Cengiz Bektaş

CAN SUYU

Şiir

Evrensel Basım Yayın 541

Can Suyu

Cengiz Bektaş

Birinci Basım Ekim 2013 • İstanbul

© Evrensel Basım Yayın 2013

Sertifika No: 11015

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Devrim Koçlan

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com - info@evrenselbasim.com

CAN SUYU

UYGARLIK

UYGARLIKLAR

SULAR GİBİ

KARIŞIYOR SESLERİNİZ

SESLERİNİZE YÜREĞİM

YONTTUĞUM TAŞTA

DİKTİĞİM GÜLDE

CAN SUYUNDA SESİNİZ

DERİNE İNEN

KÖKÜN SESİ

COŞKUNUN

YUĞURDUĞUM TOPRAĞIN

SÖNEN KİRECİN

ÜFLEDİĞİM ATEŞİN SESİ

YARATAN

ÇİZGİNİN

TAŞI TAŞ ÜSTÜNE KOYMANIN

YOKTAN VAR EDENİN

TOK SESİ

KARINCANIN AYAK SESİNİ

BALIN ÖZÜNÜ BULAN

ARININ SEVİNCİNİ

DUYURAN SESİNİZ

BİTEĞE DÖNÜŞEN

ASİ SUDA

SESİNİZ PATLAYAN TOHUMDA,

TOZAN ÇİÇEKTE

BAŞINDA SARI GELİNİN

TOZAK TÜYLERİ

HER BİRİ AYRI

RENKLERİN ALACASI SESİNİZ

İNANCI ÖNCELEYEN

DOĞADA

ZEYTİNİ ASMAYI

AŞILAYAN SESİNİZ

ELİN UZANTISI

AYGITIN

İĞNE UCUNUN BİLE

SESİNE EKLENEN SESİNİZ

VURUYOR

SESİNİZ

YÜREĞİME

YONGANIN KOPUŞU

ÇİVİNİN GİRİŞİ

AĞACA

AVUÇLARIM ALNIM

TER

SEVGİ ÜRETEN SESİNİZDEN

GÖZYAŞIMIN COŞKULU SESİ

YANAĞIMDAN SÜZÜLEN

KATILAN İNSAN SESİNİZE

Mart 2010

Evrensel Kültür

İDA

YİYİN YUTUN EFENDİLER

BİR PENCEREM ZEYTİN

BİR PENCEREM ASMA

KAPIMDA ORTANCALAR

TOPRAĞA ÇAKTIĞIM

ÇAKILLAR AVLUDA

ÇINARIN GÖLGESİNDE

KOCA KAPIDAN ÇIKINCA

ZAKKUMLAR DEREBOYU

SAĞDA DA SOLDA DA

ÇAMIN BEBELERİ

DÖRT BİR YANDA

TELLİ KAVAK ARASINDA

YÜRÜ KOYAKLARDAN

SONU BULACAKMIŞ GİBİ

SULARIN BAŞINA

KAÇ ZEUSUN BAĞI

KİMBİLİR KAZDAĞI

KAÇ SARIKIZ YURDU

BİN SUYUN KAYNAĞI

LADİN GÖKNAR CEVİZ

DİPLERİ AYI KABAĞI

İÇİ DIŞI SÖYLENCE

KAZAĞILI

DÜĞÜN EVİ

SUYUM TOPRAĞIM

EVİM BARKIM

ARSENİK ŞİMDİ

Aralık 2012

Evrensel Kültür

BENİM İÇİN İDA

KÖK MÜ SALDIM

ETEĞİNDE İDANIN

ZEYTİNLERİN İÇİNDE

ÖZLEDİM YAYLAYI

KOCA ÇINARIN DİBİNDEN

BİRİ SU GETİRSE

TAHTA KÖPRÜNÜN

ARALAYIP GÖLGESİNİ

BALIĞIMI GÖRÜP GELSE

ÖZLEDİM

LADİNLERİ BİR BİR

GÖZLERİNDEN ÖPERİM

Haziran 2009

Varlık

İDA

KINALI DAĞIM

BİN PINARLIM

BİN ODALI EVİM BENİM

KINALI DAĞIM

BİN PINARLIM

BİN GÖLETİ SÖYLENCENİN

KUBBESİ ÇINAR

KINALI DAĞIM

DÜNKÜ BEBE KÖRFEZE

IŞIK OLUP AĞAN

SARI KIZIM

BİN KEZ DELİNMİŞ

BÖĞRÜ

YANIYOR YÜREĞİM

YETİŞ ANADOLU

Ekim 2009

Varlık

GÖKLE TOPRAK ARASINDA

TOPRAĞI DELER ÇIKAR

NE YAĞMUR DİNLER NE YEL

NE KAR

İNCECİK SAPI

NE ALDIYSA TOPRAKTAN

ÇİÇEĞİ O

NE İSE KUŞUN SESİ

ÇAĞIRAN EŞİNİ

O

DOĞRUDAN KENDİSİ

KENDİ YORUMU

DOĞASI RENGİ KOKUSU

KIRMIZI MOR ARASI

YAŞAMA SEVİNCİ

COŞKUSU O

GÖKLE TOPRAK ARASINDA

NERESİNDEYİZ

BU İLİŞKİNİN

Eylül 2012

Evrensel Kültür

ARINIR GÖZÜMÜN YAYLASI

ÇAKIL DUVAR DİBİNDE

KEKİKLER

GÜNAYDIN

ALIRIM GÖZÜME

ÇAYIN YÜZÜNDE AKAN

BALIKLAR

GÜNAYDIN

ALIRIM GÖZÜME

YOLUMDA GÖZ ERİMİ

ZEYTİNLER

GÜNAYDIN

ALIRIM GÖZÜME

ELER BÜTÜN GÜNÜMÜ

ÇINARI

BİN YILIN

ALIRIM GÖZÜME

DOĞALLIĞINDA GÜRE

ARITIR

GÖZÜMÜN YAYLASINI

Eylül 2012

İnsancıl

ZEYTİN AĞACI

ZEYTİN AĞACI BİRDENBİRE

SOLUKLANDI ÖNÜMDE

KOYULTTU GÖZLERİNİ

YÜREĞİM TUTULDU

İÇİNDEN TAHTAKUŞLAR

GEÇİYORDU

DURMADAN

ZEYTİNİN

KOYAK ÇIPLAKTI

ZEYTİN AĞACI GELDİĞİNDE

SÖYLENCENİN GÜMÜŞ YAPRAKLARI

İÇİMİ DOLDURDU

ZEYTİN AĞACININ İÇİNDEN

KUŞLAR GEÇTİKÇE

DERİNLEŞTİ

ÇOK DERİNLEŞTİ GÖZLERİ

Ocak 2012

Mühür

ŞAM’DA

ŞAM’DA

ELLER ÜSTÜNDE

ELLER GÖRDÜM

EMEK

BİTMEYECEK

BİNLERCE YIL

YARI AÇ YARI TOK

SOLUĞU SOLUĞA EKLİ

DOPDOLU EMEK

BİTMEYECEK

ÜRETEREK

KENDİNİ

DUR DURAKSIZ

DOKUMAK İNSANLIĞI

EKLİYİM ELE

GÖZE

YÜREĞE

EKLİYİM BİNLERCE YILLIK

EMEĞE

TÜRKÜLERİ ÇAĞILDIYOR

İÇİMDE

Eylül 2009

Evrensel Kültür

DIMIŞKIDA AVLU

ELCEĞİZ AVLU

SU SESİ DOLU

YUDU ARITTI BENİ

NEYİM VAR

NEYİM YOK

NEREDEYİM

NE BİLEYİM

BURADA SU

BİR YAPI

BİR ŞİİR

İÇİNDE ERİDİĞİM

Aralık 2009

Evrensel Kültür

CEBEL-İ ŞIH KAPISI

YÖNÜ

CEBEL-İ ŞIH

GOLAN TEPELERİ

BOMBOŞ BAKIYOR

BOYUMCA İKİ DİK İKİ YATAY TAŞ

KAPI ÇERÇEVESİ

KANATSIZ

DUVARSIZ

NE AÇILASI NE KAPANASI

YAPAYALNIZ

BAKIYOR GOLAN TEPELERİNE

SULARA UZAKTAN

ÖZLEMİ

ÇALINSA DA AÇILSA

KAVUŞTURSA

BEKLEYENE BEKLENENİ

BAKIYOR

BOMBOŞ

GOLAN TEPELERİNE SUSAMIŞ

EVSİZ BARKSIZ

NE İÇ NE DIŞ

İNSANSIZ

Ocak 2012

Çağdaş Türk Dili

EMEVİYYE’DE

YALNAYAK

ÇOCUKLAR KOŞUYOR

MERMER AVLUSUNDA EMEVİYYENİN

YENİ YÜRÜYEN

KIZ ÇOCUĞU

DURMADI
GİTTİ

GELDİ

SEVGİ

GİTTİ

GELDİ

SEVGİ

ŞİİRİN İÇİNDE

YANSIDI İNSAN

ŞİİRİN İÇİNE

ÜST ÜSTE

ÜÇ TAPINAĞIN MERMERİNDE

GÖRDÜM KENDİMİ

İŞLENİRKEN

İNSAN OLMAYA

TAŞI TAŞLA OYAR GİBİ

ŞİİRİN İÇİNDE

Şubat 2011

İnsancıl

HİNTLİ GÜVERCİN

GÜVERCİN DONUNDA

KIRMIZI ÇİÇEKLİ

AĞACIN ALTINDA

SUYUN KIYISINDA

SERPİNİYOR

KANATLARINDA GÜNEŞLER

MUTLULUĞU IŞIĞIN

AYDINLIĞI SU SESİNİN

KIKIRDAYIŞI

ÇOCUK GİBİ

BİR SOLUK SÜRESİ

HİNTLİ GÜVERCİN

UNUTTURDU

SU IŞIĞINDA

ÇOCUKLARI

ÖLÜ

Eylül 2009

İnsancıl

SABAHATTİN ALİ

SİNOP’TA

I

BİLİYORSUN

SÜRÜYOR YİRMİNCİ YÜZYIL

ZİNDANLARDA

SEN ZİNDANIN İÇİNDEYDİN

BENİM İÇİM ZİNDAN

SEN İÇERDE SÖYLEDİN

BİZİMKİLER DIŞARDA

NE FAYDA

YAZILMIYOR DÜŞÜNDÜĞÜN

II

SAĞIMDA SOLUMDA GÖLGEN

SİNOP ZİNDANINDA

HER YERDE SOLUĞUN

HER VOLTADA

DİKENLİ TEL

HER PENCERE

DEMİR PARMAKLIK

DENİZİ ARARKEN GÖKTE

BİNLERCE YILLIK

EMEK DUVAR

ÜRETEN BİNLERCE EL

ÜST ÜSTE

TAŞLAR KONUŞURKEN

SAĞIRIZ

KÖRÜZ

DAHA MI

III

SORDUN

AKSAZ’I GÖRDÜN MÜ

AK LİMANI

HAMSİLOS’U

ÇAY İÇTİN Mİ LİMANDA

BULDUN MU İNSANLARDA DYOJEN’İ

SENATÖR TEVFİK’İ

İSMAİL’İ

KUZEYİ GÜNEYİ

KENDİNİ

O GÜZEL İNSANLARDA

IV

HEP DEDİN

DOĞRU

ONLAR GİBİ

YERİNDE SÖYLENMELİ

ZİNDANDA DA

Ocak 2011

Evrensel Kültür

SARIL TOPRAĞA

BOŞ

KARCI DAĞIN ETEĞİNDEN

YOLA ÇIKTIM

ULAŞTIM DENİZE

NASILSA

NASILSA

DİRENDİM

DİRENEBİLDİM KOCA KENTTE

ÇOCUK YAŞIMDA

NASILSA

NASILSA

AŞRI AŞRI YOLLARDA

DÖNDÜM DURDUM

BAKTIM

KIBLELERİN ARDI

BOŞ

Kış 2011

Mor Taka

KORKU

CAMIN ARDI KARANLIK

KÜREK SAKAL GÖRDÜĞÜM

KORKUM

İLK

GÖZ GÖZ

BUDAKLARINDA

TAVAN TAHTASININ

HER ODADA İZLENEN

BÜYÜDÜKÇE

KARCI DAĞIN CADISI

KAMBURU

ALACAKARANLIĞIN

ARDIMDA

KORKULAR

KORKULAR

İNSAN İÇİNDE

Mart 2011

Evrensel Kültür

KAÇ KEZ

ZEUS’A TANRILIK BAĞIŞLAYAN

GEDİZLİ KÖYLÜ

EŞİ

YÜREĞİMDE YAPRAKLANIR

YÜREĞİ

KAÇ KEZ KAÇ KEZ

YARATTIK

DEĞİŞENİ HER GÜN

KAÇ KEZ

ÇEVRENİ

USUMUZLA

YÜREĞİMİZLE

SEVİYLE

Eylül 2011

Çağdaş Türk Dili

YELE SOR

AĞAÇ

KARDEŞİMDİR

TOPRAK ANAMDAN

RENK

KOKU

BÜTÜN ÇİÇEKLER

TOPRAK ANAMDAN

ÖZSU DOLANIR ARAMIZDA

ANLATIRIM

SUYA AKTARIR

SEVGİYİ

TOPRAĞA

BİRİKİRİZ

VARIZ BİRİKTİKÇE

VARETTİĞİMİZ ORTAMDA

SOR YELE

AĞAÇLAR

KARDEŞİMDİR

TOPRAK ANAMDAN

Temmuz 2011

Evrensel Kültür

YENİLMEDİN

KOŞTUM

ÖNÜNDE ARDINDA

DURDURAKSIZ

GÖRDÜN AKCAMDA

AK ÜSTÜNDE KARA

BETİKLERDE

DUYDUN

NE HAVADA NE SUDA

İNSAN İÇİNDE

CAYMADIN

YÜRÜDÜN

BAŞAÇIK YALNAYAK

DAĞLAR KÜÇÜCÜK TEPELER

AŞAĞILARDA

TUZLU SULARDA

MÜRENDİM

DİRENDİN

KANATLIYDIN

SENDEN ÖNCEYDİM VARDIĞINDA

KENTLER ALDATTI

KAPILAR ŞAŞIRTTI

GÖRMELER YARIM

BİLMELER EKSİK

BÜTÜN YAZDIKLARINI

ÖNCE BEN

BÜTÜN ŞİİRLERİNİ OKUDUM

ELİM ELİN ÜSTÜNE

YÜREĞİM YÜREĞİN ÜSTÜNE

GÖZÜM GÖZÜN ÜSTÜNE

YENİLMEDİĞİN

KORKUNDUM

Şubat 2012

Evrensel Kültür

DEĞİŞİM

KIRIK KANADI

GÜVERCİN

YERDE

TEPESİNDE KOCA ÇINARIN

ÇOCUKLUĞUM

YUDUMLUYORUM

ÇAYI GÖLGESİNDE

SAHAFLARIN KOKUSU SİNMİŞ

DİZELERİM

KURŞUNA DİZİLİYOR

BİR SÜREZ

ERİTİLİP İŞİ BİTEN SÖZCÜKLERİM

KOLUM KANADIM KIRIK

ÜRETİYORUM

ADIM ADIM YAŞAMIMIN YONTULARINI

ÜRETİYORUM

DEĞİŞİMİ

Eylül 2009

Varlık

ÖPÜP

ÖPÜP BAŞIMA GÖTÜRDÜĞÜM

YÜREĞİME BASTIĞIM

MENEKŞE KOKUŞLUM

ÇOCUKLUKTAN ÇIKIŞIN

KENDİNİ BULUŞUN

KAÇAMAK GÜLÜŞÜ

TOPRAK YÜZLÜM

BUĞDAY BAKIŞLIM

İNSANIM

CANIM

AH AH

Eylül 2011

Evrensel Kültür

SEVİYORUM

SEVDİNİZ

YAŞADIM

TAŞI TAŞLA OYDUM

YARATTIM

SEVDİNİZ

ÜRETTİM

KIYMIK KOPARA KOPARA OBSİDYENDEN

ÇAKIMI ORAĞIMI

SEVDİNİZ

YANIBAŞIMDAYDINIZ

İLK EVİMİ YAPARKEN

SEVDİNİZ

ARPA ÇORBAMI PAYLAŞTIKÇA

HEP SEVDİM SİZİ

Şubat 2013

Evrensel Kültür

BAHÇIVAN

UMUTLARI SULUYORUM

KURU YAPRAKLARINI KOPARIP

TOPRAĞI BELLEYEREK

BÖYLE BÜYÜTTÜLER BENİ

GÜZEL DÜŞLERLE

YALANSIZ

Nisan 2013

Çağdaş Türk Dili

UMUTSUZLAR

NE YÜREK YANGINI BİLİRLER

NE CAN YONGASI

NE CAN SUYU

ÜÇ MAYMUNDURLAR

OLDUM OLASI

NEYİ DUYARLAR

NEYİ GÖRÜRLER

NEYİ SÖYLERLER

NEYE DOKUNSALAR

KİRLİ KARA KANLI

MAL ÇOBANLARI

TERLEMEZ ALINLARI

NASIR TUTMAZ ELLERİ

ÜRETEMEZLER

YARATAMAZLAR

Nisan 2012

İnsancıl

GELECEKLER

DÖNÜP GELECEKLER

AÇLIĞI DUYMUŞ

UMARSIZLIĞI

UMUTSUZCA UMUDU

ÖZLEMİŞ

GELECEKLER

ALINLARIMIZDAKİ IŞIĞA

ÖNÜNDE SONUNDA

GELECEKLER

Kasım 2012

İnsancıl

ŞİİR GİBİ

SICAK SOMUN

SICAK SOMUNU BÖLER GİBİ

SEVİŞMEK

SEVİŞMEK İÇİN

ŞİİR ALIP

ŞİİR ALIP VERMEK İÇİN

SEVİŞMEK

ŞİİR GİBİ

Eylül 2009

Çağdaş Türk Dili

EĞLEŞME

TUTMA KENDİNİ

KOYVER

BIRAK AKDENİZ’İN YELİNE

KIYAMAM SANA

NE GEÇSİN NE DE ERKEN

GEL ŞÖYLE YANIMA

YERİN VERDİĞİ

BİRİKEN İNSANLIĞIMIZ

TAŞIYORUZ

YÜREĞİMİZDE

YÜRÜ GİDELİM

Kasım 2012

Çağdaş Türk Dili

SARIL TOPRAĞA

SIMSIKI SARIL

KANATSA DA

ÇANAK ÇÖMLEK KIRIĞI

KÖKLER

TABANLARINDA UĞULDAR

SARIL

YARATANLAR İNANCINA

GÜZEL İNSANLAR ADINA

SARIL

TOPRAĞA

EVİMİZ BARKIMIZ

SOFRAMIZ

GELECEK ADINA

SARIL

SIMSIKI SARIL

TOPRAĞA

Mart 2012

Çağdaş Türk Dili

KENDİNİ DİNLEMEK

HIZLI DAHA HIZLA

HIZLA UÇUŞUYOR

MERHABALAR

KURU YAPRAKLAR GİBİ

GEÇİP GİDİYORLAR

DURASILARI YOK

BİRİKMEYE

HIZLI DAHA HIZLI

YAŞAM

YAŞANMAYAN

Mayıs 2009

Varlık

YALNIZLIK

AŞIM ACILI

ÜZERİME GELİYOR

DUVARLAR

ÇOCUKLARA SÖYLEDİĞİM

NİNNİLER

MASALLAR

ODALAR

SAĞIR

ODALAR

DİLSİZ

ODALAR

YALNIZLIK

NERDE ÇOCUKLAR

Mart 2010

İnsancıl

DUVARLAR

BÖLÜP GEÇMİŞ DUVAR

YÜREĞİM İKİ YANDA

ACILARIM

İKİ YANDA

İNSANLIĞIM

ELİMDE KARANFİL

ARADIĞIM

ÖTEKİ YARIM

İKİ YANDA

Kış 2005

Mor Taka

SEVGİM

SEVGİM

AY IŞIĞIM

SARIP SARMALAYAN

AY IŞIĞIM

SEVGİM

GÜZELLEŞTİREN VARI YOĞU

ALIR GÖTÜRÜR KÖTÜLERİ

SEVGİM

AKDENİZ’İN YELİ

Kasım 2009

İnsancıl

KENDİNİ DUYMAK

ÖZLEDİM

YAPRAK HIŞIRTISINI

YAĞMUR DAMLASINI

KENDİMDE

ÖZLEDİM

DAĞIN TAŞIN DİNGİNLİĞİNİ

BİRİKMEYİ

BİR YONTUNUN ATARDAMARINDA

KENDİMİ

DUYMAYI

ÖZLEDİM

Ocak 2011

Varlık

GÜNLÜKLERİM

SEVDİKLERİM

KİMİLERİ ÇİZİLMİŞ

AKTARILMIŞ YILLARA

KİMİLERİ

BÜYÜDÜKCE

AZALMIŞIM GİTGİDE

DAĞLARI YAZMIŞIM

ÇEVREMİ

AŞTIĞIM

ÇOĞALMAYA

DEFTER ARASINDA

KURUTTUĞUM YAPRAKLAR

ANIMSATIYOR

YAZIDAN ÖNCE

AKTIĞIM SULARI

Gediz

ARAMA

ACI GÖLÜN ALT YANINDAN

SÖĞÜT DAĞIN İNCE BELİNDEN

ÇORAK GÖLÜN ANNACINA

ÇIKINCA

SOLA SAP

VARINCA

IRAZCANIN AKÇAKÖYÜNE

NE ELİF NİNE NE FAKİR

ARAMA

Eylül 2012

Çağdaş Türk Dili

ÇOCUKLAR

KÖYDE KALSALAR

KENDİLERİNE BIRAKMAYIZ

KENDİLERİNİ

GELSELER KENTE

NERDE OKUL

ÜRETİRKEN ÖĞRETEN

NE TALİP NE MAKAL

NE FAKİR

NE BAŞARAN

IŞIK OLUP AYDINLATAN

ÇIKMIYOR KÖYDEN

Aralık 2012

İnsancıl

VARTO

VARTO

Varto depremini (1966) genç kuşak anımsamaz

2394 kişi yaşamını yitirmiş, 1480 kişi yaralanmıştı…

Hemen ertesi günü Mimarlar Odamıza, İmar İskân Bakanlığına başvurmuştum.

On beş gün süreyle, işliğimdeki bütün çalışma arkadaşlarımla birlikte buyruklarında olacağımı bildirmiştim. Tasarımdan, yapım işçiliğine ne isterlerse yapacaktık.

Odamız, önce bir kurul olarak yerine gidilmesini, yapılabileceklerin saptanmasını istedi.

Kurula benim dışımda Arman Güran, Vedat Dalokay, Cemil Gerçek seçildiler.

Dört dost, bir haftalık “yerinde görme” gezisinden çok şey öğrenip döndük.

Dönüşte 26 daktilo sayfalık bir bildirge (rapor) yazdık. Gerekli yerlere yolladık. Hiçbir tepki almadık. Süleyman Demirel’in kapısında, konuşmak için üç gün boşuna bekledik. O günlerin ünlü “Forum” dergisi yayınladı bildirgemizi… Ben Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde bir fotoğraf sergisi açtım.

O günlerin İmar İskân Bakanı Haldun Menteşoğlu bizlerden TBMM’de “harabe baykuşları” diye söz etti.

Aşağıda okuyacağınız şiiri Ankara’da çıkan, gene o günlerin en bilinen yazın dergisi “Dost”ta yayımladım. Bugüne dek bu şiiri hiçbir şiir betiğime almadım. Yaklaşık bir yıl önce, 45-46 yıl sonra, Vartolular Derneği istedi benden, yolladım. Unutmamışlardı…

Bu kez de Mimarist dergisi istedi, 43. sayısında yayınlandı.

Sonunda bu betiğime aldım.

Vedat Dalokay’ı, Cemil Gerçek’i çoktan yitirdik. Onların anısına adıyorum.

Haziran 2013

GÖZÜM ÜSTÜNE GELMİŞSİN

     1966 yılı

     Üç mü beş mi kaç yüz yıl önceye gidercesine

     Yollardaydık

     Utanasımız yoktu alışmıştık

Bebe midir ağlayan uzun

Bir uzun türkü

Toprak ağlar nasıl

Ağlar ot

Ağlar taş

Üşür ufacık ayaklar mor

Yürek kıyım kıyım sesi kağnının

Sesi kağnının

Yolda binlerce yıldan

Geçit vermezlere

Sıcak sular ayaklarımızdan

     1966 yılı soğuklar geliyor

     bilmem kaçıncı kez akmıştı topraklar dere taşlarından

     yapılı duvarlar yığılıp kalmışlardı birden günün ortasına

     yıkıntının içindeydik

     tezek yığınından o günlük gereksinimini ayırıyordu nine

     biz koca kentlerde yaşayanlardık

     biz koca kentlerde yapı yapı ısınanlardık aydınlananlardık

     biz –bundan olsa gerek– aydınlardık

Oğul oğul

Yağı bunca

Gözüm üstüne gelmişsin

Dört yetime dört göz evim

Ocağım tütenim

Gider olduk bu yerlerden

Akar toprağım

Dağ taş uzanır uzanır ses

Akıp gider topraklara

Oyuk oyuk ağaç köklerinden arta

Varır çöreklenir ses

Bebe midir ağlayan uzun

Kabartısı yerin

Bir taş bir çamur

Altında kalmaya duvarlara

Sırt sırta ısınası

Üşümüş ses

Tandırlardan varır içeri

Beş ev on ev köyden köye

Bir dağından bir dağına

Bebe midir ağlayan uzun

Sesi kağnının

yetiştirilen çiçekle armağan edilen çiçek arasındaki anlatılamayan –hiç– düşündürsün ungaretti’yi bir kişiye bir armağan nice verilirdi

Ne soran ne eden

Neden uzak duruşları

Ne gelen ne çağıran

Bakışları

Bir el versem tutmaz

Bir söz etsem yabana

Yemez yediğimden

İçtiğimle yumaz elini

Göz göz evlerine sığmaz

Oğul

Bunca yağı bunca uzak

Bu duvar altında bir gelin

Kavaklar kuruyacak oğul

Bu yer benim

Evdi ellerimde sızısı

Bir yılda üç kez

Yaparız oğul

Analar doğurur oğul

Gitmek mi oğul nereye

Dün mü doğduk

Bir gösterenim bilenim

Yenerim toprağı

Bir yerlerim gider

Bu duvar altında gelin

Gözüm üstüne oğul

Yaşım bini çoktan aşkın

Binlerce gelin eli elim

Un tezek

Dağlar ardı bir bilenim

Bir gelenim

Bir yiğidim

Bir ışığım

Beklerim oğul

     1966 yılı bir köy beş köy yüz köy yerle bir olmuştu bilmem

     kaçıncı kez evsiz kalana ev yapılacaktı yurdun her yanından

     koşacaklardı hep birlikte yuvalar kurulacaktı

     ama kime

     ne için

     kaç kişi biliyordu

Anladık birbirimizi

Sevdik

DEDİ ENVER BEY

Gücümüz elbirliğinden

Dilimiz bir

Anladığımız bir

Önce sevmek

Önce sevmek

Verirdim ne dilesen

Bir gülesin

Ne versen alırdım

Gücün gücüme

1966 yılı

yüreğimiz buruk bir ile düştü yolumuz

bir ışık bir yıldırım bir kişi

hınısta kaymakam

hınısta bir değil üç kişi

kaymakam Metin Özpınar’a

başkan Enver Erdem’e

yapı başkanı Erzincanlı Hasan

yürekten “selam”

Hınıslılara

DEDİ KAYMAKAM

Kaçmadık onlardan –kendimizden–

Kişi oğlunu kişi bildik öyle tuttuk

Tatlı dilimiz

Güler yüzümüz

Otuz kez anlattılar otuz kez dinledik

DEDİ HASAN BEY

O söyledi biz dinledik

Biz söyledik o dinledi

Biz çalıştık o çalıştı

DEDİ KAYMAKAM

Önce tanış olalım dedik

Öğretmenlerimizle dağıldık içlerine

On beş gün keser tutmadık kazma tutmadık

Önce sevelim sevilelim dedik

Anladık birbirimizi

Sevdik

HINISLILAR

Kuş sütü iste bulayım oğul

Uzat elini tutayım oğul

Sen söyle ben yapayım.

Bir ver bine tümleyim oğul

Beni seveni bileyim

Vermesini bilen yoluna can koyayım

Ne kayan toprak

Ne akan dağ

Bana inan bir kez

Yeneyim oğul

     1966 yılı yürekte ufacık ışıltı

     işin gerçeğini unutmayanların

     sağ sol söze dalmayanların

     apaçık yürekleriyle

     anadoluya varanların koyduğu sıcaklık

     içimizde

     “başımı alıp elime

     yoluna verem yürüyem”

Mart 1967

Dost

CENGİZ BEKTAŞ

1934 Denizli doğumlu Cengiz Bektaş, orta öğrenimini İstanbul Erkek Lisesi’nde, yüksek öğrenimini DGSA Süsleme, Mimarlık Bölümleri ile Münih Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde yaptı. 1959 yılında yüksek eğitimini tamamladı. 1960’ta Alman şehircilik kurslarına katıldı. Almanya’da serbest mimar olarak çalıştı. Orada girdiği iki yarışmada ödül aldı.

ODTÜ’ye öğretim görevlisi olarak çağrılınca, Türkiye’ye döndü. 1962-63 öğretim yılında ODTÜ İnşaat İşleri Başkanlığı, Mimarlık İşliği’ni bir yıl yönetti.

1963’te Ankara’da Oral Vural ile birlikte kendi mimarlık işliğini kurdu. 1963-69 yılları arasında yalnızca altı yıl süreyle mimarlık-şehircilik yarışmalarına girdi. 25’in üzerinde ödül kazandı. Cumhuriyet dönemi mimarlık tarihi örnekleri arasında sayılan yapılar gerçekleştirdi. İki kez Ulusal Mimarlık Ödülü aldı. Akdeniz Üniversitesi (Antalya) Sosyal-Kültürel Özek yapısıyla 2001 yılında Uluslararası Ağahan Ödülü’nü kazandı. Türk Dil Kurumu yapısı mimarlarca Cumhuriyet dönemini simgeleyen yirmi yapıdan biri sayıldı.

AYRICA KENDİSİNE;

1970 TRT Kısa Film Ödülü

1989 Makedonya Mimarlar Odası Ödülü

1996 Abdi İpekçi Barış Özel Ödülü

1998 Serbest Mimarlar Derneği Eğitim Ödülü

2002 Balkan Kültürüne Katkı Ödülü

2004 Romanya-Azerbaycan Dostluk Derneği’nin, Romanya-Türkiye-Azerbaycan Kültür ve Edebiyat İlişkilerine Özel Katkı Onur Ödülü

2006 Ovacık (Bergama) Köylüleri’nin Çevre Ödülü

2009 Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneği’nin Aydınlanma Onur Ödülü verildi.

Cengiz Bektaş 1950’de bir Denizli güncesinde yazdığı köşe yazıları ile yazın yaşamına girdi. 1954’te DGS Akademisi’ndeki, Bedri Rahmi’nin seçici kurulunda olduğu şiir yarışmasında birincilik kazandı. 1960 yılında Fazıl Hüsnü Dağlarca, Türkçe Dergisi’nde Bektaş’ın şiirlerini Türkiye’de ilk kez yayımladı.

Şiirleri 16 dile çevrilmiştir. Şiir betikleri ile birlikte mimarlık, kültür konularını işleyen 94 yapıtı vardır. Yurtdışında, yurtiçinde sayısız toplantıya katıldı, bildiriler verdi. Ansiklopedilere maddeler yazdı.

YAZIN ALANINDAKİ ÖDÜLLERİ:

1968 Türk Dil Kurumu Araştırma-İnceleme Dalı Ödülü

1970 TRT Tek Şiir Ödülü

1992 Den-Bir Kültür ve Sanata Katkı Ödülü

1992 Ketsav Onur Ödülü

2002 I. Necati Cumalı Buluşması Onur Konuğu Ödülü

2003 Troya Şiir Ödülü

2004 Didim Barış Şenliği Onur Ödülü

2005 Uluslararası Ovidius (Romanya) Şiir Ödülü

2005 Azerbaycan Yazarlar Birliği Onur Üyeliği

2007 Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü

2010 Denizli Kültürüne Katkı Ödülü

2010 Dil Derneği Onur Ödülü

2012 Dionysos Şiir Ödülü

Bir dönem Uluslararası PEN Türkiye Bölümü 2. Başkanlığı, 6 yıl Türkiye-Yunanistan Dostluk Derneği Başkanlığı, 6 yıl Türkiye Yazarlar Sendikası Başkanlığı yaptı.

TYS Onur Kurulu Üyesidir.

İki yıl TMMOB Mimarlar Odası Merkez Yönetim Kurulu Üyesi görevini yürüten Bektaş, Amerika’da, Almanya’da, Makedonya’da konuk öğretim görevliliği yaptı. Bir yıl Eskişehir Anadolu Üniversitesi’nde, 1,5 yıl Trakya Üniversitesi’nde “Halk Yapı Sanatı” dersi, Marmara Üniversitesi’nde “Sanat Felsefesi-Sanat Sosyolojisi” dersleri, 10 yıl Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde “Estetik” dersi verdi. 1999’dan beri Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Şehircilik Bölümü’nde, lisans üstü öğrencileri için “Kültürün Planlamaya Etkisi” “Kültürümüzün Oylumları” dersi vermektedir.

ŞİİR KİTAPLARI:

1. Kişi (1964)

2. Akdeniz (1970, 1981, 1984)

3. Mor (1974, 1986, 1999)

4. Dört Kişiydiler Bir de Ben (1975, 1981, 1984)

5. Yeryüzünün Yüreği (1978)

6. Yer Deli Gök Deli (1980)

7. Zeytinli Fırın Sokağı (1981)

8. Güz Ey (1983)

9. Dört Kişiydiler Bir de Ben + Ustalarım (1984)

10. Fide (1987)

11. Onu Birden (bütün şiirleri, 1992)

12. Dışların İçi (1994)

13. Poems by Cengiz Bektaş (ABD, 1997)

14. Su Belleği (1998)

15. Mor (bütün şiirleri, 1998)

16. Sevgi Alnımın Teri (2003)

17. Yapısı Yüreğin (Romanya, 2005)

18. Bu da Seni Gözlemediğim Küçe (Azerbaycan, 2005)

19. Dün Bugün (2006)

20. Doğuran Doğurtan (2008)

21. Can Suyu (2013)

ÇEVİRİLERİ:

22. Sapho (Azra Erhat’la birlikte, 1978, 1983)

23. Tılsımlı Kedi [Grimm Kardeşler’den Masallar] (1981)

ÇOCUK KİTAPLARI:

24. Koca Rıza (1981, 2003, 2011)

25. Ebemevi (1989, 2005)

26. Usta ile Çırak (1989)

27. Sevgiyle Yap (1990, 2002, 2011)

28. Çağıl Nasıl Mavi Oldu (1995, 2005) 

29. Kuş ile Kuş/Çocuk Şiirleri (2011)

DENEME-İNCELEME KİTAPLARI:

30. Mimarlıkta Eleştiri (1967, 1995, 2001)

31. Bedri Rahmi Nakışlı Bir Deneme (1975, 1984)

32. Benim Oğlum Bina Okur (1980, 1995, 2002)

33. Duvarların Dışı da Senin (1982, 1987, 1991, 1995, 2002)

34. Yuva mı Mal mı (1983, 1995, 2002)

35. Kimin Bu Sokaklar Alanlar Kentler (1987, 1996, 2002)

36. Kültür Kirlenmesi (1995, 1996, 2003)

37. Kent (1995, 1996, 2003)

38. Ev Alma Komşu Al (1995)

39. Hoşgörünün Öteki Adı Kuzguncuk (1996, 2003)

40. Bak Bak Desinler (1998)

41. Kentli Olmak ya da Olmamak (1999, 2004)

42. Barış Sofrası (2001)

43. Yaşama Kültürü (2003)

44. Kendini Tanı (2007)

45. Sevgiyi Paylaşalım (2007)

46. Kentini Yaşamak (2007)

47. Gelecek Biziz (2007) 

48. Her Şey Bir İnsanı Sevmekle Başlar (2011)

49. Aigina, Poros, Hydra, Midilli, Sakız (2011)

50. Sevgidir Her İşin Başı (2011)

51. Denizli (2011)

52. İstanbul (2011) 

53. Kültür Vatanımız (2011)

54. Sevgi Örülünce Yapıda (2011)

55. Anadolu’lu İnsan Olmak (2011)

56. Köpeksiz Köy (2011)

57. Anlamıyorlarsa Anlatamıyorsun (2011)

58. Sabır ile Koruk (2011)

59. Kent-Kültür-Demokrasi (2011)

60. Bu Ezgi Kimin? (2012) 

61. Yaz Okulları (2013)

62. Doğaya Uyumlu Mimarlık (2013)

63. Nâzım Hikmet’in Mimarlığa Bakışı (2013)

64. Rodos (2013)

65. Mimar Sinan Yazıları (2013)

66. Yaşanası Kent (2013)

67. Mimar Nedir, Mimar Ne Yapar? (2013)

DERLEME:

68. Koca Sinan (1968)

İNCELEME KİTAPLARI:

69. Halk Yapı Sanatından Bir Örnek: Bodrum (1979, 1983, 1996, 2103)

70. Antalya Evleri (1980, 2005, 2013)

71. Babadağ Evleri (1987, 2005, 2013)

72. Şirinköy Evleri (1987, 2005, 2013)

73. Akşehir Evleri (1987, 2013)

74. Koruma Onarım (1992, 2001)

75. Kuşadası Evleri (1992, 2005, 2013)

76. Mimarca Mermer (1993, 2005)

77. Türkevi (1996, 2008, 2013)

78. Selçuklu Kervansarayları (1999)

79. Halk Yapı Sanatı (2001)

80. Kuşevleri (2003, 2004)

81. Saim Bugay (2005)

82. Karacasu Evleri (2008, 2013)

83. Kayaköy/Tersane (2008, 2013)

84. Şirince/Tirilye (2008, 2013)

85. Afrodisyas (2008)

86. Ayvalık (2009, 2013)

87. Manisa Evleri (2009, 2013)

88. Herkes İçin Kent (2009)

89. Cumartesi Buluşmaları (TMMOB Mimarlar Odası, 2010)

90. Güre (2013)

91. Füreya Koral ile Söyleşi (2013)

92. Azra Erhat Mektupları (2013) 

93. Afrodisyas (İngilizce, 2013)