AĞLAYAN MAHKÛM

Marietta Avgerinu

Çeviren
Seyit Aldoğan

Resimleyen
Mustafa Delioğlu

Marietta Avgerinu

Ağlayan Mahkûm

Evrensel Çocuk Kitaplığı 23

Çeviren: Seyit Aldoğan

Redaksiyon: Aysel Korkut

Resimleyen: Mustafa Delioğlu

Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Bulvarı

Kamer Hatun Mah.

Alhatun Sk. No: 27

Beyoğlu / İstanbul

Tel: 0212 361 09 07 (pbx)

Faks: 0212 361 09 04

www.evrenselbasim.com

bilgi@evrenselbasim.com

Ağlayan Mahkûm’un yazarı Marietta Avgerinu- Vamvaka 1936 yılında komşumuz olan Yunanistan’ın Atina kentinde doğdu. 1956 yılında gazeteciliğe başladı. Radyo programları hazırlayıp sundu. 1966-1979 yılları arasında radyoda birçok çocuk programı hazırladı. Çocuklara yönelik ilk kitabı Arının İntikamı 1979 yılında yayınlandı. Bunu Külkedisi Değil Katerina izledi. Ağlayan Mahkûm ise 1982 yılında yayınlandı.

AĞLAYAN
 MAHKÛM

İki arkadaş, bir duvarın önüne çömelmiş misket oynuyorlardı. Güneşli ve çok güzel bir gündü. Gökyüzünde tek bir bulut bile yoktu.

Bulut olmadan yağmur yağar mı? Yağmaz elbette, ama onların başına yağdı. Üstelik damlalar çok iriydi.

Çocuklar, soru dolu gözlerle yukarıya baktılar. Dibinde oyun oynadıkları duvarda, demir parmaklıklı bir pencere gördüler. Parmaklıkların arkasında ise ağlayan bir mahkûm vardı.

Üstlerine yağan, yağmur değil, o mahkûmun gözyaşlarıydı. Mahkûmun gözlerinden ise gözyaşı değil, sanki bir ırmak akıyordu. Sular, yanaklarından aşağıya süzülüyor ve iri damlalar halinde çocukların başlarına dökülüyordu. Belli ki acısı çok derindi.

“Mahkûm ağlıyor!” dedi çocuklardan biri.

“Zavallı adam, çok da içten ağlıyor!” diye ekledi diğeri.

“Haydi neden ağladığını soralım.”

İki arkadaş, yaklaşabilecekleri kadar pencereye yaklaşıp mahkûma seslendiler:

“Mahkûm bey amca, Mahkûm bey amca! Neden ağlıyorsunuz?”

Mahkûm, kendisine “Mahkûm bey amca” denilmesine şaşırdı. Hayret dolu gözlerle dönüp, sesin geldiği yöne baktı. Çünkü mahkûmlara hiç kimse “bey” demezdi. Her birine ayrı bir numara verilirdi ve o numarayla da çağrılırlardı.

Gözlerini aşağıdaki çocuklara dikerek seslice burnunu çekti ve gömleğinin koluyla gözlerini sildi. Islanmış dudaklarını ise diliyle yaladı.

“Ağlıyorum, çünkü cezaevindeyim,” dedi mahkûm. “Yollarda özgürce koşamıyorum. Beni, çok sevdiğim doğadan kopardılar. Konuşacak kimse bulamıyorum ve yalnızlık bana çok acı veriyor. Kalbim sıkışıyor. Dayanamıyorum artık çocuklarım, dayanamıyorum!”

Mahkûm, konuştukça daha çok içleniyor ve iki gözü iki çeşme ağlıyordu.

“Evet ama, sizi cezaevine koyduklarına göre bir suç işlemiş olmalısınız. Çünkü kötü insanları cezaevine koyarlar,” dedi çocuklardan biri.

İkinci çocuk ise:

“Birilerine bir zarar vermiş olmalısınız. Yoksa sizi buraya koymazlardı,” diyerek arkadaşının söylediklerini onayladı.

“Hayır, hayır ben kötü bir insan değilim!” diye itiraz etti mahkûm. “Hiç kimse kötü olarak doğmaz!”

Çocuklar, “Mahkûm bey amca, sizin kötü bir insan olmadığınıza inanmak isteriz. Ayrıca size yardım etmek de isteriz,“ dediler.

“Ah çocuklarım!” diyerek içini çekti mahkûm. “Kötü bir insan olmadığıma inanmanız için tüm yaşamımı öğrenmeniz gerekir. Bu da ancak Zaman’ı geri döndürmekle mümkün olabilir. O zaman bana kesinlikle inanır ve hatta halime acırsınız.”

Mahkûm, bunları söyledikten sonra, başını iki elinin arasına aldı ve yeniden, hüngür hüngür ağlamaya başladı.

Çocuklar artık oyun oynamak istemiyorlardı. Ağır adımlarla evlerinin yolunu tuttular. Oldukça düşünceliydiler. Mahkûm bey amcanın söyledikleri bir türlü akıllarından çıkmıyordu:

“Kötü bir insan olmadığıma inanmanız için tüm yaşamımı öğrenmeniz gerekir. Bu da ancak Zaman’ı geri döndürmekle mümkün olabilir.”

Çocuklar, ona yardım etmek istiyorlardı. Bunu gerçekten istiyorlardı. O halde, bir an önce Zaman’ı bulmalı ve ondan, geriye dönmesini, Mahkûm bey amcanın tüm yaşamını kendilerine göstermesini rica etmeliydiler.

Hemen yola koyuldular. Uzun süre yürüdüler. Dağları aşıp vadilere indiler. Vadileri geçip ormanlara girdiler. Zaman’ı bulmaya ve onunla konuşmaya kesin kararlıydılar.

Oldukça sıcak bir öğle vakti, tozlu topraklı bir yolda, yorgun argın yürürlerken, koşmakta olan bir adama rastladılar.

Adamın görünüşü oldukça tuhaftı. Üstünde kırmızı bir sporcu atleti, başında hasırdan bir şapka, elinde kapalı bir şemsiye vardı. Sırtında ise, kalın bir iple sıkıca bağladığı battaniyesini taşıyordu.

İki arkadaş, bu tuhaf adamla beraber koşmaya ve ona sorular sormaya başladılar:

“Beyefendi siz kimsiniz ve giysileriniz neden bu kadar tuhaf? Bu sıcakta neden koşuyorsunuz?”

Tuhaf adam, koşmasına ara vermeksizin soruları yanıtlamaya başladı:

“Ben Zaman’ım. Giysilerimin de böyle olması gerekiyor. Sporcu atleti giyiyorum, çünkü devamlı koşuyorum. Hasır şapkam beni güneşten, şemsiyem yağmurdan koruyor. Kış geldiğinde ise battaniyeme sarınıyorum. Birçok kişi beni aceleci bir turist zannediyor. Çünkü gördüğünüz gibi hiç durmadan koşmam gerekiyor. ‘Zaman akıp geçiyor,’ dendiğini duymuşsunuzdur herhalde.”

İki arkadaş, bir taraftan Zaman’ı bulmanın mutluluğuyla birbirlerine bakarlarken, bir yandan da büyük bir üzüntüye kapıldılar. Hiç durmadan ileriye koşan Zaman’dan, bir mahkûmun hatırı için durmasını ve geriye dönmesini nasıl isteyebilirlerdi?

“Zaman amca, yardıma çok ihtiyacı olan bir mahkûm arkadaşımız var. Çok çaresiz ve durmadan ağlıyor...” diye kem küm ettiler.

Zaman, bir yandan hızlı koşusunu sürdürürken, bir yandan da:

“Bunu neden bana söylüyorsunuz?” dedi. “Bunda beni ilgilendiren bir şey yok ki. Gidin ve kendisine yardım edin.”

“Ama Zaman amca! Bizim ona yardım edebilmemiz için, önce sizin bize yardım etmeniz gerekli. Birazcık geriye döner de mahkûm arkadaşımızın yaşadıklarını bize gösterirseniz, onun suçlu mu yoksa suçsuz mu olduğunu öğreniriz. Eğer gerçekten suçsuzsa, ona bu cezayı veren hakimden, verilen kararın değiştirilmesini isteyebiliriz. Dayanacak hali kalmamış. Üzüntüden ölecek!”

“Çocuklarım! İsteğiniz, alışık olunmayan çok güzel bir istek. Bunu kimseler yapmaz. Ancak güzel olduğu kadar, gerçekleştirilmesi de zor olan bir şey bu. Benim Zaman olarak, olduğum yerde durmamı; dahası, geriye dönmemi istiyorsunuz. Birine yardım etmek için, böyle büyük bir çaba içine girmenizi takdir ediyorum ve buna seviniyorum; fakat isteğinizi yerine getirmem mümkün değil.”

Çocuklar, Zaman amcanın bu olumsuz yanıtı karşısında yılmadılar. Israrla onun ardından koşmayı sürdürdüler. Durması ve geriye dönmesi için rica etmekten de vazgeçmediler.

Zaman koştukça, koştular. Zaman terledikçe, onlar da terlediler. Zaman üşüdükçe onlar da üşüdüler. Ayakkabıları yırtılmış, ayakları taş ve dikenlerin batması sonucu yara bere içinde kalmıştı.

Bir süre sonra Zaman, iki arkadaşa acımaya başladı. Arkasından gelen ayak seslerini duydukça çocuklara duyduğu sevgi artıyor ve düşünceleri yavaş yavaş değişiyordu.

“Yahu çocuklardaki sabra bak!” diyerek kendi kendine konuşuyordu. “Onlar için üzülmeye başladım. Ne olursa olsun onlara yardım etmeliyim. Madem sorun bu kadar ciddi ve önemli, ben de bir defalığına durmuş olayım.”

Adımlarını yavaşlattı, başını hafifçe geriye döndürüp çocuklara seslendi:

“Siz kazandınız! Koşmamı durdurup, ağlayan mahkûm arkadaşınız için geriye döneceğim. Fakat durduğumu hiç kimse anlamamalı. Eğer anlarlarsa vay halimize! Fakat öncelikle sizin yardımınıza ihtiyacım var.”

Çocuklar:

“Yaşasın!” diye küçük çığlıklar attılar. Sonra, “Her türlü yardıma hazırız. Ne yapmamız gerekiyorsa söyleyin,” diyerek heyecan içinde konuştular.

“Evet, yardım edeceksiniz. Ama bunun öyle kolay olmadığını bilmelisiniz. Bu nedenle kulaklarınızı açın ve beni iyi dinleyin: Benim Esneme ve Uyku adında iki kuzenim var. Öncelikle onları bulmanız ve herkesi uyutmalarını sağlamanız gerekir. O zaman kimseye fark ettirmeden benim durmam mümkün olur. Ancak onları bulmanız için oldukça uzun bir yol yürümek zorundasınız. Önce Gerçeğin Dağı’na çıkacaksınız. Acılar Irmağı’nı geçtikten sonra Sevinç Ovası’na varacaksınız. Orada bir yerlerde kuzenlerim Esneme ve Uyku’yu bulabilirsiniz. Onlara ne istediğimizi söyleyin. Eee tahmin ederim, o zamana kadar ben de orda olurum! Haydi bakalım! Yola koyulmanın zamanı geldi. Hep ileriye doğru dümdüz yürüyeceksiniz,” diyen Zaman hasır şapkasını iyice başına geçirdi ve koşmasına devam etti.

İki arkadaş, gidecekleri yöne iyice baktıktan sonra, derin bir nefes alarak yola koyuldular.

Gece demeden, gündüz demeden yürüdüler. Sonunda bir akşam üstü yüce Gerçeğin Dağı’nı gördüler. Her yanı, sanki altındanmış gibi parlıyordu. Dağın en tepesinde ise küçük yıldızlar oynaşıyordu

“Ne güzel bir dağ!” dedi çocuklardan biri.

“Ne kadar da parlak!” diye ekledi diğeri.

Her ikisi de büyük bir hayranlık içinde dağı izlemeye koyuldular.

“Yüksek, inanılmayacak kadar yüksek!” dedi ilk konuşan çocuk.

“Oraya nasıl çıkarız acaba?” diye mırıldandı diğeri.

Ne kadar zor olursa olsun çıkmaları gerekiyordu. Patika bir yoldan, dağın tepesine doğru tırmandılar. Çok geçmeden, parlayan taşların sivri ve keskin olduğunu anladılar. Yaralayıp acıtabilirlerdi. Dağın yamacında, çizmeye ve batmaya hazır altın dikenler vardı. Fakat bütün bunlar, çocukların durmadan ilerlemesine engel olamadı. Çok sabırlıydılar.

Elleri ve ayaklarıyla tırmanıyorlardı. Terli ve yorgundular. Her yanları acıyordu... Derken dağın tepesine ulaştılar. Ve birdenbire kendilerini, aşağıdayken gördükleri kıpırtılı yıldızların içinde buldular. Yıldızlar, çocukların başlarını okşuyor, yanaklarını öpüyor ve onlara serin hava üflüyorlardı.

İki arkadaş öpülmüş, okşanmış ve serinletilmiş olarak, sevinç içinde bir aşağı, bir yukarı, bir sağa, bir sola koşuşturdular. Sonra Gerçeğin Dağı’ndan aşağıya baktılar. Dünya, ayaklarının altından başlayarak uzayıp gidiyor ve mükemmel bir tablo gibi görünüyordu. Hiç bir zaman unutamayacakları bir tablo.

İyice dinlenmiş, sevinçle dolmuşlardı. İnişe geçmenin zamanı gelmişti. Uzaklardan, hiç durmadan çağlayarak akan bir suyun uğultusunu duydular. Sesin geldiği tarafa yöneldiler ve muhteşem bir nehir gördüler. Çok uzun ve genişti. Nehrin başını ve sonunu göremiyorlardı. Dalgaları kocaman, akışı çılgıncaydı.

“Karşıya nasıl geçeceğiz?” dedi çocuklardan biri.

“Nasıl geçeriz?” diye şaşkınlığını dile getirdi diğeri.

Henüz şaşkınlıkları geçmemişti ki, önlerinde bir sandal beliriverdi.

Sandalcı gür bir sesle çocuklara seslendi:

“Sizi karşıya ben geçireceğim. Bu nehrin sandalcısı benim.”

“Böyle büyük ve böyle çılgın akan bu nehrin adı nedir?” diye sordular çocuklar.

“Acılar Nehri’dir bu!” diye cevap verdi Sandalcı.

“Nehre neden bu adı vermişler?” diye sordular çocuklar.

“Bu nehir insanların gözyaşlarıyla oluşmuştur. İnsanlar acı çekip ağladıkça bu nehir kabarır ve büyük dalgalar oluşur,” dedikten sonra sesini yeniden gürleştirdi ve:

“Sizi karşıya geçirmemi istiyorsunuz. Tamam, ama yol boyunca bana mutluluk türküleri söylemenizi istiyorum. Hem de en gür sesinizle. Çünkü bu nehirde insanların ağıtlarından başka bir şey dinleyemiyorum,” dedi.

“Anlaştık, anlaştık!” diyen çocuklar sandala atladılar.

İki arkadaş bildikleri, bilmedikleri ne kadar türkü varsa söylediler. Asık suratlı Sandalcı gülümsemeye başlamıştı. Halinden memnun, kürek çekiyordu...

Nihayet karşı kıyıya ulaştılar. Sandalcı’ya teşekkür ettiler. Gözyaşı ve acılardan oluşan nehre son bir kez daha baktılar. Bu kadar gözyaşı, bu kadar acı...

Nehirden ayrılarak yürümeye başladılar. Bir süre sonra, yemyeşil ve renk renk çiçeklerle bezenmiş bir ova çıktı karşılarına. Her tarafta filizlenmeye başlamış tohumlar görülüyordu. Ovanın toprağı verimli, taze ve yumuşaktı. Sürdüğü toprak gibi güzel kokan bir çiftçi gördüler.

“Çiftçi amca!” diye bağırdılar. “Burası neresidir? Bize nerede olduğumuzu söyler misiniz?”

“Benim sevgili çocuklarım, üzerinde yürüdüğünüz bu topraklar Sevinç Ovası’nın topraklarıdır,” dedi.

Çocuklar:

“Peki neden Sevinç Ovası diyorlar buraya?” diye sordular.

“Çünkü en güzel ve en iyi tohumlar bu topraklarda yetişir,” dedi Çiftçi. “Tohum üretimi hiçbir zaman durmaz burada.”

“Bu kadar zengin ve verimli olmasının nedeni nedir?”

Çiftçi amca, bütün çocuklarda var olan öğrenme merakını iyi biliyordu.

“Bu kadar zengin ve verimli; çünkü bu ova çok yakından geçen Acılar Nehri’nden sulanıyor!” diyerek yüksek sesle cevap verdi. “Anladınız mı?”

“Anladık! Evet, anladık! İnsanların gözyaşları Acılar Irmağı’nı, Acılar Irmağı ise bu toprakları sulayarak Sevinç Ovası’nı oluşturmuş!”

İki arkadaş sözlerini bitirdikten sonra Çiftçi amcaya teşekkür ettiler ve el ele tutuşarak yeniden yola koyuldular. Yürüye yürüye iki büyük kestane ağacına ulaştılar. Başlarını kaldırıp biraz yukarıya bakınca, ağaçlar arasına gerilmiş ve iyi bir ipten örülmüş çok güzel bir hamak gördüler. Üç kişilik bir yatak kadar kocaman bir hamaktı bu. Üzerinde, rengarenk çiçek desenleri bulunan yumuşak ve şişkin yastıklar vardı. Yastıklara başlarını gömerek uzanmış iki insan gördüler. Biri erkek, biri kadın bu iki kişi, gözleri yarı kapalı ve gülümser durumda bir o yana, bir bu yana sallanıyorlardı. İki arkadaş oldukları yerde durarak sordular:

“Siz kimsiniz? İki kocaman insan, hamağa uzanmış çocuklar gibi sallanıyorsunuz!”

“Benim adım Uyku,” dedi erkek olanı gerine gerine.

“Benim adım da Esneme,” diye cevap verdi kadın olanı ve esnemeye devam etti.

Çocuklar:

“Aaa! Sizler Zaman’ın kuzenlerisiniz!” diyerek sevinçlerini dile getirdiler.

“Siz, kuzenimiz Zaman’ı nereden tanıyorsunuz?”

Çocuklar, iki kardeşin sorusuna cevap vermeye hazırlanırlarken, arkalarından gelen bir ses şöyle dedi:

“Uzun hikaye, ama ben size kısaca anlatayım!”

Bu ses, nefes nefese kalmış birisine aitti.

İki kardeş ve iki arkadaş şaşkınlık içinde sesin geldiği yöne dönünce Zaman’ı gördüler. Zaman, Ağlayan Mahkûm’un iki arkadaşına verdiği sözü tutarak onlara ulaşmıştı.

Nefesini toparladı ve kuzenlerine ne yapmaları gerektiğini anlattı:

“Dinleyin! Bir mahkûmu kurtarmak için dünyayı bir uçtan bir uca uyutacaksınız!”

Bu iş, iki kardeşin çok hoşuna gitti. Tüm dünyayı uyutma düşüncesini oldukça eğlenceli buldular.

Esneme, tüm dünyanın uyuşuk uyuşuk esnemesini sağlamaları için çocuklarını görevlendirdi.

Esneme’nin çocukları görevlerini başarıyla yerine getirdiler. Şimdi herkes esniyordu. Çocuklar, bebekler, kadınlar, erkekler... Hatta hayvanlar bile!

Bu iş gerçekten de çok eğlenceliydi! Herkes ağzını iki karış açıyor ve “Ah huuu!” diye esniyordu.

Esneme işini bitirmişti. Görev sırası kardeşindeydi.

Uyku dünyayı uyuttu! Uyanık hiçbir canlı kalmadı. Erkekler, kadınlar, çocuklar, bebekler. Şimdi hepsi uyuyordu. Hayvanlar bile!

Ortaya gülünç görüntüler çıkmıştı: Şişman bir kasap, dazlak kafasının üstüne konan sineği kovalamak için elini kaldırmış ve öylece kalakalmıştı.

Terzi, elindeki iğnesini kaldırmış ve dikmekte olduğu elbiseye batırmaya hazır bekliyordu.

Kaptan, dümeni başında uyumuş ve sadece ‘‘Durdurun gemiyi!‘‘ demeye zaman bulabilmişti.

Kilisenin çancısının elinde, çanların bağlı olduğu ipler duruyordu.

Gazete bayisi, bir paket gazetenin üzerine yığılıp kalmıştı.

Öğretmen ve öğrenciler sıraların üzerinde uyumuşlardı ve elleri, çevirmeye fırsat bulamadıkları sayfaları tutuyordu.

Kuşlar bulutların üstüne tünemişlerdi.

Bir köpek yoldan geçmekte olan birine havlarken uyumuştu.

Hepsi derin derin uyuyordu. Uyku, onları eğlendirmek için çocuğu Rüya’yı gönderdi.

Zaman, tam da böyle olsun istemişti. İki arkadaşa dönerek:

“Şimdi durabilir ve geriye dönebilirim. Haydi bakalım, işe başlayalım!” dedi.

Zaman’ın omuzundaki deri çanta çocukların dikkatini çekmişti.

“Zaman amca, ne var o çantada?” diye sordular.

“Arkadaşınızı kurtaracak şey var. Özel... bir... özel bir film çekme makinesi. Hiçbir makinenin çekemediklerini çekebiliyor. Geriye dönüp mahkûm arkadaşınızın başından geçenleri kaydedeceğiz. Ona ancak böyle yardımcı olabiliriz.”

“Yani yaşamını filme mi alacağız?”

“Filmi ne yapacağız?”

“Bununla arkadaşımıza nasıl yardımcı olacağız?”

İki arkadaş, her şeyi bir çırpıda öğrenmek istiyor ve Zaman’a art arda sorular soruyorlardı.

“Evet, mahkûm arkadaşınızın yaşamını filme alacağız,” dedi Zaman.

“Sonra? Sonra?” diye meraklarını dile getirdiler çocuklar.

“Sonra... filmi alıp adı Haksızlığa Karşı olan ve adaletli olduğuna şahsen tanık olduğum hakime götüreceksiniz. Hakimler içinde en adil kişi odur. Haklıyı, haksızı birbirinden ayırır. Haklı olanı savunur. Kısacası o ne yapacağını iyi bilir.”

Zaman, çocuklara ne yapmaları gerektiğini büyük bir sabırla anlatıyordu.

Derken geriye doğru dönüş başladı. Hiç görmedikleri tuhaf bir yola girdiler. Yolun sağında ve solunda, akşam üstleri görülen yarı karanlık hava vardı. Açık mavimsi bir karanlık. Ayak sesleri duyulmuyordu. Sanki uçuyor gibiydiler. Çok yüksekten değil, toprağın birkaç santim üstünden...

“Dikkatlice izleyin!” Fısıldayarak konuşuyordu Zaman. “Mahkûm arkadaşınızın eski yıllarına dönüyoruz...”

Çantasından film makinesini çıkardı ve çekmeye hazırlandı...

İki arkadaş heyecandan büzülmüş, olup biteni anlamaya çalışıyorlardı. İkisi de gözlerini dört açmışlardı.

Mahkûm amcaya ait görüntüler bir sis bulutu içinden çıkarak berraklaşmaya başladı.

Küçük, çok küçük bir ev gördüler. Pencerelerin camları ve hatta çerçeveleri kırılmıştı. Kapısı ise harap durumdaydı. Rüzgâr kapı ve pencerelerden içeri doluyordu. Evde soba yanmıyordu ve içerisi çok soğuktu.

Evin bir köşesinde zayıf ve halsiz bir kadın, eski yırtık bir battaniyeye sarınmış oturuyordu. Kucağında küçücük bir erkek çocuk vardı.

Çocuk durmadan:

“Anne açım!” diyordu.

Zaman, o sıra çekimi durdurdu ve çocuklara dönerek fısıldadı:

“Küçük çocuğu görüyor musunuz? O, sizin mahkûm arkadaşınız.”

Sonra çekime yeniden başladı.

Annesi titrek ve zayıf sesiyle:

“Ekmek bitti,” diyordu.

“Para ver gidip fırından ekmek alayım,” diyerek üsteliyordu çocuk.

“Para da bitti,” diyordu annesi.

“Paramız neden bitti?” diye soruyordu çocuk. Yanıtı öğrenmek, bilmek istiyordu.

“Peki babam neden çalışmıyor artık? İnşaattan niye düştü? Neden sakat kaldı?”

Annesi sorulara cevap vermek yerine battaniyeye iyice gömüldü ve hüngür hüngür ağlamaya başladı.

“Ama ben açım!” diye umutsuzca annesine baktı çocuk. Sonra yerinden kalktı ve dışarı çıktı.

Uzun süre başıboş dolaştı. Yürümekten yorgun düştü. Derken yolunun üstünde bir pastane gördü. Onun önünde durdu.

Zaman, olup bitenleri durup dinlenmeden çekerken, çocuklara döndü ve fısıldayarak:

“Şimdi daha dikkatlice izlemenizi istiyorum,” dedi.

Açlıktan tükenmiş duruma gelen küçük çocuk, burnunu vitrin camına dayadı ve içeri baktı. Çeşit çeşit tatlılar ve pastalar karşısında duruyordu. Bir yandan ağzı sulanırken bir yandan da gözleri doldu. Bir tatlı yemek istiyordu. Hem de çok istiyordu! Bir iki adım atarak kapıya ulaştı. Pastanenin sahibi onu görmüyordu.

Tatlı yemek isteği şimdi daha da artmıştı; ancak hiç parası yoktu. İyice kapıya sokulmuştu ve elini uzatsa alabilecek kadar yakınlaşmıştı tatlılara. İçeriden bakan kimse olmamasına rağmen kararsızdı ve korkuyordu.

O sırada, çocuğun yanı başında bir kadın belirdi. Kadın, orta yaşlı, aşırı zayıf ve perişan görünüşlüydü. Saçları ve dişleri dökülmüştü. Giysileri paçavraya benziyordu. Bakışlarını dikkatlice çocuğun üzerinde gezdirdi ve şöyle dedi:

“Ne bakıyorsun aptal aptal? İçeri gir! Hoşuna giden tatlıyı kap ve kaç!”

“Yapamam...” diye mırıldandı çocuk.

Kadın:

“Ben sana yardım ederim!” diyerek çocuğu cesaretlendirmeye çalıştı.

“Haydi yürü! Çık şu basamağı! Bu kadar işte! Aferin!”

Bütün bunları fısıldayarak söylerken, çocuğun üzerine iyice eğildi ve onu içeri itti.

Çocuk ise korka korka tatlılara yanaştı ve seçme şansı olmadığı için önüne çıkan ilk tatlıyı kapıp hızla ağzına attı. Ancak daha kaçmaya zaman kalmadan pastanenin sahibi ensesinden yakaladı. Çocuğu evire çevire dövdü ve her tarafını kızartarak dışarı attı.

Çocuk neye uğradığını şaşırmıştı. Her tarafı acıyordu. Açlık ve üzüntü içinde pastanenin önünden uzaklaşırken yine o kadınla yüz yüze geldi.

“Ah teyze! Neden beni tatlı çalmam için içeri ittiniz? Kimsiniz? Adınız nedir?” dedi.

Kadın yüzünde kötülük dolu bir gülümsemeyle hızlı hızlı yürürken çocuğa döndü ve:

“Benim adım Yoksulluk! Anladın mı, Yoksulluk? Ha ha ha! Onun için seni içeri ittim ha ha ha!”

İki arkadaş ve Zaman, olup bitenleri büyük bir üzüntü içinde izliyorlardı. Zaman sessizliği bozarak:

“Bakalım daha neler olacak?” dedi.

Çocuklar da:

“Bakalım!” diyerek karşılık verdiler ve yeniden sessizliğe büründüler. Kim bilir daha nelere şahit olacaklardı. Zaman çekime yeniden başladı.

Küçük çocuk –mahkûm– biraz daha büyümüştü. Açlık, yokluk ve sefalet devam ediyordu. Şimdi bir müzik okulunun önünde dikilmiş duruyordu. Müziği çok seviyordu. Üstelik melekler kadar da yumuşak ve güzel bir sesi vardı. Ne işi olursa olsun, okulun önüne gelerek pencerelerden dökülen tatlı melodileri dinlemeye zaman yaratıyordu. Her defasında kendini hafiflemiş buluyor ve oradan mutluluk içinde ayrılıyordu.

Müzik okulunun önünde beklerken, “Ah ben de çalabilseydim! Ah benim de bir müzik aletim olsaydı!” diye düşünüyor ve her defasında gözleri doluyordu. Bırak piyanoyu, bırak kemanı, hatta mızıkayı; ağaçtan bir flütü olsun yeterdi. Birisinin kendisine müzik öğretmesini ne kadar da çok istiyordu!

Bazen, ormanda ötüşmekte olan kuşların peşine düşüyor ve onlar gibi şarkı söylemeye çalışıyordu. Ama onun hoş ve narin sesi kuşların ötüşünden de güzeldi. Her defasında ormandan koşarak çıkıyor ve müzik okuluna giderek kendisini içeri bırakması için kapı görevlisine yalvarıyordu.

“Ne olur bırak da gidip merdivenlere oturayım ve sessizce müzik dinleyeyim. Çok rica ederim. Müziği çok seviyorum hademe efendi.”

Ancak hademe ne kendisini dinliyor ne de onun müzik sevgisine önem veriyordu.

“Çekil kapıdan serseri!”

Tüm yaşamı boyunca hademeye, ne dikkat eden, ne de ona önem veren olmuştu. Bu sebeple o da insanlara önem vermeyi öğrenememişti. Küçük çocuk okuldan her defasında, biraz daha yüreği burkulmuş ve üzüntüye boğulmuş olarak ayrılırdı.

Zaman çocuklara sessizce:

“Mahkûm arkadaşınız, çok büyük müzik yeteneklerine sahip biriymiş. Eğer kendisiyle ilgilenilmiş olsaydı iyi bir müzisyen olabilirdi. Böyle yeteneklere sahip çok insan boş yere kaybolup gidiyor...” dedi ve çekime devam etti.

Ağaçtan yapılma bir flüte sahip olmak yoksul çocuğun rüyası durumuna gelmişti. Okulun hemen yanında müzik aletleri satan bir dükkân vardı. Piyano, gitar, keman, mızıka, flüt... Vitrine baka baka çocuğun gözleri büyümüştü. Bir dakikalığına bile olsa flüte üflemek ve parmaklarını onun üzerinde gezdirmek istiyordu.

O gün, vitrinin önünden ayrılarak dükkânın kapısına yöneldi. Ne olursa olsun içeri girmeye kararlıydı. Flüte, bir kerecik olsun dokunmak istiyordu. Onu ellerine alacak ve sonra yerine bırakacaktı. Çünkü satın alacak parası yoktu. Yoksuldu. Çok yoksul. Karnını doyuracak parası bile yoktu. Flütü nasıl alsındı?

Yetenekli bile olsa, yoksullar flüt alamaz ve müzik öğrenemezler miydi?

Belki bazen, iyi bir insan ya da zengin biri çıkıp bu yeteneklere sahip olan birine yardımcı olabilir. İyi ama toplum, çocuklarını birkaç kişinin iyiliğine veya merhametine mi terk etmelidir? Yoksa herkese eşit bir biçimde fırsat hakkı tanınması gerekmez mi?

Çocuk, bu düşüncelerini mırıldana mırıldana ve korka korka dükkâna girdi. Ne olursa olsun flüte dokunacaktı.

Zaman, bir taraftan makinesini ayarlarken bir taraftan da gür bir sesle çocukları uyardı:

“Burayı çok dikkatlice izleyin!”

Yoksul çocuk, flütü önce gözleriyle okşadı. Sonra eline aldı. Yavaş yavaş ağzına götürdü ve çalmaya başladı. Dükkânda olduğunu unutmuştu. Ne gözleri çevresini görüyor ne de müzikten başka bir şey düşünebiliyordu.

Sık sık gittiği ormanın içindeydi. Orman tüm canlılarıyla ve neşeli sesleriyle; gökyüzü ise tüm renkleriyle bir bayram ya da panayır yeri gibiydi.

Dükkânın sahibi, flütün sesiyle irkilip döndü ve çocuğu gördü. Sinirinden gözleri yerinden uğramıştı. Avazı çıktığı kadar bağırdı:

“Hırsız vaaar! Soyguncuuuu! Mallarımı çalıyorlar! Poliiiis!”

Büyük bir kinle çocuğun üzerine atladı ve onu saçlarından yakalayarak sürüklemeye başladı. Bir yandan da:

“Hırsız! Hırsız serseriiii!” diye bağırıyordu.

Çocuk:

“Hayır beyefendi! Ben hırsız değilim. Flüte sadece dokundum... denemek istedim!” diye itiraz etti; ancak sözün sonunu getiremedi; çünkü korkudan konuşamaz hale gelmişti. Gözlerinden sicim gibi yaşlar akıyordu.

Dükkânın sahibi:

“Hem hırsızsın, hem yalancı! Sadece dokunmuşmuş, sadece denemişmiş! Ahlaksız! Utanmaz! Seni polise götüreceğim!” diye bağırmaya devam ediyordu. Ve söylediğini de yaptı. Çocuğu polise götürdü.

Polis, dükkân sahibinin anlattıklarını dinledikten sonra çocuğun hırsız olduğuna ikna oldu. Bağıra bağıra, hırsızlığın ne kadar kötü bir şey olduğunu söyledi. Çocuğun kulaklarını koparırcasına çekti. Sonra da onu, yarı karanlık ve pis kokulu bir hücreye attı. Çocuk aç ve susuz bir durumda sabaha kadar o hücrede bekledi.

“Polis bey ben hırsız değiliiiiim!” diyerek sabaha kadar bağırdı ve ağladı. “Müziği çok seviyorum! Sadece flüte dokunmak ve bir kerecik denemek istediiim!”

Fakat sesini hiç kimseye duyuramadı. Çünkü ses duyulmasın diye, hücre bodruma yapılmıştı. Bodrumun kapısı da hep kapalı tutuluyordu.

Sabahleyin küçük tutukluyu hücreden çıkardılar. Çok acıkmıştı ve her tarafı pislik içindeydi. Kendisine yapılan haksızlığı içine sindiremiyordu. Haksız yere cezalandırılması doğru bir şey miydi?

Karakolun önünde bir kadın duruyordu. Uzun boylu ve şişmandı. Rengarenk bir elbise vardı üzerinde. Kıvırcık ve kabartılmış saçları gül pembesine, ağzı siyaha, gözleri kırmızıya boyanmıştı. Kıllı ellerinde bir tef tutuyordu.

Acıkmış, kirlenmiş, haksızlığa uğramış ve cezalandırılmış çocuk içeriden çıktı. Kadın onu görür görmez elindeki tefi çalmaya; kahkahalar atıp türkü söylemeye ve oynamaya başladı.

Çocuk, nedense kadına yanaştı ve:

“Hanımefendi ben çok büyük bir haksızlığa uğradım,” dedi.

Kadın ise kayıtsız:

“Beni ne ilgilendirir?” diye omuz silkti ve çalıp oynamasını sürdürdü.

Çocuk:

“Hanımefendi, çok açım ve üşüyorum!” dedi bağırarak.

“Beni meşgul etme! Oynuyorum. Görmüyor musun?”

“Hanımefendi, beni haksız yere cezalandırdılar! Bu üzücü bir durum değil mi sizce? Ben çok üzgünüm.”

“Ben hiç kimse ve hiçbir şey için üzülmem. Tam tersine seni cezalandırdıkları için seviniyorum! Ben haksızlığı seviyorum!” dedi kadın ve kahkahalarla gülmeye başladı.

“Ama... ama hanımefendi... Siz kötü bir insansınız! Kimsiniz siz?” dedi çocuk ve hıçkırıklara boğuldu.

Kadın çocuğa dönerek soğuk, çirkin ve alay eden bir yüz ifadesiyle:

“Benim adım Haksızlık!” dedi ve güle oynaya oradan uzaklaştı.

Haksızlığa uğramış yoksul çocuk dizlerinin üstüne çöktü. Gücü kalmamıştı. Eğilerek ellerini yere dayadı ve çenesini göğsüne gömerek hüngür hüngür ağlamaya başladı.

Yer gök bu haksızlığa ve gözyaşlarına şahit oldu. Ama ellerinden üzülmekten başka bir şey gelmedi.

Zaman, dönerek çocuklara baktı. Onlar da ağlıyorlardı.

“Gördünüz değil mi? Arkadaşınız haksızlığı da tanıdı. Haksızlık korkunç bir şey çocuklarım! Aynı zamanda her türlü kötülüğün de kaynağıdır. Az sonra göreceklerinizin yanında bunlar bir şey değil aslında.”

Çocukların tüyleri diken diken olmuştu.

“Yani daha kötü şeyler mi olacak az sonra?” diye sordular.

Zaman “evet” anlamında başını salladı. Hava kararmaya başlamıştı. Zaman bir kez daha makinesinin üstüne eğildi:

“Hiçbir şeyi kaçırmadan izlemenizi istiyorum,” dedi.

Küçük çocuk büyümüş, kocaman delikanlı olmuştu. Uzun boyluydu. Solgun yüzünde acının tüm izlerini görmek mümkündü.

Delikanlının arkasında, tatlı çalması için bir zamanlar onu dükkândan içeri iten kadın vardı. Ayaklarını sürüye sürüye yürüyordu. Açlık delikanlının peşini hiç bırakmamıştı ve onu itmeye devam ediyordu.

Hava oldukça soğuktu...

“Bu sizin arkadaşınız. Büyümüş ve iş arıyor,” dedi Zaman fısıldayarak.

Delikanlı bir süre yürüdükten sonra, büyük bir kapının önünde durdu. Bu onun oraya ilk gelişi değildi ve bu kapıyı iyi tanıyordu. Kendisine bir iş verilmesi için az mı beklemişti burada?

Kapının önündeki görüntü hiç değişmiyordu. Bir dolu insan, ellerinde özenle tuttukları kağıtlarla öylece bekleşip duruyorlardı. Dün de, evvelki gün de, daha evvelki günlerde de...

Her zaman yaptığı gibi gene sıraya girdi ve beklemeye başladı. Kendilerine iş verecek olan işveren birinci sırada olana döndü ve:

“Sen nerelisin? Hangi işi bilirsin? Adın soyadın nedir?” diye sorular sormaya başladı.

Adam sorulara cevap vermedi. Elindeki kağıtları görevlinin gözüne sokmak istercesine uzattı ve kendinden emin bir sesle:

“Çalıp çırpan, yolsuzluklar yaparak vurgunlar vuran amcam gönderdi beni. Bu kağıtlarda, beni işe almamanız durumunda başınıza gelecekler yazılı. Gerisini siz düşünün artık!” dedi.

Görevli, kağıtlara bir göz attıktan sonra adamı işe aldı. İkinci sırada bekleyen adama gelmişti sıra. İşveren ona da aynı soruları sordu. Adam elindeki kağıtları işverene verirken gür bir sesle:

“Ben bakanın akrabasıyım. Bu kağıtlarda, bana iş vermemeniz halinde, size gönderilen bakanlık yardımlarının durdurulacağı ve kulağınızın çekileceği yazılıdır,” dedi.

İşveren gene korktu ve ona da iş verdi. Üçüncü sırada bekleyen, işverenin daha bir şey sormasına fırsat vermeden:

“Beni çiftlik sahibi dedem gönderdi. Beni işe almanız durumunda yıllık zeytinyağınızı, peynir ve kuruyemişlerinizi karşılayacağını söyledi,” dedi. İşveren birazcık kızarıp bozarırken, ona da iş vereceğini söyledi ve eğilip yavaşça,

“Tamam, tamam! Ama bunu, bağırmadan ve elaleme duyurmadan da söyleyebilirdin,” dedi.

“Bakın şimdi neler olacak!” dedi Zaman ve bir taraftan da, gördükleri karşısında dayanamayıp bulanıklaşan makinenin objektifini sildi.

Sıra delikanlıya gelmişti. Yamalı elbiseleri içinde korkak ve tedirgin duruyordu. Bir yandan iş verecek olan görevliyi süzüyor, bir yandan da titriyordu. Titremesi heyecanındandı. Gözleri, “Ne olur bana da bir iş verin!” der gibiydi.

Görevli ona (daha çok da titreyen ellerine) baktı ve sordu:

“Hmmm! Sen kimsin ve nereden geliyorsun?”

“Ben kulübemden geliyorum, işsizim ve çalışmak istiyorum,” dedi delikanlı. “Eğer iş bulamazsam açlıktan ölürüm! Ha bir şey daha söyleyeyim, ben kimseden kağıt da getirmedim...”

Adam biraz kızarır gibi oldu. Kuru kuru öksürdükten sonra:

“Evet anladım! Birkaç gün sonra gene gel. Şu anda sana verecek işimiz yok,” dedi.

Delikanlı:

“İyi ama beyefendi ben aylardır buraya geliyorum ve her defasında bana aynı şeyleri söylüyorsunuz!” diyerek hem üzgünlüğünü hem de tepkisini dile getirmeye çalıştı.

Adam:

“Burada yıllarca bekleyenler var. Sen aylarca beklemişsin çok mu?” dedi.

Delikanlı, boynu bükük ve üzgün olarak dışarı çıktı. Kapının önünde uzun boylu, zayıf bir kadına rastladı. Kadın, bembeyaz, uzun bir elbise giymişti ve saçları oldukça kısaydı. Gözleri çökmüş, benzi sararmıştı. Ağzı sapsarıydı. Delikanlıyı gördüğü gibi ona yaklaştı ve eğilerek kulağına üç defa:

“Acından öleceksin! Acından öleceksin! Acından öleceksin!” dedi.

“Peki ölmemek için ne yapabilirim?” diye sordu delikanlı.

“Çal çırp, onu bunu dolandır ve ye!” diyerek akıl verdi kadın.

“Hayır! Hayır! Doğru değil bunları yapmak!” diye itiraz etti delikanlı ve ürkerek geri çekildi.

“Tekrar söylüyorum, hırsızlık yaparsan, yani kapıp kaçarsan yemek yersin! Benim sözlerime kulak vermen gerekir, yoksa acından ölürsün,” dedi kadın.

Delikanlı, bir yandan kadından uzaklaşmaya çalışırken:

“Siz kimsiniz? Neden bunları yapmam için beni ikna etmeye çalışıyorsunuz?” diye sordu.

“Benim adım İşsizlik!” dedi kadın bağırarak ve büyük adımlarla oradan uzaklaştı.

Zaman çekimleri durdurarak çocuklara döndü ve:

“Gördünüz mü?” dedi. “Mahkûm arkadaşınız ömrü boyunca Açlıkla, Haksızlıkla ve İşsizlikle boğuşup durdu. Bütün bunlar onu yavaş yavaş değiştirdi. Halbuki o da bütün insanlar gibi tatlı ve kötülük bilmeyen bir çocuk olarak dünyaya gelmişti.”

“Sonra? Sonra ne oldu da cezaevine girdi?” diye aynı anda sordu çocuklar.

“Az sonra göreceksiniz,” dedi Zaman üzüntü içinde.

Gördüler.

Mahkûm arkadaşları, delikanlılık dönemini geçirmiş ve artık tam bir yetişkin olmuştu. Yoksul yaşamını, yıkıntı durumundaki evlerinde devam ettiriyordu. Annesi iyice yaşlanmıştı ve yatağından kalkamayacak kadar ağır hastaydı. Çocukların arkadaşı, bir doktorla kapıdan çıktı. Çok üzgündü. Doktora döndü ve:

“Doktor bey annemin durumu nasıl? Onun için ne yapabilirim?” diye sordu.

“Temiz havaya ihtiyacı var. Sağlıklı beslenmesi gerekli. Bir de huzurlu bir ortam içinde dinlenmesi lazım. Yoksa ölür.”

Doktor biraz sert ama açık konuşmuştu. Arkadaş, –artık ona böyle diyeceğiz– üzüntülü bir durumda işe gitti. Bir fabrikada çalışıyordu ve işi oldukça ağırdı.

O gün patrona giderek saygılı ve kibar bir şekilde:

“Beyefendi acaba ücretimi biraz arttırabilir misiniz? Çünkü yaptığım iş çok ağır, ama verdiğiniz ücret çok az,” dedi. “Çoktan beridir sizinle konuşmayı düşünüyor ama çekindiğim için bir türlü söyleyemiyordum. Ama artık bıçak kemiğe dayandı.”

“Delirdin mi sen?” diyerek kestirip attı patron.

“Hayır, delirmedim. Annem çok ağır hasta ve doktorun tavsiyelerini yerini getirmezsem ölecek...” diye mırıldandı Arkadaş.

Patron:

“Ben para basmıyorum ve fabrikamı büyütmeye çalışıyorum! Anlayacağın zam yapma zamanı değil. Uzun bir süre sabretmen lazım,” diye homurdandı.

“Patron, hastalık sabretmekle geçmiyor!” dedi Arkadaş. “Size annem ölecek diyorum, siz sabredin diyorsunuz!”

Arkadaş, patronun bu tutumu karşısında neye uğradığını şaşırmış ve bütün bunları bağırarak söylemişti.

Birisinin, karşılarında bağırarak konuşması, patronların hiç hoşlanmadıkları bir şeydi. Ve o da hiç hoşlanmamıştı bu durumdan.

Ayağa kalktı ve işçisini tekme tokat dışarı attı.

Arkadaş, o gün çok isteksiz ve üzgün olarak işinin başına döndü. Öğlen paydosunda bir lokma ekmek bile boğazından geçmedi. Fabrikanın bahçesinde bir köşeye oturdu ve gözlerini uzaklara dikerek kara kara düşünmeye başladı.

Bir ara, çok çirkin bir kadının, ayaklarını yere sürüyerek kendisine yanaştığını fark etti. Vücudu, balık pullarını andıran siyah ve sarı renkte, oldukça iri ve pütürlü bir şeyle örtülmüştü. İşçiyi şöyle bir tepeden tırnağa süzdükten sonra ıslık gibi bir sesle:

“Köpek gibi çalışıyorsun ama karşılığını alamıyorsun. Oysa patron senin alın terinle zenginleştikçe zenginleşiyor. Ve ben de seviniyorum!” dedi.

İşçi şaşkınlık içinde ayağa fırladı ve:

“İnsanların acısından ötürü sevinç duyabiliyorsun. Çok pis ve çirkin ruhlu olmalısın,” diye bağırdı.

“Benim adım Sömürü!” dedi kadın. Sonra da bir yılan gibi ıslık çalarak ve yine ayaklarını sürüyerek gözden kayboldu.

Zaman, durup dinlenmeden çekim yaparken, bir taraftan da çocuklara açıklamalarda bulunuyordu. Bu kez:

“Arkadaşınızın karşı karşıya kaldığı çok çirkin ve rezil şeylerden biri de sömürü. Bu emeği ve onuruyla çalışan her emekçinin karşı karşıya kaldığı bir kıskaçtır,” dedi.

Çocuklar:

“Zaman amca, sonra neler oldu?” diye bağrıştılar. “Arkadaşımız cezaevine nasıl girdi? Bunu bir an önce öğrenmek istiyoruz.”

Çocuklar, bir an önce her şeyi öğrenmek istiyorlardı. Sabredemiyor ve sabretmek de istemiyorlardı.

Artık mahkûm arkadaşlarına, sadece ağladığı için üzülmüyorlardı. Şimdi ağlamasına neden olan şeyleri de anlamaya başlamışlardı.

“Evet çocuklar izlemeye devam edelim. Zaten benim de acele etmem gerek. Çünkü sizin hatırınız için bütün dünyayı uyuttuk! Buna bir an önce bir son vermeliyiz,” dedi Zaman ve bir kez daha çalıştırdı makinesini.

Ortalık kararmış ve Arkadaş, yoksul evinin yolunu tutmuştu. Yolda dalgın ama hızlı adımlarla yürürken bir kadına rastladı. Kadın, ikiye katlanmış gibi önüne eğilmişti. Siyahlar giymişti. Ayaklarına kadar inen simsiyah saçları vardı. Ağzı patlıcan rengindeydi. Gözleri ise bembeyazdı ve boş boş bakıyordu.

Arkadaş, onu önce dilenci zannetti. Ama kadın, sanki saldıracakmış gibi bir hışımla geldi ve yanında durdu. Parmaklarını, tırnaklarıyla asılmak istercesine Arkadaş’ın saçlarına geçirdi. Patlıcan ağzını, Arkadaş’ın kulaklarına götürerek fısıldadı:

“Anan ölüyor. Sen ise yardım edemiyorsun; çünkü paran yok. Paran yok; çünkü patronun yıllardır sana hak ettiğin ücreti vermiyor. Oysa patronunun parası var. Hem de çok. Senin her damla terin, patronunun kasasına altın lira olarak giriyor.”

“Peki bütün bunları bana söylemenin nedeni nedir?” dedi Arkadaş.

Kadın, hırıltılı bir sesle:

“Bütün bunları seni itmek için söylüyorum zavallı adam! Para bulasın diye! Ölmek üzere olan ananı kurtarasın diye!” dedi.

“Sen kim oluyorsun da beni bir yerlere doğru itmek istiyorsun? Çek ellerini üstümden, beni boğacaksın! Çek git yoluna!” diye bağırdı Arkadaş.

“Benim işim bu! İnsanları itmek! Onları boğmak! Benim adım Umutsuzluk! Anladın mı? Umutsuzluuuuk!”

Sözlerini, Arkadaş’ın kulaklarının zarını patlatmak istermiş gibi bağırarak söylemişti. Ve çekip giderken, bütün gücüyle bir kez daha itti onu.

“Aaaa! Gördünüz mü? Umutsuzluk nasıl da güçlü itiyor!” dedi çocuklardan biri.

“Açlık, Haksızlık, İşsizlik, Sömürü ve Umutsuzluk!” diye mırıldandı diğeri. “Hepsiyle tanıştı.”

“Bütün bunlara ne kadar dayanır insan? Nereye kadar sabreder?” diye sordu Zaman.

Ne yazık ki Mahkûm’un yaşamından az sonra görecekleri görüntüler bu soruya cevap veriyordu.

Sabahın erken saatleriydi ve arkadaş fabrikaya daha yenice gelmişti. Yorgun, uykusuz ve tıraşsızdı. İşçi arkadaşları, onu görür görmez kötü bir şeylerin olduğunu anladılar.

“Neyin var kardeş, ne oldu? Yoksa hasta mısın?” diye sordular.

Bütün bunları sevgi dolu bir üslupla söylemişlerdi. Yaşamları zorluk ve acılarla dolu olan bu insanlar emeğin insanlarıydılar. Sevgileri, dağ başlarında yetişen saf ve temiz çiçekler gibiydi.

“Hayır hasta değilim! Umutsuzum!” dedi üzgünce.

İşçi arkadaşları, umutsuzluğun ilacının olmadığını bildikleri için bir şey diyemediler ve işlerinin başına döndüler.

“Şimdi, arkadaşınızın geçmiş yaşamından son görüntüleri göreceğiz,” dedi Zaman, çekimlere ara vermeden.

Öğleden sonraydı ve fabrikadaki bütün makineler büyük gürültülerle çalışıyorlardı:

Dank dunk, drunk drank, dank dunk, drunk drank!

İşçiler, evlerinin yolunu tutmak ve birazcık dinlenmek için paydos saatini bekliyorlardı. Patron da bu gürültülerden çok rahatsız oluyordu. Bu nedenle –her zaman yaptığı gibi–, erkenden kalkıp gitti. Zaten orada beklemesine gerek de yoktu. Hayatın tadını çıkarıyordu.

Aceleyle çıktığı için, çelik kasanın kapısını kapatmayı unutmuştu. Kasanın içinde çok para vardı.

Arkadaş, patronun gittiğinden ve kasayı açık bıraktığından habersizdi. Ücretinin artırılmasını istemek için bir kez daha büroya yöneldi. Kapı kapalıydı. Eliyle kapıya vurdu. Ancak içerden herhangi bir cevap alamadı.

Kapıyı iterek içeri girdi. Patron yoktu ve çelik kasa açık duruyordu. Umutsuzluk içindeki Arkadaş, bu kadar parayı bir arada görünce şaşkına döndü. Gördükleri karşısında gözleri kamaştı. Kendi kendine konuşmaya başladı:

“Annemi iyileştirmek için bir miktar alayım. Borç olarak. Sonradan biriktirir ve getirip yerine bırakırım.”

Ve elini uzatarak kasadan bir deste para aldı.

Patron, kasayı açık bıraktığını hatırlamış ve kapatmak için geri dönmüştü. Kapıyı açıp da içeri girince, elinde bir deste para ile dikilip duran Arkadaş’ı gördü. Bir anda çılgına döndü. Çığlıklar atmaya başladı:

“Hırsıııııız! Hırsız vaaaar! Yakalayııııın! Poliiiiis! Polisi çağırııııın!”

Patronun adamları da sesleri duymuş ve koşarak gelmişlerdi.

Onlar da:

“Hırsız! Hırsııııız!” diye bağrışmaya başladılar.

Arkadaş:

“Ben hırsız değilim! Annem ölmek üzere! Bu parayı borç olarak aldım. Günlerdir rica edip duruyordum. Fakat beni dinlemediniz...” dedi.

Ama onu, şimdi de kimse dinlemiyordu. Patronun ve adamlarının bağırtıları duyuluyordu yalnızca:

“Hırsıııııız! Hırsız vaaaar! Yakalayııııın! Poliiiiis!”

Polisler, gecikmeden geldiler.

“Bu hırsız!” dedi patron. “Suçüstü yakaladım.”

Polisler Arkadaş’ı alıp gittiler.

Mahkeme, hırsızlıktan dolayı onu cezaya çarptırdı ve cezaevine gönderdi.

‘‘Kötü bir insan daha cezasını buldu,‘‘ diyerek Arkadaş’ı hücreye koydular.

Kapının kapanmasıyla birlikte, Zaman’ın makinesindeki film de bitti.

Zaman:

“Bu kadar! Şimdi arkadaşınızın cezaevine nasıl girdiğini öğrenmiş oldunuz,” dedi ve filmi çıkararak onlara verdi.

Çocuklar, Zaman amcaya yürekten teşekkür ettiler. Sonra hep birlikte, dönüş yoluna koyuldular.

Zaman, acele acele kuzenleri Esneme ve Uyku’nun yanına gitti. Kendilerine, işlerinin bittiğini bildirdi. Onlar da dünyayı yeniden uyandırmak için işe koyuldular.

Böylece, sineği kovmak isteyen şişman kasap elini hızla indirdi; ancak uyku sersemliği içinde olan sinek de aynı hızla uçup kaçınca, eli yeni tıraş ettiği kafasında “şaaaap” diye patladı.

Terzi, iğnesini indirdi ve kaldığı yerden dikişine devam etti.

Kaptan şöyle bir gerindikten sonra ‘‘Demir alll!‘‘ diye bağırdı.

Kilisenin çancısı, çanları keyifle çalmaya başladı.

Gazete bayisi uyandı.

Öğretmen ve öğrenciler sayfayı çevirdiler.

Kuşlar, özgürce uçmanın tadını çıkarırlarken, köpek oradan geçmekte olan yolcuya havlamaya devam etti.

Artık herkes uyanmış, her şey eski haline dönmüştü. Ve hiç kimse, hiçbir şey anımsamıyordu.

Zaman koşmasına devam etti.

İki arkadaş ise doğruca hakime gittiler.

İyi kalpli Bay Haksızlığa Karşı, her zaman neşeli neşeli gülümseyen yüzüyle çocukları karşıladı. Kendisinden ne istediklerini sordu.

“Haksızlığa Karşı amca, sadece bizi dinlemenizi istiyoruz,” diyerek Arkadaş’la ilgili her şeyi anlattılar.

“Sizden bu haksızlığa karşı çıkmanızı istiyoruz,” dedikten sonra da filmi hakime verdiler.

Hakim, adına yaraşır biriydi ve bir kez daha haksızlığa karşı çıkacaktı. Bütün hakimlere haber yolladı ve hepsini bir odada topladı. Sonra Ağlayan Mahkûm’un tüm yaşamını kendilerine izletti. Hakimler, gördükleri karşısında duygulanmış ve üzülmüşlerdi. Mahkûmu getirmeleri için hemen görevlileri gönderdiler.

Az sonra mahkûm getirildi. İki arkadaş ona destek olmak için gidip yanına oturdular. Haksızlığa Karşı hakim konuşmaya başladı:

“Mahkûm bey artık ağlama! Kötü biri olmadığını ve suçsuz olduğunu biliyoruz.”

Mahkûm, şaşkınlığından konuşamayacak duruma gelmişti. Rüya gördüğünü sanıyordu. Hakim kendisine ‘‘bey‘‘ diye hitap etmiş ve suçsuz olduğunu söylemişti. Bunlar olacak şey değildi.

Yavaş yavaş başını kaldırdı. Kalbi sevinçten duracakmış gibiydi. Güm güm atıyordu. Kalp atışları yavaşlayacağı yerde daha da hızlandı. Hem de çok, çok hızlı. Bu sevinci daha fazla kaldıramadı. Kalbi durdu ve öldü Mahkûm. Ağlayan Mahkûm artık ağlamıyordu. Bundan böyle de hiçbir zaman ağlamayacaktı…

Haksızlığa Karşı Hakim, mahkemelerin bulunduğu alanda toplanması için halka çağrı yaptı. Meydan hıncahınç insan doldu. Hani iğne atsan yere düşmez derler ya, öyle işte. Filmi taktı ve orada bulunanlara Ağlayan Mahkûm’un yaşamını izletti. Herkes ağlıyordu. Saatler boyu sürdü böylece. Hakim, iki arkadaşın kollarından tutarak kitlenin önüne çıktı ve gür bir sesle konuşmaya başladı:

“Bu iki çocuk, bugüne dek duyulmamış bir şeyi gerçekleştirdi! Onlar Zamanı geriye döndürdü! Bunu, bize gerçekleri göstermek için yaptılar! Bütün bu çabayı hiç kimsenin kötü biri olarak doğmadığını anlayalım diye sarf ettiler!”

Herkes üzgündü. Kalabalık yavaş yavaş dağıldı. Herkesin başı öne eğikti.

Alan boşalmıştı.

İki arkadaş ise öylece kalakalmıştı alanda.

Her ikiside tatmin olmamıştı.

Mahkûm’un hikayesi böyle bitmemeliydi. Bu nedenle zaman kaybetmeksizin işe koyuldular. Büyük mü büyük dört uçurtma yaptılar.

Her birinin üzerine Mahkûmun hikayesini yazdılar, sözlerini şöyle tamamladılar:

“Dünyanın bütün çocuklarına;
Bu hikayeyi hiçbir zaman unutmayalım.
Birleşelim ve seslerimizi birlikte yükseltelim.
Açlığa!
Haksızlığa!
İşsizliğe!
Sömürüye!
Umutsuzluğa!
karşı biz tüm dünya gençleri olarak mücadele edelim.
Mücadele edelim ki yeryüzünden bütün kötülükler silinsin.”

Sonra uçurtmaları gökyüzünün dört yönüne gidecek şekilde bıraktılar.

Birini Doğuya,

Birini Batıya,

Birini Kuzeye,

Birini Güneye.

Şimdi uçurtmalar gökyüzünde uçuyor. Henüz çok uzun bir yol var önlerinde.

Nereye mi gidecekler?

Bir gün mutlaka hedeflerine varmış olacaklar...