BİR YÜREKTEN
BİR YAŞAMDAN

– toplu şiirler –

Şükran Kurdakul

şiir

Şükran Kurdakul

Bir Yürekten Bir Yaşamdan

– toplu şiirler –

Evrensel Basım Yayın – 443

© Evrensel Basım Yayın 2011 - Sertifika No 11015

Birinci Basım Ekim 2011

şiir

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Devrim Koçlan

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

DOĞA BASIN YAYIN

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com

info@evrenselbasim.com

Önsöz

Şükran Kurdakul’un
Ozan Olarak Görüntüsü

Şiirleri toplu olarak karşımızdaysa, bir ozanla yüz yüzeyiz demektir. Ortaya, her şeyden önce, bir görüntü çıkıyor çünkü. Şiire baktığımızda ozanı görüyoruz, ozana baktığımızda ise şiire götüren hazırlığı ve şiiri yoğuran eğilimlerin ipuçlarını.

Şiirleri dönem dönem, kitap kitap okumaya başladığımızda, bu görüntü aşama aşama ilerliyor, çizgileri birbirine ekleyerek bir bütüne ulaşıyor. Dokunan bir kumaşın, içerdiği desenlerle ortaya çıkıvermesi gibi.

Şükran Kurdakul’un şiirlerini topluca okuyunca da öyle oldu. Yayınlandığı yıllarda tek tek okuduğum kitaplar ya da zaman zaman çeşitli vesilelerle karşılaştığım şiirler, bu kez bir arada ve ortak bir görüntüyü oluşturarak çıktı karşıma. 50 yılı aşkın bir süreye ve bu sürenin getirdiği birikime bakarken, öncelikle bir ozanı görmüş oldum. Yıllar boyunca kafamda yer eden çizgileri birbirine bağlayarak onu yeniden ve bir bütün içinde görmemi sağladı.

Şiirle ozan arasındaki karşılıklı ilişki, belirleyicilik açısından da iç içe. Soruyoruz: Nasıl bir ozan tasarımı şiire götürdü Kurdakul’u? Yazdığı şiiri görmek, bu soruya verilecek yanıta da bağlı. Nitekim onun tasarımında geleneksel çizgi çok açık. Topluma yoğun bir yurt ve insan sevgisiyle bakan, siyasal ve toplumsal mücadelede söz ve sorumluluk sahibi olan kavgacı ozanların izini sürüyor. O yüzden de ona baktığımızda bir yandan Namık Kemal’i, Tevfik Fikret’i, bir yandan da Nâzım Hikmet’i görmemiz olası.

Öte yandan, geleneksel çizgi; ses gibi, söyleyiş gibi, duyguya yer veriş gibi daha çok estetikle ilgili alanlarda da geçerli. Hem Divan, hem Halk Şiiri geleneğinin, hem de Yahya Kemal’le gerçekleşen şiir dili oluşumunun uzantısı içinde yer alıyor yazdıkları. Aynı zamanda, düşüncelerinin adamı olmakla duygularının adamı olmak arasında sürüp gidecek bir çatışmanın da habercisi.

Görme olanağı bulamadığımız, toplu şiirler dizisinde yer almayan, buna karşılık kimi değerlendirme yazılarından edindiğimiz izlenimle baktığımızda Kurdakul’un ilk şiirleri, çocukluk ve ilkgençlik yıllarından getirdiği kimi özellikleri yansıtıyor. Heceyle yazılmış bu şiirleri Asım Bezirci “bireyci, romantik, karamsar” diye nitelemektedir. Ama onların asıl üzerinde durulması gereken yanı, babasız büyümenin etkileriyle kırılgan bir çocukluk dünyasından, babanın kurtuluş savaşında yer aldığını, “kaç cephenin savaşçısı” olduğunu öğrenmekle yüklenilen sorumluluk duygusundan haber veriyor olması.

Aynı belirtinin bir başka yansımasını, Kurdakul’un lise çağında siyasal kimlik kazanması ve tutuklanıp yargılanmasında da görmek olanaklı. Ozanlığının bugünkü görüntüsüne doğru ilk adımları içeren Giderayak (1956) ve Nice Kaygılardan Sonra (1963) kitaplarında çocukluk ve ilkgençlik yıllarından taşıdığı duyarlık da, erken edinilen sorumluluk duygusuyla ulaştığı siyasal kimlik de gelişme gösteriyor. Bireyci duygulanımların yerini, toplumcu/siyasal kimlik yüzünden yaşadığı “eylem yolu bulamayan, sıkıştırılan, ama inancından vazgeçemeyen ülkücü bir kişi”nin duygu evreni almıştır. Çektiği çileyi olduğu gibi gösterdiği direnci de içinde barındıran bu “kendinden söz ediş” dönemi, dolaylı anlatım yoluyla olsa bile, toplumsal sancıları, yozlaşma belirtilerini yansıtmaktan geri durmaz.

Bu şiirler, aynı zamanda, sözünü daha önce ettiğimiz çatışmanın ve ona bağlı olarak arayışına girilen dengenin de su yüzüne vurmasını sağlamıştır. Kurdakul’un, sanat yaşamı boyunca, düşüncelerinin adamı olmakla duygularının adamı olmak arasında kurmaya çalıştığı denge, bu dönemdeki şiirlerde duyguların ağır basmasına engel olamaz. 1960 sonrası verimine baktığımızda ise, bunun tersini görürüz. Düşüncelerinin adamı olma, Şükran Kurdakul’u bir siyasal parti (TİP) içinde etkin olarak görev almaya götürdüğü gibi, bu dönemde yayınlanan İzmir’in İçinde Amerikan Neferi (1965) ve Halk Orduları (1969) kitaplarında bir eylem adamının kitleleri harekete geçirmeye yönelik yüksek sesli söylemine de bürünür.

Buraya kadar, ozanın görüntüsünde öne çıkan; yolunu izlediği mücadeleci ozan geleneğinin, gerek içerikte gerek söyleyişte taşıdığı genel özelliklerdir. Şiirin ezberlenir olmasını, akılda kalmasını istediğinden sese önem verir. “Duygusal niteliğini yitirmiş bir şiirin etkileme gücü kalmayacağı”na inandığından, “zekâ ve düşüncesinin buyurduğunu duygusal içlemi”ne yedirecek, bu içlemi “imgeleştirerek söyleyecek”tir. Ancak o zaman, insanın içinde “bir silâh arkadaşı gibi yaşar” şiir; uçurumun dibinde ayağı kaydığında ya da bunaldığında insanı “kolundan tutar, kaldırır, doğrultur, yüreklendirir”.

Bu genel özellikleri içermenin yanı sıra, Kurdakul’un şiirinde “ulusal bağımsızlık”, “Kuvayı Milliye ruhu” gibi kavramlarla “yurtsever coşku” öğeleri öne çıkar. Topluma bakışında olsun, siyasal mücadeleye katılışında olsun bu şiire egemen “İkinci Kurtuluş” düşüncesi, “Kuvayı Milliye heyecanı”nda eritilerek aktarılmak istenir.

1970’in başında, Şükran Kurdakul parti çalışmasından, etkin siyasal yaşamdan çekilmiştir artık. Ama “Sen niye siyasal savaşımın içinde yoksun” sorusunu soracaktır kendi kendine. Yanıt verebilmek için de bir yandan yazar örgütlerinde çalışmaya, bir yandan da tarihsel maddeci yöntemi kullandığı edebiyat tarihi alanındaki yapıtı hazırlamaya yönelecektir.

Bu dönem, aynı zamanda, Kurdakul’un yaşadığı çatışmada ortaya çıkacak bir dengenin ipuçlarını da barındırır içinde. 1970-76 arasında dergilerde çıkan şiirlerini bir araya toplamış bulunan Acılar Dönemi (1976) kitabı, mücadele içindeki insanın duygularıyla ve etkin mücadelenin temelinde yer alan düşüncelerle bizi ve kendini bir kez daha yüz yüze getiren bir iç yolculuk serüvenidir. Dört bölümden oluşan kitabın “Acılar Dönemi” adlı ilk bölümü bir dizi toplumsal/siyasal eylemin yaşandığı acılı bir dönemin tanıklığına ayrılır. Ozan bu dönemden “ellerini kirletmeden” geçmiştir. Yolculuğuna, bunca yıl “şiirin, kardeşliğin, kavganın” avuçlarında biriktirdiği ne varsa “armağan” ederek başlar: Işık, sabır, aşk, direnç, sevgi.

“Yaşadıkça” adlı ikinci bölüm, sonuca varmak için hangi yollardan geçtiğini, oluşumunda hangi kaynakların yer aldığını bir kez daha anımsatır. İlk uğrak, “İşgal edilmiş bir İstanbul’a karşı / Gözleriyle isyan ediyor gözlerimde” dediği babası Şehreminli Mehmet Salih Binbaşı’nın damgasını taşıyan çocukluk yıllarıdır. Onun “kalpağında, bakışında, mavzerinde” duyduğu acılar ve çağırışımlar, sonradan bütün yaşamını etkileyecek duygu evreninin, düşüncesine ivme kazandıracak sorumluluk anlayışının kilidini açmıştır çünkü. İlkgençlikte tanıştığı hapislikten ise, özgürlüğe nasıl geçileceğini öğrenmiştir. “Bir insandan bir insana” ulaşmanın yolu, çünkü “başka kavgalarda” daha önce “acımızı dokuyan tezgâhların ardında” durmuş olanlardan geçip gelmektedir.

“Benden Bize” adlı üçüncü bölüm bu yolculukta yeni bir uğrağın habercisi sayılır. Bireysel gerçeklerin yeni aşamalara getirdiği sıkıntılı, daralmış mücadele insanının kendi psikolojisiyle bir hesaplaşmayı göze almasını yansıtır. “Saçların ağarmaya başladığı” öyle bir döneme gerilmiştir ki, “dalgınlığa düşmeler”le, “yalnızlık aramalar”la yetinilmeyip bir süre “tükenme korkusu”yla boğuşulmuş, “anıları yaşama” hevesi bile kalmamıştır neredeyse. Bu yeni uğrak, hesaplaşmayı yapanın kendini “denizini arayan bir ırmak gibi” duymasıyla, yaşadığını “içine yazma”sıyla, “bir yalnızlığa yalnızlıkla karşı koyma”sıyla aşılacaktır. Umutlar yeniden ayağa kalkacaktır, çünkü o, ne varsa “içyüzlerini gizlemeden” bütün içtenliğiyle ortaya dökebilmiştir.

“Ege Dalgaları” adını taşıyan son bölümde ozan, hesaplaşmayı bitirdikten sonra arınmayı başarmış olarak, içine girmekte olduğu döneme “yaşlanmış bir çocuğun gözleriyle” bakacağını açıklar.

“Çocukluğu” gitmiştir, ama bu çocukluğun “duyarlığı” kalmıştır ona. Her şeye, özellikle bütün evreni maddeci bir yorumla içinde gördüğü doğaya bu duyarlıkla bakmaktadır artık. Çocukluğunu, ilkgençliğini yaşadığı Ege ise, Kurdakul için doğa’nın özel adıdır. Doğada dolaşırken, o yüzden, “Aradım, elimde bu gözleri kalan adamı / Çocukluğu, gençliği sokaklara çizilen” diyecektir.

Bütün bunlar, Şürkan Kurdakul’un sanatında bir kendini yenileme girişiminin ipuçları sayılır aynı zamanda. O yüzden de, onun serüveninde bir eksen/kitap olarak görülmesi gereken Acılar Dönemi’nden sonra, yayınlandığı her kitapta yaşamı kucaklama sınırını biraz daha genişletmiş, ilgi alanlarına biraz daha çeşitlilik kazandırmıştır. Geçmişinden gelen yarıntılar bu kitaplarda önemli bir yer tutmayı sürdürür. Yılların kazandırdığı değer birikimleri, yaklaşım yöntemleri sık sık yine su yüzüne vurur. Duygularının adamı olmaktan da, düşüncelerinin adamı olmaktan da uzaklaşmış değildir. Ama bir denge oluşmuştur bunların arasında. Coşkusu tükenmemiş; ancak sözcükleri köpürten bir yürek kabarmasının, bir duygu boşalımının yerini, zihinlerde dalgalanacak damıtık bir ürperti almıştır. Düşünce adamlığı da, düşünce temelindeki eylem adamlığı da eksilmemiş; ancak bir açıklama, bir ileti düzeyinden çıkıp seslendiği kişide düşünsel bir işlem yaratma çabasına dönüşmüştür. Kendisinin “şairce düşünme” dediği, yaşamla yüz yüze bırakma yöntemine.

Aynı denge, şiirlerin biçim ve söyleyiş özellikleri bakımından da görülmektedir. Akılda kalma, ezberlenir olma isteği tümüyle ortadan kalkmasa da, akıcılığı bir ses coşkusuyla değil, ikili ve dörtlü dize kümeleriyle, geleneksel şiirin çok bilinen söyleyiş kalıplarıyla sağlamayı yeğlemektedir. Okuru sürükleyip götürecek, yine kendi deyimiyle söylersek “yerinden kaldırıp yürütecek” bir lirizm, giderek okurun zihnine aydınlık düşürecek ussal bir işleme dönüşmektedir.

Benim okumamla bende oluşan Şükran Kurdakul görüntüsü bu. Kuşkusuz başka okumalarda değişebilir, yeni yeni çizgiler edinebilir. Onun gibi, her dönemde atılımı ve gelişimiyle üstünde konuşulacak bir ozanın bir tek görüntüsü olamaz. Bendeki olsa olsa bunlardan yalnız biridir.

Kemal Özer

Nice
Kaygılardan
Sonra
(1952-1962)

YAŞAMIN BIRAKTIĞI

Buramda duya duya yaşamın bıraktığını,

Gelip şehrin ortasında kapandığım bu yerde ben

Baksam ki kurtulmaya kendi kendimden

Duysam ki düşüncenin düşüncemde yarattığını.

Sussam ki hiç doğmamışlar gibi sussam,

Paldır küldür konuşan bu çağın ortasında;

Gözlerim kendine dönük, kafam kendi dalgasında

Ellerimle ayaklarımla tutsaklığıma dursam.

Büsbütün umutsuzluk, büsbütün yargı payı,

Bir zaman vursa, bir zaman gelir geçerdi

Ama bunca yıllık evren ne hale geldi,

Baksana hangi tohumlar parçalıyor dünyayı.

Dursam, baksam, duysam ki

İlk düşünen insandan bu yana

Son düşünecek insana kadar.

Versem versem

Kendimi verebilirdim sana.

KARANLIKTA
AYDINLIK DÜŞÜNCELER

Bu uzun kaybolmalar gecesinde

Sen varsın, ben varım, özlemin var;

Bir deniz kenarı düşüncesinde hürriyetin

Belki sessiz bir duygulanma içindesin

Gökyüzünde ağan bulutlara

Baktıkça bakmak gelir gözlerinden

Bir çimenli toprak parçası, bir demet çiçek

Özlemekten daha özlenesi bir duyguyu

Senden alır, bana verir.

...

Ben akşamları bilirim, yanında olacağım

Sana mektuplar gibi sevinç getireceğim

Nice hıyanet köşesi var yaşadığın yerlerin,

Olabilir, yalnızlığın içinde

Bir içlenmedir başlarsa içim götürmez.

Bir servi gölgesi gibi pencerenden giren

Söz dinlemez akşamlar bilirim ben.

Belki bu akşamlar en cömert kapılarını açar

Seni acı bir çaresizlik içinde bırakmak için

Bir hürriyet kaygısı, kaybolmaktan ağır,

Bir yalnızlık yenilgiden fena

Bir düşüş ki yakın bildiğin ne varsa cümlesinden

Tek gülümser dal bile kalmaz

Tutunacak sana.

Ben akşamları bilirim yanında olacağım

Bir yaşayıp bir unuttuğun ne varsa

Yeniden başlaman için bende

Pencerende ışık, bahçende bulut gibi

Karanlıkta aydınlık düşünceler içinde

Kaybolmuş bir dünyaya bırakmayacağım seni.

KAPILARIN İÇİNDE

Ben unutsam gözlerimin hatırında kalacak

Sabah aydınlığında açıldı kapı.

O gökyüzü Ege dalgalarında olurdu ancak

O yemyeşil ağaç bilmiyorum hangi dağda olurdu.

Işığa mı baksam, ağaca mı, gökyüzüne mi?

Bir çocuk gibi havaya kaldırıp ellerimi,

Gene bir çocuk gibi koşuverdim duvara kadar

Seni benden sonra çıkaracaklar değil mi?

Bir mısra sevinci içinde gülümseyeceksin uzun uzun

Gözlerimi orada bıraktım biliyor musun?

Saçların alnına dökülüşürken,

Ellerini çırparken ellerini..

Öyle uzaktanuzağa orada olsun yaşamak seni

Mavi mavi sevinçler getirecek,

İçimdeki mahzunluğa.

GENE KAPILARIN İÇİNDE

Bir güzel oturup Emirgân kahvesinde

Gönlümüzce bir geceyi yaşarken,

Işıl-ışıl yaprakları arasından çınarın

Bir sönüp bir yanan yıldızlar çabucak kayboldular

Şimdi karşımda duvar,

Şimdi yanımda duvar,

Duvarlar gene seni getirip gözlerime bıraktılar.

Duvarlar neden seni getirip gözlerime bıraktılar?

Artık cigarası, artık gazetesi

Eylemez artık gönlümü hiç birisi.

Gülgûn musun, durgun musun haberin mi var?

Burası dünyaların bir köşesi

Dünyaların bir köşesinde çocuk yürekli adam.

İçinden duyduğu sesi duyuyor senin sesinde

Kapılar kilitli, insanlar uzak;

Hiç dayanıklı değilim hasret bahsinde.

Dudaklarımda çırıl çıplak bir mısra

(Kardeş sen ancak o düşünceden ibaretsin)

Kaldırıp başını Mesneviden

Bakmıyor Mevlâna bir defa bile

Ne günler gelmiş geçmiş memleketten

Ne günler gelip geçiyor

Darağacından kurtarılan düşünceyi

Darağacına çekip asmak için tekrar

Namlular şakaklarda nasıl bekliyor.

AVUNTUNUN ÖTESİ

Dalarsam, bulutlara doğru dalarsam,

Tek başıma yağmurlarda dolaşmayı istersem

Koğuşlardan ranzalardan kaçarsam

Ben bilirim benim içimdeki dünyayı

Nasıl kırbaçlandı bugüne kadar

Hayata geçmesin diye ümitlerim

Susarsam yalnızlığıma doğru gidersem

Gecelerden ürken bir çocuk gibi

Kenarlardaysam, köşelerdeysem

Ben bilirim, avunmak nedir, ağızlar susunca

Ben bilirim, pencereler arkasında duygulanma nedir.

Akşamlar olunca günler bitince,

Akşamlar ve sabahlar ardı ardınca

Uzak hayatıma düşman kesilir.

Günler fena,

Kapadı penceremi karanlıkların sisi

Bu namussuz duvarlarda her defası

Dikilip mahzunluğumun karşısına

Gözlerime kadar yükselen özleminin

Bir nice yıkıntıyı hatırlatması yok mu bana

Üzgünlüğüm, kırgınlığım sözler almıyor

Varsın gitsin boşalsın içimdekiler

Boşalmıyor.

DEĞİŞMEYEN

Gecenin bir vaktinde yalnızlığın içinde

İçin içine sığmayacak olursa düşünceden

Düşürüp başını avuçlarının arasına

Seni umudundan bile uzağa götürüyorsa

Bu mahzunluğu yaşamak mecburiyeti

Anıların yarıya kadar açık penceresinden

Ne görüyorsan duymaya çalış tekrar

Eski Nisan ağaçları dallarında uçuşan hürriyeti

Bak sana yeniden duyman için getirdi

Mademki hayat birşeyler kaybetmedi sesinden

Mademki dışarda gökyüzü mavi,

Ağaçta kuşlar şendiler

Varsın birisi kapanmadan, birisi açılmasın kapıların

Bu duvarlar kanlı sarı yaralar gibi

Karşımızda olsun varsın.

Uzak bir rüzgâr

Bir iki ses getiriyor kulağımıza kadar

Orada gökyüzleri

Gökyüzlerinde yıldızlar

Söyleyin öylesine garip garip bakmasın

Evlerin geceye açılan pencereleri

Ortalık böyle ışır,

Böyle kesilir rüzgâr

Söyleyin değişen birşey yok hayatımızda

Kaybolup gözükmeler var.

En Güzel Gerçek

KIRIK DEĞİRMEN

Bir içimin alacakaranlığına dayanmak meselesi,

Bir bu fena İstanbul akşamını yaşamak

Nice odaların kapanmış perdesi, penceresi

Gene bana iniyor yalnızlığıma sığınmak.

Gene benim, şimdi tek başına, sonra beraber,

Bir yanım mağrur sağlam, bir yanım gücüme gider.

Bir yanımda karşı koyma, bir yanımda ezilmeler,

İkili tutkular gibi canıma okuyacak.

Her şeyler devam eder bu bildiğim gidişte,

Evli evine giderken yolcu yoluna.

Ne rüzgârlar yapacağını yapmış ki bana

Kırık değirmenler gibiyim, dönemiyorum işte.

NİCE KAYGILARDAN SONRA

Uzak anıların arkasında kaldığı

Bir deniz kenarında durur, konuşur, gülümser

Belki bir imbat çıkar, belki bir gemi geçer

Önünde düşüncenin sözlere sığmadığı

Çağrılar, çağrışımlar, delifişek gerçekler.

Önünde gün görmemiş doğanın çalkantısı ilk,

Suya baksan aynı su, aynı gök göğe baksan.

Sanki çare geliyor, çaresizin ardından

Nice yükselmeden, yıkılmadan geçtik

Bilir misin nedendir, nedendir nice sorsan.

Aydınlanır en karanlığı düşüncenin,

Yalnızlığında, sessizliğinde, garipliğinde mi?

Tutmuş yasak kaldırımların ıslakları gölgemi

İçimde ezintisi sokak fenerlerinin

Duygumda yaşatıyor usumda yitirdiğimi.

Uzanacak da daha sonraya, daha derine

Olmaz bir aranışta daha yalnız kalacak.

Şimdi sessiz sedasız, duraklayan salıncak,

Sonra kafa tutan ağacına, dalına, iplerine

Yana düşmüş başına darağacı arayacak.

Artık çıldıran bir buluş gibi kelimeden

Geride bırakıp aramaları, düşünmeleri...

Ne doğa bulunduğu gibi, ne evren göründüğü gibi

Bir kenarda kendi kendisinden özür dileyen

Düşüncenin en zavallısı gelir bulur ellerinizi.

Rüzgâr mı yok içinizin değirmenlerinde,

Susmuş karşı koymalara gözlerin derinliği

Düşün mü yok –çağımızın savaşlarda yitirdiği–

Kalmış kapanmış, kalıpların kuralların önünde.

EN ESKİ KAYGILAR

Yuvarlanmış gibi bir tutsak karanlığına

Direnmeden hiç,

Belki şu çılgınlığı yaşadığını bilmeden.

Sorunlar, sorunlar, sorunlar...

Hangi ırmakların yarattığı denizlerdi,

Hangi korkunç dalgalanmayı getirdiler sana

İnsan olduğunu bile görmeden.

Yok mu umutların kurallarla dövüştüğü,

Yok mu düşlerin çığlık çığlığa gülüştüğü

Var mı açlar gibi tokluğu gözlemeden.

Bir zaman uzun ölümlerin kapısında tutsak

Bir zaman kuşkuların yaratıp büyüttüğü

Sonuç, kendi kendimizden yukarda olmak.

En eski kaygılardan bu yana işte bütün,

Tükenmeler, yıkılmalar ve direnç bayrakları.

Yeniye anlam veren bir çığ gibi evrende

Aşamalar gibi birdenbire gördüğün.

Sonuç, işte bu, işte burada başlıyan

Hiçbir ağacın, hiçbir denizin öfkesine aldırmadan

Hiç seni görmeden, evrene bile bakmadan hiç

Sonuç, durup durup usumuzda ağrıyan.

EVRENSEL SEVİNÇ

En güzelini gözlerinin gösterdiği

İnsan kişiliğindeki duygulanma

Yüzünde beliren yeniden doğuş

Sesinde beliren ses,

Bir açılma ki eskiyle yeni beraber olmuş

Bir açılma ki zamanı bölünmek bilmez.

Artık doğanın kendisinden gelen

Ne yapsak kendi şarkımızda bulacak bizi

Hâlâ şaşkınlığı üzerimizden gitmeyen

Sevmenin çocuk sevincinden gelenlere bak

Olanlar oldu, olanlar gerilerde kalacak

İşte tükenmedik, işte yitirmedik kendimizi.

Bulutlar açar gider, akşam üstleri mahzun

Aynı kiraz dalı bir defa daha sallanmaz

Ama aynı rüzgârda

Her mevsim yeni rüzgârlar,

Yeni kiraz dalları bulacaktır sallayacak

Her gün beraberinde götürdüğün düşünceyi bulacaksın

Ne sen arkada kalacaksın

Ne düşüncen arkada kalacak.

Söyler misin, bizim iyimserlik dediğimiz nelere varmaz

Ya biz buna varmak için, bu yıllar yılı yalnız kalışta

Neler vermedik kendimizden.

Her gün biraz daha dizlerimizin toprağı bulma korkusu

Her gün biraz daha cesaret

Bir doğa varsa ona hasret

Bir insan varsa, sadece onu bulmak için

Yenilmez bir umut,

Bir kendiliğinden oluş türküsü...

Ben Seni Arıyorum

UYKUYA ÇAĞRI

Saat Onikileri geçiyor, uyusana.

Uyusana gözbebeğim, uyusana düşüncem

Daha yitirmedik içimizdeki güzel şeyleri

Senin gözlerin görecek gözlerden

Sabah olsun, gün ağarsın

Nasıl canı gönülden duyacaksın

Nasıl yeni adımlar gelecek adımlarına

Bırak kendi haline, kirpiklerin kapansın

Acısı, kaygısı bırak gitsin yoluna

Uyusana gözbebeğim, uyusana düşüncem

Saat Onikileri geçiyor, uyusana.

DÜNDEN YARINA

Bir hoşsohbet akşamımda

Varsam dizinin dibinde dursam

Yaşamış, sineye çekmiş

Ve galiba yıkılmamış insanlar olarak

Bir yeni varışa doğru koşar adım giderken

Ne topraktan ayrı,

Ne dönen devrandan uzak.

Uzak yakın yaşadığımız zamanların

Cümlesini alıp karşımıza

Şöyle bir defa daha baksak.

Nice zamandır insanoğlunu

Bir, başka dünyalara doğru çekip,

Bir, kendi dünyasında içe dönük bırakan

O iç sıkıntılarına benzer şeyin adı saadettir.

Belki bahtiyar bir nefes almak zor değil ama

Bırakıp kaygısını geçmiş ve gelecek günlerin

Şu senin duyar yüreğini

Bu benim içimdeki insanı

Görmezlikten gelmek zor.

Bir bakar mısın pencerenden

Akan suyun parıltısı neler söylüyor..

Duyar mısın, geçip gidecek olan nedir bugünden,

Nedir ki geçip gideceğe benzemiyor.

BEN SENİ ARIYORUM

Her bulut yeni bir renk arıyor şehrin üzerinde,

Her ağaç yeni bir dal arıyor uzanacak.

Toprak yeni çıldırmalarını dökmek için

Yeni su, yeni hava, yeni rüzgâr..

Ben seni arıyorum,

İçime işliyen gözlerinden

Ayaklarına kadar.

Hiç görmemişliğin acayip hali derken

Bütün beraber olmaların sevinçleri

Ellerinden itibaren,

Gözlerinden itibaren

Ben seni arıyorum.

Akşam mı, sabah mı, gece yarısı mı,

Yürümek mi, oturmak mı, konuşmak mı

Çekilip bir kitap mı okumak yüzdeyüz?

Devrilen gökler ne arıyor bilemem

İki elim yanlarımda kalıyor,

Ben seni arıyorum.

EN GÜZEL GERÇEK

İçine elvermeyecek, acılı olacaksın

Ama duy beni, ama duygulan bana.

Bak kendi ellerim, kendi saçlarımda geziyor

Kalabalıklar bir yana, ben bir yanayım

Kupkuru bir yalnızlık, özlem içinde;

Özlem içinde, yarı sarhoş, yarı uyanık

Her şey geldi geçti, biz bunlarla başbaşa kaldık

Kıtaların denizlere en yakın bir yerinde

Karanlık kayalar gibi koparılmak için

Sanki bizi buldular insanların içinde.

Hayır, en güzel gerçeğe yaşarken varan benim

Düşüncenin yandığı gözlerini duyarken

Gelmiş, geçmiş zamanlarımdan ne varsa bildiğim

Yitirdiğim, aradığım, yarattığım ne varsa

Tekrar tekrar bulunca sende,

Ne varsa bizi insanlardan ayıran

Acılı bir saadet olmuyor geriye kalan.

OLDUĞU GİBİ

Işıkların bu kadar canlısını görünce ben,

İçimdeki ses, büyür, uzar giderdi,

Bir yükseliş olurdu gerçeğin kendisinden

Duygulanmak bile bana bağlı değildi belki.

Bir haziran bahçesi tepeden tırnağa kadar,

Gökyüzleri, ağaçları varoluşlarıyla bütün...

Bir yoksunluk gibi gözükmezdi artık

Doğayı kendilerinde tamamlayanlar.

Gözlerin duygu mu, düşünce mi evrensiz

Bütün bu değerlerin dışında kalışta

Hep başladığımız gibi gitmek.

Bir ışık sönerse, bir başkası yeniden

Ölümsüz sabahları gibi kopuşları geceden

İlk çağları andıran anılar getiriyor ardında.

Bu nasıl baş dönmesi, bu nasıl düzen

Yeninin bittiği yer var, gözlerinin yok.

KORKULU YALNIZLIK

Şimdi sen gideceksin, şimdi ben kalacağım

Her defasında yeniden kaybeder gibi

Ya bir iskele kahvesinde

Ya bir tramvay durağında

Uzaklaşan adımlarına bakacağım.

Tarzınevin ya da bir başka vapur

Üsküdar iskelesinde dururken

Seni deniz aşırı bir yolda

Bırakmak dediğim budur işte

Zamanlar geçer doğrudur,

Belki herşey zaman içinde bulur en güzel yerini

Ama bu vazgeçilmez çırpınışlar

Sana doğru sürüklerken beni

Yarı düşler içinde geçen her geceden sonra

Ellerim dalıp giderse karanlıklara

Ellerin karanlıklara dalıp gitmesi

Ne demek olur?..

Şimdi sen gideceksin

Şimdi ben kalacağım

Her defasında yeniden kaybeder gibi

Ya bir iskele kahvesinde

Ya bir tramvay durağında

Uzaklaşan adımlarına bakacağım.

Özgürlük Alanlarından
1961-1969

TÜFEK ÇATMIŞ TOPRAĞIMDA

Bir ağaç düşünsem, ilk çağların büyüttüğü,

Bulunmamış Hitit oymalarına benzer

Bir sevgi düşünsem,

Analara özgü

Çiçeği kendi toprağında güzel.

Bir yeşil düşünsem, Alâeddin türbesinde

Görülmemiş deniz saraylarının sultanı

Bir bayrak düşünsem, Kadifekalede açan

Mehmetçiği düşünsem, Mehmedin gözlerinde

Karışır çağrışımlar gibi Sakaryalara

İnebolu denizleri, Geyve dağları.

Albay Fethi, Gazi Kemal, Hasan Tahsin,

Görün bakın yazgısını memleketin

Sen misin Anadolum,

Uygarlığım sen misin?

Tüfek çatmış toprağımda

Buğdayımın düşmanı.

İŞGAL

O zincir seslerinin bir korkunç yankısı vardı

Rıhtıma abanan gemilerin ağırlığında

Ölümler mi ağdı Çatalkaya’dan

Korku ile bozgun arasında bir zaman

Şehrim hangi çöküntünün altında kaldı.

Hangi yazgı alnımızın tanrısına boyun eğerek

Kuru çeşmeler gibi içimize akıttı bizi

Silahların ardında sıram sıram

Efsun taburlarının rıhtıma getirdiği

Bu kavga hangi kavga, bu gerçek nasıl gerçek.

Söyle türkü, söyle direnç, söyle zeybek

Namlular mı tuttu yolları, geride mi kaldınız

Bir yokluğu sorar gibi evrende

Bu ölgün gölgeler nereden özgü size

Ağıt bile söyleyin, ama söyleyin yalnız.

Bir saray gibi çoğaldı karanlığı

Anılarda bile duyarken nice sonra

O zincirler, o yankılar boynumuzda seslendi

Çıkılmaz bir mahzende Osmanlı iktidarı

Damat Ferit, Vahidettin, Kürt Mustafa.

“REDD-İ İLHAK”

Bu ölüm sessizliği içindeki yılgında

Var mıyız, ağaçlardan, kuşlardan ayrı

Bir kitap gibi somut ve gerçek

Denizini kendi elleriyle yaratan bu nehir

Yıllardır sularında götürmedi mi yılları

Var mıyız? Yaşamın sürüklendiği bu süngünün ucunda bile

Sen var mısın arkadaş,

İzmir var mı, sende.

Karanlığı ışıkla parçaladın, doğaya inat

Ölümü çocukla parçaladın, sonsuz...

Kuşkular ne dünyalar yarattı eleştirmende

Var mıyız. Bizi bizden başka kim soracak

Sen var mısın arkadaş,

İzmir var mı, sende.

Direnç diyor ki koparın zincirleri

Söz nasıl güç kazanırsa eylemde

Bilinçse bu, bilinçlerden ileri

Redd-i İlhak adına silaha sarılanda

Var olanlar tükenmez ölümlerle

Sen var mısın arkadaş,

İzmir var mı, sende.

HASAN TAHSİN

Aradı,

Yıllarca saati ve geceyi sırtında taşıyarak

Her aşamada biraz daha özgür

Kırıldı zincirin bir halkası daha

Deniz bile utanırken denizliğinden

Sularında aynası kirlenme§yen

Bir bilinci kendisinde aradı.

Ölüm mü var,

Ölümün korkusu mu vardı yoksa

Uzak bir damarın vuruşunda inceden

Mayıs ağaçları gibi genç ve dolu

Dallarında bir yaşamın sürdüğünü duyarken

Ölüm mü var

Ölümün korkusu mu.

Körfezi, ışığı, geceyi,

Körfezde ışığı, gecede kadını ararken,

Ölümü yaşamda unutmaktı belki de

Ve yıllarca yıl birikerek kendinde

Bir hapishaneden çıktığın gün

Bir hapishaneye kapanmaktı.

Şimdi hangisinden başlamalı unutmak için

Bir şeye karşılık verirken kendini

Ya hiç doğmamış gibi olmak

Ya hiç ölmemiş gibi olmak için

Sanki sürülmüş bir tarlaya atılan tohum

Sanki uçuşan çiçek tozları

Şimdi hangisinden başlamalı.

Çok eski davranışlarla birlikte gelen

Yeni bir insanda gözlerinin içi gülüyor

Yetmiyor yazısı, yetmiyor gazetesi.

Gecelerce gecelediğin Bükreş hapishanesi

Yol veriyor tutsağın özgürlüğünden

Kalabalık önünde görmek istiyor seni.

Çok eski davranışlarla birlikte gelen

Aynı gözler, gözlerinin içinde mi artık

Kapanmamış üzerine bir tek gün bile

Derebey saltanatlarının kapıları

Ses veriyor her bir teli bunca çileden

Aynı gözler, gözlerinin içinde, aynı kaynak

Düşündükçe, düşüncede gelişen

Arayınca yol veren artık.

Hasan Tahsin’de Bedrettin, Bedrettin’de özgürlük

Özgürlükte Hasan Tahsin olmak.

AĞIT DEĞİL

Gücünüz varsa sizin

Sözcüğü tutuklayın.

Öğrenci, kitap, Türkçe

En güzel kavramı dilimin

Özgürlüğü tutuklayın.

Ben ki düşünüyorum

Var olduğumdan beri

Silahlar bana dönük

Savaşlar sizin için

Gücünüz varsa artık

Usumu tutuklayın.

Açtı kendini, bir bayrak gibi işte

Ölümün üzerinde Hasan Tahsin..

Bu silah başka silah

Bu ölüm başka ölüm

Gücünüz varsa sizin

Ölümü tutuklayın.

İKİNCİ KURTULUŞ

1.

Gördüm, başka ışıklar yansıyordu gemilerden

Maşatlık unutulmuş bir sevda gibi uzaktı

Gördüm atının üzerinde kapanmış gözlerini

Kendi sesinden utanarak, bir gece daha

Başkaldıranlar şehri

Rüzgârlarının bile tutsaklığını duyacaktı.

Biz biliriz İzmir’i,

Uzak deniz ağaçlarının suları bildiği kadar biliriz ama

Bir mavi nasıl yeşile döner, hangi tepede

Hangi rüzgâr, on yıl siler götürür yaşantınızdan

Kocaman mahalleler nasıl kül oluverir bir gecede

Hangi çağrışımlarla gelir 1919.

Sormaya başladığımız gecelerin ardında

Uzak yüzyılların sözcüklerinde ağrıyan

Nice tarihler uygarlığa dönüştülerdi

Aşamalar sesinle türkülendi her zaman

Korkunun cesareti yenemediği meydanda.

Hâlâ ışıklar yansıyor eski oyunlardan

Bergama tepelerinin ardında çoğalarak

Hiç görmediğimiz bildirilerle zamana karşı

Toprakla yan yana çürümeye karşı koyan

Yalnız düşünceye yengin ve yaratmaya tutsak

Ey sınırları özgürlükten başka yasak tanımayan

Seninle yeniden yürüyeceğiz dünyayı.

Aramak sana özgü özelliğim olacak benim

En karanlık kişilerin gözlerinde puslayan

Irmakların dibinde yoğalmış çamurlar gibi

–Bir söğüt dalında doğayı karşılar gibi ama–

Bütün olumsuzluğu aramak bir bir

Çarem ve çaresizliğim olacak benim.

Gördüm, başka yankılar yükseliyor tepelerden

İnsanın kendini çizdiği zamandan kalma

Buydu belki sana doğru bitmeyen koşu,

Buydu belki başkaldıranlar şehri

Bir Aydın zeybeği vurur gibi damarlarına.

2.

Belki çok akşamlar geçirdik, karanlık-mahzun

Uzak yaşamalarda kendi kendimize

Dal olduk, çiçekten-yapraktan yoksun

Ses olduk kapandık kendi içimize

O en duvarların ardında

O en bakılamaz gözlere karşı

Çağları yüklenmiş gibi yorgun.

Vardı, aralıksız bir direnç, bir korkunç, bir yeni.

Bir evren başka bir evreni yansıttı bizde

Bir düşünce başka bir eylemi

Bir kırlangıç şarkısı gibi aynı çizgide

Ama bir kanat kadar kendimiz kalarak

Bir sıçramada şehirden şehire

En uzak dağ köylerine vardı yolumuz

Ben diyenler, biz dediler önce.

Vardı, aralıksız bir direnç vardı ama

Sonsuz tarihe doğru büyüyen

Mahpusluğun ilk gecesinden-arkadaki.

Kapılardan sığmayan, pencereden girmeyen

Durduğun çizgide kırlangıçlar gibi

Havaya görülmedik biçimler çizen

Vardı, aralıksız bir direnç vardı ama.

ÖNCÜ KARDEŞ

Yalnız gibisin önce, çaresiz gibi

Yasalarla tacirlerin birleştiği yerde

Çevirince silahlar alnına namlusunu

Ülkemiz gibi içine kapanarak

Direncini yiğitliğinden alan

Sultanahmet mitinginde binlerce adam

Ve toprağına kendilerini sunanlar gibi

Dayanamazsın, dayanamaz, dayanamam.

Vur güzelim Harmandalı Zeybeği

Aydın’ların, İzmir’lerin aşkına.

Görüyorum, görme duygusuyla sonuna kadar

Afyon cephesinde gazi kadınlarımız

Nasıl kan çiçekleri akıyor Sakarya’dan

Ankara’nın yolları umudumuz, yazgımız

Ankara’nın yollarında kağnılar

Görüyorum

Tek silahta birleşmiş bütün ulus

Görüyorum, insanda birleşmiş bütün vatan.

Çıkacaksın

Açık alanların en güzellerine gene

Gücün 1919’un bütün şafakları

Gücün bilinç,

Gücün namus ve emek...

Neyin kalmadı vermediğin,

Neyin kaldı zincirinden başka kaybedecek?...

Öncü kardeş bir tarih gibi bakıyoruz sana.

Vur güzelim Harmandalı Zeybeği

Aydın’ların, İzmir’lerin aşkına.

İKİNCİ DOKUZ EYLÜL’E DOĞRU

Güzel başladınız çocuklar, güzel bitireceksiniz

Cadde cadde sütun sütun, sokak sokak.

En yaratıcı istekler gibi özgür ve var

Nasıl açarsa doğanın biçimi ağır ağır

İlk yazların kuşlarında çiçeklerinde

O kadar gerçeksiniz

Güzel başladınız çocuklar, güzel bitireceksiniz.

Ülkenin dağlar gibi sorunları önünde

Tutunacak dal sizin dalınız işte

Dağında yol olun, bozkırında yeşerin

Sevindirin bizi çocuklar, sevindirin

O kadar bekliyoruz ki bilincinizin aydınlığını

Hiç ölmeyecekler gibi yaşama aldırmadan

Yıldırımkemallerin Dokuz Eylüllerinde

Ne bayraklar yükseliyor süvari alaylarından

Götürün bizi çocuklar, götürün.

Götürün İzmir’lere doğru bizi, dünyalar kadar

Kitabınızın ardından, inancınızın ardından

Aydın yüzünüzün bilince ulaştığı yerde

Bütün kitapların eyleme dönüştüğü yerde

Sesleriniz geliyor özgürlük alanlarından

Bir bayrak yarışı bu, mutlaka geçeceksiniz

Güzel başladınız çocuklar, güzel bitireceksiniz.

ÖLÜMSÜZ TRAN’TH Lİ

Kalacaksın,

Artık kendine bölünmeyen bir zamanda

Seslerin bunca dağılmadığı gibi

Nice çocuklar doğacak düşünceden

Kansız dünyaların gözbebekleri.

Kalacaksın,

İçimize dökülen bir ırmakta

Çiçekler gibi kendini süslemeden

Ölümsüz Tran’th Li.

Uzak bir evren, kendinden bile.

En içten dileklerle geldiğin

Seninle başlar, seninle biterdi

Tükendi etin, kızgın demirlerde

Sen tükenmedin

Ölümsüz Tarn’th Li.

Bir söğüt dalı gibi açılan

Çocuğun ilk sesinde yenildi ölüm

Olmaz bir kavrama dönüştü gitti.

Hanoi’de bir sabah, Adana’da bir gece

Siyah çorap ve okul önlükleri.

Sesin duyulacak, çocuklar seslenince

Dünyanın bütün anneliğinde

Ölümsüz Tarn’th Li.

VEDAT ARKADAŞA SAYGI DURUŞU

Savaş kavganın son aşamasıdır

Yaratır her insanda

Kendi toprağının yeşilini

Gözlerimle gördüm

Vedat arkadaşın kanında

Zincirinden kopan halkalar gibi.

Savaş kavganın son aşamasıdır

İnsan gücünü kuşanarak sadece

Dağlarında umudunu bekleyen

Doğumun ilk çığlığından beri tutsak

Ölümün son çığlığına kadar dövüşen

Milis alaylarının sessiz nöbetçileri

Gözlerimle gördüm,

Vedat arkadaş toprağa verilirken

Geçtiler, 9 Eylüldeki gibi

Savaş kavganın son aşamasıdır

Güneylerde bir ağaç denizinde

Uzak sahil fenerleri gibi yalnız

Bir yanıp, bir sönen çadırların ateşleri

Gözlerimle gördüm, kendini çizerken

Vedat arkadaşın direncinde parladı,

Bir destanın ilk dizeleri gibi.

Bu silah pazarı, bu demir ökçe

Saygon’u İstanbul’da ararken

Gözlerimle gördüm,

Kurşunu kendi ölümüne ateşledi

Vedat arkadaşı vurduğu gece.

SAĞDICIM

Sağdıcım tütün sarısı, zeytin yeşili

Bin köyün adamı, dağınık ve uzak

Hangi dağdan gidilir, yolu nerede

Edremit’ten mi, Kepsut’tan mı, Havran’dan mı?

Yağmura, doluya, tüccara tutsak

Sağdıcım, bayramdan bayrama efendimiz,

Seçimden seçime milli irade.

Bigadiç’in çarşısında pazar kurulur

Dağlarında milis alaylarının siperleri

Ölümün üzerinden geçen adamlar

Bir soru işareti gibi durur önünde

Bigadiç’in çarşısında pazar kurulur

Kantardaki tütünün artı değeri

Kimbilir kimlerin cebinde

Sağdıcım, bayramdan bayrama efendimiz,

Seçimden seçime milli irade.

İlk kurşunu atan yiğidimin gözleri

Kaymakam Hamdi Beyin açtığı pencereden

Bir çağrı gibi rüzgârlanıyor sonsuz

Ayvalık, Burhaniye, Sındırgı cepheleri

Örgüt örgüt yükseliyor Balıkesir kongresinde

Sağdıcım, bayramdan bayrama efendimiz,

Seçimden seçime milli irade.

İZMİR’İN İÇİNDE
AMERİKAN NEFERİ

İzmir’in içinde Amerikan neferi

Nereye baksam.

Cemseler mi, cipler mi, arabalar mı...

Bu mu benim Güzelyalım,

Bu mu benim Karşıyakam.

Bre dostlar gönlünüze sığar mı,

İzmir’in içinde Amerikan neferi

Yiğit olan evinde duramaz gayrı.

Bir deniz ansıyorum, bizim körfezin denizi.

Özgür alabildiğine özgür ve zeybek

Bir adam görüyorum Harmandalı

Çok adam görüyorum kavgada

Elleri yukarı, başları yukarı

Yaprak mı dökülürmüş İzmir’in kavağında.

İzmir’in içinde Amerikan neferi

Anaa kordonda geziyor, bayrak yırtıyor.

Anaa, yargılanmıyor adam öldürdüğü halde.

Bre dostlar elimiz böğrümüzde kalıyor

Nerde redd-i ilhak, Hasan Tahsin nerede?

İzmir’in içinde Amerikan neferi

Yiğit olan evinde duramaz gayrı.

DENİZLİ CEZAEVİNDE YATARKEN

Daha önce Denizli cezaevinde yatarken

Gözlerimi aradığım berberin aynasında

Yakındım biliyorum,

Emziren bir kadının çocuğa yakınlığı kadar.

Ve uzaktım biliyorum,

Koparılmış bir yıldız gibi evrenden.

Düşüne düşüne kendime varabilmek için

Sözcüklerim, şiirlerim... ne kaldıysa elimde

Yasalarla içlenmeden geceleri,

Vardım biliyorum.

Ve yoktum biliyorum,

Kondularda parçaladığımız

İnsanları kadar şehrin.

Yakındım ve uzaktım biliyorum

Mektuplardan mektuplara

Biliyorum, içimin köşelerinde

Gizlediğim değirmenleri.

Vardım ve yoktum biliyorum,

Yaşama tutuna tutuna.

YİRMİ İKİ YIL SONRA

Unutulmaya kalkan bir trenin

Eski bir istasyona bakan penceresinde

Bir yolcuyu sorar gibi arayan

Jandarmalar, ellerimin garip nöbetçileri

Daha ilk kampana bile vurmadan

Yalnızlığın kelepçesini vurdu içime.

İzmir arkada kaldı, geçtiğim son caddeden

Ne yasakların gölgesini alnında gördüğüm,

Işığı kilitleyen karanlık kafeslerinde

Bu sonsuz özgürlüğe ne zaman varmışım ben

Dünyanın duygusunu gözlerine içiren

İçimdeki adam kabına sığmıyor gene.

Kaç akşam geçirdiğim Birinci Şubeden

Bir tünelden kopar gibi trenimiz,

Jandarmalar, ellerimin garip nöbetçileri

Hangi gurbete gittiğimi söyler misiniz...

BİR ÖYKÜYDÜM SADECE

Edremit’in Tahtakuşlar köyünde sağdıcım

Zeytin ağaçlarından denize doğru rüzgârlanan

Dargın bakışlarınızı uykularıma çizerek

Zamanı böldüğüm dağ yollarında

Gerçeği kendi yüreğimde kanayan

Çaresiz bir yolcuydum, oraya doğru

Bir öyküydüm

Gözlerinizde yazıla yazıla.

Bakın bakalım

Bir akşam sesi gibi ürkek

Nice anahtarın kilitleyemediği gözlerime

Sorun bakalım

Sordukça yüreklendirmek için sizi

Alın bakalım, çocukluğu, gençliği, kanı

Kırk yılın sömüre sömüre bitiremediği.

Bir vuruşta dağları devirip yol açan

Edremit’in Tahtakuşlar köyünde sağdıcım

Bir öyküydüm sadece...

Bir kahve sohbetinde konuşa konuşa

Kendi dudaklarında kanayan.

YABANCI KALAN

Her dakikasında ayrı ayrı

Gözlerime doğru büyüyor zaman

Bir anlam yüz anlama doğru bende

Bin çağrışımın altında ezilen başım

Hangi aydınlığı bularak kendi kendinde

Harfleri, sözcükleri, kavramları

Nereye ulaştıracak.

“E” harfleri şapkalı “A”larla teker-meker

Durmuyor tutsak karanlığı

Durmuyor çember.

Varım işte, her gece, varla yok arası

Matrisler dağılırken ses olarak

Kendi usumda bir soru işareti gibi

Ve harflerin çemberinde çırıl çıplak

Sanki özgür, sanki insan,

Ve sanki üç çocuk babası.

Varım işte,

Her gece yeniden dizmeye mahkûm

Bileklerimde zincir, makinaya tutsak.

Haberler geliyor,

Artık kendine bile yabancı bir dünyadan

Azgın ve biraz daha eski

Diziyorum, Sisif’in kayasına bırakılmış gibi

Haberler geliyor

İçimdeki yangına biraz olsun su.

Hece bir düşman gibi alıyor gözlerimi

Sonsuz bir yıldız gibi akıp duran

Yirmi dokuz silah ellerimin varlığına.

Bildirisinde, eyleminde, demecinde,

Kan içinde Vietnam haberleri

İnsanı bölen, insanı ağrıyan.

“E” harfleri şapkalı “A”larla teker-meker

Durmuyor tutsak karanlığı

Durmuyor çember.

Sözcüklerin ne kadar birleştiği,

Bu çark söylemeli artık.

Neden döndüğünü yazılarda.

Düşünceler, düşünceler, düşünceler,

Hangi gerçek, kimin gerçeği.

“E” harfleri şapkalı “A”larla teker-meker

Durmuyor tutsak karanlığı

Durmuyor çember.

Her şeyleri gördüm, yaşadım, biriktirdim de

Yıllar boyu senin dalların yeşerdi içimde

Işık taşıdı gözlerim, sevgi yansıdı duyarlığım,

Eskilerin divanları ekmeğe dönüştü şiirimde.

— Selma’ya

Acılar Dönemi

ARMAĞAN

Bunca yıl çok ışık birikti avuçlarımda

Senin olsun

Esinlen sevgi dokuyan ellerimden

Bunca yıl şiirin, kardeşliğin, kavganın

Has bahçelerinde yarattım bu gerçeği.

Sabrım senin olsun.

Aşkım senin olsun.

Acıların sütüyle büyüttüğüm umutlar

Mahpushane avlularında boy verdi,

Dolunay menekşelendi kirli kara camlarda.

Her görüşte yeniden vurulduğumuz ana evren

Özgürlüğe boyadı saksımdaki çiçeği

Senin olsun.

Biz ki acılar döneminden

Ellerimizi kirletmeden geçtik.

Direncim senin olsun,

Sevgim senin olsun.

NÖBETÇİ

Güz kapısında ağaç

El kapısında emekçi.

Suyu çekilmiş ırmak,

Kafamdaki nöbetçi.

Acıdan kırılsa bile sesim

Acımı sesleyenler var.

Boşuna belindeki anahtar

Işığım kilitlenmez ki benim.

KAN DÖNEMİN ACISI

Bir sabah şarkısı doğada

Hangi renklerle açarsa kendini

Coşkularda heves parıltıları gibi

Sevginin yeşilleri özsuyunu çeker topraktan.

Sabrın ve alınterinin kuşları

Tezgâhlarda uçar gider.

Anaların gözyaşlarını gizlediği kapılardan

Kaç dönemin acısıdır üstümüze kapanan.

Yarım kalmış ezgiler gibi küskün dönemlerin

Çocuklarıyla birlikte kendini arayan memleketim.

İzmir’in alındığı günden beri

Kurtuluşunu bekler.

KÖYKENT

Ben o acıları yontarken içimde

Sesinizin yağmurları ormanlarıma boşandı

Yörüngesine sığmayan yıldızlar gibiydiniz.

Çoluk çocuk mahallemize gelende.

Yeni kitaplar çıkardık yorgunluğumuzun denizlerinden

Umut mavisi tulumlar giydiniz.

Alanlar şarkılarınızla donandı.

CEVİZLİ’DE BİR KONDUDA

Cevizli’de bir konduda

Çaresiz gözlerini çocukların

Duyuyorum, duyuyorum.

Sorular geliyor ardından

Arıyorum, arıyorum.

Açıldı kapı, kapandı sevgi,

Ne kilitler girdi araya.

Cevizli’de bir konduda

Yüreğimde kaldı elleri

Görüyorum, görüyorum.

Biliyorum, ne var ne yok dünyada

Bileklerimizi, bilincimizi...

Cevizli’de bir konduda

Kopmuşum tezgâhımdan onlar gibi

Yürüyorum, yürüyorum.

Sayılar gibi hızlana hızlana

Akıyor ayrılıklar boyunca.

Cevizli’de bir konduda

Kırkıncı gün bu gün

Kırk birinci gece.

Sevkiyat düdüğü çalar gibi

Geliyor tren, geçiyor tren.

Galiçya’da mı, Kore’de mi, Yemen’de mi,

Haber yok benimkinden.

SORULUNCA

Denizler sorarsa

En mavi kaygılarını açarak önümüzde

“— Nerde benim esinlerim,

Nerde sen?”

Güzelle bakalım kendini.

Coşkusu sularında rüzgârlanan

Irmaklar sorarsa

“— Nerde benim yarışlarım,

Nerde sen?.”

Sürükle bakalım kendini.

Çocuklar sorarsa

Yaşamları yüreğimizde dokunan

“— Nerde benim sorularım,

Nerde sen?.”

Bütünle bakalım kendini.

Ölüler sorarsa

Silâhların kazdığı çukurlardan

Gözleri açık giden

Ölüler sorarsa bir gün

“— Nerde benim yaşamım,

Nerde sen?..”

Yanıtla bakalım kendini.

Çağların bulutlarında resimlenen

Kitaplar

Sorarsa gözlerine gözlerine bakıp

“— Nerde benim yazdıklarım,

Nerde sen?.”

Somutla bakalım kendini.

Ve her biri yüzyıllar süren

Karanlık bir takım geceleri

Dirençlerinde sürükleyen

Mahpuslar sorarsa...

“— Nerde benim suçluluğum,

Nerde sen?..”

Temizle bakalım kendini.

HARUN ARKADAŞIN DİRENCİNDE

46’dan 51’den, 72’den

Fışkıran sevgi dalları gibiydi

Özgürlüğü bilincinde büyüyen

Duyduk Harun arkadaşın direncinde

Ölümün bile üstesinden geldi.

Kuştu en gencimizin göğsünde ürperen,

Kilitlendikçe üreyen sevgi.

Kitaptı, fabrikada, tarlada, mahpushanede

Okuduk Harun arkadaşın direncinde

Ey adını beraberliğimizden alan öğreti.

Dalgalanır bunca ses evrende

46’dan 51’den, 72’den

Koşup gelen ellerin güzelliği

Ölümsüzlüğü ölümünde yaratır gibi

Yürüdük Harun arkadaşın direncinde.

ÖLÜMÜ YENSİN DİYE BEKLENEN

Soluk bir bayram yaşamış gibi hüzünlü

Daha dün yürüyen, konuşan, düşünen...

Sessiz bir sitemle bakıyor resimlerden

İnsan gözlerinin en mahzun gülü.

Karanlığın aydınlığı kuşattığı bu yerde

Daha dün ölümü yensin diye beklenen...

Kitaplarını koparmışlar elinden,

İnsan güzelliği kanlı çarşaflarla örtülü.

MY LAY BAYRAĞI

Karanlığı bilen gözleriyle

Bir dirence doğru çoğalırken

Her gece kemiklerine kadar titreyen

Milyonla köyden biriydi

Askerlerin savaş haritalarında.

Şimdi bir rüzgârla korku içinde

Sonra bir akarsuya yengin

Ağaçların altında kendini sora sora

Ölmekle, ölümsüz düşüncelerin

Sıkışıp kalmış arasında.

Evlat kokan sesleriyle çocuklar

Bilinmez hangi türkülerle çocuklandı

Nasıl büyüdüler yaşamaya

Kimbilir nasıl getirdi onları

Sevgi yolunda tükenmiş yılların anaları.

Sensin bölen bu geceyi

Kendi şafağına doğru giderken

Utanmaz bir borsanın tetiğini çekerek

Doğayı kirlettiğin parmaklarınla

İnsan seslerinin kanına giren,

Milyonla köyden biriydi

Yasaklarda bayraklanıyor şimdi.

ACILI BAHAR

İpini kopardığım yılların ötesinde

Bir cigara içimi konaklamak isterken

Düşlerimin haziran denizleri

Vurur kayalara, dökülür kayalardan

Hangi dalgaya tutunmaya çalışsam

Nereye çevirsem gözlerimi

Şaşıyorum kendi kendimin ardından.

Neredeydi, nasıldı, ne zamandı

Yaşamın çizdiği unutulmaz yollardan

Görülmemiş sanılarla geçip gittiğim

Tutkuların mevsimlik çiçekleri

Kokulardan kokulara uçururken beni

Avucumda bir özlem susuzluğu kaldı

Ses gibi, ışık gibi ölümsüz duyarlıklardan.

Arasaydım, arardım bütün bileşimleri

Gizlerinden, giysilerinden soyutlayarak

Ne sorular sorardım düşünüyorum da

Pencereme yansıyan yaz akşamlarında

Evreni koynuma almışım gibi

Yaratsaydım, yaratırdım belki

En güzel öpüşlerle dudaklarından.

İpini kopardığım yılların ötesinde

Yalnızmış gibi, bir umarsız, bir duygusal

Acıya düşmenin son resimlerinde

Sırçaköşkler, masallar, varsayımlar

Bir bir yıkıldıkça böyle

Ellerim bilekten koparılmış gibi

Canımın hiç istemediği bir yere

Akıp gidiyorum damarlarımdan.

SESİ KISILAN FENER

Ben bana rastladığım zaman geceleri

Uyku yalnızlığına düşerken

Koparılmış gibi anamın göğüslerinden

Yırtıcı kuşlar aldı sesimin gücünü

Susamış gözlerini gözlerime diken

Dal gibi boynum döktü yapraklarını

İlk rüzgârın esintisinde

Ve düştüm şakaklarımda başkaldıran

Bin düşünceye doğru

Doğmaksa, yaşamın neresindeydim

Ölmekse, hangi açmaza kapanmaktı bu

Ben bana rastladığım zaman geceleri

Öteki kapıların ardında kalarak

Baktım en aşağı düzeylerimden kendime

Olmadım bir türlü, içime elvermedim

Döndüm durdum sabahlara kadar

Dünyanın ateşini alnımda duydum.

Varın gidin, boşaltın beni,

Ya da yenileyin beni ışıklar kesilmeden

İçimde yankıyan karanlık köşeleri

Yıllar yılı bu gözlerle gördüm.

Sora sora hep aynı sorular çemberinden.

Ben bana rastladığım zaman geceleri

Bu yuvarlanmayı sırtında taşıyan

Kuytu kahvelerinden, kederli

Bakışları vurdukça onların

Sallandı fenerlerim rüzgârlarında

Koyacak bir yer bulamadım kendimi.

YÜRÜRKEN

Uzaktayım, içimdeki bir noktadan

Bakıyorum içimdeki o noktaya ulaşmak için

Çocuk gözlerim gözümde kalmış gibi

Coşku dağlarının aşınmaz yıllarından

Duyuyorum açıldığını bütün doğanın

Ağaçlar dalları ile ürperiyor

Göğsünün sıcaklığında emzirirken beni.

Uzaktayım, kafamdaki o kitaptan

Arıyorum, kafamdaki o kitabı parça parça

Son büyük dalgam denize vurmuş gibi

Kopuyorum ilk çağrımın dalgalarından

Dargın bir bahar gibi kapanıyorum

Hangi bir kıyıda görsem kendimi.

Uzaktayım, içimdeki o yaşamdan

Yürüyorum o yaşama gözlerimle,

Eski bir karanlığın arkasında ağrıyan

Bir cigaraya hasret karakol geceleri

Kafamda çatlayan bir damar gibi

Durup durup yeniden kanasa bile.

O GÜN, O GECE

Düşündüm bütün düşüneceklerimi

Yaşadım acılardan acılara

Duydum sevinçleri, hüzünleri

Kaldım umarsızlıklarda

Direndim,

Yeniden hücrelere kapanmış gibi

Düşledim uykuların karanlığında

Aradım us aydınlık iken

Bekledim anaların sabrında

Duygulandım gençliğimi yaşar gibi

Yiğitlendim türkülerimden

Düşündüm, yaşadım, duydum...

Yürüdüm gözlerinizin ardında

Uzanmaya çalıştım ellerinize

Donandım sesinizi, bilincinizi.

Kırk yıllık ağacımın damarlarında

Fidanların kıvancı atıyor şimdi.

BORÇLU

Yorulmaz bir sabırla bata çıka

Denizlerin altından, tünellerin içinden

Maden kömürlerini koparır gibi

Koşup durduğum sözcüklerin peşinden

Getirebilseydim kendimi

Ölümün gözlerine baka baka.

EGE TOPRAĞININ İNSANI

Arıyor Ege toprağının insanı

Gazi dağlarında ülkemizin

Yontularda büyüyen bir kenti sorar gibi

Arıyor, gelecek yollarının yolcuları

O ne gönüldeş, o ne sevecen.

Evrenin koynunda saklandığı yazlara doğru

Sevgi asmalarında renklenen

Hasretleri gözlerinde yaşar gibi

Hangimize bakıyor öyle

Posta trenlerinin durduğu

İstasyonlardan geçerken.

Geliyor Ege toprağının insanı

Köylerden, sokaklardan, bahçelerden

Uzun bir düşlemeyi gerçekte duyar gibi

Geliyor, çok çekmiş yılların yolcuları

Yaşamın zincirlerine kilitlenmeden.

BEN BURADAYIM

Yaşadığım uzak dağları

Çantama doldurdum da geldim

Nice kasabadan getirdiğim

İnsan gözlerini

Erimiş güneşlerin altında taşıya taşıya

Dayandım kapısına çağların.

Bir evler köylendi topraklarımda

Bir köyler çeliğime su verdi

Dağıldı şaşkın bakışları rüzgârımda

Tekfurlarla sultanların

Gaziler bir ağızdan yiğitlerken beni.

Söyle, nasıl resimler çizdim bulutlara

Deniz çiçeklerini bile kıskandıran,

Sesim nasıl seslendi salkım saçak

Söyle, nice dağlar savaş verdi bende,

Nice ırmak yatağımda doğum sancıları çekti.

Dayandım mahzenlerin karanlığına

Taş taş surlara işledim çilemi

Bir düşün gibi parçalandım evrenimden.

Ambarlarında toprağımı alıp götüren

Yelkenleri delik deşik kalyonlar

Hangi deniz mezarlığında bilinmez şimdi,

Ben buradayım.

BALIKESİR TOPRAĞINDA
BİR AKŞAM

Suları gördüm... derin, kaygısız, hoyrat.

Hangi dağdan koparıp gelmişse özgürlüğünü

Ağaçlar nasıl özümlenmiş ki çılgınlığında

Şarıl şarıl götürmeye bakıyor kendini.

Suları gördüm; şimdi sevdalanmış gibi içtendiler

Eski türkülerle çağdaş, yeni hüzünlerle yorgun

Belki savaşlar gördüler kıyılarında

Otsuz ocaksız köylerden geçtiler.

Gördüm, su gibi berrak, su gibi temizdi

Canı nereyi çekerse oraya...

Işığı avucundan dökülen dünya

Ayakta durmayı ondan öğrendi.

Geceliydim, kaygılıydım, yorgundum,

Balıkesir toprağında bir akşam

Aylardan nisan güzeli,

Suları gördüm, yenilendi umudum.

Yaşadıkça

YAŞADIKÇA

Parmaklıklar arkasına kapanmak nedir gördük

Yargıç nedir, yargı nedir, yargılanmak nedir gördük

Kaç dönemin ağrısı vurdukça gözlerimize

Bin yıl yaşamış gibi, yaşlanmak nedir gördük.

İLK GENÇLİK

Önce hapistim, sonra işsiz

Daha sonra kırk bir numarada

Uykuya dalarken geceleri

Yuvarlanıyor sanırdım kendimi

Yıldırımlar çarpmış gibi ilkyazımda.

Ve serin düşüne uzandığım ağacın

Bir meyvasını koparamadan daha

Kimselere okuyamadan içimi

Önce hapistim, sonra işsiz

Daha sonra kırk bir numarada.

SORUNCA

Neyin ağacı bu, yeşerir gözlerinde

Neyin dünyası bu, vurur dallarına geceleyin

Neyin sancısı bu, ağrısı içimize çökende

Neyin umudu bu... başımızı dimdik tutar bizim.

UZAKTAN

Belki de bendim o... sözcük sözcük, parça parça

Sokakları kirlenmiş bir kentten utanarak

Çocuklardan çocuksu ve düşlere yengin,

Yüz bin gecesi usunda basılmış gibi yorgun

Belki de bendim o duygularına dokuna dokuna.

BABAMI DUYDUKÇA

Sultanahmet mitinginde çoğalarak

İşgal edilmiş bir İstanbul’a karşı

Gözleriyle isyan ediyor gözlerimde

Şehreminili Mehmet Salih Binbaşı.

Yeni acılar duydum, yeni çağrışımlar

Kalpağında, bakışında, mavzerinde

Çocuk günlerimin avuntuları

Kurtuluş savaşı resimlerinde.

Yasaklar nereye kilitleyecek bu duyguları

Binbaşım yazıtlardan kopar da gelir

Umarsızlığın şarkısına kapıldığım akşamlar

Sarı kara bir mahpushane hücresinde.

ORADAKİ

Susmuş dağların taşların ortasında

Bin köyün adamından biri gibi

İçinde hasretin karanlık ezgileri

Duvarlara daldıkça mutlaka.

Gözleri gözlerimde kaldı,

Ağrıyor düşüncesi şakaklarımda.

Gördüm, gerçeklerle düşlerle ardarda

Direncinde sakladığı yaşamı.

Parçalanmış bir geceyi solurken

Destanında yiğitlenmişim gibi.

Duydum acılardan kalma ellerimi,

Kan içindeki ellerinin yanında.

ORADAKİ

Kendi uzaklığımdan kurtularak

Hüküm giymiş dizeler gibi

Çıktım parmaklığımdan

Kendimde duydum ellerimi.

Nicedir sessizliğimde kanayan

Acımın yorgun yüreği

Dirençlerin yıkımların ardından

Eski kaygılara götüremedi beni.

Defterlerim, kitaplarım, kalemim

Güzelliğin ustası, umudun da ustası olan

Açıldı geleceğin çocuk bahçeleri

Geceye doğru ranzamdan.

KARŞIDAN

Sen bana türkü yaktığın vakitler kederlenince

Ben sana ağlıyorum demektir

Kaç kapı kilitlendi, kaç pencere kapandı,

Uykumuzla boğuştuğumuz bu kadar gece.

ORASI

Sular ışık çiçeklerine dönüştü

Göğüs bağır açıldı evrende

Bir yiğit coşku dolandı gönlünü

Bu bahar da o pencerede.

ORADAKİ

Ne anlattımsa yaşadım

Yazında göremediniz daha

Akşamdım, akşamlarımda yarasalar uçuştu

Sestim, ulaşamadım sazlarınıza.

Ellerimde kaldı duygularım.

Burada gecemde kendimleyin

Düştüm kalktım dünya ile

Gözledim fenayı fenayı

Bir insandan bin insana

Uçtum gittim koşar adım.

ACIMIZI DOKUYAN

Her kitabın çağrışımında var olanlar

Fukara meyhanelerin puslu camlarından

Birşeyleri arar gibi görünenler

Bir bardak şarap gibi

İkram ederek kendilerini

Ne odalara doğru azalmadan

Ne silahlara doğru koşar adım

Ölümün gözlerinde yaşamaya gülenler.

Sizdiniz daha önce başka kavgalarda

Acımızı dokuyan tezgâhların ardında.

Benden Bize

YARIŞ

Durdum baktım, yaratmaksa yaratmaktı bu.

Deniz sendeyse rüzgâr bendeydi

Ağaç sendeyse güneş bende.

Çağların birbirine hayretle sorduğu

Güzelliğini tekrar sandığımız yenilikler bendeydi.

ANI KÜSKÜNÜ

Nezamanki bir istasyonu,

Bir tramvay durağını

Daha dünmüş gibi bularak gözlerinde

Nedir bu dalgınlığa düşmeler,

Sonra o yalnızlık aramalar.

Olur olmaz saatte.

Tam da soluklarda cigaraların ağaçlandığı,

Saçların ağarmaya başladığı günlerde

Anıları yaşamaya heves mi kaldı,

Dursunlar durdukları yerde.

17 EKİM 1973

Sensin sen... bu kadar Selma olarak

Bunca yıl seyrede seyrede bitiremediğim

Doğanın giysilerini giyinerek soyunarak

Bana hangi ışıklarla ödüllenmişsin sen.

KIRGIN

Kaybolmuş bulutlarımda kaç gecedir

Ben bile dağılırken unutulmaya

Tükenme korkusuyla boğuştum bir süredir.

Gücümün kaynağından damlaya damlaya.

Sussam bile karanlık bastıkça kendi kendime

Baksam bile herşeyleri yaşamış gibi doygun

Sorsam bile hangi kadın, hangi adam,

Düşünsem bile hangi çocuklarla geldim bugüne

BEN VARKEN

Yorulmak mıydı

Sessiz oyunumun geldiği nokta

Denizini arayan bir ırmak gibi

Duydum, aktığım geceleri

Yaşadım, içime yazdım,

Soluğuma dar gelen bu odalarda.

Yazdım, karanlıklar arkasında

Susmaya tutuklarken kendi kendimi.

Bir yalnızlığa yalnızlıkla karşı koyan

Gözlerimde görünmez bir sabırla

Yazdım ekmek kokan ellerimi

Çağların kanattığı topraklarımda.

Kafamın içinde kimi çıngıraklar

Yılların ağrısını çalarken

Yeni bir umudu yaratır gibi

Gölgemin gerçeğinden duvara düşen

Umutlarım ayağa kalkıyor şimdi

Ben varken var olacak bir yaşamda.

DÜŞLEME

Bir aşkı açarken bahçemde sözcükler gibi

Yaprak gönenir, kuşlar sığmaz önceki havalarına

Bir telaştır dolanır gökyüzlerini

Onca yıldız çıldırmış gözlerle bakar bana.

Böyle çocuklaştıkça ben, çocuklar kadar yeni

Ne varsa çevremde gizlemeden içyüzlerini

Dökülürler içtenliğimin aynalarına.

Ege Dalgaları

O ANDA

Bir ses vardı, bir koku dünyaları andıran,

Ne duygular, ne istekler şımarıyor göğsünde...

Yarattığın hevesi çok görme bize,

Bir tadımlık zamanı esirgeme ey coşku.

NEHİR

Tutkular mı bu yarışta başı dönmüş, esrik

Geçilmez bir saniye ile yan yana artık

Zaman ve koşul unutulmanın son sürecinde

Kırık dallarla birlikte denize vardık.

NASIL OLSA

Bırakılmış gibiyim özgür, uçarı

Ötelere sürgünüm, mavilere egemen

Bir keyifle çıkıyorum dağlardan yukarı

Ver elini bulut, tut elimi çizgen.

Ölü yılları eskinin, servilerde kaldı

Yeni gölgeler yansıyor benden bana.

Ey gözümüzü alan renk şarkıları,

Ey beni rüzgârlara bindiren uçurtma.

Düşünle aradım, kaygıyla bekledimdi

Ne acılarda kendimi saklaya saklaya...

Bir güz meyvası gibi param parça düştü,

Yorgun avuçlarıma oyunbaz dünya.

KALAN

Kaç yıl oldu, hangi dönemdi

Dağılan bir mevsim gibi havada

Duyarak yakarışların acıyan gözlerini

Çizdim yalnızlığımın duvarlarına

Belki savaştan da önceydi

Evlerin umarsız pencerelerinden

Başka sesler aradıkça ellerimi

Çocukluğum gitti, duyarlığı kaldı bana.

DÜNYA

Sonra şiir

Sürükler bir akşam denizinin kıyılarına

Yaşlanmış bir çocuğun gözleriyle bakarım bakarım

Dargın anılar gibi susmak isterim sana.

DÜŞLEME

Delişmen bulut çiçekleri mavilenmiş, sevdin mi

Çatlamış sabır, çılgınlığa dayanmış, gördün mü

Evrende bağdaş kurup oturdukça gölgem

Uzak uzak güneşlerle gönenmiş, duydun mu...

SONU OLMAYAN

İnancın umuda dönüştüğü yerde bile

Kuşkuyla dallandı ağaçlarım

Güzeldi yeniden bakmak herşeylere.

Yeşilliğin ıssız esinleri arasında

Ne yaratış hevesleriyle çiçekten tohuma

Ölümsüz düşüncelerle başbaşa kaldım.

SAKLANMADAN

Sorularla yargıların kafa kafaya verdiği

Paslanmış bir dünyanın tepesinden

Aradım, elimde bu gözleri kalan adamı

Çocukluğu, gençliği sokaklara çizilen.

Yılların hoyratça paramparça ettiği

Tutsaklığından, mahpusluğundan, özgürlüğünden

Boyundan güçlü gölgelerin peşinde belki

Adımların gerçeğine yürürdü yürürken.

N’APARSIN

Doğaya borcumuz var... ödenecek n’aparsın

Azalıyoruz, azalmak da gerçek n’aparsın

Yıllar yılı giyilmiş bir gömlek gibi,

Eskitiyor yaşam bizi, eskitecek n’aparsın.

ARARKEN

Sonra yorgun düşerdim

Eski bir odanın karanlığına doğru

Çağları taşımış gibi yorgun

Şakaklarımda içini çeken

Sözcükleri duydukça bir bir

Kalemlerle kâğıtlar bırakırdım ardımda.

Akıntıya çekilen bir kürek gibi

Umarsız

Ve nereye kırılacağımı bilmeden

Kalabalıklar yansıdıkça yalnızlığıma

Beklerdim

Birşeyler çoğalır diye benden.

Olmadık biçimler

Sorardım

Hangi ışık düşse duvarlarıma

Nazım’ın Kafka’yla kederlendiği

Bilinmez köşelerden.

ELDE KALAN

Bir gün Ege dalgalarında

Söndüm parıldadım da durmadan

Düşünce düşünce yandım evrene

Kaldım, boşlukta yüzer gibi bir zaman

YAŞAM BOYU

Şu ihtiyar kalabalığın ortasında

Özgürlüğe, hasret, güzelliğe yangın...

Erdem ağaçlarına nice fenerler yaktım,

Görülmemiş esinlerle düşe kalka.

EGE DALGALARI

Denizdi kıyılarında sürüklendiğimiz,

Solmayan, eskimeyen, yalnızlığını sarhoşluğa vuran deniz

Değişik uyumları içinde batı rüzgârlarının

Delikanlı dalgalarla dalga geçiyordu baktım.

Duyulmamış şarkıları soluğunda çıldıran

Ey tadı düşüncemde yeşeren kavram

Gençlik gibi yalnız düşlerle kelepçeli

Yaşamın arkasına düşmeyen özgür elleri

Coşkusunu çizdikçe bu rüzgârların

Görülmemiş boyutlarla bildik çıkardım.

Benimle gülerdi bu renk, bu çatı,

Sustuğum yerde evren bile durmayı arzulardı.

Vardık, sabırsız dönüşümler içinde sürekli

İnbat bile saçlarımıza değinemezdi belki.

Vardık, bakışla, düşünceyle, dalınçla

Geceyle sarmaş dolaş, şafaklarla kolkola.

Öyle bizdendi ki kıyı çizgisinden ötesi

Mavi içinde yiter, mavilerde bulurduk kendimizi.

EGE DALGALARI

II

Şu saniyelerle gelip geçen gerçeğimsi masala

Söz bir takım görüntüler getirir olsa olsa.

Bu sonrasız gidişe evrenin bile yetişemediği

Ey görkemli dönem, ey delikanlı çocuk delişmenliği

Bu mu bir dalgadan bir dalgaya uçanda

Değişmeyi dizelere dönüştüren yaşamda.

Yazıtlarda bile sözcüklere borçlu kalan eskiden beri

Usun dağlarından kaynaklanan coşkun nehirleri

Anladım, geçtiği yerde söğüt dallarından yontular bırakarak

Benimle birlikte denizlere ulaştıracak.

Anladım, Ege dalgalarında biriken sevecenliği;

Rüzgârıyla birlikte geliyor görüntünün gerçeği.

ÇOCUKLAR

Kurtulup ana kucağından

İlk adımlarının tadına varan

Çocuklar ölümsüzlük çiçekleri...

Benzetilerin yorulduğu aşamadan,

Göründüler yağmur sonu ışıkları gibi.

ŞİİR

Duyduk yaşadığımız her aşamada seni

Ne sonsuz çizgendi o, önümüzde açılan

Aldın götürdün bizi yarattın arıttın bizi,

Sözcüklerin tezgâhında esinlendiğin zaman.

ŞİİRİSTAN

Sözcüklerle büyüdük, ezgiler yarattık

Düşlerle saltanat kurduk, benzetiler yarattık.

Kurtuldum sandığın gün Pir Sultan Abdal’dan

Sevdamızla Yunus hüznümüzle Fuzuli’ler yarattık.

SOYAĞAÇ

Bir dalında yüreğimin kuşları var

Uçuşur, esinlerin ardından gelir.

Bir dalı derviş Yunus’a çıkar,

Bir dalı Galip Dede divanından gelir.

Coşkuların beslediği esinler

Korku dallarında titremesinler,

Sabrım var.. evrende kendi sesini dinler

Sözüm var.. sözcükler dergâhından gelir.

Bir Yürekten, Bir Yaşamdan

HEYBE

Doğumu Antalya’dan getirdim,

Yenikapı’nın bilmediğim bir evinden...

Binbaşım yeni gelmiş cepheden,

Anam en güzel yaşında.

Çocukluğu Topkapı’dan getirdim,

Tarhana çorbası kokar.

Bir gecesini görsem yetimliğin aynasında

Anıları durdurmak gelir içimden.

İlk gençliği İzmir’den getirdim,

Özgürlük sözcüğü yetmez anlatmaya...

Nasıl sığmış avuçlarıma koca dünya,

Kitabın biri insan, biri ben.

Denizli’den getirdiğim

Mahpushane işi bir fotoğraf..

Kayar gider belleğimden,

Ne kadar yattım, ne zaman çıktım, ne zaman girdim?

Balıkesir’den yüz köyün adamını getirdim

Gözleri hüzün çiçekleridir

Kimi kuşkuyla bakar yüzüme,

Kimi kardeş bilir beni.

Kadıköy’den kimi getirdim bilirsiniz,

Yılların eskimeyen şiiri..

Yeni çağlara birlikte yürüdüğüm,

Bilmediğim çağlardan gelen.

DALGIÇ

Kendi denizlerimin dalgıcıyım ben

Bir alışkanlığı sürdürür gibiyim belki

Soluğum son aşamalarına geldi

Geçtim durdum bilincin dehlizlerinden.

Bahçeler mi yoktu, eski ve yeni

Şarkılar mı yoktu, anılara benzer

Gemiler mi yoktu küsmüş yelkenleri

Gözümün önünde eriyip gittiler.

Bilirdim çizgen neresiydi, yol neresi

Dalardım mavilerin güneşle buluştuğu yerden

Hevesleri, coşkuları, sevinçleri

Ben yaratmışım gibi dökerdim içimden.

Ne varsa doğayla aradığım uyumda

Çiçeğe durmuş ağaçlar gibi iyimser..

Ve sesinin masalında sevdalı,

Bize özgü sözcükler getirdim koynumda.

Kendi denizlerimin dalgıcıyım ben

Bir alışkanlığı sürdürür gibiyim belki

Soluğum son aşamalarına geldi,

Gidiyorum içimdeki sesin peşinden.

AL BENİ SEVECENLİĞİNE

Ben sevdayım, al beni sevecenliğine

Ben gülüm, dallarına aşıla beni

Çocuğum ben, göğsünde büyüt,

Umudum ben, düşüncende geliştir.

Acıyım, gerçeği ararsan bende,

İnancım, coşkuyu yaşarsan bende.

BENDİM

Dalgalanmış deniz bendim kendi içimde

Sonra yorgun düşmüş denizlere dönüşen

Ormandım,

Ağaçlarım düş ağaçlarından sıktı.

Tan yeriydim

Göğsüm bağrım payını aldı güneşten

Yanım yörem aydınlığa çıktı.

Gece de bendim

Uzak uzak yıldızları getiren

Su da bendim tarlanızda

Elinizin altında kitaptım

Pencereydim odanızda,

Kurşun geçmez dizeler çiçeği

Özgürlüğüm benim

Canımın saksılarında büyüdü

Ayıplara gömülen çağınızda.

SEVGİ ORMANI

Bu sevgi ormanında

Ağaçlar gözlerimin içine güldüler

Soluğumda yeşiller çiçeklendi.

Bunca yıl özümsediğim güzel şeyler

Kirlenmiş suları arıttı denizlerimde

Garipliğimin gökyüzüne yeni maviler geldi.

Ve acıdan çatlayan damarlarıma inat

Yeni soluk yatakları yarattı yüreğimde

Sevecenliğin yarattığı hayat.

ELİNDEYKEN

Bu görmüş geçirmiş çınar

Ve keyfince akıp giden su

Yollarda çocukluğumun kokusu

Küpelenmiş ıhlamurlar.

Yalnızlığı koluna tak

İçine çek baharı...

Hayal kur, düş gör,

Elindeyken yaşamak.

YOK MU BENİM ŞİİRİMİ YAZACAK

Var mı benim şiirimi yazacak

Soluğum düşünce gücünden

Hangi kavgada kanadığı bilinen

Yorgun ellerimi, yüreğimi yazacak.

Benim bu.. Buraya kadar getirdiğim,

Yıllar boyu acıların ateş dansında.

Ölümünü arayan bu çağın ortasında

Usanmadan çeliğine su verdiğim.

Benim bu.. Gözlerinde evrenin fenerleri

Yoksul evlerin camlarında ışıyan

O yanı gömütlük, bu yanı zindan

Direnmenin ustası, çilenin piri.

Yok mu benim şiirimi yazacak.

Soluğum düşünce gücünden.

Hangi kavgada kanadığı bilinen

Yorgun ellerimi, yüreğimi yazacak.

ELİNDE SENİN

Gecenin karanlığında bir yol bul

Sokağımı ara, yokuşumdan in

Gölgemi görürsen penceremi vur

Anıların feneri elinde senin.

Bezginlik mi saran kentimi,

Burama kadar dayandı işte...

Mağaralara kapanmış gördüm kendimi

Haramiler arasında bütün gece.

Neydi bildik acılarla gelen,

Kapattı kapımı, penceremi...

Işığımı söndürdü, tuttu elimden,

Sayrılıksa bu, n’apacağı belli mi.

Gecenin karanlığında bir yol bul

Sokağımı ara, yokuşumdan in.

Gölgemi görürsen penceremi vur,

Umarların feneri elinde senin.

BURDA KALAN

Anımsama yeter mi

Bilirsin sen...

Kalan kaldı arkamızda

Bir defa geçilen yollar gibi

Unuttuğumuz günler

Nerde şimdi,

Nerdesin sen.

Beklemekse bekledindi

Eksile azala..

Yürümekse yürüdün,

İyi kötü zamanlar gördün

Saatler durmadı,

Trenler bastı gitti

Burdasın sen.

KALIR

Her sabah yeni bir adam

Doğmasa içimde

Yaşam mı değişir,

Adamlar mı kalır.

Yürekten duymasam

Başka bir gün olduğunu

Kan mı gelir damarlarıma

Elde umar mı kalır.

OZAN

Titreyen gölgeler gibi duvarda

Yalnızlığın kuşları kanat çırparken

Geceler nereye uzar

Acılar nerede birikir

Ağıt mı yakılır,

Türkü mü söylenir

Bir ben duyarım bu diyarda.

Hangi tren geçse, hangi tren

Güneye mi gider, doğudan mı gelir

Kış günleri uzak istasyonlarda

Unutulmuş resimler gibi dargın

Bakarlar eskimiş pencerelerden

Gözlerinde biriken sitemi

Bir ben görürüm bu diyarda.

BEKLERKEN

Beklerdi

Galiçya’dan Yemen’den.

Bir mektup... yaşam umudu,

Ölüm haberleri geldi.

Beklerdi

Dumlupınar’dan, Sakarya’dan,

Bir mektup... kuşun kanadından,

Kurtuluş haberleri geldi.

Ben de bekliyorum

Düşünerek, yaratarak...

Ne gibi? Nasıl gibi?

Çileye boyanmış gecelerde.

Sen de bekliyorsun

Aç açık, içine kapanarak

Sen ne bekliyorsun,

Gözlerin pencerelerde.

ESKİ İSTASYONLAR

Eski istasyonlar

Eski hanlara benzer

Yıpranmış kapılarından

Ahmet çıkar

Mehmet girer

Cigara ve gurbet kokusu

Yakar gözlerini...

Ağır ağır geçer zaman,

Gecikmiş posta trenleri gibi

Dumanı içine işler

Basılmış seferberlik köylerinin

Hüznü çöker geceleri

Yalnızlığın boşluğunda

İçine yitme korkusu gibi

Karanlık duygular düşer.

EMEĞİN ÖYKÜSÜ

Kitaplar ellerimle öykülendi

Düşlerim vurdu şiirler denizine

Eski ezgilerle coşkulanan

Sesimdir, çağları delip geldi.

En güzelle en yaşayan

Gözlerimden aldı rengini

Meriç köprülerinde

Alın terim karıştı suya

Santim santim ellerimde büyüdü

Süleymaniye ve Aya Sofiya.

Kaç iklimin toprağı bağrına bastı beni

Ustalığıma kefil olur tarihler,

Kaç dönem içimde savaş verdi.

Utkularım çağımın türküsünü söyler,

O türküler tezgâhında dönüyor şimdi.

TARİHÇE

Ben de yaşadım, baba’nem de yaşadı

Seferberlik, mütareke, savaş...

Nasıl evden ocaktan olduk,

Çocuklar niçin yetim kaldı.

Ben de gördüm, baba’nem de gördü

Açlığı, kırımı, arkadan vurmayı...

Okuyup yazmadan önce öğrendim

Onlar nasıl yaşadı,

Bunlar niçin öldü.

AĞAÇLAR

Bilinmez biçimler çiziyor

Havada sesi...

Kimi çiçeğe durdu,

Güzellendi kimisi.

Çağları emziren toprak

Çöllenirken acıdan

Kimi kurudu kaldı,

Ölümü yendi kimisi.

ELLER

Çocukluğun Topkapı’larındaki

Terkos çeşmelerinde

Bir çocuğun elleri üşümüşse soğuktan

Nasıl da çağırır yanına beni

Ellerini avuçlarımda görmek ister.

Gençliğin kordonboylarında,

Zeybeğimin elleri

Özgürlük resimleri çizerken havada

Nasıl da çağırır yanına beni

Ellerini ellerimle birleştirmek ister.

Acılar karanlık duvarlarında

Gözleri geleceği dokuyanların

Bilirim, umar arayan elleri

Nasıl da çağırır yanına beni

Gözlerimde yaşadığını görmek ister.

Tezgâhın hırçın kalabalığında

Soluğunu bile kendine ayıramayan

Yorgunluğun kardeşlik kokan elleri

Nasıl da çağırır yanına beni

Ne kadarım, nereye kadarım, bilmek ister.

YAŞAMI ATEŞE VERMEYİN

Bahçeler çiçek kokarken henüz,

Ağacınız varsa sizin

Masalınız varsa sizin

Masal ağaçları yapın kendinize

Seven şarkılar söyleyin.

Yelkenlere rüzgâr dolarken henüz

Deniziniz varsa sizin

Masalınız varsa sizin

Masal denizleri yapın kendinize

Yeni çizgenlere doğru gidin.

Kadınlar ana olurken henüz

Silahınız varsa sizin

Masal silahları yapın kendinize

Yaşamı ateşe vermeyin.

ŞİİRLER

Çilesine yandığım güzelliklerin

Kıyasıya yarıştığı bu yerde

Düşen benim gölgemdi suya

Soran benim gözlerimdi

Arayan bendim, tezgâhında gecelerin

Düşe kalka, güle ağlaya.

Şiirler ki uğruna buralara gelmişiz de

Nasıl yiter, nasıl kalır elimizde.

Yaşarım, direnç nedir, yiğitlik nedir

Hangi tren kayar gider raylardan

Ben neler görmeye başlarım

Duyarlığım nasıl gelişir

Aynama ışıklar yağdığı zaman

Yaşarım, direnç nedir, yiğitlik nedir.

Şiirler ki, umar bulur geleceği düşleriz de

Kimi yiter, kimi kalır elimizde.

Dizeler güzeliyle birlikte gelir

Anamın yemenisindeki süs çiçeği

Gelinlik kızların sandığında çeyiz

Küçücükten kulağıma söylenmiş masal

Gücümün bordasına vuran deniz

Dizeler güzeliyle birlikte gelir.

Şiirler ki uğruna hapislere düşeriz de

Hangisi yiter, hangisi kalır elimizde.

Benden Sor

GENÇLİK

Irmağımda başımın döndüğü yıllardı

Geçtiğim her yerde benden bişeyler kaldı.

Benimdi tüm ağaçları düş ülkemde

Serüvenlerle sarmaş dolaş ülkemde

İlkgençliğin gizleri coşkuya dönüşürken

Yaşama bir yelken gibi açıldığı sezilen

Unutulmaz sevinçlerin peşindeki

O adam, özgürlüğünü bana yedirdi sanki.

Irmağımda başımın döndüğü yıllardı,

Geçtiğim her yerde benden bişeyler kaldı.

GÖRDÜKÇE

Her gece, her gece nal seslerini duyduğun

Karanlığın döl yatağında biriken bozgun

Bu kanlı düğünde susmak nedir bilmeyen

Cinnetin koynunda sesleniyor gibi gelen

Yenilgiler tohumu, korkunun kılıçartığı

Tarihin mezarlığına atılmış çöp sandığı

Yarasaların pelerinleri gibi çevreyi saran

Ölümcül zehirlerin kokuştuğu buhurdan

Hangi tomurcuğun kanına susadın da

Bela çiçeklerini büyüttün koynunda.

“SAHRAYI KEBİR...”

Sorar, kuşkulandırır... ezberime geçer,

Uykumu basar, içkiyle birlikte gelir.

Buharlaşan bir ırmaktır içime çöker,

Garip bir mum gibi karanlığımda erir.

Çözülen, parçalanan ne varsa dağlarımda,

Acımış çiçekler gibi heybemde hüzünlenir.

Ben miyim kendi özleminden yetim kalan bunca yıl,

Bu baldıran ormanı, bu sahrayı kebir.

BENDEN SOR

Bunca acının çiçeği içimde büyüdü

Mahpushane saksılarındaki baharı benden sor...

Kulak ver gecenin sessizliğinde ağan sese,

Ölümcünün böldüğü uykuları benden sor.

Silahlar doğanın yüreğini arıyor durmadan,

Bu kan kokusunun ürettiği soruları benden sor...

Gördük ki, türkülerin sonu yok dilimizde,

Kopup geldikleri dağları benden sor.

ARATIR

Eskimeyen aşklar gibi göğsünde çarparken

İçinin gökyüzündeki havayı aratır.

Uykuya en yakın anında insanoğlunun

Yörüngeye girmeyen bir dünyayı aratır.

Ustur düşünür, düşünmek istediği doğrultuda,

Özgürlüğünde aşeren sevdayı aratır.

Bilmem mi, böyle durduk yerde esen nedir,

Yirmidört saat geçmeden Selma’yı aratır.

Ağıtların
Türkülendiği Yer

AĞITLARIN TÜRKÜLENDİĞİ YER

Ağıtların içimde türkülendiği yer

Kimselerin bilmediği yer

Eski yetim çocuk duyarlıklarından

Ağaçların ayakta kaldığı orman

Uğultusu korkuya mı dönüşür gene

Olsa olsa ben düşünürüm gene

Gizlerim bunca yıl kimsenin bilmediği yeri

Ağıtların içimde türkülendiği yeri.

EĞER

İşe sevgi karışsaydı eğer

Ana kucağını anımsardın

Sıcak, derin...

Kokusu dünya değer.

İşe acı karışsaydı eğer

Koltuğunda ekmeği

Yorgun dönen adama

Uzanırken ellerin

Çocuğu anımsardın.

İşe düşün karışsaydı eğer

Sözcükleri anımsardın

Abece’nden bu yana

Ne anlamı yiter,

Ne güzelliği...

İşe ozan karışsaydı eğer,

Ölüme acıkmazdı bu kadar ölümlüler.

HANGİ

Hangi dizeyi kursam

Sitem eder, gözlerimi arar,

Acısı yüreğimde vurur.

Hangi dönemi ansam

Oradan rüzgâr, buradan yağmur,

Üşümüş kalmış bahar.

HANGİMİZ

Bu gözlerin ardındaki insanı

Sen mi gördün, ben mi gördüm.

Taşıdı bunca yıl dünyayı sırtında

Yuvarlanacak gibi iki büklüm

Sen mi duydun, ben mi duydum.

Yanıyor göğsünün üstünde kurşun yarası

Ağaç değil bu düşen, insan yavrusu

Güpegündüz caddelerin ortasında

Sen mi vurdun, ben mi vurdum.

SEVİNÇ’E AĞIT YERİNE

Son defa nerede gördüm kimbilir

Belki Şevki’yi götürdüğümüz zaman..

İlk defa nerede gördüm kimbilir,

Sürgünler, hapislikler geçti aradan.

Son defa nerede konuştu kimbilir

Elinde hangi kitap, hangi dergi vardı..

İlk defa nerede konuştu kimbilir

Yüreğiyle Toroslu, sesiyle Adanalı.

Son defa ne düşündü kimbilir

Yuvarlanır giderken acıların bittiği yere,

İlk defa ne düşündü kimbilir,

Bakıp bakıp, adını seslenenlere.

KAN KUYUSU

Sözün gücüne inanmayı yitirmeden

Ölülerimizin adıyla birlikte içimde ürperen

Bir utanç gibi saran duyarlığımızı

Hapis yatmalara, sürgün gitmeye benzemeyen

Bu kan kuyusu.. uzak, korkulu, derin

Ne zaman alınacak elinden haramilerin.

BAKINCA

Gün ortasında karardı şehir

Kirlendi sokak, kapandı çizgen

Bela limanlarına döndü deniz,

Bu nasıl beğeni, ne biçim dümen.

Baldıranlar çiçeklenmiş bahçede

Havada zehir kokusu

Neye dokunsan kan içinde

Kan yağıyor gökyüzünden.

KİMLER

Sular kesilmiş ırmağımda

Ne kokular alıp götürüyor şehri,

Acım var.. boğazımda elleri,

Bir yürekten, bir yaşamdan.

Unutulmuş aynalar gibi kirli

Anılar da yansıyor bana..

Kimler uğramış ki bozguna

Hem yürekten, hem yaşamdan.

Dörtlüklerle

ARARSAN

Dağ yolları gibiyiz, uzağa düşeriz

Ararsan şiirin gurbetinde ara bizi.

Belki rüzgârımız ses verir bir dizeden,

Belki bir imgeye vurur düşlerimiz.

ACILARIMA YÖN VEREN

Ne zaman ellerim kirlenmişse yaşamaktan

Kendimi bıraktığım denizlerde

Bana dönüşümlerin türküsünü söyle,

Acılarıma yön veren kaptan.

YANGIN

Direnç çeşmelerinin aktığı o yangında

Duyarak sesinizin bile kavrulduğunu sıcaktan

Soluğun kesildiği yere geldim ağlamaktan

Kendimi ararken sana ulaştım aslında.

BURAYA KADAR

Gölgenin simgesi duvar ve tavan

Gerçeğin simgesi içimdeki adam.

Benimle geldi buraya kadar,

Benimle gidecek buradan.

BİRİLERİ

Hangi özlem ayakta tutar bizi

Büyüyen kentlerin sarhoş kalabalığında

Birileri durmadan bişeyler koparır bizden,

Birileri durmadan bölüp parçalar bizi.

ZORUNLU

Her gece, her sabah dünyanın kelepçesinde

Bir yanım acıları şarkıya dönüştürürken

Bir yanım hesap soruyor düşüncemde,

Niye benim gözlerim, niye benim kafam, niye ben?

DÜRBÜN

Buğulu aynaya yansıyor birbir

en uzaktakilerle en yakındakiler.

Elindeyse geçmişe doğru ilerle,

Elindeyse dürbünü tersine çevir.

BUNCA YIL

Bir güzellik başka birine dönüşsün

Kendinden kopanlar kendilerine dönüşsün

Bunca yıl heybemde topladığım sözcükler,

Duyarlığımla sevişsin, şiirlere dönüşsün.

SEVGİ RENGİ

Yörüngemde mevsimler donandı çiçeklerimden

Bulutlar kıskançlığa durdu aydınlığımda.

Toprağın hasreti dudaklarımda yandı

Erdem ağaçlarına su verdim bunca yıl,

Acının değirmenleri sevgi rengine boyandı.

BOZUKÇALAR

Es bakalım uyumsuzluk

Çal bakalım bozukçalar.

Bu dev sütü emen düzende

Çılgınlık nereye kadar.

ARARKEN

Yeşillerin griye dönüştüğü bu yerde ben

İçimde yaşlı rahibelerin hüznü.

Üşümüş serçeler gibi küçüldüm kaldım,

Mevsim ağaçlarını ararken.

UZAKTAN

Uzaktım, dargın gibiydim birilerine

Tek umut kendi kendimi aramaktı,

Akşam renkleri soyutlarken yüzünü,

Denize vurdum, o maviler şenliğine.

PENCEREDEN

Sofya’yı yağmurdan sonra gör sen,

Doğanın göğsünde sakladığı ışıklar

Nasıl imgeler yaratıp geçiyor,

Ihlamur dallarının küpelerinden.

KARADENİZ SEVİNÇLERİ

I.

Kafkaslara bile tepeden bakıp sana inerken

Özgürlük özlemlerini tutkuya çeviren

Dalga mavisi aydınlığın donattığı yapı

Demli kokular getirdi Rize’nin çay bahçelerinden.

II.

Doğaydı yükseldikçe değiştiren bizi

Doğaydı güzelliği şaşkınlığa dönüşen

Maviler Kafkas yeşilleriyle dalga geçti

Gözümün önünde bulutlarla sevişen.

ZOR GEÇİT

Dalgalarım kıyı arıyor dövecek

Kederden, acıdan, karabasandan..

Düşlerim bulut arıyor geçecek,

Ölüm bulutları arasından.

YORGUN YÜREK

Bir solukta yaşadım ve tükettim tümünü

Bir solukta gördüm elli üç yılda gördüğümü..

Sonunda yorgun yürek “duy..” dedi işte,

Sessiz sedasız gidilecek günü.

NİCEDİR

Nicedir soluğum rüzgârlıyor

Delinmiş yelkenleri.

Siz bana bakıyorsunuz,

Bırakıp ölenleri.

IŞIĞIMIN DAMARLARI

Şu görüntüye bak, gözün gönlün açılsın

Yüreğimin kayalarını gör, umutlan.

Al alacağını ışığımın damarlarından,

Duy duyacağını, özgürlüğüne kan gelsin.

GECE GÜNDÜZ

Uyudum hiçbiri silinmemiş gibiydi

Sözcüklerin dudağında kalan öpüşler.

Uyandım başucuma üşüştüler

Her biri başka bir sevdayı getirdi.

Uyudum coşkular sesleniyor gibiydi

Özgürlük türküleriyle yeni baştan.

Uyandım... saz, horan, çengi

Sabahımda yaşamı gülüştüler.

Uyudum bendim, uyandım ben

Eskimeyen anıların büyüttüğü

Bin yıllık yangını, kanlı düğünü

Yüreğinin dağlarında söndüren.

Ökselerin Yöresinde

MERDİVEN

Kırlarda dolanan bir sürgün gibi

Gerçeği yalnızlığımda aradım.

Kervanlar gitti, trenler gitti

Ben kaldım gurbetimde, ben kaldım.

İşte bak, kâğıdın bir köşesine çizdiğim

Silinmez dünyası kanayan resminde.

Çiçeğe duran mayısların birinde

Kalabalığın elinden tutuyor elim.

İşte kilit, kelepçe, pencere duvar

Bin yılın açmazını kendinde deneyen

Birileri coşkumu istiyor benden

Uzaya tırmandığım merdivende.

BİZE KADAR

İşte bir gün ki eskilere benzemeyen

Bulutların saçları bile suda.

Bu yeri, bu renkleri, bu zamanı

Başkaları da gördü Karya’da,

Çilelerin yumağında yaşamı seven.

Belki aşktı.. ölmüşlüğü yırtarak

Yatağına çekip alan seni beni

Bildik saat koyverince dümeni

Mevsimler gibi döndü dünyada

Kaç kadırganın peşine düştüğü merak.

Belki elimizde kalandı eskilerden

Ezgiye vurmuş duyarlıklar gibi.

Kırbaçların gizlendiği köşelerde

Doğanın bile çok gördüğü özgürlükleri

Kendine dönerek gönlünce seslendiren.

BİRİKEN

Bir de ben vardım elinden geldiği kadar

Sözcükleri sokağınızda arayan biri

Rüzgârdım.. ağacınızda dalgalandı sesim.

Çizgi oldum çocukların resimlerinde

Eskiyen karanlığa ışık getirdim.

Kaç gözyaşı gülü varsa dünyada

Hasretimin büyüttüğü sabırda güllendi.

Ölümcünün yarattığı korkuya inat,

Kuşku oldum, gerçeğe vardım sonunda

Ey en zorunlu geçit.. ey en büyük beklenti.

Dargın bir bahar gibi kapanıyor içine

İşte bu.. bildiğimiz öyküde sürüp giden.

Dağılmalar, çözülmeler, eriyen kafdağları,

Kalbim soluk al, sönen her bir damara karşın

Yaratmak zorundasın yeniden bir damarı.

Bir de ben vardım.. düşünebildiği kadar

Aldığı yaraya içerleyen biri.

Yaşarken görünenleri

Sorarken büyüyenleri

Yıllar yılı heybesinde biriktiren.

BİRLİKTE

Birlikte rüzgâra tutulmuş gibiydik

Esir, sahip mahpus ve gardiyan.

Atlayıp ezgilerin atlarına

Ulaştık düşlediğimiz çizgene kadar.

Belki bir bulut yağmuru yaşama çevirir,

Bir çiçek sevinirken tomurcuğuna.

O dervişler düşünür zamanlarını

Bilgelerle birlikte ayağa kalkar.

BİTMEYEN

Neyin sesidir bu

Geceyarılarına kadar.

Bu yitirip buluverme duygusu

Bir özlem çığlığı gibi

Birikir coşkularımda

Dayanır gelir, kapına kadar.

Neyin sesidir bu

İstanbul örtünür giysilerini

Evler gizlenir, sokaklar susar.

Tam şeytanın saati korkularımda,

Melekler şarkıma hazırlar beni

Gücümün sonuna kadar.

KORKULU TAKVİM

Heveslerin atına bindirdiğim

Doludizgin geçip gittin önümden

Korkulu öykülere boyandı takvim

Şurda gerçeğin kaldı, burda gölgen.

Odandı, kitaplarındı, gençliğindi

Günlerin aynasında tozlanır gider.

Seni nerelerde arasın şimdi

Akşam vakti yolunu gözleyenler.

ÖKSELERİN YÖRESİNDE

Her dize bir köprüdür şiirimde

Unutulmaz anılara geçilen.

Yıpranmış bir kıyıda yazlar göçerken

Özgürlüğüne sevinen denizin sesi,

Yazmışım yankıları kalmış cebimde.

Ökselerin yöresinde kuşlar gibi

Direnci dudaklarında ürperen.

Uçan, uçamayan, tuzağa düşen

Birini bekliyor çağın ölümcüleri,

Soluğuma düşman gibi tepemde.

SENİNLE

Söz yenisine dönüşüyor seninle

Sesinin tezgâhında türkülenirken

Ansızın bir gerçeği yaşar gibi

Denize vuran kıyıların güzelliğinde

Kuyulardan gökyüzüne egemen.

Seninle coşkuyu ve korkulanı

Bir giz gibi sorularda yanıtlarda

Nasıl sevgiye boyardık bilsen

Mavinin kendine en yakın olanı

Ölümü yansıtmayan bulutlarda.

Su taşır gibi akşam çeşmelerinden

Yoksunluğu yorgunluğu bölüşen

On yedi yaş gerçeği masalında

Seninle Orhan Kemal’in sokaklarında

El ele tutuşan, göz göze gelen.

Seninle, ey beraberliğin güzeli

Oralarda, parmaklığın ardında

İhtiyar damarlarında çağın

Düşünceye sığmayan saniyeleri

Biz değil miyiz sırtımızda götüren.

ARARSAN

Doğanın gerçeğinden

Bir soluk gibi geçtik

Duyur kendi sesini

Sesimizi ararsan.

Ozandık, ezgiciydik

Irgattık, emekçiydik

Hüneri kendinden sor

Sazımızı ararsan.

Ellerim vardı.. senin de var

Yaratır, güzellendirirsin.

Zindanı saraya çevirirsin

Gücümüzü ararsan.

Acımızın ezgileri

Parmaklıkları aşar

Öyküler gerçeğinde

Öykümüzü ararsan.

Anca bunlar birikti

Dağarcığımızda işte.

Yolun burasındayız

Yolumuzu ararsan.

ÇOCUKLAR

I.

Her bir dalında memleketin

Açar bulut çiçekleri gibi narin

Elleri, ellerine benzemez

Olan olmuş gözlerine

Uzak, yoksul, yetim

Üstelik yedi düvele borcu var.

Neylersin, oyunları gülüşleri eksik kalanlara,

Çocukken çocukluğu bilmeyenlere.

II.

Dün babasını bekledi

Çocuklardan gizlenerek.

Bugün gene bekliyor,

Gözüne uyku girmedi.

Duraklarda, kapıların önünde

Kırılmış kolu kanadı..

İçi yandı beklemekten

Gelen olmadı.

Görürsek sabırları tükenmeyenleri,

Babaları yaşarken öksüz kalanları.

BAKIŞLAR

Hastanın bakışı, içimize işleyen

Bugün yarın söneceğini bildiğimiz

Göz göze geldikçe çaresiz kaldığımız

Alıştığını istiyor evrendeki yerinden.

Gördün mü, sen bile vardın omuzlarında

Mevsimler boyu gün yüzüne hasret

Yüzyılların zindan rengine boyanmış

Mahpusun bakışı zincire vurulurken.

Çocuğun bakışı.. iskelelerde,

Nerdeyse görmeden geçtiğimiz.

O yanı küfür.. bu yanı polis,

Neyi yalvaran, neyi isteyen.

İşçinin yarattığına bakışı uzaktan

Vay güzellikler çilingiri vay.

Ellerini görüyorsun ellerini

Hangi kapıyı açsan.

SELÂNİK DİZELERİ

I.

Karşı kıyıları aradım bir sabah vakti

Selânik kordonunda rüzgârları içerken.

Takıldım martılarla gemilerin peşine

Şimdiden özlemeye başladım memleketi.

II.

Hiç yaşamamış gibiydiler o günleri

Dağların yüreğinde kanayarak

Arkadan vurulanları

Kurşuna dizilenleri

Türkülere gömmüş gibiydiler.

III.

Duyduk, oyun havalarından taşıyordu

Gördük, eski hapislerin gözlerinde

Sustuk yaralı dağlarından geçerken

Susadık kara sıcağında sürgün adalarının.

Yaşarız bir daha Lambrakis’in anılarını,

Ağlarız bir daha gecenin bir vaktinde.

KAPILARIN ÖNÜNDE

Ne soracaksan ellerimi ara

Dinle gözlerimin içinde yorulmadan

Bu korkulu zamanın öyküsünü

Kanıma karıştığın her görüşme günü

Neyi duyarsan sustuğun zaman

Nereye koşarsan uçar adım

Kayıp giden özlemlerin şafağında

Sen ki meydan okuyan karanlıklara

Ben ki karanlık ülkelerin sürgünü.

DUVARINDA

Duvarında gölgemize rastlar gibi

Biz sorarken, ararken dünyamızı

Hangi çileye alışmıştı ellerin

Neleri anımsardın durmadan

Neden korkardın geceleri

Kimleri beklerdin gelsinler diye

Hangi sevinçler umutlandırırdı seni

Kapandığın yerde umarlı umarsız.

Duyguların... renklere geçen zaman,

Ararsın gelmişini geçmişini

Kendine sığmıyor gibi dalgalandıkça

Birikmiş özlemlerin hesap verdiği

Duvarında gölgemiz gibi kalan.

YALNIZLARIN DAĞLARI

Yalnızların dağlarına kar yağar

Köylerin yolların bittiği yerde

Çakmaktaşı, çıra, petrol lambası

Deftere kitaba sığmayan çağlar

Üzerime geliyor bu günlerde.

ÖYKÜMÜZ

Delinmiş bir gecenin yıldızları gibi

Değişik esinler duyuran bana

Doğanın, sesin, kokuların etkileri

En eski kadehlerde söner yanar

Öykümüze uzanan okyanuslar.

GİZİ ÇÖZÜLEN

Kendime en yakın olduğum zaman

Sorular başlardı kaçamadığım

Bendim aradaki, bendim şaşıran.

Başlardı eski sesler gibi tanıdık

O esin kaynakları, o bilmeceler

İlk ezgiye kapılmış gibi

Flütlerden kemanlardan

Etkisini içimizde gizlediğimiz

Karşımızda ötelere sürükleyen bizi

Karşımızda rengine küstüğümüz gece

Belleğimizin anılara çizdiği

Gizi çözülen kuyu, sonu görünen tavan

Gemilere göz kırpan fenerler gibiydi

Bizimle birlikte sallandığı zaman.

SORULARDA

Kimdi kavuşturan göğsünde ellerini

Yalnızlıkta, korkuda, sevgilerde.

Toprak mıydı, bulut muydu, su muydu

Doğasında saklayan seni beni.

Soru muydu, yanıt mıydı kuşkulanırken

Sözün güce dönüştüğü bu yerde

O yanardağ, o ışıklar, o deprem

Yaşam mıydı, ölüm müydü, umut muydu.

ÇAĞLAR BOYU

Geceye hazırlanan ormanlar gibi

Bir gerçeğim bir gerçeğe dönüştü benim.

Ses aldım uzayımın ağaçlarından

Renk verdim.. ışığımla dokudum seni.

Uçar adım benden çıktım sana geldim

Bir gözüm gülerdi bir gözüm ağlar..

El verip kendimi bulduğum zaman

Tanrılar karşımda dövüştü benim.

ÇAĞDAŞIMIZ

Bir gördüm başına dizeler üşüşmüştü

Delişmen düşlerden elinde ne kalmışsa.

Bir gördüm kafayı bulmuşla üşütmüş arası

Caddeler tıkanmış öfkesinden.

Bir gördüm yapışmış gibiydi tutkularına

Özgür mü, tutsak mı belli değil.

Bir gördüm şairdi, düşünürdü

Sakalında kanıyordu yarası

İnat olsun diye çağına.

SUNA KAN’I DİNLERKEN

Çiçektim

Geldiler kokladılar beni

Hayaldim kurulmuş gerçeğin atına

Buluttum

Herkesin düşüne bir mavi

Çevreydim alışılmış

Yolculuktum özlemi çekilen

Batıydım, en uzak batı

Doğuydum.. gerilim, merak, serüven

Çocuktum oyun düştü payıma

Ana oldum

Mahpushane kapısı görmedim hiç

Baba oldum

Utanmadım çocuğumun gözlerinden

Zamandım

Gölge düşmedi anılarıma

Aşktım doğaya dönüşe dönüşe

Çiçektim

Buluttum

İnsandım

Sesler rengini verdi bana.

SEVİNÇ

Seviniyorum

Sanki keder nedir bilmedim

Denize doğru attım ilk adımlarımı

Vuruldum

Gün görmüş teknelerin serüvenlerine

Kaç fırtına akşamı

Ötelerin içinden çıktım da geldim.

Seviniyorum

Sular götürüyor beni, sular..

Seviniyorum

Yıldızlardan yıldızlara düşlerken uzayı

Ağaçlarda çiçek gibiyim

Kuşlarda sevi gibi

Şu perdeyi aralamak geçse içimden

Geleceği görecek gibiyim.

Seviniyorum

Mahpushaneyi ve sarayı

Silen de benim yazan da.

Seviniyorum

Okudum, dinledim, gördüm.

Ölümsüzler başucumda yaşadı

Kendi uzaylarımda volta vurdum.

Ezgileri dinlerken

Gördüm, denizleri, ormanları..

Nasıl doyumsuzdular,

Seviniyorum

Tırmanırken dağlara

Seviniyorum

Dağlardan inerken.

Kitabı, ezgiyi, doğayı,

Canım ölesiye çekiyor daha.

Seviniyorum

Ne zamandır yaşamadıklarımı

Yeniden seyrettim sinemalarımda,

Bendim..

Ey bunca acıyı dirence dönüştüren birikim

Seviniyorum,

Sevgiden başka bir şey bırakmıyorsun

Ardımda.

Kendileri

KENDİLERİ

Resimlerde kendileriydiler

Bizler gibi dalgın, kederli, gülümser.

Zamanı dolduran görüntülerin ardında

Başkaları çoğalıyor zamanlarında.

Birileri perdelere yansıtıyor durmadan

Anıların gözbebeğine vuran

O eski sahneleri, eski şölenleri,

Işıklar, giysiler içinde görünenleri.

Ulaşılmaz köşelerinde belleğimizin

Biri şamdan tutuyor oyunumuzda bizim.

Biri nasıl bütünleşiyor ötekilerle,

Susarak konuşarak yarattığı etkilerle.

Gözler var.. uzaklardan algıladığımız,

Ofelya’nın gittiğini birlikte gördüğümüz.

Resimlerde kendileriydiler,

Bizler gibi dalgın, kederli, gülümser.

ÇAĞRIŞIMLAR ARASINDA

Bir pencere açılır bir perde kalkar

Ahşap evin taşlığında takunyalar

Duruşuyla dile gelmiş gibi yakalar bizi

Yalnız odalara sığınan yetimliğimizi

Korkuyla andığımız geçmiş yıllardan

Göz açıp kapayıncaya kadar bir zaman

Koparıp sergilemeye çalışır da

Anamı getirir çağrışımlar arasında.

Bahçeye çıkarken, merdivenden inerken

Sevginin tanrıçası yüreğini emziren

Yüreğinde taş gibi sabırların güzellendiği

Balkan savaşları, seferberlik ekmeği.

Sonra benim kederlerim... son döneminde

Işığı kilitleyen kapıların önünde

Bir pencere açılır, bir perde kalkar

Ahşap evin taşlığında takunyalar.

YARIŞ

Bir gerçekte bir gerçeği andıran

Denizin tarihiydi elimizde kalan

Eski teknelerin izinde çözülen gizi

Ararken yaşadık aradığımızı

Renkti... insan gözlerinin derinliğinden

Mavilerin kızıla boyandığı çizgen

Duygularımıza yansıdı coşkulandık

Doğayla buluştukça kendimizdik artık.

Tutkuydu.. bilinmez ateşlerle söner yanar

Heveslerin çengisinde sesler ve parıltılar

Sınırsız bir zamanı sürdürürken nasılsa

Tutkuydu yaşanmışla yaşanacak arasında.

Ve yanıttı gerçeğimizden... ve düşündü

Çilekeş ozanların düşünde gördüğü

İmgelerin bize kadar geldiği yer

Eskilerin önündeki yeni tekneler.

OZANCA

Denizlere karıştım, gökyüzüne elim değdi

Çağımın suratına tükürmek elimdeydi.

Açardım çağrışım bahçelerini.. değişik, delişmen,

Dünyamızı sözcüklerle kurardım dilersem.

Başım sıkıldıkça avuntu simgelerimdi benim

Sözcükler, pisliğe karşı görünmez siperlerim.

Ben vardım.. kimdi savaş şarkıları söyleyen,

Ben vardım.. Neydi atom, neydi hidrojen.

Yalnızlığımda ne duygular gelişti bilir miydiniz,

Uzak kaldınız, uzak kaldınız, uzak kaldınız.

Denizlere karıştım, gökyüzüne elim değdi

Çağımın suratına tükürmek elimdeydi.

İstanbul Duyarlıkları

BİR DAHA

Bir daha geçersem Galata köprüsünden

–Adımları özgür bir öğlen sarhoşu–

Bir daha vurursam Yüksekkaldırıma

–Sağım solum çengi kıyamet–

Bir daha şaşarsam Süleymaniye’de

–Ölümcüyü görmezlikten gelerek–

Bir daha çıkarsam Çamlıcalara kadar

–Sağım solum özgürlük yeşili–

YENİ GELEN

Az önce indi trenden

Vurdu sırtına yorganı.

Çağları yüklenmiş gibi geçti

Haydarpaşa köprüsünden.

Cebinde kimlik cüzdanı

Korkuyla açtı, çabucak gösterdi..

Türküsü dağlarda söylenen,

İşte İstanbul’a geldi.

OSMANLI

Sokakta korku egemen

Çarşıda altın para.

Bir kuruş düşse kesemden

Ekmek götürsem çocuklara.

Sabahtı evden çıktım

Kahveyi basmış seninkiler

Ürkerek kendi gölgemden

Düştüm arka sokaklara.

Akşam oldu döndüm n’açar

Polis muhtar hanemdeydi.

Ha Hürriyetten önceydi,

Ha Hürriyetten sonra.

MÜTAREKE

Kısılmış lambalar gibisin

Baktıkça eskileri anımsatan

Elimde mütarekeden kalan

Son öyküleri korkulu günlerin.

Bir sokak.. Kocamustafapaşa’dan

Cumbası, penceresi dökülen evin

Kapısında biriken devriyelerin

Gölgeleri büyüyor durmadan.

Başıbozuklar, asker olanlar

Tophane’den Galata’ya seslenin.

Takalara gemilere yol versin

İstanbul’u yüreğinde duyanlar.

YEDİKULE

Her geçişte Yedikule’den

Can evimde duyarım

Zindan ne demektir, cellat ne demek

İpe geçirmişler gibi boğazımı

Yıkılır saraylarım

Söner hânem.

BİR AVUNTU GİBİ

Sorsak birilerinden sorsak

– Bu muydu bizim deniz,

Bu muydu bizim sokak..

Çocuk muydum, büyük müydüm

Yaşamı hangi aynada gördüm

Yürürken kendimle konuşmalarda.

Bulsak bişeylerden bulsak

Anıysa anılardan,

Ölümse ölümlerden..

Duysak, bir avuntu gibi duysak

Eski hanımellerinin kokusunu

Nasılsa kalmış bir duvarda.

ÖZLEMDE

Sana bakıyordum uzak bir pencereden

Bir bahçe, bir sokak, yaprak kadar da deniz

Avuntunun kaçamak resimleri

Aldın çatlayan taşlarını sabrımın,

Yaktın düşlerimin ışıklarını

Güpegündüz.

KÖPRÜDEN

İki köprü arasında kayık vapur mavuna

Tramvaylar gelir gider

Ben binemem binemem.

Karaköy’e geçince ne olacak bilemem

Bu acılar, korkular kalmaz yanıma.

TOPHANE

Galata’nın bitişiği Tophane

Kahvede yerim var mı benim.

Acı duysam ne yazar artık

Nerde bizim yaygaracılar,

Nerde benim gençliğim.

ALATURKA

I.

Terkedilmiş bir yalının

Denize bakan penceresinde

Belki bir düş kurulur,

Yeniden yaşanır.

Gelinlik kızların

Sevda kokan sesinde.

II.

Hünerdir rüzgârından bilinir

Döner yüreğin yakınlarında.

Yirmi sekiz modeli bir taş plak

Feryadı Balıkpazarı’ndan gelir.

HANGİSİNE

Yetim kalan kumrulara ses verir

Kendi gurbetinde kendini sorar.

Akşam olur, eskilerden esinlenir.

Şairi çoktan gitmiş bir Üsküdar.

Oradan bakarsan saraylar ve deniz

Buradan bakarsan serviler ve çağrışımları.

Evler birilerine sitem eder akşamları,

Yollarda gelmeyecek babalar beklenir.

Benim ya, şimdi böyle şeyler duyarak

Dolaştığı sokakta dünyası ağır gelen..

Elinde dizelerin ağladığı o kitap,

Hangi mezar taşına yetişebilir.

CİCİANNELER

Sabah kahvelerinde ikindi çaylarında

Acıya uğramış cicianneler vardı,

Kiminin gözleri yaşarır incecik,

Kimini durmadan ateşler basar

Eskileri konuşur, dertleşirlerdi.

Öksüz İstanbul’un karanlığında

Öykülerle düşünür ağlaşırlar.

Kimi iki çocukla kalmış gencecik,

Kimi eski mektuplarla yaşar

Seferberlik günlerinin sevdalarında.

Konuştukça soluğunu duyarlardı sanki

Cepheden cepheye sürüklenenlerin.

Kimi göğsünden resimler çıkarır,

Rüyalarını anlatır kimi

O yaşında erkeksiz kalanların.

HANGİ ÖZLEM

İstanbul’un eskilerinden biri

Hangi özlem vurmuş öykülerine.

Yazarken çocukluğuna ağlıyor elleri

Sineması meyhanesi bahane.

Dörtlüklerle

ANAM

Anam kanayan bir ezgi gibiydi şiirde

Gözyaşıyla sözcüklerin yarattığı.

Eski camilerin kubbelerine yansıyan

İstanbul’un ezan seslerinde kaldı.

23 MART 1927

Kalmış kimlik cüzdanında bir resim

Yetimliği gözlerine yansıyan.

Duygusuz ve acemi yazılarda

Yaşamı karşılayan benim.

BANA DOĞRU

Biri salıncakta uçmaya hevesliydi

Biri başını kaldırmıyordu kitaptan.

Biri geleceğinden korkuyordu sanki,

Biri beni arıyordu, bana sorarsan.

SONUNDA

Yıldızlar gecemi sorguya çekiyordu

Yıllarımın uzaylarında benim.

Çekim bitti, hız kesildi, saat durdu

Işığımın biriktiği yerlere geldim.

BUGÜNE

Neler gömmüşse sessizliğine

Yaralı gözlerinin aynasında kaldı.

Ölümcünün uyutmadığı gecelerden

Görüntüler titreşirken bugüne.

SÖZCÜKLERİMİZ

Gece çözüldüğü yerde yarın

Soru yanıtlandığı yerde derin.

Üzerinde sözcüklerimiz uçuşuyor

Ölümcüyü yendiğimiz siperlerin.

ÖLÜMCÜNÜN SESİ

Yıllanmış bir manastır rengi gibi

Karanlığı içimde büyüyen gece..

Kapımdaki ölümcünün sesi miydi,

İçeri dolan kimdi öyle.

KENİDİNİ ARARKEN

Gülüyor muyum sen de gül

Kendini ararken bana da bak.

Coşkulan coşkularımdan

Kaç yılım kaldıysa almana bak.

YAZIT

Dehşeti, karanlığı, korkusu, gizi

Üstümüze çöktüğü zaman bile,

Ölüm gerisinde kalıyor yaşamın

Heybemizdekiler ayakta tutuyor bizi.

YOKSA BU...

Yoksa bu dalıp gitmeler, anımsamalar

Bu treni kaçırma duyguları

Göğsündeki dalgalanmada

Yıllar yılı deprem görmüş adalar.

GECEDE

Eskimiş bir orospuydu gece

Çekilmez bir otel odasında

Özlem mi kalır basıp gidince

Doyum mu kalır duygularında.

BORÇLU

Mevsim boyu sabrın asmalarında

Doğayı kendisinde arayan biri.

Bizi mi soruyor geceleri?

Yorgun, dağınık ve ödemek zorunda.

Sözcüklerle büyüdük, ezgiler yarattık

Düşlerle saltanat kurduk, benzetiler yarattık.

Kurtuldum sandığın gün Pir Sultan Abdal’dan

Sevdamızla Yunus, hüznümüzle Fuzuli’ler yarattık.

Ölümsüzlerle

HAMLET

Uzaktayım, kendimi soruyorum durmadan

Kuşkunun gerçeğe inandığı yerde

Uyumun peşindeydim ben de bir zaman

Yakındayım.. o yanım saray, bu yanım zindan

Mahpuslarla nöbetçiler aynı zincirde.

Beklenmedik duygularla sevinirken

Düşüncenin tuzağına düşen kim..

Hızını yitiren damarlar gibi

Cesaretim donarsa içimde benim

Hangi yiğit sürecek korkuya merhem.

Bir sesin ezgilerde aradığı

Güzelliğin de sonundaydık belki.

Doyuma kandıkça çizgen daraldı,

Tutunacak dallar kurumuş gibi

Elimizde şarkının anlamı kaldı.

Kimi düşünürdü, ötekiler yürürken

Kolu gitmiş bir yontu gibi uygar

Çilesinin yansıdığı mermerde

Çağını bitiren saniyenin izi var

Bizler gibi geciktiğine üzülmeyen.

Eskil zaman avucuma yazılmış yazı

Sözcükler... sözcükler... sözcükler...

Umarsızlığa başkaldırım benim,

Düşüncenin kurduğu korkulu tuzak

Tanrıya boş veren en eski yazgı

Yıldızlara bakıp küçüldükçe gecede

Ben varım umudunu getiren bana

Dizelerle yaşayan ozanlar gibi

Yazarak bozarak düşleri gerçekleri

Kendimizi yaratırken belki de.

Sesimi duyduğum zaman seslendikçe

Yüreğimin acısı kanarken çağına..

Sorularım, yanıtlarım, kuşkularım

Ve gözlerin bulunmaz güzelliği

Doyasıya bakarken kendisinin olana.

İşte su, işte hava, işte toprak ve ben

Sonra benimkiler bilincimde gördüklerim

Düşlerimin sevdalı resimleri

Masalları, çağrışımları, kendileri

Ve kokuları, içimde dünyayı biriktiren.

Kucaklarında göğüslerini duyduklarım

Uzakken esinlerimi sevindirenler

Biri beni doğuran kadın.. kraliçem,

Biri yeniden yaratmaya çalışan beni

Güzelliği ırmaklarda sönüp giden.

AHAB KAPTAN

Bendim, kırk koca yıl tutulmuş yazgısına,

İnip çıkan bu görkemli merdiveni.

Okyanuslar yetmedi içimdeki yangına

Bendim, kendime karşı, nöbette bekleyen beni.

Susamış çöl fareleri gibi kamaramda

Yalnızlığımı kemirdim, kanadım içime

Ne yıldızperiler ağdı gökyüzünden

Ne balıkkızlar uğradı kentime.

Önce misafirdim, coşumcular gibi

Geceyi, sabahları belleğine indiren

Sevdayı kuşkuya, çılgınlığa çeviren

Saplantılar neden sonra birikti.

Derken, o yarış başladı evrene şenlik

Deliren doğaya karşı tek başıma

Selam olsun, tekneme, tayfama

Gökkuşaklarının bile altından geçtik..

Kırk koca yıl... kafamın içindeki yelken

Koynunda eritti rüzgârların şehvetini

Yıldızlara doğru uçar adım giderken

Tanrıların karşısında buldum kendimi.

Niye bendim... sonsuza bırakılmış sürgün

Ama bendim geleceğin ötesini gören.

Yarıştan başka ne gelirdi elimden

Moby Dick’in görkemine çarpıldığım gün.

PEER GYNT

Herkes kendine benziyor

Sarayda ve zindanda

Işığı, karanlığı, gölgesi

Geçmişini tutmuş elinden

Rüzgârında kendi sesi

Ben kime benziyorum,

Kimim ben.

Masallar gördüm

Bir gecesi yıllar süren

Büyülü yaşamında perilerin

Donanmış rengi, uyumu

Prensesler kadın oldu koynumda

Ben ne oldum,

Neydim ben.

İpekler, mücevherler, arapatları

Sultanlığımın aynasıydı benim

Saraylar kaybolurdu çadırlarımda

Kimdi görkemler kralı,

Kimdi egemen..

Büyü birden bozuldu

Düşler çözüldü.

Herkes kendinde kaldı,

Nerde kaldım ben.

ROMEO VE JULİETTE

Kapılar açıldı çılgınlığın ardından

Bir yaratıya hazırlanır gibi düşüncede

Ağaçların bahardan gebe kaldığı günde

Onların şiiriydi uyumunu arayan.

Sevdalanmış dizeler kâğıttan bir fenerdi

Renkten renge dönüştükçe yeniden

Vazgeçilmez kopuşlar, birleşmeler içinden

Görülmedik biyerlere titreşimler getirdi.

Ve umulmadık bişeyleri sürerken sofraya

Nasıl dayanacaklar.. aldırmadan hiç,

Bir acı-bir sevinç, bir acı-bir sevinç

Zehirli çağrışımlar girdi araya.

CARMEN

Dudakları ilk ışığı gibiydi aşkın

Lavanta kokulu odaların eşiğinde

Kadınlığı gözlerine yansıyan

Şarkılar söylesin, giysilerini çıkarsın

Oynasın kendini, nesi varsa elinde.

Gülüşü ilkçağdan, soluğu Akdenizden

Bilinen nisanların bilinmeyen yangını

Neleri ateşliyor yaşamının gülünde

Asmada üzüm, üzümde rengin tadı,

Doğayı göğüslerinde saklıyor Carmen.

CİO CİO SAN
(Madame Butterfly)

Duyguydu kasnağında işlediğin

İçinde seslenen ezgiler gibi

Birdenbire biriktin, açtın birdenbire

Temmuz denizleri gibi verdin kendini.

Ne masallar kurdun düşlerinde

Kök salan dalını duydukça aşkın

Yarattığın sevişmeler kentini

Depremler bile yıkamazdı içinde.

Suydu akar bahçede, aydı ışıldar

Güzelliğindi sevgi katan seslere

Işık nerede söndü, neden sustu çalgılar

Gemiler gemiciler hangi limanda şimdi.

MADAME DE RENAL

Sevişmeye özenen gençliğinizdi

Hangi yitik bahçede kaldığı bilinmeyen

Ağaçların gölgesinde kendini veren

Aşkınızla tanıdık madam sizi.

Nelere benzetilmez, o incelik o görkem

Herkesin başka duyduğu, başka çizdiği

Belleğimizde kalan imgelerden

Coşkunuzla tanıdık madam sizi.

Zamana uzak, bizlere yakın

Devletlerin kralların göçüp gittiği

Ne çocuklar, ne kocanız, ne Julien

Yazgınızla tanıdık madam sizi.

OPHELİA

Bu çöreotları, sultan küpeleri

Doğayı gizlerinde özümseyenler

Papatyalar, sedefotları, mor menekşeler

Saraylarda kurumaya bırakmazdı seni.

Neleri toplamışsan güzelliğinde neleri

Söğütlerin gölgesinde açmayı bekler

Kaç mevsimin rüzgârı yeniler gider

Gençlikte kurulan hayaller gibi.

Perde inse, ışık yansa gecemizde

Dalsak bir odasına yoluna düştüğümüz evin

Acısı duyarlığımıza yansıyan sesin

Sevdamıza çoşum katar bizim de.

Ölüm neylesin buraya gelenleri

Sözcüklerin yatağında gelin olanları.

JULİUS CAESAR

Ölümcül bir yara aldığı belliydi

O kan denizine düştüğü yerde

Zaman durdu, geri döndü ötelerde,

Eskilerle yeniler karıştı belki.

O kan denizine düştüğü yerde

Hızlanan algıların çizdiği çember

Bir günlük görkemi gösterse yeter

Soluğu tükenen saniyelerde.

Hızlanan algıların çizdiği çember

Nereye böyle.. dağınık, puslu, yetersiz.

Roma’nın tanrıları nerdesiniz,

Nerdesiniz koca külahlı bilgeler.

ROBİNSON

Gemiyi gördün önce

Ellerini aradın, deviniyorlar

Sesti, ışıktı, denizdi,

Sendin.

Yürümeye başladın

Yürümek isteyince.

Bir sevinç

Gülmelerle delişmen

Bir de korku

İliklerine kadar

İçinden haykırmak geldi

Gecenin tortusu çökünce.

Durmuş saat

Gemi boşanmış zembereğinden

Ellerine baktın.. deviniyorlar

Orana burana değdin

Nerdeyse mutluluk duydun

Görünce kendini görünce.

Sesti, ışıktı, denizdi

Kuştu uçan

Suydu birikmiş

Sendin

Sormalara başlayınca

Durmuş saat

Gemi boşanmış zembereğinden

Ellerini gördün, ellerini

Robinson olmadan önce.

ŞEYH GALİB

Dalgın bir dulun mahzunluğu gibidir

Geceye dönüşen rengiyle bu sokaklar.

Şiirimin kaynağını bana verir

Karanlığın hesabını benden sorar.

Mezarlıkla sonsuzluk arasında

Sıkışan bir dervişin önsezisi

Alıştığı dünyadan kopar gelir

Çaremde, çaresizliğimde yaşar.

Sesim var.. yankılar bulamaz çizgen,

Sabrıma yüreğin dağları dar gelir

Korkulu düşler gibi düşer gölgemden

Bilinmez tekkelerin çilehanesi.

Alacakaranlıktakiler

AHMET CEMİL

İndi sönmüş bir rüzgâr gibi Bâbıâliden

“Saçları dağınık, gözleri mahzun..”

Beş numara lambaların gecesindeki.

Ne zamandır umudu kesmiş maviden

Eskimiş Osmanlı, susmuş Servet-i fünûn

Başka yüzyılları arıyor sanki.

Beş numara lambaların gecesindeki

Ağustos serçeleri gibi yorgun

Bir günü hapishane, bir günü Yemen.

VEHBİ DEDE

Bir güvercin daha konsa şadırvana

Kanatlarında ağırlaşırken zaman

Vehbi Dede, belleğinde Divânı Kebir

Mevlânâ’dan dizeler okuyacak sana.

“Kardeş sen ancak o düşüncede varsın..”

Meyhanesi de, mihrâbı da, kâbesi de bir.

Karanlık şafağını koynunda getirir

Geçmiş geleceği katar masalına.

Yeni çıkmış gibi çilehaneden

Çağının İstanbul’una tutulmuş

Sözcüklerin sıcağında yana yana

Kurtulmayı deniyor kendi kendinden.

Gül nasıl çoğalırsa dalında

Ses nasıl dağılırsa nefesinden

Renk nasıl değiştirirse ötekini

Öyle yakın bize, öyle uzak bizden.

Bir güvercin daha konsa şadırvana

Kanatlarında ağırlaşırken zaman

Vehbi Dede belleğinde Divânı Kebir

Mevlânâ’dan dizeler okuyacak sana.

AHMET CELAL

Ya Sibirya içlerinde bir kalebenttim

Ya Moskova sokaklarında bir hasta

Sürgünlerde, zindanlarda söndü gençliğim

“Ölüler Evi”nde geldim hayata.

Sorardım.. geceyarılarına kadar

Ben miyim sırtında taşıyan dünyayı.

Sıkışmış kalmış iki ateş arasında

Gerçeğim gölgemden çıkar yol umar.

Sorardım, yayla ıssız, insanlar uzak

Bir koca kış.. kar, kıyamet, boran..

Kapanmış yolları, kasabaları

Işık bile sızmıyor Anadolu’dan.

Bin yıl yaşadım ve düşündüm sanki

Hesap sordum, hesap verdim kendi kendime

Bir o duvara vurdum, bir bu duvara

Sisif’in kayasına döndü odam.

Var mıydınız gözlerinizin içinde

Neredeydiniz yalnız adacıklarım benim.

Savaşın tükürdüğü Ahmet Celal

Tükenip giderken süngü ucunda.

MERYEMCE

Gözleri kuytularda kalmış

Dağların Meryemcesi

Uyku boşluğuna düşende

Bi yaprak kımıldasa şimdi

Canı kanıyor yüreğinde

Davulla zurnayla gelin olmuş

Güzelliğin köylüsü

Yollar aklına gelende

Bir ses, bin korku teli gibi

Ürperiyor içinde

Doğurmuş dokumuş, karılık etmiş

Adı dillerde gezen

Gülmenin güldürmenin ustası

Vay karayazılım vay

Ne kuşku değirmenleri

Dönüyor yalnızlığında

Bin yıl durup dinlenmeden

Çukurova’ya inen

Gözleri kuytularda kalmış

Masalların bilgesi

Gecenin ortasında

Kim tutacak elinden.

Çağların bulutlarında resimlenen

Kitaplar

Sorarsa gözlerine gözlerine bakıp

“— Nerde benim yazdıklarım,

Nerde sen?”

Somutla bakalım kendini.

Yaşamın Yitirdikleri

MİCHAUD

Parisli bir kestane ağacı

Sesi kısılmış bir kahve

Atölyeler, fabrikalar..

Ölgün geçen bir yaz Paris’te

Ansızın gelen sonbahar.

Ve yaşamı fırçasında gizlenen

Bin fukara ressamı Paris’in

Hem de nasıl tanır seni

Karanlığın Paris’inden

Utkuların Paris’ine.

Ey unutulmaz simgesi gençliğimizin

İşgal gecesinden çıkıp da geldin

Sessizliğin sesine.

FABİEN

Mumları sönmüş kiliseler gibi

Dehşeti gizinde büyüyen gece

Var mıydı karanlığa kapanmak böyle

Var mıydı bu açmaza düşürmek beni.

Geçerdim.. hızımın sevincine âşık

Kıskanç kuşların çıkamadığı yerden..

Tanrıların imrendiği mavilerden

Yeni çizgenlere dalınca artık

Evreni kendime bağlamış gibi

Ozanlık hevesleri başlardı

Bulutlar imgelerimde uçardı

Duyardım Baba Zeus’un sesini.

Geçerdim yıldızperilerle birlikte

Kanatlarımda uzaylardı zaman..

Bilir miydim, neydi beni çıldırtan

Düşlerin otağını gördüğüm yerde.

Nereye gidiyordum ben böyle şimdi

Aydınlığım çözülmüş elimden

Başkaldıran bir teknedeydim sanki

Dalgaların ıslığında hora tepen.

Ne bir orman, ne unutulmuş bir kıyı

Ne uzak bir yıldız tepemde.

Nerdeyiz, nerelerde kalmışız

Yazgımda mı duyuyorum fırtınayı.

Mumları erimiş kiliseler gibi

Dehşeti gizinde büyüyen gece

Var mıydı karanlığa kapanmak böyle

Var mıydı bu açmaza düşürmek beni.

AÇLIKTAKİ

Tam yokluğa beş kala

Gördüm, sonbahar kanıyor

Çatlamış dudağında evrenin

Gördüm güneşin kendinden geçtiği yeri

Ağaçlarda bir sıkıntı, bir telaş

İçimde ölümcül bir sürüngenin

Son sarsıntıları, son devinimleri.

Ölümün kokuştuğu yerdi belki

Anaforuna düştüğüm denizde

Ne teslim olmak elimdeydi, ne kurtulmak

Beynini gagalayan akbabalar gibi

Kopmuşum gerçeğimden çırılçıplak

Yoksam, neydi bu acılar, kendinden geçmeler

Varsam, neydi bu azap değirmenleri.

Bölük pörçük çağrışımlar kaldı

Eskilerden.. en eskilerden...

Anaların kurduğu eşsiz sofralar

Doğu yemekleri, batı yemekleri

Izgara köfte, tavada balık

Pastası, dondurması, kokulu çörekleri

Zeytinyağlı dolmalar çinden maçinden.

Tam yokluğa beş kala

Dilimde artık umarsızlığın tadı

Ha gidiyorum.. ha dönüyorum

Değişmiş beynim, şaşırmış pusulam

İçim boşala boşala

Damarlarım tüketmiş kanı

Ekmeğe yenik düştüğüm akşam.

İHTİYAR BALIKÇI

Son umut rüzgârında

Yelken açmış giderken

Sesini duymuş gibi

İçindeki maviden

İlk şafaktan bu yana

Nasıl sevmişse denizi

Elde-avuçta, teknede

Nesi varsa biriken

Kaç korkulu geceden

Ne kalmışsa geride

Ateş selleri gibi

Yandı geçti yeniden

Sesini duydu sesini

Ne kalmışsa geride

Evrenin koynundan çıkmış

Okyanuslar gelini

Kaç bin böceğin gözü

Kaç bin rengi ışığın

Yalnızgezerin düşü

Oltasında titreyen

Son umut rüzgârında

Yelken açmış giderken

Deniz bahçelerinin

Görülmemiş ödülü

Yaralı görkeminin

Rengini verdi suya

Fayrap.. büyük ustaya,

Başladı korkunç serüven.

MAYARİ

Konuşkan çiçeklerin kızıydı

Saçları ayışığında baygın

Uzak demirhindi bahçelerinde

Düşlerini gece rüzgârlarına veren

Doğayı göğüslerinde büyüttü

Nazlı söğüt, gizli ozan, âşık kadın

Öyle yaratırdık biz de okurken

Ellerini, gözlerini, güzelliğini..

Öyle konuşurduk karşılarında

Ağaçları, ırmakları sevmeyenlerin.

İçimizde sevdalar tutuşurdu

Çikolatamızı içerken yanında.

Büyünün, söylencenin kızıydı

Kıyılarda köpüren dalga

Limon çiçeklerindeki giz

Özgürlükle sevişen gelin

Yiğitliğin anası

Bağımsızlık türkülerinden kalma.

PAUL VE ÖTEKİ TÜFEKÇİLER

Ateş hattındaki siper

Karanlığa batmış gibi

Gerçeği siliyor durmadan

Ne bitmez öyküsü var gecenin

Bir yarasa, gençliğe inat

Korku resimleri çiziyor havada

Bu ölüm tarlası

Bu kana susamış toprak

Çoktan yitirmiş analık duyarlığını...

Paul ve eski tüfekçiler

Gecenin kuyularında

Susmuş cihan içine dönük gökyüzü

Ne korkuya direnç, ne zamana hız

Ne ekmek, ne cigara, ne su..

Gerçeği siliyor durmadan

Karanlığa batmış gibi

Batı cephesindeki siper.

ROBERT JORDAN

Dumanlı görüntüler kaldı

Uçurduğu köprüden

Bir daha baktı aşağıya

Savaşa uzaktan gelen.

Bir soluk daha güçlense şimdi

Gülüşü dudaklarında sönen

Ellerini bulsa ellerini

Kurşunu sürecek namluya.

Artık ne umut, ne düş, ne utku

Nereye dağılıp gidiyor dünya

Şakaklarında ölümcül uğultu

Yaralı bir ağaç gibi İspanya.

Z SOKAĞI

Hangi yüzyılı yaşıyor düşlerinde

Denizin mavisini kendine biriktiren

Kapısından hanımeli kokuları gelen

Bahçe içindeki esrarlı bahçe.

Denizin mavisini kendine biriktiren

Türkülerle horonlarla coşkun

Sürgün adalarına sığmayan direnç

Damarları tutuşturan o eski yangın.

Türkülerle horonlarla coşkun

Alıştığı günden beri hayata

Yarası yeniden kanıyor sanki

Arkadan vurulduğu sokakta.

MADAME ORTANS

Hangi rüzgâr uçuruyor perdeleri

Anıların bile yorulduğu yerde

Kurumuş denizler, silinmiş liman.

Nerde o sofraların gözdeleri

Çok gecikmiş gemilerde mi kaldı

Efendiler, külhanbeyler, ateş gülleri.

O sarhoşluk, o coşumlar, coşkular

Balkonda, sedirde, yataklarda

Kimin yüzü, kimin kokusu, hangisinin elleri.

Kurumuş denizler, silinmiş liman

Sandığa düşen giysilerde mi kaldı

Sevdalı gecelerin söylenceleri.

ALTINAY

Anılar vardır gizlenen

Bilinmez odalarında bilincin

Çadırlarda, kulübelerde

Yağmuru, çamuru, boranı

Çocuk sevinçlerimizin

Kesilip gittiği yerde

Takvimlerin bilmediği zamanı

Kendi tarihimiz yazar bizim.

Anı var

İçimizi sevindiren

Anı var

Belleğimize yansıdığı yerde

Yeniden kanar yarası

Anı var, serüven

Anı var, savaşım, kavga

Canımızda büyüttüğümüz...

Anı var, ateş, ölüm

Hepsini yaşıyor gördüm

Öğretmen Duyşen’in adında.

BAZAROV

Bir de Bazarov vardı eskilerden

Kendinden başka herşeyi yadsıyan biri..

Delinmiş bir gecenin yıldızları gibi

Gerçeğini gördü akıp giderken.

İhtiyar Yüzyıla
(1986-1997)

İHTİYAR YÜZYILA

Erimiş bir kışın izleriydi camlarda

Tam bahara susadığımız zaman.

Özlem eski hapislere benzetti bizi

Bastil’de, Sultanahmet’te, Sibirya’larda

Düşleri künyelerinde gizli.

Mevsimler gibi değişerek çoğalarak

Uyumu kendimizde ararken belki

Nasılsa tutunduğumuz kayalarda

Sevdalı birinin ellerindeki merak

Çağlar boyu tutkularımıza geçti.

Yaşanır serüven miydi bizlerinki

Ölüme karşı kendisiyle avunan

Hoyrat bir martı gibi havalarda

Hangi yıldızdan denizlere inmiş

Defterine düşkün çilekeş ozan.

Çilekeş ozan sözcüklerle düşe kalka

Nasıl bir anaforda döner durur

Ölümün kol gezdiği sokaklarda

Işığı titremeyen dirence selam

İhtiyar yüzyıla sitem ve küfür.

ÜLKESİ AĞIDİSTAN

Uykulardan sıçradığım her gece

Kuşku, doğasına yürüdü gerçeğin

Ya senin gözlerindeki ışık sönmüşse

Ya damarlarımdaki kan donmuşsa benim.

Ya da yangın sonrası bir orman

Gibi ıssız ve hüznüne alışık

Ölümün rengine sözcükler arıyorsa şimdi

Ülkesi ağıdistana dönmüş bir ozan.

BİZDE KALAN

Uzanmış yıldızlara doğru dünya sarhoşu

Kaç yıl gölgesine tutunmuşsa gerçeğin

Bir el işareti, yıpranmış bir soru

Yörüngesinde dönüyor sözcüklerin.

Kaç yıl çözüp dağıtmışsa evreni

Dokunsan, eski çalgılar gibi gecende sancır

Şimdi ancak o resimler anımsatır

Özgür adımlarla geçtiği caddeleri.

SEN MİSİN...

Sen misin dünyayı sırtında taşıyan

Avuçlarına düştü gene başın

Sorular ormanında sahipsiz kaldın

Yorgun geyik, yaralı arslan.

Sen misin şeytan sofralarında her gece

Duyarak duyumsayarak melekleri

Aynalara meraklı çocuklar gibi

Saçına sakalına hayran.

Sen misin okyanuslar gezgini

Bırak bindirsin kayalarına deniz

Kadehinde yakalarsın kendini

Bin yılın gözyaşıyla dolup taşan

BİR’LER

Bir doğa patlaması karanlığında

Akarsu, söğüt dalı, çam dibi.

Bir dalınç, çağrışımlar dolusu,

Eski soru.. kendini biriktiren çığ.

Bir ben omuzlarında ötekinin

Yetmiş yılın gizindeki serüven.

Bir heves, canımızı dokumaya hazır,

Bir coşum, geleceğe doğru pupa yelken.

BİR’LER

Bir hapislik korkusu, bir cesaret

Bir seferberlik karanlığı, bir ışık

Bir kitap, her yaprağında anıların kanı

Bir şarkı alanlara sığmayan

Bir heves denize çıkar gibi

Bir sevda dar gelir damarlarına

Bir resim, kendini arayanlardan biri

Bir kuşku soranlardan sormayanlara

Bir gerçek dünyaların gerçeği

Bir kadın senin gibi

Bir adam benim gibi.

BİR’LER

Bir ana, ses dalgaları bekliyor

İhtiyar yüzyılın bitirdiği çocuktan,

Bir çocuk, ana eli bekliyor alnında

Silahlar yüreğini kanattığı zaman.

Bir baba, seferberlik kuşları gibi

Yaşama kuşkulu gözlerle bakan.

Bir sevgili göğüslerinden düşlerine kadar

Bir adam, belalı düşünceler yetimi.

BİR’LER

Bir gece renginin gizine hayran

Bir ev örgütlü hüzünler artığı

Bir el son dilimi koparmaya bakıyor çağından

Bir kadın doğurdu doğuracak

Bir sokak memelerinde intihar zehiri

Bir silah öldürmeye hazır

Bir dünya gözyaşı semaveri

Bir ben.. yazık ki, bir de ben.

ANIMSADIKÇA

Belki bu masada kanadı şiirleri

Yüreğiyle birlikte

Işığı kadehimize düşen

Gecenin bir vaktinde.

Bir Beyoğlu düşkünü, eskilerden

İçkiyle düşünen biri

Otuzbeşini yeni dönmüş

Eli titriyor yazarken.

Biri var, sabahı geciken geceler gibi

Yorgun, usanmış ve boşlukta

Öyle bir dünya çiziyor ki

Sahneye çıkarken, kulise dönerken.

Biri var kumrudur Üsküdarı özler

Biri serçe kuşu.. aklı eski saçaklarda

Biri martıdır, düşünde uzak denizler

Delirecek olur Marmarayı geçerken.

Belki bu masalarda kanadı şiirleri

Laterna seslerden ses beğensin.

Konuşsun klarnetler, kemanlar

Apostol, bir küçük daha gelsin.

YOKSA BİZ

Yoksa biz

Masalın esiri mi sandık kendimizi

Zincirinden boşalmış dünyamıza yürürken

Neler götürdük beraberimizde

O yıkımları biz gördük

O savaşlardan biz geçtik.

Yoksa biz

Masalın yiğidi mi sandık kendimizi

Bir solukta meydan okuyan bulutlara,

Elleri var ellerimize benzer

Gözleri bizimkiler gibi

Bir gülüşü dünya kadar umut

Bir gülüşü ölümsüz ve insan.

Yoksa biz

Masalın çocuğu mu sandık kendimizi

Yalnızlığımızda, korkularımızda

Bir yanı kurtulmak ister kucaktan

Bir yanı göğüslere gömülü

Düşleri var düşlerimize benzer

Ne darağacı görmüş, ne zindan.

ÇAĞRI

Bir akşamüstü balkonunda

Denizi içerken

Maviler takıldı boğazıma

Karaya vuran balıklar gibi

Çırpınıyorum.

Dargın bir gökyüzü gibi tepemde dönen

Bu derin uçurumun önünde

Hangi yazgı tutukladı beni

Hangi su, esirgiyor memelerinden

Kuşkunun yok olmayı devirdiği günde.

Çağrıyım, uzak yüzyıllardan yarına doğru

Sessiz bir cumhuriyetin ilk basamağında

Savaşı kendi kanında yaratarak

Çağrıyım, güneş, hava, su

Ve esir pazarına dikilen bayrak.

BİRİSİ

Pörsümüş bir şehrin sokaklarında

Üşüyen yalnızlar gibi gözlerden uzak

Işıkların selinde düşe kalka

Hangi dalı arıyor tutunacak.

Yüzyılın garibi sürgün ve kaçak

Galata köprülerinde, Mirabeau’larda

Ne piposu kalmış, ne kasketi

Savaş yetimleri gibi çırılçıplak.

NEDEN SONRA

Yaşam gölgesidir sabrımdaki gerçeğin

Yorgun damarlarımı sevindiren

Düğümlerin gizini çözmeye geldim

Cinnet orduları geçti bahçemden.

Yaşasam bende kalan doğanın görkemini

Çiçeklerle koklaşsam, kuşlarla söyleşsem

Esinlerin dalgasına bıraksam kendimi

Sarhoşluğun bordasına vurdukça evren.

NASILSA

Nasıl süvariyse hızı kesilmiş

Atını azarlıyor geceleri

Nasıl yolcuysa hanlarda kalmış

Garipliği selamından belli.

Nasıl kitapsa okuyanı var,

Anlayanı yok.

Nasıl düzense

Bulutlarında karabasan,

Ağacında tutsak yeşili.

BOŞLUKTAKİ

İçimdeki adamı ayaklandıran

Bu görüntü, bu arsız örümcek ağı

Ne bana egemen, ne sana sultan.

CANLI TARİH

Efendi çok gördük bu geceleri biz

Sanrımda ayakta kalmanın keyfi

Yargıya çekilmiş mazlumlar gibi

Bir yanım canlı tarihti benim

Bir yanım uzaya bakan ayna.

Kaç kez tırmandım Sisif’in kayalarına

Tutsak mıydım, egemen mi aldırmadan

Yalnızlığa yengin krallar gibi

Yazgı arkadan vuramazdı beni

Direncim kapılmazdı ki şeytanlarıma.

Zeus bile kanatlı sözlerle gelse

Yaralı coşkuma bulamaz söylem.

ÖZGÜRLÜĞÜN KARASULARINDA

Silahlara radarlara inat

Özgürlüğün karasularına girdi teknemiz

Uçuyoruz kendi rüzgârımızla

Artık biziz aynamızdaki

Çocuğuz.. oyunlara hazır

Yirmi yaşındayız ve yirmi bir yaşındayız

Gözlerimiz nişanlıların gözleri

Şairiz... heybemizde imgeler

Yaşlıyız... umudu kesmemişiz gelecekten

Düşünüyoruz yaşama ulaşmak için

Yaşıyoruz ölümcünün gözüne baka baka

Silahlara, radarlara inat

Özgürlüğün karasularına girdi teknemiz

Merhaba insanoğlu, merhaba.

ÖZGÜRLÜK ZEYBEĞİ

Ellerimi arıyor dargınlığın gurbetinde

Canevinde aydınlanmış gözleri

Uzaktaki sokaklardan soruyor beni

Sözcükler tutkunu nerelerdesin?

Sabırlar yorgunu buralardayım.

Esinlerim rüzgârlandı anıların kentinde

Özgürlük zeybeği, ölümsüz, bilge

Grevlerden, yürüyüşlerden soruyor beni

Dizeler sürgünü nerelerdesin?

Umutlar kırgını buralardayım.

SONLARINA

Hergün biraz daha çıldıran bir öfkeden

Kuruyor yaşamın taze kanı

Bozguna uğramış damarlarında tacirlerin.

Eski bir nöbetçi gibi ense kökümde

Yıllar yılı bilincimi bekleyen

Ölüm uykusunda parmakları.

Bu azap gemisi, bu çark

Söküldükçe dişlerinden

Kendine dönüyor silahları.

BELKİ

Bir gün bakılır damlara

Yalnız bir odanın penceresinden

İşte toplum, işte düzen

Bir yumruk vurup anılara

Kurtulmak kendi kendinden.

Herşeyde durup dururken

Herkeste yaşarken evreni

Bir gün bakılır adamlara

Umutsuzluğun gözlerinden

Aranır bunca düşüşten sonra bir gün

İnsana açılan biricik geçit.

Aranır, uyuyan aydınlığımıza

Dostoyevski’den beri vuran.

ÖLÜMSÜZ KALAN

Duyulmamış dizeler yazardım

Büyük şarkıların coşkusuyla rüzgârlanan

İmgeler, benzetiler, çağrışımlar saltanatı

Resimler çizerdim, düşlerde bile görülmemiş,

Duyarlığımdan uygarlıklar kurardım

Eskimeyen, tükenmeyen, gerilerde kalmayan.

Dizeler yazardım, yaşamımla ödenmiş,

Uykusuz gecelerin seslendirdiği

Dizeler, huysuz atlar gibi koşuşurdu

Duvarlarıma düşen gölgeleri.

Karanlığın yırtıldığı yerde çoğalan

Biri olurdum, kendine mahkûm biri.

Büyük şarkıların coşkusuyla rüzgârlanan

Kanatlarında evreni uçuran aklın değirmenleri

Yenilmez güzelliğim, kırılmaz direncim benim

Bilincimde duydukça tadına vardığım

Ey dağarcığında biriktiren eskimeyenleri

Ey ölüm kubbelerinde bile ölümsüz kalan.

TÜRKİYEM
NEREYE GÖTÜRÜYORLAR SENİ

Darda kaldık seferberlikte gibi

Bakakaldık gidenlerin ardından

Ekmeğin şiirini yitirdi ortalık

Türkiyem nereye götürüyorlar seni

Sözüm var çileler tezgâhında güçlenir

En gencimizin dudaklarında seslenen

Yaralı anaların yediveren gülü

Türkiyem nereye götürüyorlar seni

Karanlığın gizinde milyonla yürek

Aç kapıyı zindancıbaşı...

Bana soru gerek, yanıt gerek

Türkiyem nereye götürüyorlar seni

Kaçıncı kadehin teknesi ki bu
Aldı götürdü beni bela limanlarından.

ÖTEKİLER

Ben sormasam ötekiler soracak

Denizin evrenle kucaklaştığı yeri.

Gökyüzünde hangi çiçekler açar,

Zeus kimi alır koynuna geceleri

Ben görmesem ötekiler görecek.

BİZ MİYDİK

Dudakları gitmiş yontular gibi

Eski bir şairin esinlerinden kalan

Bergamalı çağrışımlar gelini.

Onlar mıydı omuzlarında şarap testileri

Biz miydik sarhoşluğun tadına bakan

Sıçrayıp geçenler kum saatlerini.

Onlar mıydı şaşarak yıldızlara

Ellerinde merakın fenerleri

Geceyi gündüzü kendilerine soran.

Biz miydik Homer’den en gencimize değin

Kilidine umut tohumları bırakan

Şakaklarındaki kelepçelerin.

MASALIMSI

Onlar bu denizlerin son melekleriydiler

Kaç yıl mavilere karışmamı beklediler

Geldim.. yelkenimde kadırgaların görkemi

En belalı dalga bile tutamazdı beni.

Ne külhanbey bıçağı, ne jandarma süngüsü

Göğsümde gizlediğim yüzgörümlüğü.

Evrenin boynunda yanıp sönene değin

Hamleti Ofelyasına götüreceğim.

Benim, sabır kapısındaki ilk çilehan

Su içer gibi geçtim şeytan sofralarından.

Duyarlığı kendinde gelişen öykü

Haram sözcük nedir bilmedi çünkü.

Onlar bu denizlerin son melekleriydiler

Kaç yıl mavilere karışmamı beklediler..

EKSİLEN

Canımın düğümlerinde çözülmeyi bekleyen

Tutkuların bizden önce biriktirdiği

Düş yumakları, tersine dönen gökyüzü gibi

Dar zamanda, ışığını esirgiyor benden.

Yok muydu, bu dünyanın yıldızları

Bakıştıkça yörüngesine girdiğim.

Sözcükleri yok muydu kitaplarında

Gecemi gündüzümü anafora çeviren.

Beyazlarım siyahlarla eksiliyor şimdi

Heveslerin tükendiği yere gelmeden.

KALAN BİZİZ

Beraberinde düşlerini getir

Sabaha en yakın saatlerdeki

Unutulmaz resimler gibi belirgin

Renkleri gözlerinde biriktir.

Bir nehir gibi denizini görene değin

Doğaya meydan okumalı bildiğim sesin.

Kalan biziz... içinde sezgileri

Barındıran sığınak.. vazgeçilmez çatı,

Yitik saatlerin getirip bıraktığı

Hoyrat zaman belleğimde çınlıyor sanki.

Kalan biziz... yontularda ürperen yankı

Ölmezliği sözcüklerimde çoğaldı.

SEVİNDİREN

Canımın toprağında tohum gibi,

Kadehime bir kez düşen parıltı.

Kapılar kapandıkça yüzüme,

Gecenin dehlizlerini sevindiren.

BOŞADIĞIM KENT

Eskiyle çağın birlikte bütünlediği

Ne zamanlar yaşandı ve tükenmedi

Çiçeğe vurdu ağacın beynindeki giz

Varoldukça yenisini aradığımız

Birikim, gerçeği duyumsatan çığlık rengi

Esinlerle kanattı boşadığım kenti.

SESİNİN ÜLKESİNDE

Sesinin ülkesinde sevda ağaçları

Bir suya hasret topraklarda yarattığımız

Sesinin ülkesinde gelin olmuş yıldızlar

Gören göz, dokunan el, ürperen dudak..

Sesinin ülkesinde uzaylara yükseliyoruz,

Göğüslerini esirgemiyor yaşamak.

YAKAMOZ

Bu şeytan çiçekleri denizlerimde büyüdü

Ellerimle taktım doğanın saçlarına

Meleklerin koynunda imgelerim göründü.

Ödünç verdim rengimi maviler sultanına.

BEKLEYEN

Kimler vurdu bu zincire saniyeleri

Takılıp kalmış gibi akreple yelkovan

Başka güneşlerin yörüngesinde

Kuşlarımın gençliğini özlüyor zaman.

Erken de, geç de yitirmiş anlamını

Ne yakın var elimde, ne uzak

Nerde uzaylara uçurduğum at

Öncelerden bugünlere armağan.

YILLARDIR

Giden ve kalan sana dikmiş gözlerini

Anılarla dövüşmek neye yarar.

Yıllardır bilirsin o titreşimi

Başucu kitaplarına benzemez onlar.

YARATI

Erkektiler, kadındılar, duyguları da vardı

Çocuktum, büyüyegeldim, damarlarımda

Öpüşmelerinden bu adam kaldı.

Edebiyatın Ölümsüzleri

4 Ekim 1985’te Milliyet gazetesinde
yayınlanan bir röportajdan...

... Yetiştiğim yıllardan bu yana okurluğumu işgal altına alan romanlar vardır. Zaman zaman özlerim. Belleğimde kalan güzelliklerin yeniden tadına varmak isterim. Daha önce ulaşamadığım gizlerine ulaşmak isterim. Kişileri dostlarımdan biri gibidir bu romanların... Ya tüm kişilikleriyle, öyküleri serüvenleriyle etkileyenler. Ya da belli yanlarıyla yaşayanlar. Bir Julien Sorel, Bir Ahab Kaptan, bir Vehbi Dede, bende, kendi gerçeklerini aşan boyutlarda yaşarlar...

... Elden geldiğince öykülemeden kaçınmaya özen gösterdim. İnsansal olanı, dolayısıyla kalıcı olanı yakalamaya çalıştım. Örneğin, Hamlet’in çağını aşan özelliklerine, bir eylem adamı olan Michaud’nun kişiliğindeki farklılığa, Ahab Kaptan’ın tutkular çemberindeki azabına, Saint-Exupéry’nin unutulmaz pilotu Fabien’ın doğaya yenildiğini algıladığı andaki şaşkınlığına, İhtiyar Balıkçı’nın savaşımındaki görkeme yaklaşarak sürüp gitmekte olanı vermek istedim. Bu şiirler, dünya edebiyatının ölümsüzlerini bir kez de dizelerde yaşama girişimidir...

Hamlet: W. Shakespeare’in aynı adlı oyununun (S. Eyüboğlu çevirisi, 1965) başkişisi.

Ahab Kaptan: H. Melville’in Moby Dick/Beyaz Balina’nın
(S. Eyüboğlu - Mina Urgan çevirisi, 1972) başkişisi.

Peer Gynt: İbsenin aynı adlı oyunun (Seniha Bedri Göknil çevirisi, 1956) başkişisi.

Romeo ve Juliette: W. Shakespeare’in aynı adlı oyununun kişileri (A. Turan Oflazoğlu çevirisi, 1968)

Carmen: Georges Bizet’nin aynı adlı operasının baş kadın kişisi.

Cio Cio San: Puccini’nin Madame Butterfly operasının kişilerinden.

Madame de Renal: Stendhal’ın Kırmızı ve Siyah adlı romanının (Cevdet Perin çevirisi, 1945) kişilerinden.

Ophelia: W. Shakespeare’in Hamlet (S. Eyüboğlu çevirisi, 1965) oyununun kişilerinden.

Julius Caesar: W. Shakespaere’in aynı adlı oyununun (S. Eyüboğlu çevirisi, 1982) kişilerinden.

Robinson: Daniel Defoe’nun Robinson Crusoe (Akşit Göktürk çevirisi, 1968) adlı romanının başkişisi.

Ahmet Cemal: Halit Ziya Uşaklıgil’in Mai ve Siyah (1897) adlı romanının kişilerinden.

Vehbi Dede: Halide Edip Adıvar’ın Sinekli Bakkal (1936) adlı romanının kişilerinden.

Ahmet Celal: Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaban (1932) adlı romanının başkişisi.

Meryemce: Yaşar Kemal’in Ortadirek (1960) adlı romanının kişilerinden.

Michaud: İlya Ehrenburg’un Paris Düşerken (Atilla Tokatlı çevirisi, 1967) adlı romanından.

Fabien: Saint-Exupéry’nin Gece Uçuşu (M. Sezgin - F. Pekin çevirisi, 1962) adlı romanının kişilerinden.

Açlıktaki: Knut Hamsun’un Açlık (B. Necatigil çevirisi) romanının başkişisi.

İhtiyar Balıkçı: Ernest Hemingway’in İhtiyar Adam ve Deniz adlı uzun öyküsünün başkişisi.

Mayari: M.A. Asturias’ın Yeşil Papa (Cemal Süreyya çevirisi, 1967) adlı romanının başkişilerinden.

Paul: Erich Maria Remarque’ın Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok (Behçet Necatigil çevirisi) adlı romanının kişilerinden.

Robert Jordan: Ernest Hemingway’in Çanlar Kimin İçin Çalıyor (Mete Ergin çevirisi, 1967) adlı romanının kişilerinden.

Z: Vassili Vassilikos’un Ölümsüz Z (Aydın Emeç çevirisi, 1967) adlı romanının başkişisi.

Madame Ortans: Nikos Kazancakis’in Aleksi Zorba (Ahmet Angın çevirisi, 1970) adlı romanının kişilerinden.

Altınay: Cengiz Aytmatov’un Öğretmen Duyşen (Ülkü Tamer çevirisi) adlı uzun öyküsünün kişilerinden.

Bazarov: Turgeniyev’in Babalar ve Çocuklar (H. Ali Ediz çevirisi, 1937) adlı romanının kişilerinden.