û Mat. Belê Mem, dixuye ku min lîstikê bir. Şertê me dizanî, daxwaza me çi be ew e. Berî lîstikê hatibû gotin.

MEM Çi dixwazî bêje. (Zîn carina li şibakê dixuye û winda dibe)

Z DÎN Daxwaza mal û milk, ne amanca min e. Şertê min ew e ku tu sedema dilbirîniya xwe ji min re bêjî. Kî ye siltana dilê te, kî ye ya ku te ewqas derbeder kiriye? Ji min re eşkere bike. Ew periya ku dilketiya te ye, bawer im melekekê di sureta huriyan de ye. Eger ew hurî bi rastî layîqî te be, ez ê jî mal û milkê xwe li ber wê raxînim. Hema niha bibêje. Siltana dilê te kî ye?

BEKO Min berî niha dilketiya Mem dîtibûm, Mîrê min. (Tacdîn û birayên wî di ciyê xwe de tengezar in)

KALOY YEKEMÎN Mîr dixwaze çi bike?

KALOY DUYEMÎN Rewşekî ne baş e.

BEKO Dilketiya Mem keçereke lêv mezin bû. Ji serî heta binî reşqetran bû. Mîrê min, ne layîq e ku, hûn herin xwazginiya wê.

MEM (Li Zîna şibakê dinêre) Na Mîrê min, Beko rastî nabêje. Periya dilê min sotandiye, şahzade ye, keça sarayê ye. Çûka zumrudî anka ye, li bilindahiyan cîhwar e. Ji ceddê mîran e, neslekî pak e. Ew ne ji av û axê çêbûye; ji nûra Xwede pêkhatiye. Ew, sertacê huriya ye. Belê bi rastî jî ew melek e; navê wê jî Zînê ye...

Z DÎN (Bang li nobedaran dike) Be hey nanê min xenîmê we be, çima hûn vê bedbextê nagrin? Ka wî bigrin ku ji bo îbretî alem ew î çawa bê kuştin, bila dinya bibîne. (Nobedar ji bo girtina Mem hêzdidin xwe, Tacdîn jî ji bo bikevê navberê xwe bi pêş ve davêje)

TACDÎN (Bang li nobedaran dike) Ka rawestin biyaniyên xerîb, li paş bisekinin. Ma hûn serxweş in, çi ne? Hûn nizanin ku em kî ne? (Arif û Çeko li paş wî rawestiya ne) Eger hûn carekî din hêzbidin xwe, hê ku we şûrê xwe nekişandiye, serê we ji laşê we vediqetînim. Heta ku em sê bira sax in, kesekî nikare zirareke li neynûka Mem jî bide. (Li Zêdînê dinêre) Lê fermana te ser seran, em li ber fermana te ranawestin.

Z DÎN (Zîncîran digre, bi destê xwe Mem zîncirdike) Memê bibin, li Qelayê Teng, wî zîndanîkin... (Nobedar Mem dibin)

TACDÎN Yezdanoo, a niha canê min bigre... (Beko ji ser lêvan dikene, kenê xwe didomîne. Zîn, bi awayekî berketî perdeya şibakê xwe digre)

18

(Mem tena serê xwe di zîndanê de ye. Ji rewşa wî diyar e ku, ew demekî dirêj e zîndanî ye)

MEM Ey birînên dilê min, êdî bes e, bi êşa kulê xwe min nesotîne. Ey agirên ku dilê min dikizirîne, sakoyê dilê min î bederman jî te perçe kir. Çi dibe... Tu carina wekî Zulêxayê lêvşekir halê min bipirsî, çav li halê Mecnûnê xwe bikî. Eger ku tu dixwazî min wekî gulekî bibînî, aha ji te re çavşiliyên min ê bixwîn. Ez Ferhad im, tu jî Şêrîna min; ez ê lehiyê ava çiyayê xwe bim, ber bi Şêrîna xwe ve biherikim. Dinya niha li min bûye zîndan; lê tu zanî dinya ji bo me çêbûye. Ey dildara min, her çiqas ez şaş bim jî, şahiyekî şaşbûnê jî di dilê min de ye. Mîr, min sedan sal di zîndanê xwe de bihêle, dîsa jî ez loma nakim û rojekî jî hêviya xwe naşkînim ku ez ê destên Zîna xwe bigrim. Ma çêdibe ku ez û Zîn neghîjin hevûdu? Belê Zîna min, tu jî zanî ku durketina min û te ne biryarê min e. Lê gêhîştina min û te, hêviya min e. Mîr, çiqas ji min eciz dibe bila bibe; bêguman sedemekî heqeratiya li min hatiye kirin jî, heye. Ku ew bi gotinên Beko kir; lê diviya ku vî zilma nehaq, biketa para min? Zîna min, gulsifetê te roj, eniya te jî hîv e. Tu nazenînekê welê ye ku, ez li hemberî te wekî axa sar im. Pir bêhêz im, dilxem im. Wekî pepûkên şevê li dora şewqa te digeriyam; te dilê min sotand. Dilê min ê ku bi agirê te sota bû, niha canê min jî disotîne. Lê êdî te dibînim Zîna min; li ser texta xwe rûniştî me û te dibînim. Tu ne durî min î, Zînê. dî min destneketiyan destxist...

19

(Zîn, tena serê xwe di odayê xwe de ye)

ZÎN Ey dema zalim û zilimkar... Çi qest û qereza min ji te re tûne bû, lê ev kîndariya te çî ye? Sedema vî kîndariya te ya li hemberê min çî ye? Ma rewa ye? Şahiyekî mêlede bi rûyê min ve xûya kir, te bi agirê wê mêledê we Mem sotand. Bi ronahiya Mem re jî, dilê min birîndar bû. Ma çi berjewendiya te ji min heye. Ey Xwedeyoo... Te çima berî nîşanî min da û dûra jî weha kir? Agirê veqetandinê ne bes bû, lê evcar bi zexma evîna dil hatime kuştin. Hemû alem di kêf û şahiyê de ye, lê şîn jî bû, para min û Mem. Ey Beko, jehra li nav te sebra dilê me telan kir. Wekî Yusif bê murad im, wekî Zulêxayê li vir im. Ey Yusifê zîndanî, ey Yusifê neazad, welê nefikire ku ez dilrehet im. Welê nefikire ku ez bi teqet im. Bi Rebbil Alemîn sond dixûm ku, ji min re ne xew ne jî xwarin maye. Çavên min hunerekî nû hîn bûye; her dem xwîn jê diherike. Ey dilxwazê dilan, ey qiblegahê min, bi sedan axîn di dilê min de ye. Bizanibe ku halê min, bi şev û rojan ev e. Ey dildarê ku tena serê xwe di zîndana evînê de ye, ey dilê min, her du bi hev re ji canê min derkevin. Herin Memê bibînin û agahiyek ji min re bînin. Silavên min jê re bêjin. Rewşa neazadê min çî ye, ji min re qalkin. Rewşa wî çî ye? Payîz e an jî bihar e? Wekî gulên sor coş e an jî wekî bilbilên nexweş, bêtaqet e? Bêjin jê re... Seray, ji Zînê Zêdan re bûye ciyê azabê... Zîndan jî rezên Îrem... Mîr zîndanê ji min re pir dibîne... Dixwazim te bibînim. Her carekî be jî te bibînim...

20

(Mala Tacdîn. Tacdîn, Arif û Çeko)

TACDÎN (Dilteng e) Salekî din jî derbas bû. Lê Mîr hê jî xwe tevnade.

ÇEKO Tu dibê bîrkiriye ku Mem birayê me ye.

ARIF Ma nizane ku em çar biranin? Em tev bi hev re coş in. Kî ku dixwaze birînê me bi xwey bike, divê yekî ji me biqetîne.

TACDÎN Tê dîtin ku, diltengiya Mem ne xema wî ye.

ARIF Ew guh dide gotinên îblîsê li ber deriyê xwe. Mîrayetî ne ev e.

ÇEKO Ne ku tenê li xweşa me naçe; hemû Bota ji vê yekê eciz in. Wekî ku di şînê de bin keseke dîlan nagre; zarokên wan çêdibin lê şa nabin. Divê riyekî hebe. Em nikarin li benda Mîr bisekinin.

ARIF Mîr, ne dengê me ne jî dengê Bota dibihîse. Her tim qala yekîtiyê dike, lê ew bi xwe yekîtiyê pûç dike.

TACDÎN Mem ku hat bi zîndanîkirin, êdî her roja me şîn e. Em neçûn layê Mîr jî. Ma nizane sedema vê yekê çî ye? Belê dizane û bi zanebûn xwey li birîna me dike.

ARIF Fermo, tû bejê, çi pêwîst e em bikin.

TACDÎN Em herin dîwana Mîr, bi tevî gune û kêmasiyên wî daxwaza Mem bikin. Em lawa jê bikin ku, bila kêmasî û gûneyên Mem biborîne. Ya, Mîr wê birayê me bide me, ya jî em ê dev ji mal û milkê xwe berdin.

ARIF Kekê min î egîd, tiştên tu dibêjî, vala ye. Çareseriya pirsa me bê şer û ceng nabe. Ev ceng e. Serkeftiyên şer jî di meydana şer de eşkere dibin.

ÇEKO Rast dibêjî.

ARIF Ji îro ve em amadekariya xwe bikin, sibehê jî li hespên xwe suwar bibin û li ber deriyê Mîr rawestin. Pêwîst e ku em bi şûr û mertalê xwe, bi rîm û gûrzê xwe ve herin ber deriyê Mîr. Belê, em bi vî awayî dikarin daxwaza birayê xwe ji Mîr bikin.

ÇEKO An jî bi zorê bigrin.

ARÎF Yan jî emê bimrin û serê xwe fida bikin.

ÇEKO Eger bi vî awayî Mem berde...

TACDÎN ...û derdê dilê wî çareser bike... An jî birik be û bêje na... Wê cengekî welê derkeve ku, wê li cîhanê nav bide.

ARIF Pêwîst e, em berê her tiştî Beko bikine du qet. Ew îblîsê han, divê sax nemîne. Eger ku Mîr li dijî me derkeve...

TACDÎN Aşê welê bigerînin ku, wekî teneyên zadê bila serê mirovan têde bihele. (Mam dikeve. Birayan, dixwazin destê Mam maçîbikin. Lê Mam nahêle. Tûre bûye. Li ser piya digere)

MAM Ev rewşa we çî ye? Fedî dikim ku bêjim ev ê han biraziyê min in. Hemû Bota ji ber we fediyok in. Heddekî rêzdariyê jî, yê kêmasiyê jî heye. Lê dinêrim ku we jibîrkiriye. Lê dinêrim ku hûn bikêmasî nin. Çar egîdên mala me hebû. Kanî Mem? Mixabin...

ARIF Çeko, bêje bila dest bi amadekariye bikin. (Bi serê xwe erê dike)

MAM (Ji Tacdîn re) Kanî ji Mem wê de dostê te tune bû. Lê dinêrim ku te sozên xwe zû bîrkir.

TACDÎN (Ture ye) Min tiştekî jibîr nekiriye.

MAM Çi divê bila rojek berê bive. Tiştên welê bên holê ku, eger Mîr razî nebe bila Bota biqelibe ser wî. Xwînên ku biherîke, bila ava Dîcleyê ji serve bibe.

ARIF Em ê sibehê ber bi Cizîrê ve herin.

TACDÎN Mamo tu yê herî bi tevî gune û kêmasiyên wî ve, daxwaza Mem bikî.

ARIF Bi tevî wî, evîna wî, dermana dilê wî Zînê jî bixwazî. Wê Mîr razî be. Razî nebe...

TACDÎN Ku razî nebe, wê kevir li ser kevir nemîne. Bêje, bila Beko jî bişîne, hin gotinên me jê re heye.

MAM Serkeftîbin, gêncno.

ARIF Îro wê amadekarî biqede, em sibehê rêwî nin.

21

(Dîwana Mîr Zêdîn. Mîr Zêdîn û Beko tenê nin)

Z DÎN Gelek ji ser borî ku Mem di zîndane de ye.

BEKO Belê Mîrê min, salek borî.

Z DÎN Tacdîn ev salek e, ji min direve, naxwaze bê rûyê min... Her carê ku daxwaza wî dikim, gotinek dide ber. Carina jî dibêje ku vexwandiyê mîrên herêmê me.

BEKO Mîrê min, ez difikirim ku...

Z DÎN Çi difikirî Beko, dîsa çi ji hişê te derbas dibe?

BEKO Biryar ya te ye Mîrê min, lê ez dibêjim lêborînekî ji bo Mem, di cî de ye.

Z DÎN Tu kes dîtiye ku, mîrekî tuka xwe bi şûn de biqûrtîne.

BEKO Mîrê min, te hay jê heye. Min roja ewil gotibû ku, pêwîst e em Tacdîn û birayê wî eciz nekin. Tu zanî ku ew çar bira nin. Ew wekî çar dîwarên bi hev in. Yekî ji wan hilweşe, her çar jî hildiweşin. Zînê jî bide Mîrê min. Bide Mîrê min, bide. Yan jî min bikujîne. Ya na, wê dijminên te bin. Min bîhist ku Bota, amadekar in ku ber bi Cizîrê ve bimeşin. Heta amadekariya xwe jî qedandine. Yê baş ez neaxivim.

Z DÎN Tu çi dibêjî Beko? Bota, amadekariya çi dike? Navê vê amadekariyê çî ye, tu dizanî? Yên ji devê te derdikeve guhê te dibîhîse?

BEKO Belê, Mîrê min, ez çi dibêjim, hayîdar im. Tacdîn û birayên wî, êdî netirsê te ne. Tu jî bêje ku, mara Mem û Zîn hat birîn.

Z DÎN Ez çawa dikarim tiştekî weha bibêjim. Na! Nabêjim, nabêjim...

BEKO Dikarî bêjî, Mîrê min. Belê, tuyê bêjî, min Mem û Zîn hîbeyî Tacdîn kir. Ji bo carekî be jî, ev agira bitemirîne. Dûra, em ê li bendê fersendê bin. Em ê fersendê jî bibînin. Lê divê tu Tacdîn û birayê wan nekî dijminê xwe. Ew dijminên ku tu nikarî li hemberî wan rawestî, çareya wî jî heye. Çare, jehr e. Ji bo vê yekê du fîncanên hukimdara hene. Fîncanekî ji bo şîfa ye, yê din jî ji bo mirinê ye... Mîrê min, serê min fedayî te be. Dijminahiya xwe eşkere neke.

Z DÎN Ev karên han kêfa me revandiye.

BEKO Sebir, dermana herî baş e. Hin kar û şixul henin ku, bi kîn û rikdarî, bi şer û ceng çareşer nabin. Wekî pirsa Tacdîn. Hostayî jê re divê. Ka Mîrê min, çav li dinyayê bike. Ango çav li şev û rojê bike. Li sibehê û li êvarê binêre. Yek ji wan reştarî, yê din jî xweşronî ye. Em jî wekî şev û roj in. Belê, di sir û eşkerebûnê de... Hinek eşkere ne, hinek jî nêhînî... Em hinan dixapînin, hinan jî telef dikin...

Z DÎN (Kişika ku bi tena serê xwe dilîze, didomîne) Rast dibêjî Beko. (Mam dikeve hundir. Zêdîn bi baldarî lê dinêre. Lê Mam temenna nake)

MAM Ji bo daxwaza Tacdîn û birayên wî hatim.

Z DÎN Tacdîn çima naye. Em ewqas ji hev dûr in ku niwêner rêdike? Ya na...

MAM Tacdîn bi tevî gune û kêmasiyên wî ve, daxwaza Mem dike. Her weha Zînê jî li gel wî dixwaze. Ew dibên ku, êdî sebra me nemaye.

Z DÎN Ez her tiştî li erdê dixim, lê gotinên Tacdîn li erdê naxim. Tacdîn, ne mirovekî erzan e. Hemû xweşmêriya min, bi tevî saltanatê min ya Tacdîn e. Şan û şoret ji wî ye. Yê Tacdîn bêje neye cî, ev mîrayetî jî li min heram e. Ew ji bo min Rûstemî Zal e. Ez li ber wî gênc im, lê ew ejderhayekî bêhempa ye. Ji Tacdîn re bêje ku: “Mîr, Mem jî, Zîn jî, bi helalî da wî. Tacdîn û birayên wî, nazenînê dilê min in, çi bêjin wekî wan dibe.”

MAM Ji Mîrê me re, hukimdarî û hebûna dewletê, daîm be. Bizanibin ku, Tacdîn û birayên wî, li benda fermana te ne. (Bi temenayê derdikeve)

Z DÎN (Xwe bi xwe li dîwanê digere. Ture ye) Min wekî te kir, Beko. De, wê ji nûha şunve çi bibe?

BEKO Ewqas bernekeve, Mîrê min.

Z DÎN “Bernekeve” çî ye? Aha, min wekî te kir.

BEKO Ev pêwîst bû, Mîrê min. Ma tu nizanî ku serîderketina Tacdîn û birayên wî ne hêsan e. Her yek bedelî du sed egîd in. (Zeydîn serê xwe dileqîne û gera xwe didomîne) Xem neke, ey çirayê dewletê. Eger emrê te têrî bike û daxwaza te jî, çareseriya ev pirsê be, Mem û Zîn ji dilê xwe derxe. Yê ku fîtne-fesadê ji xew rakirin, ew bûn. Ew in, sedema rikdariyê. Eger Mîrê min îcaze bide, ez ê Memê bikujim.

Z DÎN Tu dixwazî ku şêrê di xew de ye, şiyar bibe.

BEKO Ez tiştekî weha naxwazim. Dibe ku tu demekî xwe qehir bikî. Lê dûra her tişt bi riya xwe de bimeşe.

Z DÎN Çawa?

BEKO Mîrê min, here ji Zîn re bêje ku, “Mem, bi agirê evîna te sotayî. Mem bejî ye, tu jî ava jiyana wî ye. Mem mirî ye, tu jî jiyana wî ya bêdawî ye.” Bêje ku, bila here Mem ji zîndanê derxe. Dizanim ku Mem, perîşan e. Ew pepûlekê dora çira ye. dî jiyan jê re nemaye. Dema Zîn bibîne jî, zen neke ku wê sax bimîne. Mem ku bi vî awayî canê xwe bide, wê nexweşî jî, pevçûn jî ji holê rabin. Wê Cizîra Bota, carekî din vegere rojên kevin.

Z DÎN (Bi ramyarî textika kişikê dinêre û bi keviran dilîze. Kevirekî ji destan dikeve) Em lê binêrin.

22

(Odeya Zîn. Hayzebûn û çend jinên din)

Z DÎN (Dikeve odê) Were li vir rûne, Zîn. (Zîn, li ciyê nîşankirî rûdine. Zêdîn li ser piya ye û digere) Rika min a li hemberî Mem, borî. Zilma ku li Mem hatî kirin, bes e. Min şîkence pê kir, lê ew jî jana zilma li ser xwe da canê te. Te jî cefayê kişand. Lê dibînim ku, evîna te hişê wî ji serê wî girtiye. Bûye Mecnûn, bûye dîwaneyê deşta. Ma tu dizanî min çima vê eziyeta lê kir? Na! Nizanî, lê ez ê bêjim. Ji hekîmekî hîn bûm. Şîfayê dîwaneyên weha zîncîr e. Eger tu wan bi zîncîrkî, şîfa dibînin. Ji ber vê yekê min wî bi tureyî şand zîndanê. Ji ber ku şîfa bibîne, divê zîndaniya wî jî salekî bibûya. Ji bo kamiliya evîna wî, pêwîstî bi vê yekê hebû. Min nedixwest ku, dema hûn bighîjin hevûdu, evîna we jî biqede. Belê, daxwaza min berdewamiya evina we bû. (Bi awayekî lawayî) Belê, belê! Bawer im ku hevkirina dil û can, hûn ji min baştir dizanin.

HAYZEBÛN Mîrê min, bi dil malûmê te ye, lê bi can, na...

Z DÎN Zanim, Dadê.

HAYZEBÛN Dadê, cangoriya riya te...

Z DÎN dî hûn her du jî, têgihîştînin. Bi dilê xwe jî bawer im ku, Mem evîndareke dilsoz e. Ew bêgune ye. Yen nehaqî lêkirine, wê bersîva xwe bidin Yezdanê Alemîn; zen nekin ku wê Xwedê sucdaran bê siza bihêle. Bedewiya te ye, wî girê dide; evîna te ye, wî dilbirîndar kiriye. Mecnûniya wî, belayê te yê li ser wî ye. Heta ku ji te bêhay bû, tu jan di dilê wî de tune bû. Qehremanekî welê bû ku, ne ê gotinê ye. Memê, dibexşînim te; we her du ya li hev dibexşînim. Here, wî ji zîncîran azad bike, pê re biaxive. Devê wî ji bêavî zûha bûye; bibe ava jiyana wî. Lê belê ew can dayê. Nizanim, rewşa te çawa ye? (Zîn ji xwe derbas dibe û dixewire)

HAYZEBÛN (Hayzebûn û jinên din li ser Zîn digîrin) Ey hukimdarê ku hay ji xeletî û rastiyan heye. Bêsedem, tu bûyî qatilî Zîna min. Ew cewherekê wekî sedef bû. Te çima wê perîşan kir. Te çima, cana wê ya belengaz û bêgune, jê re zêde dît. (Sahne tarî dibe. Zîn ji nav ronahiyên rengîn derdikeve ber sahneyê. Ciyê lê ye, zîndana Mem e. Mem ji hal ketiye û radikeve. Zîn, bi ken nêzîkî Mem dibe)

ZÎN Ey qendîl, de pêkeve. Pepûlekê te, bê qendîl ji çi re ye?

MEM (Ji ciyê xwe radibe, Zîn û Mem, li bin ronahiyên rengîn de wekî pepûlekên dora çirayê, li dora hev digerin) Tu ji bo min mizgîniyekê xêrê ye.

ZÎN (Li dora Mem digere) Tu ronahiya min î.

MEM (Her wekî berê li dora Zîn digere) Tu dostekê bedew î.

ZÎN Tu ronahiya min î.

MEM Tu ruh î, ji bedena min re.

ZÎN Tu dilşewata min î.

MEM Tu çareya min î.

ZÎN Tu teseliya dil î.

MEM Tu padşayê min î.

ZÎN Tu qiblegahê min î. (Zîn li ciyê xwe dirêjkiriye û radikeve. Hayzebûn û jinên din li ser digîrin. Zêdîn, bi awayekî turebûyî, li odê digere)

Z DÎN Xeyala nebînin, ew xewiriye. Ez ne qatîl im; çawa Zînê dikûjim? (Hayzebûn û jinên din, av direşînin ser Zînê. Dengê giriyan zêde dibe. Beko bi temenna dikeve hundir)

BEKO Mem mir û carekî din zindî bû.

ZÎN (Wekî ku ji xew şiyar bibe, radibe) Ey sedema şahiya me, îro dîlana me ye, tu jî şa bibe. (Li jinên digîrî, dinêre) Hûn çima digrîn? Ey Mîrê min, piştî ku te îcaza me da, gotin ji me re namîne, em jî vê yekê ji xwe re fersendê dizanin. Hûn dizanin, çi bû? Cana min çû bi canê Mem re yek bû. Te ku heta vê biryarê nedabû, em her du jî zîndanî bûn, Piştî îcaza te, em bi rûhên xwe ve gêhiştin hevûdu. Belê, ji niha şûnve, ez û Mem bihev re nin. Piştî rizayê te, bedena min nikaribe barê min hilbigre jî, rûhê min xwe bi bazdan dighîne Mem. Rûhên me, ev seray û tacên fanî terkkir, bi hev re çûn. Şahîdê me Xwedê ye, melekên wî ne. Piştî ku can ji bedenê derket, bi cananê xwe re bûm yekcan... Nebêjin ku Zîn xwe şaşkiriye. Her çiqas axaftinên min li we ecêp jî were, bizanibin ku navê ew evîna îlahî, Mem e. Rûhên me gêhiştin hevûdu. Tenê bedenên me li dinyayê ma. Ez ji bo xatirxwestinê hatim. De, destpêbikin bizîvirin, dîlanê bigrin. (Mîr digîre) Çi dibe, negrîn, govendê bigrin, îro dîlana me ye.

Z DÎN Zîn...

ZÎN Ey padşayê dilê min, Zîn qurbana te be ku, bo min xeman nekî. Roja ku min Mem hilbijart, xem û kulan jî bi wî re hilbijartim. Bila Mem ya min be, saltanat û hukimdarî jî ya te... Tu li ber min nekeve, dîsa wekî berê li ser textê xwe rûne. Dîsa, taca zêrîn bide serê xwe û meclîsa şahiyê deyne. Dilên pakrihan, serxweş bike...

Z DÎN (Çavê wî şil e) Zîn...

ZÎN Ez û Mem, wekî melek in. Meyla me jî li xweşkayiyê ye; li bêhnên xweş in. Belê, dîlanên ku vexwandiyê wî melek bin, ciyê bûk û zavayê jî li bihiştê tê amadekirin. Mîrê min, roja ku te Sitî da Tacdîn dîlanekî çawa li Cizîra Bota hate girtin, dîlaneke weha ji bo xwe jî daxwaz dikim. Hemû dikandar û rûniştiyên sûka, agadar bike. Bila Cizîra Bota wekî bûkan bixemilînin. Şahiyên ku te ji bo Sitî belavkir, du carê wî ji bo min belav bike. Cêzên min amade bikin. Berî hemiyan jî, tabûtekî bi neqşên zêrîn... Sandoqeke zêran amade bikin... Bila bibiriqe... Bila dîlana me, deng bide. Ku dema we cinaza me ber bi goristanê ve bir, kesekî nebêje ku “Dîlana Sitî rind bû, lê Zîn ji berê ve yekê dil bi kul bû.” Bila Sitî, bi cinaza min re bimeşe, Tacdîn jî bibe birazavayê me. Welê bike ku, li ber zavayê te nekevim fediyê; ji ber kiryarên te, fediyok nebim. Ey bavê başiyê, ey pisporên murada, heta ji te tê xwarinan bide xelkê, çiqas feqîr û xizan hebe, teva bi cil û libas ke. Belê, heta ji te tê, dilbirîndaran, xemdaran şa bike. Heta ji te tê, zîndaniyan azad bike. Dikarî çiqas belengezan ji belengaziyê xilas bikî, texsîr neke. Wesiyeta min e. Tiştên min gotî, hemûyan bike, min rûreş dernexe. Her weha îcaza me bide ku, gora min û Mem li tenîşta hevbin. Ewqas bi baldarî dibêjim ku, bila rehm bikeve dilê te. Belê, piştî ewqas gotinên min bila bê zanîn ku, di navbera min û Mem de, bila tu perdeyek tune be.

Z DÎN (Bi çavên girî) Here Mem bibîne. Eger Mem mirî be jî, her tiştê te gotî wê bên çêkirin. Bi baweriya xwe sond dixûm ku, ji ber te û Mem, poşman im. Hûn bimrin jî, bijîn jî, kes nikare ji niha pêve te û Mem ji hev veqetîne. (Derdikeve)

23

(Li zîndana Mem lê ye. Li hember hûcreya Mem, du zîndanî di navbera xwe de bi dengê bilind diaxivin)

ZÎNDANIYA YEKEMÎN Dema tu li xew bû, brûskek li Mem da. (Sitî û Hayzebûn, li ber hûcreya Mem in û li wî dinêrin. Mem bêteqet e)

ZÎNDANIYA DUYEMÎN Ne di xewde bûm. Ji tirsan çavê xwe girtibûm. Ji bedena Mem du ronahî derketin. Yek wekî rojê, yê din jî wekî hîvê bû.

ZÎNDANIYA YEKEMÎN Ew hîv û roj dema gêhîştin hevûdu, bûn wekî perçeyekî ji hev. Dema gêhîştina hêza ronahiya wan a hevûdu, ne ê gotinê ye. Zîndan ji zîndaniyê derket.

ZÎNDANIYA DUYEMÎN Tu dibê qey zîndan bibû bexçeyê gulan. Mem, ji wê ronahiyê vir ve di xew de ye. (Sitî û Hayzebûn, bi tevî Serzîndan ve, dikevin hundir)

HAYZ BUN Mem, rabe, waye Zîn jî hat.

ZÎNDANIYA YEKEMÎN (Tê hucreya Mem. Zîndaniya Duyemîn jî li tenîşta wî ye) Ey dilbixwîn, em hatin layê te ku tu dîn nebî. Zîn bû sedema dîntiya te. Mîr jî sedema perîşaniya te...

ZÎNDANIYA DUYEMÎN Lê bine, Zîn jî hat, ew jî li vir e. (Zîn, ji ber derî, bi awayekî berketî li wan dinêre)

SERZÎNDAN Ku tu bêav î, kerem ke ava jiyanê...

HAYZEBÛN Mîr, lêborîna xwe eşkere kir.

SITÎ Ku tu Mecnûn î, waye Leyla jî li bal te ye... Mem...

HAYZEBÛN Dîwane nebe, egîdê min, tu biaqilî.

SITÎ Evîna ku dilê te girtibû nav destê xwe, sedema dilşewatiya te, niha jî murada te ye.

HAYZEBÛN Daxwaza te çawa bû, her bi wî rengî hate bal te. Emrê xwe bi erzanî nefroşe, xwe zayî meke. Canê xwe ji me re bibexşîne, egîdê min.

ZÎNDANIYA YEKEMÎN Zîncîrê dînîtiyê ji ser xwe bavêje.

ZÎNDANIYA DUYEMÎN Xwe dîsa binase.

SERZÎNDAN Me zîncîra te vekir ku, tu derkevî dîwana Mîr. Mîr, bavê başiyê ye, comerd e. Lê bine, dîlana te destpêkiriye. De rabe, were ser hişê xwe.

SITÎ Mîr, biryar daye ku dîlana we bê girtin. Tacdîn jî, birazavayê we ye.

HAYZEBÛN Ku tu derketî dîwana Mîr, tuyê hasilê murada xwe jî bibî.

MEM (Di ciyê xwe de piçek xwe tevdide) Ez dernakevim dîwana tu mîran. Ez nabim dîlê dîlan. Mîrên heyî, tev fanî ne. Hemu jî li benda mirina xwe ne. Saltanatê tu yekan neebedî ye. Bi Zîn re derketim dîwana Mîrê Mîran. Ew hem hukimdare xizana ye, hem jî hukimdarê hukimdaran e... Ew xwedî hikmet û qudret, di alema rûhan de min û Zîn zewicand. Hezar car şukir ku, em her du jî bakîr û bakîre ne. Eniya me vekirî ye. Ew li benda koça me ne. Dîlana me, wê xîreta wan be. Di alema din de, hemû amadekarî tewa bûye. Dîlana me destpêkiriye. (Serê Mem dikeve ber wî. Lorîna jina bilind dibe. Dengê erbana tê bihîstin. Di rûyê Zîn de kenekî dixuye)

24

(Dengê girî û loriyan bilind dibe. Hinek li ser banê, hinek li ber malan, kom bi kom li sahneyê belav bûne. Jin bi tevayî cilên reş li xwe kirine û dilorînin. Zîn, li ciyê herî bilind tena serê xwe rûniştiye. Bi rûyekî ken li civatê dinêre. Hemû bajêr şîn girtiye)

TACDÎN (Tacdîn, di qeremolî de rastî Beko tê) Ey fesadê aleman...

BEKO Tacdîn, lê binêre, aramî hatiye Cizîra Bota.

TACDÎN Ma tu nizanî bû ku em çar bira, wekî çar dîwarê bûn. Yek ji me hilweşe, wê çi bibe Beko? Çi bibe?

BEKO Wê xanî hilweşe, ban hilweşe...

TACDÎN Ey îblîsê bêsifet, ey şermezariya Cizîra Bota...

BEKO Ji bo Mem xema neke, ew li bihiştê ye.

YEKÎ DIN Xwedê, ji bo nimûne Bekoyê çêkiriye.

TACDÎN Tu seyekî ye ku, xwey li birînan dikî Beko. Ma ne bes e. Wê Mem bimre û tuyê bijî, ha!... Rewayê heq e. De biaxive, îblîsê fîtnekar. (Şûrê xwe dikşîne û Beko radixînê erdê) Ji niha pêve tûyê nikaribî fîtnekarî bikî; tuyê nikaribî xwey li birîna bikî. (Şûrê li destê xwe, hema bi berevkî li Beko ve direşîne. Dema cinaza Mem li ser darbestê dirêj dikin, Arîf û Çeko Tacdînê girêdidin û derdixin. Memê li ser darbestê jî derxistine. Sahne, di nav loriyan de vala dibe. Zîn, tena serê xwe di bilindahiyê de rûniştiye. Laşê Bekoyê bi xwîn, di sahneyê de ye. Mîr Zêdîn tê cem Zînê û bi hev re derdikevin)

25

(Li ser gora Mem; civat mezin e. Zîn li tenîşta gorê rûniştiye)

YEKÎ Ev cinaza kî ye ku hê nehatiye binaxkirin?

Y DIN Beko ye. Tacdîn, wî ji dinyayê bêpar kir. Dinê, ji fîtne-fesadekî xilas bû.

ZÎN (Piştî van axaftinan, ji Tacdîn û Zêdîn re) Ey şah û ey wezîr, min ku rika xwe li fîtne-fesadên wî neanî, hêvîdar im ku hûnê jî wî bibexşînin. Ji ber ku dema çêkerê erd û ezmanan, evînê kir dilê evîndaran, li hemberî wî jî fîtne-fesadê pêkanî. Em gulên sor in, ew jî dirikê me ye. Em û Beko, ji bo hev in. Eger ne ji wî bûna, ma evîna me ewqas deng dida? Her çiqas zidê me bû, lê alîkarê me bû jî. Her çiqas bo xwe nebaşiyê pêkanî, ewqas jî xêrên me zêde bûn. Bekoyê, ji vê goristana ku Mem lê ye, bêpar nekin. Ew reşayî ye, lê em bi riya wî ronahiya xwe dîtin. Tu sizayê wî yê ji evîndariya me wêdetir tune ye. Ma piştî ewqas jana dilê me, çêdibe ku em bêwefayî lê bikin?

Z DÎN (Ferman dide) Bekoyê binaxkin. (Qeremolî hêdî hêdî belav dibe)

26

(Goristan. Zîn li ser gora Mem dirêjkiriye)

ZÎN Ey xwediyê bedena min, xwediyê can û milka min, lê binêre, bexçeya te bê bexçevan maye. Rezê te bêxwedî maye. Ku tu nebî rezê te ji çi re dibe? Ezê van fêkiyan birejînim; ev simbil û laleyan, rihan û binefşan, ango zulfê xwe... Ku tu vana nepêçî, ez ê jî talana wan bikim. Ev rez û fêkiyên han, ku tu li wan nenêrî ji xwe malê talanê ne. Belê, bizanibe ku kesekî nikare wan talan bike. Can û ceseda min bi tevayî ya te ye. Bi temezî û xêliya xwe ve, têm bal te. (Xwe li ser gora Mem dirêj dike. Sahne tarî dibe. Di tariyê de dengekî)

DENG Zînê, mir... Zînê mir... Zînê jîn a xwe, li ser gora Mem daye... (Loriya jinan tê bihîstin. Dema sahne ronî dibe tê dîtin ku, gorên Mem û Zîn li tenîşta hev in, di bin lingê wan de jî gorekî din heye. Ew jî gora Beko ye. Li ser serê gora Mem û Zîn, du şaxên gul henin. Di navbera şaxên gula jî, dirikên mêrga heye. Dirikên mêrga şax daye û her du gulên Mem û Zîn bi dirikên xwe ve pêçaye)

- PERDE -

Çileya Paşînê 1995, Amed

1996, Atakoy