BİR ANNENİN NOTLARI

(Seçme Şiirler / 1964-1991)

SENNUR SEZER

Sennur Sezer

Bir Annenin Notları
(Seçme Şiirler / 1964-1991)

© Evrensel Basım Yayın, 2002

Evrensel Basım Yayın - 211

Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Resmi: Käthe Kollwitz

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Bulvarı

Kamer Hatun Mah.

Alhatun Sk. No: 27

Beyoğlu / İstanbul

Tel: 0212 361 09 07 (pbx)

Faks: 0212 361 09 04

www.evrenselbasim.com

bilgi@evrenselbasim.com

Bu kitaptaki şiirler;

Gecekondu (1964), Yasak (1966),
Direnç (1977), Sesimi Arıyorum (1982),
Bu Resimde Kimler Var (1986), Afiş (1991)

adlı kitaplardan seçilmiştir.

ÖNSÖZ

SENNUR SEZER’İN
ŞİİRİNDEKİ İÇERİK

Konur Ertop

Şiirimize 30 yıldır emek veren bir arkadaşımızın sanatı üzerinde konuşacağız. Benim üzerinde duracağım nokta, bu şiirin içeriğidir.

Bir ozanın şiirini yalnız içerik yönünden ele almak elbette eksik bir iş olarak kalır. Ancak bu akşam burada başka konuşmacılar da dinleyeceğiz. Onlar farklı yönlerden bizi aydınlatacaklardır.

Yalnız içeriği ele alan bir araştırmanın başka bir sakıncası, şiiri bir defada oluşturulmuş homojen bir bütün olarak görme tehlikesidir. Bu akşam bundan da çekinmemize gerek olmadığını düşünüyorum. Çünkü ozanın kendisi aramızdadır. Kuşkusuz ondan şiiriyle ilgili birçok şey öğreneceğiz. Bize kendi dünyasının kapılarını açarken eksiklere, hatta yanlışlara da işaret edebilecektir!

Sennur Sezer’in şiirinde bazı izleklerin zaman içinde bazı değişmelere uğrayarak yinelendiğini görürüz.

Bu şiir toplumsal sorunlarla ilgilidir; acılardan söz eder, direnci aşılar. İnsanoğlundan, gelecekten umutludur. Ozanın görevi, şiirin işlevi burada şöyle özetlenir:

“Görmez misin ozanları

Aydınlığı kutsarlar karanlıkta

Mutluluğu över

Açların ekmeklerini bağışlaması gibi

Umudu sunarlar

Görmez misin ozanları

Sevgiyi kutsarlar sevilmeden

Yaşamadan yaşamayı

Kimseyi incitmezler

İncitildiklerinden”.

Ozandan beklenen şunlardır:

“A) Susmayın

B) Yummayın gözlerinizi

C) Tanıklık edin, unutmayın.”

Ozanlar, “Dünyayı değiştirmek isterler”! Bunu gerçekleştirmek için türkülerinin içerikte en doğru, en haklı olması yetmez; biçim bakımından da en iyi söylenmiş, en etkileyici niteliğe ulaşması zorunludur. Ozanımız birçok yerde özellikle şiirin “ses”ini konu edinerek bu konuyu gündeme getirmiştir:

“Bir ses arıyorum

Yeni bir şiire başlamak için

Bir doğum çığlığı gibi kaçınılmaz

Çocuğun ilk ağlayışınca güzel

Bir ses

...

Bir ses arıyorum

Yeni bir şarkı için

Çocukların ilk sözcüğü gibi umutla

Sevinçle duyulacak bir ses

Çünkü umutsuzluk yasaktır”

Bu şiirde, halktan insanların, güçlükle geçinenlerin çetin yaşamı türlü yönleriyle anlatılmıştır. Çileli kadınlar ve çocuklar sık sık çıkar karşımıza. Ozanımız yalnızca bir betimleyici değildir, anlattıkları üzerinde okurlarını düşünmeye, yaşanan acıların ortadan silinmesi, yeni, hakça bir düzenin kurulması için bir şeyler yapmaya çağırır.

Örneklerden biri soyut sanata karşı çıkar, toplumsal sorunlara dikkatimizi çeker.

“Fildişi kuleleriniz daha sarsılmadı mı

bu ne denli uyumak”

“Tarlalar başak başak borçlara sararır

uzar büyük şehirler fabrikalar kurtulmak”

İlerde şiirini büyük ölçüde besleyecek kadınlar ve çocuklar ilk adımlardan başlayarak karşımızdadır:

“Bir kadının mavide salınır ayakları

ve çocuğu doyurmaz oluverir ağlamak”

Erkeğin dünyasına giren, onun cinsel doyum aracı olan kimi zaman para karşılığında el konulan, “ekmeğe satılık şu kadınlar”dır söz konusu olan.

Kadınlarla, çocuklarla ilgili sorunlar, dertler sıralanır:

“Artar eksilmez şu dert! Kadınlar hep çocuklarının

ardında yalın ayak. Kadınlar pencerelerde.

Yazmak hep ucuz yakınmaları. Ama çare...”

Farklı toplumsal kesimlerden kadınların konumu, sorunları, çatışmaları –bir kadın ozanın kaleminden çıktığını açıkça belli ederek– içtenlikli, inandırıcı biçimde dile getirilir:

“Kimse öldüremez bu boşunalık duygusunu

Soğan doğra, kıyma koy, ateşi kıs

Ateşi kıs pirinçler diri kalsın.

Salçalı pilavlar votkalar kahkahalar

Ödemez arkadaşsızlığımı

Zor günler yaşadım

Utanmam anmaktan

Çirkindim yoksuldum arkadaşsızdım

Kocaman sözler iri göğüsler hantallıktı simgem

Utanmam

...”

Özyaşam öyküsünden beslenen etkileyici çizgiler çizilir:

“Kardeşim olacaktı biliyordum

Annem zayıftı dal gibi

Ben öksürüyordum

Tavuklarımız yoktu

Anlamam sanıyorlardı

“Et” demişti doktor

“her gün”

Şehrin dışındaydık

Yollar karlıydı

Odaya kapan kuruluydu

Kar yağıyordu eleğin üstüne pencereden

Kuşlar zayıftı açtı

Çok soğuk vardı

O kış her gün çorbayla

beyaz etler pişirdi annem

“Bak tavuk yaptım kızıma”

Sertti tuzsuzdu lokmalar yağsızdı

Anneler istemese yutulmazdı

Yıllarca kuş besledi annem

Ödemek için bir kış ölenleri

Ne ben söyledim tuzağı gördüğümü

Ne o sezdi

Bir oyunu sürdürdük o yıldan konuşurken

“Kardeşim doğmuştu hani”

...”

Yaşamın eşiğinde, gelecekten beklentileri olan genç kızların iç dünyası önümüze açılır:

“Onlar yelkenlilere benzer. Kaçıp gitmek telaşında saçları. (Göçebe bir çadır gibi buruşsalar da akşamları) Denizi özlerler, kıyıya çekilmiş gövdeleri, dağbaşlarında. Bakın bunca takı kollarında, boyunlarında göçebe yükleri. Rüzgârı beklerler. Gözleri gökte: Bir doğsa ay.

Yurtsuz rüzgârlar gibi yaklaşır sevdalar. Ve çakar toprağa onları. Akşamları buruşuk göçebe çadırları dalgalanır rüzgârda: Bir doğsa ay.”

Kadınların, genç kızların çileli dünyasına çocuklarınki eklenir:

“...

Üçünü kızamıktan gömdük

Biri üç ay yaşadı

Bir sevincimiz okuldakiydi vurdular

...”

Toplumcu ozan, aile çevresinin dışında kaynaşan toplumun da bir temsilcisi ve gözlemcisidir. Çalışanın emeğini, yurttaşın hakkını konu edinir:

“Hak bildiği tek şeydi yaşamak

Sıcak bir şey gibi akşamları

İnsanca yaşamayı arıyordu”.

“...

Zeytini söyleyelim

Zeytin hakkı için

Kayayı delen delice hakkı için

Bu buruşuk, acı ekmek katığı için

Yağı alınan çekirdeği hakkına

Hak yerde kalmayacaktır.”

“Bir sözle kuruldu dünya

Hep o sözü aradım ve buldum: Emek”.

Ozanın yapıtlarını oluşturduğu 30 yıl boyunca ülkesinde işçi eylemleri, işçilere ve aydınlara uygulanan baskılar, şiddet olayları yaşanmıştır. Şiirlerinde bütün bunların izleri görülür:

“Hayır, baban kimseyi öldürmedi

Utanma arkadaşlarından

Baban arkadaşların da mutlu olsun istedi.

Utanma babam hapiste demekten,

Babanın suçu çocukları sevmekti.

Evet uzun bir süre

Baban getiremeyecek ekmeği eve

Ekmeksiz kimse kalmasın diye

Yazı yazmaktan suçlu.

...”

“...

Ne zaman eksiksiz bir dize

Takılsa dilime

Bir cezaevinden bir mektup:

‘Doğa yasaları karar versin

Ne zaman öleceğimize’

Ne zaman bayramları düşünsem

Hep o kadınlar

‘Görülmüştür’ damgalı mektuplar

Alırlar yalnız

...”

Başka ülkelerin insanları, sorunları, o ülkelerde yaşanan acılar, halka, emekçilere yöneltilen baskılar, kıyımlar da bu şiirin yabancısı değildir:

“Burda ya da Angola’da hep aynıdır insanlar

Sevilmek ister kadın,

Çocuk doymak, korunmak,

Erkek iş ister ellerine

Ve dinlenebilmek

Eve dönünce

Burda ya da Angola’da

İnsan insanca yaşamak ister sözün kısası.”

Bir yapıtı “Direnç” adını taşıyan ozanın şiirinde bu kavram geniş bir yer tutar:

“Bu yüreğin dört kapısı

çaresizliğe kapalı

duy sarısıcak, duy batak çamur

işitin ayrıkotları”

Direnci umut tamamlar:

“Bırakma yaşamayı, bırakma umudu”

“Daha ümidimi yitirmedim”

“Kesilmiyor suyun sesi

Uykunun arasında dinle

Durdurulamayışını tohumun toprakta

Ve çatlayışını kayanın

Yarın genç bir dünya uyanacaktır”

“...

Kışlar yeşili tüketemez

Buğday bekler toprakta

Şarkımız sürgün verir

Sesimiz çocuklarda

Dağ koyaklarına uğra

Baharı özlersen

Menekşeler kar altında da açar

Ve yollarda kardelen”.

Sevgi şiirleri bu temayı yaşamdaki olağan yeri içinde ele alırken toplum sorunlarıyla ilişkisini sürdürür. Doğal, sağlıklı ve umutlu görünür:

“Kükremiş bir damla kanla silkinir damarlarım

Yüz kolum olmalı seni sevmeye

Çünkü günler dar

Yarım

Yüreğimin serin rüzgârlarda yeleleri

Yüz elim olmalı yaşamaya

Kim uzansa

Dikenli tellerde elleri

Avuçlarımdan ağarır tanyeri”.

Ozanın gezip gördüğü yabancı ülkeler çeşitli şiirlere konu olmuştur. Bunlarda gidilen yerlerin farklı, özgün yanlarını yakalamaktan çok geride bıraktıklarıyla, ülkesiyle, kendi dostlarıyla, doğayla meşgul görünür:

“ Hadi, ışıkları cebine doldur. Kimseler yok. Camların ardında bir sessiz film. Kıpırtısız kadife örtüler. Işıltısı donuk fincanlar ve mumlar. Adımlarımı sayan bir ejder. Gece. Bekçisi gecenin.

Işıkları cebine doldur hadi. Senden beklenen bu. Yabancısın. Bunca donanma, yabancıları yadırgatsın diye. Gece bitmeden ışıkları doldur ceplerine. Kanallar uyurken.

...”

Doğanın bozulmasına, yıkıma uğratılmasına karşı çıkan çevreci şiirlerin de sahibidir:

“Beton.. beton...

Sağır sesi kalabalığın

Örten cırcır böceğini, yeşili

Dur bak diyen yüreğimi

Güneşi örten

Beton

Biz şehrin varoşlarına yuvalananlar

Gölgesiz kıyılarında asfaltın

Tekerlek ulumalarını bekleyenler

Kırlangıçları unuttuk

Leylekleri

...”

Özetle Sennur Sezer’in şiirinin içeriğini, günümüzde aydın bir genç kadının gözünden görüldüğü biçimiyle, ülkemizin ve insanımızın sorunları oluşturmaktadır.

29 Mart 1994

Evrensel Kültür Merkezi,

İstanbul

GECEKONDU’dan
 (1964)

Bir şarkı yansır uzak birinden

Etimizden kopar acısı

GECEKONDU

Aceledir sevişmeler tek odalarda

Yarı giyinikliğinde kadınların

Kaçış kaçıştır

Dönüverişinden çocukların

Soluk soluk yaşamalar

El kiri

Yıkanan kapı önlerinde

Yarına hep yarına sorular

Dipdiri

Fabrika düdüklerinde

“Kondu”ların can kardeş damarlarında

Sızı sızı

Kirası ya borcu dört duvarın

Tez büyür çocuklar tek odalarda

İnanın

SOYUT

Bir kadının mavide salınır ayakları

ve çocuğu doyurmaz oluverir ağlamak

               Açlık en bayat yemek

               sofralarınızdan ırak

Tarlalar başak başak borçlara sararır

uzar büyük şehirler fabrikalar kurtulmak

               Fildişi kuleleriniz daha sarsılmadı mı

               bu ne denli uyumak

HAYKIRI

                         Nehrin denize kavuşuvermesi

                         Orda, fırtınaların dindiği yerde

Uzat ellerini

Ellerin ellerim ellerimiz

Uzat ellerini yalnız değiliz

Bak bu kaçıncı göz uykuya aç

Kirpik kirpik sancısı

Bu kaçıncı çığlık

Kalakalmış topraklar üstünde –kıraç mı kıraç–

Bak bu kaçıncı gerçek saklanmış kıyı bucak

Gel haykıralım

Duyuralım gel

Yoksa suç bizim olacak

Gel bu nehir kurumasın akmadan

Dallar var çiçeklenecek tomur tomur

Gel uyan

Uyku nasılsa uyunur

Gel gel gel

Yalnız değiliz

BEZGİN CUMARTESİ

Şarap bardaklarında tükenir gelecek kaygıları

tükenir sabrı bekleyenlerin

hafta sonları

                    Alkol kokulu cumartesiler

                    gider-gider

Tükenir işçi kızların haftalıkları

istekler tükenmez

tükenmez dertler –yağ tuz gaz kokulu–

                    Bezgin cumartesiler

                    gelmek bilmez

Tükenir güneş tükenir parklar

Cumartesilerin en özleneninde

kalakalır sevgililer

                    Çirkin cumartesiler

                    yağmurlarla uzar gider

SAYRI

I

Sevdalar kolaydır. Sövmek darağaçlarında.

Artar eksilmez şu dert! Kadınlar hep çocuklarının

                    ardında yalın ayak. Kadınlar pencerelerde.

                    Yazmak hep ucuz yakınmaları. Ama çare...

Artar gece avuçlarında dilencilerin. Avuçları terler

                    yeni terli bıyıkların. Kızarıp bozarıp susma

                    çağları eskir bir gülüşle. Gülüşler eskimez.

Ve gecenin bir yerinde bir insan doğar gibidir!

II

İlk kendini sever insan. Ellerini gözlerini çizer

                    bir taşa. Üç dal koyar sevdasını

                    yazmaya, taşlanır.

Bir büyük şarkıdır yaptığımız. Her sesi yüzyıl

                    sürmüş. Bitmesi masal. Bir büyük şarkıdır

                    yaptığımız, ardımızdan sürüp gitse...

Üç dalı ben koydum boşluğa ilk.

(X + 1)

Sen yasak sıcakları düşle

ömrün boyu

ev sıcaklığı yasakken bunca kişiye

üşüyeceksin

Tay coşkunluğu alabildiğine

damarlarında senin

ekmeğe satılık şu kadınlar

sevişebilecek misin

Sen dev aynalarına köle yıllar yılı

Elini uzatsan göğe erersin

Ben özgür dertleri sen boyu

Boy ölçüşecek misin

ZENCİ

Kapalı gözlerle sevişiriz doğduk doğalı. Ve karanlıkta eştir bütün kadınların sıcaklığı. Öyleyse neden kıyaslamak kolları, bacakları ve kayırmak aklığı.

Bıktırdı kıpırtılarımız ot yatakları; aç eller uzanalı etimize. Kaçışmaların uğultusunda kafataslarımız solumayı unuttu. Ve ne yeşerdiyse avuçlarımızda karanlığınız yuttu.

Kapalı gözlerle sevişiriz doğduk doğalı. Hep unutkandır sevişme karanlığı. Akar aramızda doygun ırmak suları: “Güzeller, seçkinler kıyısı bu kıyı. Güzeller, seçkinler kıyısı..”

Siz öte yakaların kızları. Ölüm neden sizi hiç kayırmadı?

YORGUN ÇİNGENE

Esmer elleri var sevdalımın

Uzun kirpikleri kaygılı ıslak

Saçları yüzüme değer uykumda

Soluğu derimde ürperir korkak

Esmer elleri var sevdalımın

Yorgun elleri var sevda şaşkını

Gülüşü kınını seven bir bıçak

Yaşamak yanılmak ölmek bıkkını

Yorgunsam bezginsem çaresizsem

Onu düşünürüm üzgün ve kırgın

Türkülerle avunması gibi

Yorgun bir çingene açlığının

İLK SABAH

Ellerin bir yanda ekmek bir yanda

Bölüşülür yudum yudum bir tutku

Günaydın sevdiğim

Dudakların çaydan daha sıcak

Saçların gözlerin nasıl uykulu

Günaydın sevdiğim

Gün bir kez daha böyle doğar mı

Biraz böyle şaşkın böyle mutlu

Günaydın sevdiğim

Günaydın kuşku

YASAK’tan
 (1966)

Biz korkularımızı büyüttük

Sabahlara

EZGİN DESTAN

Biz

Korkularımızı büyüttük sabahlara

Ellerimizi yitirirsek

Ellerimizi, emeklerimizi

Çünkü dilenciler vardı: Elsiz, iğrenç, bildik

Biz ellerimizden gayrı kimseden

Ekmek istemezdik

Korkularımız arttı sabahlara

Ellerimizi yitirirsek

Ellerimizi, ekmeklerimizi...

Yolları, el arabalarını, tezgâhları alırlarsa

Alırlarsa taş taş üstüne komayı

Yolları, el arabalarını tezgâhları...

Sonra deri kokuları, mürekkep kokuları ve tütün kokuları

Bildik ve kutsal iş kokuları

Kaparlarsa bu kapıları, fabrikaları

Ellerinizi ceplerinize sokun derlerse

Oysa dünya büyüktü ve güzeldi

Severdi kardeş kardeşi, sevgili sevgiliyi

Akan sular dururdu sevmek dedik mi

Ellerimiz, emeklerimiz, bir somun ekmeklerimiz

Sevmek denen yosmayı ödemezdi

Erken sabahlar ve geç gecelerdi bizim günlerimiz

Avunmaktı

Ve bölmekti ekmekleri evlenmek adına

Sevinmekti bir sıcak oda bulduk mu

Ve doyduk mu gülmekti mutluluk adına

Biz korkularımızı büyüttük sabahlara

Ezildik

İŞTE BÖYLE!...

Zonguldak’ta Raman’da

Ağaçlar çiçeğe duranda

Unutup yorgun kazmaları

Türkü yakıyorum ay ışığında

Keser ışıltısını altının

Bir damla kan

Alnından kopan bir damla

Tutuşur ocakta

Kıpırdar camında lambamın

Vardiya dönüşü yol ortasında

Keser ışıltısını bir damla kan

Lambamın

Yarın

Yarın

Hangisine değdi candarma tetiği

Nişan yüzüklerine bakamıyorum

UZAK BİR ÖĞRETMENE

Şimdi biri seni öldürebilir

Ellerim kalakalır bil ki

Ve bil ki bir çocuk çoban kalır ömrü boyu

Kalemini kimseler kullanamaz

Şimdi biri seni öldürebilir.

İki çocuğunun adı yetim ve karın dul

Bul bulabilirsen benim adım ne olur

Şimdi biri seni öldürebilir

Üstüne kapanıp ağlayamam işte yasalar

İşte kasalar ve para denen tutsaklık

Satılıp ölen kızlar

Ve kuma kuma üstüne Anadolu

Seni biri öldürebilir ne kötü

Ama ellerinle ışırmış bu karanlık kime ne

Kime ne bir kız bir at fiyatınaysa

Ve sen öğreteceksen bunu yediden yetmişe

Şimdi biri seni öldürebilir

Kurtaramam

SAVAŞ AYIRMAZ SEVİŞENLERİ

Bir adım kala kör kurşunlara

Sigaramın üşüyen ucunda

Öpüşünü bıçak gibi tadarım

Çakıllar utanırdı sımsıcak

Sevişen çılgınlığımızdan

Bir büyük çığlıktı ağaran

Deniz tutuştu tutuşacak

Bilenir bir çelik alabildiğine

Şimdi sevişmeyi andığımız gün

Öpüşlerimiz soğuk keskin

İnce bir sızı gibi düğün

Ellerine bir adım kala

Bir adım kala kör kurşunlara

Öpüşünü bıçak gibi tadarım

ASKER ÇANTASI

Yorgun omuzlardan yere kayar bir çanta

Ve kabuk değiştirir bozkırda binbir böcek

Ekmek kadar eskidir ve ekmek kadar kutsal

Şimdi seni özlemek

Güneş yenilenirdi biz çılgın öpüştükçe

Yenilenirdi deniz yengeçler ve çakıllar

Kara çirkin düşlere yumardık gözlerimizi

Uyanırdı martılar

Hangi uzak stepte bir asker vurulurdu

Biz kışlalı düşlere uyanırdık usulca

Bozkır akşamlarında solacak bir gelincik

Acırdı soludukça

Yorgun omuzlardan yere düşer bir çanta

Sen uzak kışlalarda mutlu umutlu coşkun

Ve ılık bir matra susuz dudaklarında.

AKŞAMLA SÜRÜLER İNERDİ

Su

Pusu kurar uykuma

Dudağıma değer uykusu

Yitik bebelerin

Sivrilsin bıçaklar korkaklığıma

Su

Pusu kurar sevdama

Saçlarımda savaşların uğultusu

Uğultusu sancakların

Çin kutusu sözlerle kazanılmaz kavga

Kazanılmaz

Büyür bir korku ince ince

İnce ince iner

Su

Ya

KİMLİK KARTI

“Ben” dedim mi

Onbeşinde bir kız düşünün hemen

Sevmesi sevilmesi

Güneş gibi aydınlık

“Ben” dedim mi

Onbeşinde Cibalide tütünde

Islak uçuk elleri

Tedirgin bir uykuyu akşamları örtünen

İnceden boyu posu

Hafiften öksürüğü

Komşulardan gizlenen

HEP BİLDİĞİNİZ BEN

Kükremiş bir damla kanla silkinir damarlarım

Yüz kolum olmalı seni sevmeye

Çünkü günler dar

Yarım

Yüreğimin serin rüzgârlarda yeleleri

Yüz elim olmalı yaşamaya

Kim uzansa

Dikenli tellerde elleri

Avuçlarımdan ağarır tanyeri

DİRENÇ’ten
 (1977)

Bırakma yaşamayı bırakma umudu

Daha çok yok sabaha

İŞİTİN AYRIKOTLARI

Bu yüreğin dört kapısı sarısıcağa bakar

bozkır sıcağına

başlamadan biten bahara

yazla başlayan başkaldırmaya

usulca çamura dönüşen ırmaklara

serini ararken boğulanlara

Bu yüreğin dört kapısı

bozkıra açık

Analığı, şairliği, evcilliği eksik

acımadan, kırgınlıktan dövüşken bir yürek

sarısıcağa gömülü bebeleri

gurbete verili bebeleri düşlüyor

dervişlerin ak eteğine sığınan

yavrusuz ceylanları

Bu yüreğin dört kapısı

çaresizliğe kapalı

duy sarısıcak, duy batak çamur

işitin ayrıkotları

SU

                      Kurşunlar göğse değende

                      Suyu söyler savaşçı

Su

Ey büyük su

Kurşunlar göğse değende savaşçının söylediği

İnlediği gebe kadınların

Ey kumsalda küçük damla

Kayalar üstünden aşanda, kerpiç evleri basanda

Çarıkların hamalı

Ey dağlara saklayıp türkülerini

Çığlıklarıyla değirmenler dönen

Ve vurulduğu zinciri seven

Çirkin kölesi aydınlığın

Yarın seni dağlara çakacağım

Ki ovaya dökülsün ışıkların

Su

Ey büyük su

Gücünü bilmeyen dev

Ey çirkin uyku

BİR SU AKAR GÜNDÜZ GECE

Dur su türküsünü söylesin

Yılların eskitemediği öfkesini

Ne şeytan aldatmış gövdeleri

Ne kız çıkmamış gelinleri

Biler öfkesini biler sesini

Ağa kaçkını köylülerden

Gelen mektubun biri:

                    –.............................

                    Arkadaşlar nasıl demedi

                    Neden burdasın demedi

                    Daha iri gibiydi sesi

                    Grev nasıl dedi

                    Onu hiç dövdüler mi bilmiyorum

                    .............................–

Yarım bir uykuyu taşıyan su

Eğrilen bir iplik gibi

Hiç değirmen döndürmeden

Akıp gitmenin kinini değil

Hiç anılmamışlığı desin

Desin ki bunca çiçek

Neden yer tutmaz ayrık kadar

Ve ayrıktan ayıklanamaz tarlalar

Su öfkesini kır diliyle söylesin

Sus Ayşe su söylesin

Bardak görmemişliğini değil

Değil suya hasret gidenleri

Yılların yıpratamadığı öfkeyi

                    –..............................

                    Ben güne büyütürüm

                    Öfkemi güne büyütürüm

                    Alsın gövdemi toprak

                    Öfkemi gene büyütürüm

                    .................................–

Sus Ayşe su söylesin

Hiç eskimemişliğini

Belki Bedrettini

Belki Ulyanov Lenini

Ama adı bilinmeyeni söylesin:

                    –........................

                    Önce bir gelincik sandım

                    Kara saçlarına takılan

                    Büyüdü güneşledi

                    Ak alnında kan

                    Tüfeğini kimse alamadı

                    Parmakları öyle sıkı

                    Kimse onun kadar sevmedi

                    Şarkımızı

                    ..................................–

Bırak su söylesin

Her damlası yeni

Ölümü öldüreni bırakıp gidileni

Su tanığım benim

Su suçlayanım

Su uyanık yüzyıllardır

Su uyandıramayanım

KUŞBAKIŞI

Yaz bitti güz bitti küçük kuşum

Tüyünü teleğini verecek miyim

Göçmeye değil uçmaya

                    Kırık saplar ezilmiş taneler

                    Kırağıyla ürperen bir tarla

                    Unutulmuş bir karınca çukurda

                    Uzanır uçman boyunca

                    Uyur uyanır bebeler

                    Yumulur düşlere avuçları açlıkla

                    Yaşlıların alınlarına bir çizgi

                    Çatılır tüfeklerce amansız

                    Uçtukça

                    Kıpranır kilometre taşları

                    Kanat sesin koyulur karanlıkla

                    Uçmak uçmak uçmak

                    Yeşerir solumanla

Tüyünden teleğinden arınmış

Issız yolların kenarında

Küçük kuşum ölü kuşum

Bekliyor musun baharı

Uçmak için rüzgârla

HANGİ KAN

Bir sözle kuruldu dünya

Hep o sözü aradım ve buldum: Emek

Dokunulmamış toprağı işlemek

Dokunmak ayva tüylü sevgili yüze

Ve kan ter mutlu varmak uykuya.

Emek:

Dizgin vurmak suya

Su gibi akıtmak iplikleri

Harfleri iplik gibi dokumak

Ve soğumadan alın teri

Düşünmek yarın işleyeceğini.

Emek paramparça kâğıt paralarla

Satıldığında kaç yaşındaydı dünya?

Emekle oluştu dünya

Sonra ellerimiz kilit vurdu uykuya

Atıldı bir bir arkadaşlarımız

Suyu yitmiş bir yemiş gibi

Kanı azaldıkça.

Ne zaman öğrendik direnmeyi

Birbiri ardına toplanmayı

Yürümeyi...

Osmanlı tarihi söyler

Tersane grevi

Tramvay grevi...

Ya daha önce

Piramit yontulurken

Hangi kan karıştı harcına

Hangi kan?

ARALIKTA BİR AKŞAM

Gittikçe büyüyen bir çekiç gibi

Kentin uğuldayan sesi

Düşmanlık, çıkar ve sınıf ayrımı

Adımını bastığın her yerde.

Dilimde dostluğun şarkısı

Ansızın bir şeyler olmasını bekliyorum

Yağmurda dikilen grevcilerle

Ben gönülsüz çiçekleri severim

Kolay yemekleri, bulgur, tarhana ve yumurta

Durmadan değişen bir sofrada

Yenilen tek yemek alın teri.

Hiç terlememiş açlarla

Deodorantlar, parfümler ve hisse senetleri

Her akşam aynı saatte.

Aşk diyorsunuz, gülünç bu kentte

Neden gülünç değil işbirlikçinin neşesi

Çocuk yuvaları, hastaneler ve mezarlar

Sınıf sınıf

Ama sınıf ayrımından söz etmek yasak

En doğal şekilde.

Tutup kırmak gerek

Neyi bilmiyorum.

Kalemleri değil, değil düşünen beyinleri

Onu kırmak şimdi paranın işi.

Kırmak gerek bir gönülsüz çiçeği

Ve sokmak toprağa

Yeşersin, çoğalsın

Direnç örneği...

BURDA YA DA ANGOLA’DA

Burda ya da Angola’da hep aynıdır insanlar

Sevilmek ister kadın,

Çocuk doymak, korunmak,

Erkek iş ister ellerine

Ve dinlenebilmek

Eve dönünce

Burda ya da Angola’da

İnsan insanca yaşamak ister sözün kısası.

Oysa sayın bayım,

Ölüler verdiniz

Ölüler veriyorsunuz her gün bize

Açlık ve dayak ölüleri

Kurşun ölüleri

Ağlayalım diye.

Bakın bayım,

Gök her yerde mavi

Orda ya da burda.

İnsan sever alabildiğine göğü görmeyi

Oysa mavi kalmıyor bize

Hapisanelerimizde, iş yerimizde ve evimizde

Sizin duvarınız yüzünden sanırım

Ya da balkonlarınız kapatıyor mavimizi.

Adı bilinen bilinmeyen her ülkede

İnsan bir gariptir bayım

Siz pek bilemezsiniz sanırım

İnsan hep aynıdır,

Önce küser mavisiz ve ekmeksiz

Sonra kızar işsizliğe ve ölülere

Yaşamağa mecbur değildir elbet

Ama yaşamağa mecbur olmasa bile

Yaşatmalıdır çocuklarını

İnsan düşünmeye başlar bayım

İnsan konuşmaya başlar

Ve alışır direnmeye...

DAĞLAR BEKLİYOR

Kış nasıl oralarda

Isıtıyor mu sizi türküler

Birer birer ayrıldınız kuşlarla

Kapanmadı bıraktığınız yer

Burada çocuklar büyüyor

Paslanıyor içmediğimiz içkiler

Isınmayı çoktan unuttuk

Dolu durdukça hücreler

Dostluklar aldanışlar yitirdi anlamını

Çocukları gülmeli büyütüyoruz

Bırakmasınlar bir gün bu halayı

Ayaklarını çetin alıştırıyoruz

Mektuplarınızdan avuçlarım yandı

Size yazmak artık zor

Baharla mı döneceksiniz yazla mı

Dağlar bekliyor.

doğuran bir kadına 
DİRENÇ

Tırnaklarını etine geçir bağırma

Isır kanat dudaklarını parçala

Bırakma yaşamayı bırakma umudu

Daha çok yok sabaha

Yorulur gövdene inen sancılar

Acılar bıkar

Beklemeyi bil

Başkaldırır gövden başkaldırır

Susar

Önce öleceğim sanacaksın

Direnmen bitsin diye uğraşacak sancın

Gitgide sıklaşacak kamçılar

Sessiz ağlayacaksın

Unutacaksın başın nerde nerde ayakların

Bin kollu bir boşluk beyninde

Dünyadan uzaksın

Kim duyar sesini haykırsan

Gücünü tüketme

Dayan bir sınav bu

Gülümse

ÖLÜ ÇOCUKLARA NİNNİ

Bir diken

Küçük diken unutmadan acısını

Parlar-söner-parlar

Gün ışımadan

Dolar ağzıma

Saçlarındır dolar ağzıma

Çoğaldıkça kanımda çığlığın

Işıdıkça

                    – Bir erkek doğum ağrılarını bilemez

                    Ne de bir yalnızlığı –

Sonra sevişmelerden kolay söz edilemez

Güller eskir

Ayışığı

Çürür sedyelerde ölüler

Şiirlerden kovulur

Çünkü korkulur eskimesinden sevginin

Ovulup parlatılır sözler

Erir kurşun

                    – Tohum toprağı birden

                    birden

                    delemez

                    inler –

Bu aç bir çocuğun payıydı

Yutamadık

Çok tuzlu

Kokuyor

Sonra dokunuyor derimizin parlaklığına

Sevişmelerimiz yarım kalıyor

                    – Avunuyoruz bu bitmez şarkılarla

                    “Ne kadar da yiğitiz”

                    “Bu sabah ne güzelsin”

                    Oysa toprak kuruyor –

DIŞINDA OLMAK KAVGANIN

Bir ipi bırakmak gerek en sonunda

Bu atı bırakmak bir yerlere

Dışarda bir kavga büyüyor alabildiğine

Bu ipi bırakmak gerek

Başıboş bir dere gibi

Yaşamadan caymak gerek gene

Denenmemiş silahların şaşkınlığıdır

Ellerimi böyle iten

Tepelerden öte bir atın ayak sesi

Büyüyen damarlarıma

Yürür usul bir sıcak avuçlarıma

Dışarda bir kavga büyür alabildiğine

Damarlarımda bir atın ayak sesi

(Kavgalar büyür

Kavgaları bir yana koy beni sev

Yaşamayı sev, sorumsuzluğu, başıboşluğu...)

Damarlarımda bir atın ayak sesi

İlkin sevdanın ilk günü gibidir kavga

Yadırgar insan gövdesini

AKŞAM TÜRKÜSÜ

Kimse öldüremez bu boşunalık duygusunu

Soğan doğra, kıyma koy, ateşi kıs

Ateşi kıs pirinçler diri kalsın.

Salçalı pilavlar votkalar kahkahalar

Ödemez arkadaşsızlığımı

Zor günler yaşadım

Utanmam anmaktan

Çirkindim yoksuldum arkadaşsızdım

Kocaman sözler iri göğüsler hantallıktı simgem

Utanmam

Ama akşamları

Bu boşunalık duygusu kapıyı çalmadan

Usulca ilişiverir yanıma

Çocuğu giydir parklara çık

İşten dönenleri gözle

Köfte güzel olmuş saçın yakışmış

Orhan ağbi ölmüş... Artık yazmıyor musun?

Kirazlar erken çiçeklendi bu yıl

Kirazlar aldandı.

Ben aldanmadım

Ayşeyi büyüttüm

Büyüttüm öfkemi... arkadaşsızlığı

Çirkinliği

Hadi saçlarını kes ninniler söyle:

                    Kızımın da adı Ayşe

                    Yiğit atılır ateşe

                    Bu ışık böyle büyüsün

                    İş düşmez bir gün güneşe

Hadi çamaşırları yıka, ölülere ağla

Ninni söyle:

                    Kızımın da adı Bengi

                    Dünyaya saldığım türkü

                    Sular aktıkça durulur

                    Bozuk yapılar yıkılır

                    Çürür sarı yaprak gibi

Hadi kendini yen hadi kendini

23 NİSAN 1972

Ahmet Emre’ye

Babam ölmeden öldü oğullarım

Birbiri ardına oğulsuz kaldım

Doğduğunda bir bayram akşamıydı

Bayraklar direklerdeydi daha

Ablan bayram yerinde

Gelinciklerle kızarmış ak bir bahar akşamı

Sanki yeni başlamışlardı işe

Egemenlik savaşçıları

Bahar bozkıra birden gelir

Sen bilmezsin İstanbullusun

Birden alır insanı papatya kokuları

Kış hiç değmemiştir sanki toprağa

Sen doğduğunda

Bayramdı

Sanki sağdı egemenlik savaşçıları

Ne gün baksan gelincikler ıslaktır unutma

Toprak buğulu

Bozkır kısır kalmaz bu gök baharı bildikçe

Sapanın demirindedir egemenlik

Nasırındadır ellerin bırakılmaz

Rüzgar alnındaki teri sildikçe

Egemenlik savaşçılarını hatırla

DUR VE DÜŞÜN

Aynı ağırlığı duyar omuzlarında hamallar

Suya hasret topraklarda

Nasırlı ellerin acısı eşit

Ve kerpetenler, tornavidalar

Eş avuçlarda sıkılır sekiz saat

Saçlarından fışkıran ter

Kasılmalar kalçalarda

Çocuklar eş acılarla doğar

Onlar, çocuklarını acısız doğururlar

Uyuyarak

İpek geceliklerle, çiçeklerle süslü

Gelin odalarına eş

Güneş, her gün onlar için doğar

Onlar için sıkılır vidalar

Ve silahlar onları korur.

Dur

Ve düşün.

Bugün ellerin temizse

Yarın da kirlenmesin

Eksilmesin bir çocuğun sütü,

Ve bir işçi

Bir patron bifteği için ölmesin.

BABALARI 141-142’DEN 
YARGILANAN ÇOCUKLARA

Hayır, baban kimseyi öldürmedi

Utanma arkadaşlarından

Baban arkadaşların da mutlu olsun istedi.

Utanma babam hapiste demekten,

Babanın suçu çocukları sevmekti.

Evet, uzun bir süre

Baban getiremiyecek ekmeği eve,

Ekmeksiz kimse kalmasın diye

Yazı yazmaktan suçlu.

Babanı yıllar sonra

Gördüğün zaman dik olsun başın.

Babana yakışır ol

Kaçma düşünmekten.

Düşünmek suç olsa da

Savun suçsuzluğunu

Babanın değil

Halkın.

İNSANLAR ÖLDÜRÜLÜRKEN

Hangimiz geçmedi aşkın köprüsünden

Sarmadı bir gövdeyi yaşama sevinciyle

Küskün doygunluklarla bekleyip sabahı

Yalnız geçecek gecelerini saymadı

Belki çirkin bir sözdür borç ve para şiirde

Alkol gibi gizlice söz edilir açlıktan

Hangimiz tanımadık sofrada yoksulluğu

Utanmadık konuklar geldikçe, evimizden.

Yıldık mı, yorulduk mu, döndük mü, önemli bu

Sığındık mı bilinen çaresiz yalanlara

Ölenler, öldürülenler kırdı mı direnmeyi

İşlemedi mi dipte kanayan eski yara?

Şimdi sorgular bizi kendi çocuklarımız.

Yanıtlar mı onları bizim yazdıklarımız

Söyle baba ne yaptın,

Anne ne yaptın söyle öldürülürken insanlar?

BİR ANNENİN NOTLARI

Çocuklar hayır diyebilmek ölüme

haksızlığa yokluğa

yasağa hayır demek

Kızım güzel şeyler istiyor ille güzel şeyler

oğlum ablasının çöreklerini

paylaşmak istiyor açlığıyla ve kuşlarla

Yok bilmiyorlar yoksul bilmiyorlar

Öğretiyorlar başka çocukların da dişleri olduğunu

elleri olduğunu

şekerlerle oyuncaklara

Kaçtıkça uykularım kitaplar arıyorum

büyüyen sorularına

“İncirler neden yıkıntılarda büyür?”

İncirler mi yıkar evleri

kök salıp mermerlere

yoksa yıkılmaz umutlar mı ballandırır incirleri

Boyna soruyorum kendime yazmadıklarını kitapların

Boyna soruyorum kendime

sırtımda ağırlaşan bir ölü gibi taşıyıp sıkıntımı

nasıl anlatmalı dünyayı

anlaması için çocukların

YAZ ORTASI ÜŞÜMEK

Kar durdu

Yaşlı bir köylü yüzüyle

Bezgin ve dinç

Doya doya gülmemişliğin dinçliği belki bu

Belki hep borçlu olmanın

Kar durdu

Bir çocuğun ilk kımıltısı gibi

Beklemede bıraktı sessizliği

Gün –hep buruşturup attığımız– gün

Üstünde yarım bir söz

Işıltıya durdu: sev...

Kar durdu

Durdu saatleri kuşkunun

Karın üstünde yarım bir ayak izi

Bir silik söz: Belki... yarın

ÇİN’E BİR ŞARKI

Bir su dökülürdü

Ellerin dökülürdü omuzlarıma

Sarar dürer uzağa alırdık uykuyu

Kuyu diplerinden bir kavga

Su yüzüne nasıl

Nasıl bildirirdi kendini

Kaygu

Bir su dökülürdü

Ellerin dökülürdü omuzlarıma

Sevgimiz ışır ışımaz

Bir martı kopardı geceden

Islak saçlarına, sinsi

Sevda adına ne kurulmuşsa

Eskirdi

Ezgi, ağır ve bulutsu

Sarardı başağrılarımla uzak

Masal başkentlerinden

Çin’den bir şarkı düğümlenirdi:

                    –Ming eskici değildi ama

                    Yamardı her gün

                    Kürek kemiklerine ölümü

                    Sızlardı önünde

                    Kaderi küçük kızların

                    Nerde o, derdim, nerde o

                    Kral sofralarından

                    Soframa uzanan değnek

                    Sızlardı kürek kemikleri

                    Ming eskici değildi–

Çin

Hiç yaşamadığım çıplak ve yaban

Düğümlenirdi kaş çatışlarında:

                    – Bilmediği halde okumayı

                    İsimleri tanırdı

                    Ölüsü olan

                    Şu biraz eğik yuvarlak Çing

                    Bu gururluca çizgi Çang

                    Ve kan damlar gibi parlak

                    Şehit listeleri–

Gece böyle güzel

Kara ve yalın

Uzat sokakları

Tek bir çiçek atılsın suya

Çünkü resmi yapılmaz yalnızlığın

TRENLER GEÇİYORDU

Sessiz ve sevinçsiz bir yaza doğru

Trenlerdir geçen

Bozkırı yarıp

Dağıtıp yüreğimi

Koşan trenlerdir

Sevgi türküleriyle

Kuşkudan sevince korkudan şaşkınlığa

Televizyon direkleriyle süslerler boyundurukları

Kumaları başlık paralarını konduları

Trenlerdir öğüten

Issız gecelerden yalnız öğlelere geçerler

Anasız bebelerden bebesiz analara taşırlar ilanları:

                    “Almanya’da çalışanların yavruları

                    en rahat imkânlarla

                    Hasret anaokulunda

                    Üç öğün yemek ve düşsüz uykularla

                    büyütülür...”

Geceyarısı uyanıp ağlamalar düşünülmesin

Düşünülmesin eti bayramlarda tadanların et korkuları

Marklara taşıyor tren çarklara taşıyor

Dertlendikçe saz arayan parmakları

Taşıyor Sakarya, Porsuk, Fırat, Kızılırmak

Yeşilırmak taşıyor yaban kentlere

Türküler büyüyor çoğalıyor değişiyor:

                    “Alamanya nettin nazlı yarimi”

Alamanya taze kızlar ister makinelerine

Sağlam bilekler

Geride kalanlar düşünülmesin

Yeşeresin diye baktığım söğüt

Her gün bir yaprağın dökülüyor

YUMMADAN GÖZLERİNİ

Ben sevdamı sara sara büyüttüm

Yün bir yumaktı, güve girdi

Küçük kuşkular, para derdi, özgürlük.

Mutlu olmak özgürlüğü insanlar ölürken

Şiirler yazılırken aylaklık özgürlüğü

Bildiri yazmak yerine şiir yazmak özgürlüğü...

Ben sevdamı sara sara büyüttüm

Hadi dön geri çilenin başına

Tüm güçlükleri yeneriz diyelim

Benim yüzüm kırışmaz

Senin saçın ağarmaz

Güller açar sevdamızdan

Çocuklar soru sormaz

Çiçekler gibi vazoda süsler gider günümüzü

Sara sara büyüttüm sevdamı

Çöz çözebilirsen

Acılardan, yani günlük acılardan

Sorumluluklara döndür.

İşten atılmaların, dost ölümlerinin

Genç öldürümlerinin ortasında

Dişlerini sıkmadan

Öp beni

Yummadan gözlerini.

SESİMİ ARIYORUM’dan
 (1982)

SINARLAR SENİ

Gülten Akın’a

Ala gözlü tan yeli uyanır

Sen uyanırsın

Uykusuz düşlerden

Süt damarların sızım sızım

Kuzusunu kaptırmış çoban

Hangi türküyü söyler bilirsin

Başka bir türkü dokursun yeni baştan

Sürdür türkünü

Sınarlar seni.

Başka bir türkü dokursun

Bir ipliği çelik

Bir ipliği üflesen tutuşan

Türkün eritir donan suyu

Ağrıları keser

Ağrır belin duyduğun kahırdan

Sürdür örgünü

Sınarlar seni.

Ağrır belin duyduğun kahırdan

Ne çiğdem ne nevruz

Bahar çok uzak

Av zamanıdır

Tuzak kurulu

Kınalı keklik yasta

Kar üstünde bellidir ceylan izi

Uyanır ala gözlü tan yeli

Sen uyanırsın

Süt damarın sızılar

Emzir türkülerini

Sınarlar seni.

Ateşle sınarlar acıyla

Yalvaçlar gibi sınar zaman

Ozanı

Sınanan yüreğimizdir

Bizim adımıza da

Dayan

Sürdür türkülerini.

DOĞUMKONTROLCULARA 
FATMA’NIN ANLATTIĞIDIR

Önce yüzüm kızarır kanımın sıcağından

Yatak yumuşar sonra

Büyürüm çok büyürüm deniz kadar

Bir iğde ağacıyla kokulanırım

Bin iğde ağacı çiçeklenir

Binlerle çoğalmaktır dileğim

Bebelerim daha küçük

Sütüm gürdür ama beslemez

Dokuz ay aş ererim

Elim varmaz

Bebelerime baktıkça

Süte, ete

Olsa da

Önce yüzüm kızarır

Erkeğim ne der bilmem

Üçünü kızamıktan gömdük

Biri üç ay yaşadı

Bir sevincimiz okuldakiydi, vurdular

Biri beşini sürüyor daha

Yüzüm kızarır

Otuzumu geçtim ama

Ben bebelerle iğde gibi çoğalırım

Bebelerle

Binlerce iğde

NASIL BOĞULUR İPEKBÖCEĞİ

Uzanır etime bir piyano

Sıcak yaz akşamları

Aldırışsızlığı över flüt

Keman fısıldar:

–Güzeldir aşk geceleri

Aldatış akşamları

Yakala gençliğini uçup gitmeden

Düşmeden yüzüne pişmanlık yaşları!

Sanat kaçıp kaçıp sığındığım sanat

Öğütler aldırışsızlığı

Küçük bir plak koy pikaba

Dikkat dağları söylemesin

Söylemesin ayrılığı zulümü

Yabancılasın savaşı

Yalnız aşktır desin yalnız ölüm

Dünyaya egemen

Neden neden neden

Yirminde şairdin sen

Bırak savaşı bırak kalabalığı

Etini dinle kadınlığını

Görme düşlerinde parmaklıkları

Görme polis arabalarını

Kitap yakmaları

Uyu kozanı ör

Uyu kozanı ör

Kapat dünyaya duvarını

Bir şarkı söylemeli kovmak için karamsarlığı

Müzik gerek müzik

Neden sonra tanıdın konser salonlarını

Bunca keman flüt piyano

Bırak abansın üstüne

Kesiksiz bir beden mutluluğuyla

Alsın seni kollarına

Müzik

Makina seslerinin hiç katışmadığı

Dostluk ve barış çağrısı

Yaban ellerinin uyarısı

İpek telli müzik

Sarsın kozanı

On yıl verdin resim salonlarına

Avun tabloya düşen baharla

Bilgiç bilgiç kıs gözlerini

Birinin renk anlayışını öv

Ötekinin fırça becerisini

Artsın çağrılar

Kokteyller

Ör kozanı

Sarsın çevreni duvar

Ördürürler kozayı böcekçiğe

Kozaları yakarlar

Sarıp tel tel ipeğini

Boğarlar ipekböceğini.

GÜNAYDIN

Hadi benim gülüm uyan

Önce çayı koy ateşe

Çaylanalım

Allanalım, yollanalım fabrikanın yoluna

                    Ötede bir böğürtlen

                    Çorağı dallandırır

                    Dikeni ballandırır

                    Dikeninden yenilmez

Hadi benim gülüm uyan

Sar bedenini yola

Tütün kıralım, dizelim günlerimizi

Çay kıralım

Acısından içilmez

                    İçini bal eyler böğürtlen

                    Çevresini diken

                    Su demez susuz demez

                    Çalar boyunu göğe

Hadi benim gülüm uyan

Sar bebeni yalnızlığa

Senetleri yaz paraları say

Seç dudaklarına gülüşü

Ünlüsü ol tezgâhtarın

                    Böğürtlen

                    Saksıda

                    Ne etsen

                    Çiçek vermez

SABAH TÜRKÜSÜ

Hey!

Bir sabahın üç kapısı var göğe.

Biri umut

Al umudu

Ver çocuğa büyütsün

Büyütsün de yürüsün.

Hey! Hey!

Bir sabahın üç kapısı var göğe.

Biri emek

Ellerinde ışıyan

Işıt gitsin

Yol boyu

Türesin

Heheyde hey!

Bir sabahın üç kapısı var göğe.

Biri korku

Çal yere

Emek senin umut senin

Korku ne?

Yeter ki ellerin ellere kavuşsun

SUYA ŞARKI

Su oyuyor mermeri

Yorulmayan damlalarıyla

Orda kayaların ardında

Damarlarım duyuyor damlayışını

Fışkırdığını belki görmeyeceğim

Ama serinletecek senin dudaklarını

Anılar

Yaşama sevinci vermiyorsa korkulur

Yaşlanmaktadır beynin

Elin yabancılayacak dokunduğunu

Gözlerin bulanacak yakında

Ağzın ağu içmiş acı

Dizlerin kesik

Avuçlarında tuzlu damlalar

Kesilmiyor suyun sesi

Uykunun arasında dinle

Durdurulamayışını, tohumun toprakta

Ve çatlayışını kayanın

Yarın genç bir dünya uyanacaktır

Su taşı deliyor

Başım dönüyor sözcüklerden

Suyun akışını

Bir başkası anlatacaktır.

ZEYTİN TÜRKÜSÜ

Zeytini söyleyelim

Zeytin eğri büğrüdür ama kayalardan fışkırır

Yedisinde meyve verir

Ve ölmez, görülmez öldüğü

Ağır aksak meyvelense de kısır kalmaz

Kadınımızdır.

Zeytini söyleyelim zeytini

Korkmaz kuraktan

Çirkindir yararlı olduğunca

Meyvesi dövülerek alınır

Çekirdeğine kadar işlenir

Mevsimden mevsime bakılır yüzüne

İnsanımızdır.

Zeytini söyleyelim zeytini

Kutsal kitaplarda ona and olunmuştur

Çünkü vermezse meyvesini aç kalınır

Ne zaman kalır çocuğa bilinmez

Yerini hep bir genç ağaç doldurur

Ölümsüzdür

İşçimizdir.

Zeytini söyleyelim

Zeytin hakkı için

Kayayı delen delice hakkı için

Bu buruşuk, acı ekmek katığı için

Yağı alınan çekirdeği hakkına

Hak yerde kalmayacaktır.

BİR SEVGİ ŞİİRİ

Adnan’a

Bir sevgi şiirine başlamalıyım

Eskittiğimiz günler için

Yorgun akşamlarında

Verdiğin güven, yarın ekmeği

Umudu işçinin

Eve dönememenden korkmak

Uyanamamaktan daha doğal

Daha sık hastalanmaktan

Tutuklanmak güdüsü

Güzel günlere inanmak suçuna uğramak

Bir sevgi şiirine başlamalıyım

Seni yalnızca bir erkek

Beni yalnızca bir kadın diye anlatan

Çocuklarımın babası

Evimin güvenci diye

Yakanda bir çiçek gibi kendimi

Seni sırtımı dayadığım bir ağaç diye alan

Bir sevgi şiirine başlamalıyım

Silah arkadaşım benim

Silahı halka güvenmek

Silahı yaşamak olan.

SESİMİ ARIYORUM

Bir ses arıyorum

Yeni bir şiire başlamak için

Bir doğum çığlığı gibi kaçınılmaz

Çocuğun ilk ağlayışınca güzel

Bir ses

–Çünkü yüreklerimiz

Acılarla şişip nasırlaştı–

Kızgın demirlere değen ellerimiz

Su toplayıp kabarır nasırlaşır

Ateşe ve demire dayanır

Yüreklerimiz acıyla dövüle dövüle

Çelikleşti

Yalnız orda ta dipte küçük bir çekirdek

Gözyaşı gibi titriyor mavisiyle havanın

Kız çocuklarının perçemleriyle

Oğlanların afacanlığı

Kaynatıveriyor o damlayı

Bir ses arıyorum

Yeni bir şarkı için

Çocukların ilk sözcüğü gibi umutla

Sevinçle duyulacak bir ses

Çünkü umutsuzluk yasaktır

Don vuran ağaç sürgün verecek

Kaya çatlayacak tohum yeşerecektir

Ama susmaktan sesimi yitirdim

Nasırlaştı dilim

Elim ateşten korkmuyor

Ülkemin bütün kadınları gibi tırnaklarım küt

Ateşten sıcak bir tencereyi yanmadan alabilirim

Köz basarım yüreğime

Yüreğim nasırlarıyla umudu koruyor

Bir küçük ışıltıyla baharı bekleyen

Çekirdek ateşten korkmuyor

Bir ses arıyorum

Yeni bir şiire başlamak için

Gece karardıkça yaklaşır güneş

Kar buğdayı besler

Buz göllerde balıkları korur

Ve buzda ölmez kardelenler

Bir kocayemiş gibi

Diken ucunda gelen gün

Güneşi bekliyorum

Şiiri bitirmek için.

HER GECE DÜŞÜMDE

Kara bir kuş vurur kıyıya

Düşümde her gece

Kara bir kuş

Kanatları mazotlu

Gagası son soluğunda

Belirsiz kırlangıç mı karabatak mı

Göçmen belli

Eğilir örterim kapanmaz

Göğe dikili gözleri

Düşümde her gece

Delice çarpar yüreğim

Dururken yüreği

Düşümde her gece

Kuşun karaya vurduğu yerde

Bir çift beyaz at

Sevişirler boyun boyuna

Kan ter yeleleri

Sırtlarında denkler

Ayakları bukağı

Sevişirler

Solukları hızlandırır rüzgârı

Bir çift yük atı

Çil içinde gözkapakları

Sağrıları kamçı yarası

Boyun boyuna sevişirler

Yürek sesleriyle gümbürder kıyı

Kuş dalgalarla sürüklenir

Onların seyirir boyunları

Sırtlarında denkler

Ayakları bukağı

Tayları dörtnala akıllarında

Koşar dörtnala kıyıda.

GÜMRÜKÇÜ SORULARI

–Söyle bana

  dilin damağın kuruyup

  testin boşalınca

  ne koyarsın bardağına?

                    –Kapıya vuran rüzgârla

                      anamı gömdüğüm günden

                      bir düğüm gırtlağıma

                      yeter bana.

–Gökyüzü yok pencerende

  Bomboş duvarların

  Özledikçe bakmak için

  bir resim de yok yanında.

                    –Yağar mı çöker mi bilinmez

                      bulutlu havalardan

                      bir lamba.

                      Ve erkenci papatya

                      Şuramda

–Ayaz vurduğu gece

  ne örtünürsün üstüne?

                    –Bunca dostun selamları

                      sıcak daha.

– Yitirmekten korkacağın

  bir şey yokmuş bavulunda

                    –Düş görmek için

                      çocuk gözleri

                      Şarkı söylemek için

                      çocuk sesleri

                      şıngırdıyor bağrımda.

HEKİM ÖĞÜTLERİ

–Uyanıp gecenin bir yerinde

  karanlığı dinlemek?

                    –Sevdadandır

–Dalıp gitmek yıldızların kımıltısına

  Yüreği bölmesi türkülerin?

                    –Sevdadandır.

–Geceler uzuyor gitgide...

                    –Kıştır

                      geceler uzar

                      Sevdadır kısaltan geceyi

–Sevda nasıldır?

  Unuttu etim iğde çiçeklerini

  Dişlerim kenetli

  sevda dendimi

                    –Elinizi toprağa dayayın

                      duyun tohumun çıtırtısını

                      Kekik koklayın

                      Toprağın sevgisiyle bakın

                      güneşe ve yağmura

                      Bir bebek kıpırdasın kanınızda

                      Sevdalanın.

BU RESİMDE
 KİMLER VAR’dan
 (1986)

ÖNDEYİŞ

Görmez misin ozanları

Aydınlığı kutsarlar karanlıkta

Mutluluğu över

Açların ekmeklerini bağışlaması gibi

Umudu sunarlar

Görmez misin ozanları

Sevgiyi kutsarlar sevilmeden

Yaşamadan yaşamayı

Kimseyi incitmezler

İncitildiklerinden

SARNIÇ

Eğilip baksam

Akar suda nilüfer arama kuşkusuyla

Ses verir mi tortu

Günlerle gövdem

Ağır kapakların ardında

Sarnıç sularınca gümbürder

Yankılanır düşler

Bu resimde kimler var

Bu resimde kimler

Birikip süzülmeyen su

Arı yağmur kokusu

Kızgın damdan akan toz

Ilık taş

Paslı zincirler değer eline

(çok eğilme düşersin)

Korkunun uçsuz başdönmesi

Ve kuşkunun sesi

Bu kimin resmi

Kimin resmi

MEKTUP

.................................

Nicedir yazamadım

Hanginize yazmaya başlasam

Ötekine yazacaklarım karışıyor

Ya da düşündüğüm onca sözcük

Yazılınca sanki pıhtılaşıyor

.....................................

Neyi özlediniz en çok

Göğe bakmayı ben de özlüyorum

Sokak lambalarından

Gök görünmüyor

Oysa yüzüne çarpar yıldızlar

Bozkırda göğe bakanın

Güz yarım bir mevsim İstanbul’da

Büyümesi durmuşçasına çocukların

...............................

Başı döner kalabalığa girince

Nicedir uzakta olanların

Dün alıçları gördüm de bir okulun önünde

İpe dizili dağ yemişlerini

Gençliğimizi anımsadım

..............................

Sokakta sesinizi duyar gibi oluyorum

Sanki biriniz hemen kapımı çalacak

Sofraya bir tabak daha koyuyorum

ANNEM VE KUŞLAR

Hiç düşünmemişiz annemin

Resmini kuşlarla çekmeyi

Kedileriyle de çekmedik ya

Resimsiz kaldı saksıları çiçekleri

Annem de erkenden gitti

O yıl çok soğuktu

1946-47 Eskişehir

Savaş bitmiş miydi

Kardeşim olacaktı biliyordum

Annem zayıftı dal gibi

Ben öksürüyordum

Tavuklarımız yoktu

Anlamam sanıyorlardı

“Et” demişti doktor

“her gün”

Şehrin dışındaydık

Yollar karlıydı

Odaya kapan kuruluydu

Kar yağıyordu eleğin üstüne pencereden

Kuşlar zayıftı açtı

Çok soğuk vardı

O kış her gün çorbayla

Beyaz etler pişirdi annem

“Bak tavuk yaptım kızıma”

Sertti tuzsuzdu lokmalar yağsızdı

Anneler istemese yutulmazdı

Yıllarca kuş besledi annem

Ödemek için bir kış ölenleri

Ne ben söyledim tuzağı gördüğümü

Ne o sezdi

Bir oyunu sürdürdük o yıldan konuşurken

“Kardeşim doğmuştu hani”

Hiç düşünmemişiz annemin resmini

Kuşlara bakarken çekmeyi

MASAL

.....................

Bir kapı daha açtılar zindanda

Hünkâr yüzüne vuran sıcakla durdu

Havada ergimiş altın kıvamında bir aydınlık

Ve köşede bir bölük adam

Işık

Köşeden yansıyordu

Hünkâr sordu:

– Kimlerdir

– Âşıklardır hünkârım

– Neden burdadırlar nedir suçları

– Dünyayı değiştirmek isterler

– Nasıl

– Aşkla düşünerek

Bu suçtur Yaradana karşı

Karşı gelmektir yaradılışa

Hünkâr düşünen âşıklara baktı

Havada ergimiş maden yoğunluğunda

Sıcak bir aydınlık vardı

PEYMAN’IN YÜZÜ NERDE?

Hep kendiyle yarıştı

Çirkindi

Elleriydi güzel olan

Her sergide çalındı

Üç gün kar yağdı yedi kova kül

Yedi kova artık

Toprakta erimeyen

Peyman nasıl bir acıyı biçimlerdi

Var mı bilen

Kar eridi

Uzak bir bahar kokusu

Çiçekçi sepetlerinde

Kar eridi

Peyman’ın yüzü nerde

Nerde

YURDUNDAN SÖZEDEN OZAN

Yurdundan sözederken ozan

Şaşırır sözcükleri

Bir coşkudur durdurur ustalığını

Sesinde atar yüreği

Yurdundan sözederken ozan

Duyurmak istemediği

Bir hüzünle sevda

Yarışır sesinde

Altında oturmadığı söğüt

Taş sektiremediği dere

Mırıltısıyla girer şiire

Yurdundan sözederken ozan

En güzel dili bulur

Okunabilse üç sözcüktür şiiri

Sevda sevda onur

ER KİŞİ NİYETİNE

Oktay Arayıcı’ya

Bu avluyu dolduran herkesin

Yalındır özgeçmişi

Doğdu tanıdı yoklukları

Güzel bir dünya istedi

İtilip kakıldı

Direndi

Daha güzel bir dünya için

Bir söz, bir renk, bir öykü yontmak

Bir şarkı söylemek

Bu avluyu dolduran herkesin

Görevi

Yazdıkların güzel günlerle yeşerdikçe

Özleyeceğiz seni

O yüzden kalabalık

Çarpıyor üzüntüyle

Bir yürek gibi

Çocukların için

Bu kırık şarkı

Dört tahtadan bir kutuya sığan

Kostak delikanlı

23 Ocak 1985

BİR KUŞ

Ağır ağır yürüyorduk

Sıcaktı

Az önce durdurmuştu bizi

bir karga

“Hatırla...”

Yeşildi toprak

Acı yeşil

Çıtırtısı otların tabanlarımızda

Yineliyordu

“Hatırla... hatırla...

Ne çok eksildik...”

Birden

tepemizden

boşandı bir kuş sesi

aktı öğle boyunca

“Yaşa... onun adına da...”

Yineledi durdu

“Yaşa... Yaşa...”

Vasıf’ı toprağa koyduğumuz sıra

19 Mayıs 1984

COĞRAFYA SORULARI

–Söyle nedir bir ada?

                    –Bir gemi ya da mavna

                    Yüzer “heyemol”larla

–Ne yüklenir adaya?

                    –Üzüm, zeytin ve limon

                    Balık sepetleri de örtülür mimozayla

–Kim yaşar adalarda?

                    –Yürekleri adadan daha büyük olanlar

–En güzel ada nerde?

                    –En güzel denizlere serpili boydan boya

–Nedir adanın rengi?

                    –Ne kadar renk varsa

                    Balığın pullarında

                    Öyle parlar her ada

                    Özgür güneş altında

–Bir ada seç kendine

                    –Yüreğim yeter bana...

DENİZCİYE SORULAR

–Deniz ne söyle bana?

                    –Görseydim anlatırdım

                    Bilmem hiç görmedim ki

                    Bir uğultu bir ses belki

–Söyle nasıldır sesi?

                    –Sanki bir iç çekmesi

–Dağlara benziyormuş

                    –Dağların sesi gürdür

                    Denizin sesi başka

–Kim anlatır denizi?

                    –Ölen balıkların solan renkleri

–Bana biraz deniz ver

                    –Gözlerini yum yeter

MAYIS AĞIDI

Dallara su yürüdü, meyveler tomurcukta

Telli pullu mayıs

Bir çocuk gibi güleç

Bir şarkı gibi havada

Mayıs geldi

Kuşlar yazı muştuluyor, kaldırımda kır çiçekleri

Tam zamanı uzaktan uzağa bir sevdanın

İç çekmeler, hüzün ve dalgınlık

Oysa bahar geldi

Bahar geldi ve onlar baharı görmeyecek artık

Küçük mavi bir ıslık gibi

Yeşil erik gibi diş kamaştıran bir şarkı

Eksik sol yanımdan

Yalnız katı bir saat tıkırtısı sürüyor

Ve diş gıcırtısı

Bahar geldi

Ağaçlar çiçekleniyor

Ve onlar birer birer...

Ah keşke

İnansam hüzne... ve yas tutsam

Akşam yavaşça sabaha devriliyor

İnce bir sızı sol yanımda

Baharla

Mayıs 1979

PAZAR YERİNDE 
BİR ÖĞLE ÜSTÜ

Pazar yerinde vurdular onu

Yedi yaşındaydı

Yarınki derslerini düşünüyordu belki

Belki hiç tatmadığı muzları

Omuzları bir an titredi

Yavaşça düştü yere

Çamura bulandı elindeki file

Saçları kırpık

Ürkekti gözleri biliyorum

Cin gibi bakardı ya ürkekti

Soluk kazağı biraz dardı

Yanakları hiç elmalaşmadı

Portakallar gibi

Dikkatle bakılınca sezilirdi

Güzelliği

Kazak başlamıştı annesi

Danteller örerken

Her cuma pazarda satılan dantellerden

Biterememişti

Pantalon grev sonuna ertelenmişti

Ertelenmişti suluboyayla dolmakalem

Kazağı lekelendi diye üzüldü

Sonra soluğu hafifledi

Babasını hedefleyip onu vurdular

Babası kurtuldu diye sevindi

Her çocuk gibi

Babam kucağına alır

“Aslan oğlum” der diye

Gülümsedi

Pazar yerinde vurdular onu

Bile bile yedi yaşında olduğunu

Eylül 1979

KEMAL TÜRKLER’İN 
SON SÖZLERİDİR

Silin gözlerinizi

Aldandı yeniden

Beni vuranlar

Sürü şaşırır yolunu başı yitince

Sürü değilsiniz ki siz

İşçisiniz

Silin gözlerinizi görevdesiniz

Bunca akıttıkları kan

Değiştiremez tarihi

Yazar cellatlığını onların

Bir kez daha tarih

Acınız unutturamaz görevinizi

Silin gözlerinizi

Alın terinindir yarın

Yokolup gitmenin telaşında katiller

Durduramaz savaş ortasında yürüyüşü

Saflarda düşenler

Kitapları öldüremezler

Alanlarda bizi vuranlar

Tarihi geriye döndüremezler

Hoşçakalın

Sürdürün savaşı arkadaşlar

22 Temmuz 1980

OTOBÜS BEKLERKEN

Önce japon elmaları açtı

Benek benek

Kırmızısıyla bezedi parkları

Az kalsın erikler aldanacaktı

Kar başladı

Soluklanıp soluklanıp

Yağdı

Çocukların kızakları

Buğulu cam izleri bırakıyor

Alaca karanlıkta

                      –Soluğunda boncuk boncuk tomurcuklar

                      Yaşlı bir usta

                      Kısık alevinde ocağın

                      Anmalık ufak tefek yapıyor

                      Kediler, kuğular

                      Aynalar, Venedikte Murano adasını

                      Işıtıyor

                      Gözlerime batıyor kesme vazolar

                      Kan kırmızı küllükler

                      Küçük bir vitrinde

                      Emekli cam işçisi sergileniyor

                      Kumu eriten soluğu

                      Kesik kesik

                      Boncuklar bırakıyor tezgâha–

Kar yağıyor

Kulak ağrısı, boğaz yanması

Çapaklı gözler

Çığlıklarla kar topu oynuyor

Kar

Unutulmuş bir söz gibi

Çarpıyor yüzüme avuçlarıma

Kızak izleri kızak izleri

Karanlıkta

İFADEMDİR

Evliyim

İki çocukluyum

Ozanım

Düzeltirim

Çocuklarımdır

Bütün çocukları dünyanın

Evet kaygılıyım

Çocuklarım için

Korkmasınlar isterim

Çalınışından kapının

Saygılıyım kurallara

Bu yüzden kurallar

Saygılı olsun isterim

İnsana

Evet ozanım

Çocuklarımdır

Bütün çocukları

Dünyanın

............................

İnsanın insandan korkmasına karşıyım

İşte bunun içindir

Bütün yazıp

Altına imza attıklarım

25 Mayıs 1984

AFİŞ’ten
 (1991)

Çok söylenmiş güzelliği güzün

Bir çocuk ıslığı izimi sürer

AFİŞ

Çünkü ben

Kazıyarak apartımanları

Bakmak istiyorum yüzünüze

Ne kaldı?

Çünkü ben

Örttükçe sesimi afişler

Aşkı düşünüyorum

Kazıyarak şiiri

Ne kaldı?

AĞRIYAN

Şuramda bir şey yok

İyice yokladım biliyorum

Sokak ağrıyor

Eski bir bahçeymiş

Üzüm yetişirmiş de ince bir dal kalmış

Şuramda bir şey kalmamış

Bıçak sırtı bir karanlık bile

Elimi açıyorum

Yüzümü örtmeye

Gözlüğümü çıkartsam da taksam da aynı

Bu gençler amma birbirine benziyor

Gerçi onsekizle yirmi yıl anca

İnce bir telaş, kocaman bir şaşkınlık

Eskiden umut derdim

Şimdi söz bulamıyorum

Sokak habire ağrıyor

Bahçeymiş de bak işte şu da sünbülü

Gül umurunda değilmiş

Kuşlar gitmiş de

Şuramda bir şey yok

İyice baktım yok

Yine de ağrıyor

Kim gitti ki...

AYDIN KIZIN AŞK TÜRKÜSÜ

Ah ne zaman aşık olsam

Sözcükler yakamı bırakır

Damarlarımda deli dolu bir böcek

Dolanır

Gece yarısı uyandırır sorular:

“Neden yineleniyor tarih?

Kimliği nedir toplumumuzun?

Ben kimim?”

Ah ne zaman aşık olsam

İşçiler işten atılır.

BİR HALK TÜRKÜSÜNDEN

“Acep Ferhat öldü mü?”

Neden rüzgârı bekler bu kadın akşamları

Oğul kokusu mudur duvarları aşan şey

Biraz yanık süt gibi

Biraz ter

Ekşi sanki

“Acep Ferhat öldü mü?”

Neden çocuklar hâlâ papatya topluyorlar

Çiçeklerden vurur mu

Bir evin sıcaklığı

“Acep Ferhat öldü mü

Külüngün sesi gelmez...”

Neden yürekler kulak kesilir sabahları

Ne serinletir sanki

Akmayan çeşmelerden...

SIRADAN TEST

Bir yatılı okul tedirginliğiyle

geceye girdiğinizde

eksikse yastığınızda kokusu

                    A- Sevdiğinizin

                    B- Uykunun

                    C- Dostluğun

Kuşku artıyorsa

Bölüyorsa uykuyu

yokluğu

                    A- Güvenin

                    B- Geleceğin

                    C- Çocukların

Derinleşiyorsa izi

gözkapaklarıyla alnınızda

                    A- Çarptıkça

                    B- Yaprakları

                    C- Günlerin

A) Susmayın

B) Yummayın gözlerinizi

C) Tanıklık edin, unutmayın.

GENÇKIZLAR

Onlar yelkenlilere benzer. Kaçıp gitmek telaşında saçları. (Göçebe bir çadır gibi buruşsalar da akşamları). Denizi özlerler, kıyıya çekilmiş gövdeleri, dağbaşlarında. Bakın bunca takı kollarında, boyunlarında göçebe yükleri. Rüzgârı beklerler. Gözleri gökte: Bir doğsa ay.

Yurtsuz rüzgârlar gibi yaklaşır sevdalar. Ve çakar toprağa onları. Akşamları buruşuk göçebe çadırları dalgalanır rüzgârda: Bir doğsa ay.

EVİÇİ ŞİİRLERİ

Aşk nedir diye sor

Bir akşam pazarında

Kıymık batar sanki

Soluklara

Dertle kabarmış fincan dipleri

Gözümüzden akamayan damla

Patrona atılamayan tokadın

Çarpılması kapıya

Hangi şarkının sözüdür o

Sabun kokan havlularla

Rakı içmeden sarhoşlatır

Hani sonbaharda

Dinleseniz de duymazsınız

Bu uğultuda

Aşk nedir diye sor

Pazaryerindeki bir kadına

Utanıp yere inerken bakışları

Fıkırdar saçındaki kına

KADININ AKŞAM DUASI

Durmadan dağılır oda

Küflü bir ıslaklık dolaplarda

–Aşkı düşün aşkı, dayan–

Işıldayan sabun köpüğü

                    –Öyle yakınımda ki seçilmiyor

                      Yaşamanın çizgileri

                      Saçlarıma değmeden geçiyor

                      Camlarda kalıyor izi

–Bir çayevinde olmalı şimdi

Şiirler okumalı akşam serinliğinde

Uzaktan uzağa toprak kokusu–

Bulaşık kalsın

Soğudu su, yağlar dondu

Çorba pişmeli

                    –Yüreğine akşamla çökeni

                      Sokaklar uzaklaştıramaz

                      Uyanırsın yanında yabancı biri

                      Aşkı kimseler kurtaramaz

Öyle yakınımda ki seçilmiyor

Yaşamanın çizgileri

YARIN SABAH ERKENDEN

Daha ümidimi yitirmedim

O dağ köyüne atanabilirim

Bu kez unutmam

Yaralar için kantaron çiçeği

Öksürüğe hatmi

Zeytin yaprağı tansiyonuma

Kırıklar için havacıva

Daha ümidimi yitirmedim

Bilirim cevap yazmasını

Asker mektuplarına

Er maaşı dilekçesini

Elektrik yoksa pil dayanmaz

Dinlerim kendimi

Daha ümidimi yitirmedim

Biri vardır kalabalıkta o köyden

Karşılıklı susabiliriz

AMSTERDAM

I

Şarkı adları gibi yarıbildik kanallar. Gökyüzünden başka yüzlere kapalı. Aldırışsız. Akar. Yanında uzanan kaldırımlar yutarak gölgeleri, trafik ışıklarıyla tekrarlar: “Dur... dur... dur” Vitrinlerin ötesinde mumlar, çiçekler.

Tuğlalar ve taş çatılar itekler adımlarını geriye. Alanda bir Hintli. Sesi kayıp. Belki yeşeren tuncuyla bir heykel alır selamını. Gök aldırışsız.

Adımların durur kıyısında merdivenlerin. Çabuk... çabuk... çabuk. Yağmur iner. Kanal kıyısında suskun merdivenler seyreder. Mavi beyaz bir Delf porseleninde rüzgârsız değirmenler. Sesin kayıp.

Parkta bir yaban ördek, göçmenlikten bıkkın, yineler:

“Nerdensin... nerdensin... nerden?”

II

Hadi, ışıkları cebine doldur. Kimseler yok. Camların ardında bir sessiz film. Kıpırtısız kadife örtüler. Işıltısı donuk fincanlar ve mumlar. Adımlarımı sayan bir ejder. Gece. Bekçisi gecenin.

Işıkları cebine doldur hadi. Senden beklenen bu. Yabancısın. Bunca donanma, yabancıları yadırgatsın diye. Gece bitmeden ışıkları doldur ceplerine. Kanallar uyurken.

Bir fülütle bir viyolonsele sığınmış, şehirden ne kaldıysa. Bir bardak biranın gölgesi. Gece. Işıklar uzaklaşıyor sen yürüdükçe. Işıklar hep ötede.

YANKI

Rüzgârı hızlandıran kanatlarla

Değiştiriyorum görüntüleri:

                    –Ağrımasa bilir miydim

                      Yüreğimin yerini?

Tiksiniyorum soğan kokusundan,

Kızgın yağdan,

Zorunlu, ucuz, özenli sofralardan,

Her akşam döndüğüm.

                    –Ölüm

                      Düşlerime giren bir şehir

                      Kesemin elvermediği

                      Bir sergi

                      (Miro belki).

Otuzunda yaşlandı bizimkiler,

Taşıdılar kanseri en güzel yerlerinde.

Kırka varmadan öldü çoğu,

Kanserleşmeden.

Doğumda öldü de dağ gibi kızlar,

Dal gibi kızlar işkencede dayandı.

                    –Ağrımasa bilir miydim

                      Yüreğimin yerini?

Döndünüz.

Kırlangıçlar da gitti,

Bırakıp suya gölgelerini.

Sesiniz yorgun, sesiniz üzgün,

Sesinizde özlem, sesinizde...

–Umut yok hayır–

                    –Ana dilinden başka

                      Vatanın yoksa

                      Sığın türkülerine.

Rüzgârı hızlandıran kanatlarla

Değiştiriyorum görüntüleri:

                    –Ağrıdıkça bilirim

                      Yüreğimin yerini.

AÇIL SUSAM AÇIL

I

Önce sancıyı dene. Dişlerin kamaşsın. Tuz

                    koksun saçların. Deniz. Sonra dene aşkı.

Önce sancıyı dene. Yüreğin iki parça olsun.

                    Sonra kaynaşsın. Etini sakınmayı öğren.

Aşkı koru.

Biçilmiş ot, kesilmiş süt, kavuşmanın şaşkınlığı.

                    Kokuların hiç bilmediğin yanı... Yollara

                    düş gözlerin kapalı.

                    Önce sancıları dene. Kokuları. Sonra aşkı.

II

Demirin ısınması, bakırın soğuması, gümüşün

                    kararması: Zaman.

Saman çöplerinin kehribarın çevresinde

                    toplanması: Yasa.

Sokağın uğultusunu paylaşacağın kulak: Dostluk.

Aşk: Dağlanması etinin kaygıyla.

Boyun eğ. Geçsin boynuna halka.

Sor nedir zaman, nerde yasa? Dost kim?

Yar göğsünü acıyla.

III

Açıl susam açıl.

Yüreğimin gömüsü kamaş kendi sancınla.

Aşkı koru.