Nejat Elibol

Geleceğe İlk Adım

Roman

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Eskişehir Mah. Dolapdere Cad.

Karabatak Sok. No: 27A

Şişli / İstanbul

Tel: 0212 247 65 17 (pbx)

Faks: 0212 247 24 61

web: www.evrenselbasim.com

e.posta: bilgi@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın - 362

Geleceğe İlk Adım

Nejat Elibol

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Bahar Eroğlu

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

Birinci Basım: Eylül 2008

Geleceğe İlk Adım

Öykümüz 2050 yılında geçiyor. Haftanın ilk günü sabah saat 10.00’da, yirmi yaşlarında bir kızın arabasını park ettikten sonra dış cephesi dahil her tarafı aynalarla kaplı bir binadan içeri girmesiyle başlıyor.

Binanın koridorları, odaları, hatta asansörü bile aynalardan oluşuyordu. Kız altıncı kata çıktıktan sonra üstündeki pirinç levhada “MASAL ODASI” yazılı kapıya bakan koltuklara oturarak randevu saatini beklemeye koyuldu. Bulunduğu yer kentin en donanımlı davranış bilimleri merkeziydi.

Kahramanımız bekleme salonundaki aynalarda kendisini seyrederken, aynalar da onun her hareketini izliyor ve izlenen her hareket insan ruhu üzerine geliştirilmiş programlara sahip bilgisayarlara yükleniyordu. Aynaların bir özelliğidir bu: Görürler ama kendilerini göstermezler, sizin gördüğünüz o değil kendinizdir. Aynaların gördüğü kız sarı saçlıydı. Güzel bir kızın tüm fiziki özelliklerine sahipti. Alımlı duruşu, duruşunda ne yaptığını bilen birinin ruh hâli yansıyordu aynalara. Zaten onu buraya getiren de bu karakter özelliğiydi.

Sarı saçlı kız beklerken aynalarda saçlarını düzelte dursun, biz bulunduğu yer, Davranış Bilimleri Merkezi hakkında kısa da olsa bilgi verelim. Kızın birazdan gireceği bölüm, yani “Masal Odası” oldukça ilginç özelliklere sahipti. İçeride aynalı kapının arkasında, dünyadaki bütün aynaların o güne kadar topladığı görüntüler saklıydı. Tabii bütün bunlar sanal ortamlardı. Ve bu sanal ortamlarda doktorlar değil yazarlar görev yapıyordu. Zaten bu farklılık Davranış Bilimleri Merkezi’nin en önemli özelliğiydi. Kızın bulunduğu kısmın birkaç koridor ötesinde “Korkular ve Kaygılar’ bölümü vardı. Orası da başlı başına ilginç bir bölüm sayılırdı. Yalnız burada yazarların yerine yelkenli gemilerin direklerinde gözcülük yapan gemi adamları görevliydi. Her biri Moby Dick veya benzeri kitaplardan çıkıp gelmiş gibiydiler. Oralardaki işleri “Beyaz balina!” veya “Kara göründü” diye bağırmak, gemidekilere haber vermekse, buradaki görevleri de ondan farklı değildi. Bakmasını ve görmesini bilmek en önemli özellikleriydi. Bu adamların sorumlulukları çok büyüktü. İnsanların korkularını ve kaygılarını çok doğru bir şekilde tespit etmek zorundaydılar. Korkular ve kaygılar insanlar için her zaman denizlerdeki gibi bilinmeyenle ilgilidir. Bilinmeyenin ille de gizemli olması gerekmez: Yaşam boyu yaptığımız sayısız hata ruhumuzda birikir, nedenlerini bilmediğimiz sonuçlara dönüşür.

İşte nedenlerini bilmedikleri kaygılarından ötürü zor duruma düşen bu insanlar çalışma odasına alınıyor, ayrıntılı testlere tabi tutuluyorlardı. Orada neden dolayı kendilerine güvenemedikleri araştırılıyordu. Zira kaygıların kaynağında güvenememe, güvenememenin kaynağında ise zayıflıklar yatıyordu. Kendilerine güvenleri neden dolayı sarsılmışsa o bulunup çıkarılıyor, gerçekle yüzleşmeleri sağlanıyordu. Bunlar yapıldıktan, korkuların arka planı temizlendikten sonra; geriye yüzeysel bir korku kaldığında, bu kişiler tıpkı uçsuz bucaksız fırtınalı denizdeymiş gibi kendilerini birden direğin tepesinde buluyordu. İşte o zaman gemi adamları ellerine düşen herkesi ayırt etmeksizin direkten aşağı itiyordu. İterken de onlara tek bir dala tutunma fırsatı tanınıyordu. Ve işin ilginç tarafı kimin ne korkusu varsa tutunduğu dal o korkunun şekline bürünüyordu. Ve direkten aşağı itilen, son çare olarak korkularına tutunan bu insanlar, aşağı düştüklerinde paramparça olacakları endişesiyle sımsıkı tuttukları bu dalı bir türlü bırakmıyorlar ve yukarıya, kendisini iten direkteki gemi adamına kendilerini yukarı çekmesi, kurtarması için yalvarıyorlardı. Gemi adamının verdiği yanıt çoğu kez sert ve kısa oluyordu: “Tutunduğun dalı bırak!” Zira bu gemi adamları aynı zamanda çok acımasızdı. Çünkü sert doğa koşullarında yetişmişlerdi. Gemi adamının bu acımasızlığı karşısında vesvese, kaygı, korku dallarına tutunan insanlar sonunda kendilerini kurtaracağını sandıkları dalı bırakmak zorunda kalıyor, hayretler içersinde düştükleri halde parçalanmadıklarına tanık oluyorlar ve sağlık merkezinden kaygılarına kaynak oluşturan süreci yeniden gözden geçirme ihtiyacı duyarak ayrılıyorlardı.

Bu kadar bilgi yeter sanırım. Sarı saçlı kızı gözden yitirip aynaların içinde kaybetmeden dönelim öykümüzün asıl kısmına! Çünkü biz kendimizi öteki odaları anlatmaya kaptırmışken Masal Odasının kapısı açılmış ve öykümüzün başındaki genç kız davranış eksikliklerini aşıp yazgısına yeni bir yön vermek umuduyla aynalı kapıdan içeri girmişti.

Öyleyse hadi biz de Sarı Kız’la birlikte ilk adımı atalım Masal Odasından içeri.

BİRİNCİ AYNALI ODA

Çünkü o sırada Masal Odasının kapısı açılmıştı ve öykümüzün başındaki genç kız davranış eksikliklerini aşıp yazgısına yeni bir yön vermek umuduyla aynalı kapıdan içeri girmişti.

Macera başlıyor:

“Masalcının evine hoş geldiniz.”

Bu sözleri söyleyen, bizim sarı saçlı kız gibi aynı yaşlarda, aynı boyda (ne tuhaf diğer bütün özellikleri de sarı saçlı kıza benziyordu; sanki kızın aynadaki görüntüsü gibiydi) pantolonlu bir kızdı. Sarı saçlı kız sanki kendisini aynada görmüş gibi olmuş ve bu işe şaşmış, yine de bu kadar aynanın olduğu bir yerde ‘bu normal olmalı’ demişti.

“Size nasıl yardımcı olabilirim?”

“Şey...”

“Sizi dinliyorum.”

“Yaşadığım kimi sorunlardan kurtulmak istiyorum.”

“Ne gibi sorunlar?”

“...”

Anlaşılan kız zayıflıklarından bahsetmekten sıkılıyordu. Annesi ona D.B.M’ini önermeseydi (onay da denebilir buna) buraya gelip başvuracağı hiç mi hiç yoktu.

“Sizi dinliyorum.”

“Tahammülsüzümdür biraz. Alınganımdır da. Bir de tutkuluyumdur ki sormayın.”

“Elde etme ve sahiplenme gösterisi yani...”

“Efendim?”

“D.B.M’inin ününün sırrı burada gizlidir Bayan. Bizim inandığımız kural şudur: Problemi tespit etmek, o problemi yarı yarıya çözmek demektir. Zaten siz sorun olan şeyi tespit etmekle işimizi kolaylaştırmışsınızdır. Hiç merak etmeyin, size yardım edeceğiz. Buradan size rahatsızlık veren davranışları kontrol altına almış olarak çıkacaksınız. Bugüne kadar bizden netice almadan gitmiş hiç kimse olmadı. Bir netice alamayacak olanlar ancak sorunlarını tespit etmemiş olanlardır. Onlar da zaten bize başvurmazlar.”

Karşılıklı bu konuşmadan sonra iki kız birbirlerine bakıştılar. Bir süre ikisi de hiç konuşmadı.

“İsterseniz başlayabiliriz.”

“Evet, lütfen! Başlama saatinin gelmesini heyecanla bekliyorum.”

“Bakın bu heyecan çok iyi bir şey. Umarım bu heyecanınızı azaltan taraf olmayız. Şimdi beni iyi dinleyin! “Bugüne kadar bizden netice almadan gitmiş kimse olmadı,” dememizin, bu kadar kendimizden emin olmamızın sırrı daima birden fazla seçeneğimizin olmasıdır. Siz sağaltım sırasında sürekli bu seçeneklerden birini dener, birinden ötekine geçersiniz. Yani oldukça canlı, sürekli hareket halinde, değişen dinamik bir süreçtir bu. Ve siz bu dinamik sürece oyuncu olarak katılırsınız. Size buraya gelmeden önce burada doktorların değil, yazarların görev yaptığını söylemiş olmalılar.”

“Evet!”

“İyi öyleyse, bilin ki ben de bir yazarım. Aynalı kapıdan ilk girişinizde bakışınızdaki şaşkınlığın gözümden kaçmadığını söyleyeyim. Benim size ne kadar benzediğimi düşünmüş olmalısınız. Hiç unutmayın. Bir yazar şaman gibidir. Şaman ki nasıl ilişkiye girdiğine dönüşürse, ancak hiçbir zaman dönüştüğü olmazsa ben de öyleyimdir; hem yazar hem oyuncu yani. Bu dakikadan sonra siz de hem oyuncu hem yazar olacaksınız. Buraya gelen herkes yazarlığa soyunur ve kendi hayatının senaryosunu yazar. Bilesiniz ki okurluk da yazarlık gibidir. Her okur farkında değildir ama okuduğuna dönüşürken, okuduğunu kendine göre değiştirir aynı zamanda. Şimdi daha ileri gittik. Artık günümüzde böylesi sanal ortamlar oluşturulabildiğine göre, hikâyeyi geliştirmede aktif bir rolünüz olacak. Şunu demek istiyorum: Öykünün sizin kattıklarınızla ya da katamadıklarınızla yoluna devam edeceğini. Hazır mısınız?”

“Hazırım”

“Sesinizin canlı çıkmış olması sevindirici. Şimdiden ilginizi çekmeye başlamış olmalıyım. Şimdi hiç vakit kaybetmeden size seçeneklerimizi sunmalıyım. Birinci seçenek diğerlerinin yanında oldukça klasik kalsa da geçerliliğini hâlâ yitirmedi. Bu yüzden de programımızdan çıkarmıyoruz. Bütün müşterilerimiz bu seçenek için vakitleri olmadığını söylüyor. Onlara inat bu klasik yöntemleri tavsiye etmeye devam ediyoruz.

Sarı saçlı kızın sabırsızlandığını gören Yazar Kız aldırmaksızın sözlerine devam etti:

“Umutsuzluğa düşüp sabırsızlanmayın hemen. Merak etmeyin işinizi kolaylaştıracak modern tekniklerimiz de yok değil! İleride göreceksiniz.

Birinci seçeneğimiz kayıt odası; diğer deyişle kütüphane! Oradaki aynalara dünyadaki bütün kitapların görüntüleri depolanmıştır. Eğer o odayı seçerseniz, sorunuza karşılık düşecek bir kitap bulursunuz, bulmazsınız; işin o kısmı hiç önemli değil. Ben güvenilir bir rehberiniz olarak kafanızın karışmaması, dolayısıyla zaman kaybetmemeniz için size bu konuda açıklamada bulunabilirim. Önemli olan kitapları okurken bulamadıklarınızı onlara sizin eklemenizdir. Şimdiden bu muydu yöntem dediğiniz, yapsaydım ben yapardım o zaman da gelmezdim buraya deyip yüzünüzü ekşitmeyin. Kurallarımız gereği bunu size anlatmak zorundayım. Elbette farklı yöntemlerimiz de olacak. Gene de bu dediğim aklınızın bir köşesinde dursun. Klasik yöntemler vazgeçilmez olsa da, bir köşede bırakılmaya gelmeseler de, yüzünüzün aldığı şekilden sonra sizi daha fazla hayal kırıklığına uğratmayıp hemen bu yöntemi (şimdilik) askıya alıyor, ve öteki yöntemlerimize geçiyorum. Siz bizim sağlık merkezimize güveninizi hiç kaybetmeyin. Göreceksiniz haklı çıkacaksınız. Yalnız bizim de sizin gibi okurlar için bazı şartlarımız olacak. Az önce “siz hem oyuncu hem yazar olacaksınız” demiştim ya, ‘hazırım’ dediğinize göre, hemen ikinci aşamaya geçebiliriz. Şimdi, önceden bilmenizi istediğim şey, bu öykünün bölümler halinde süreceği, yani sizin buraya bir süre daha gelmeye devam edeceğiniz... Yalnız sonraki gelişlerinizde düşüncelerinizi bize (kendinize) yazılı olarak aktarmanızı istiyoruz sizden. Eh, insanın kendi yaşamının senaristi olması kolay değil. Yani sizden isteğimiz; bir iki satırla da olsa bu zahmete katlanmanız. Yaşarken kalemi elinize almanız, yazarken yaşamaya çalışmanız! Yazdığımız öyküyü canlı ve dinamik yapan da bu. Fena mı, öykü sizden sonra sizi de içine katarak devam edecek. Başlangıçta bizden süre isteyebilir, öyküye ısınmak için yalnızca okuyarak yolunuza devam edebilirsiniz. Ama unutmayın bu bekleyiş çok uzun sürmemeli. Siz boş sayfa verdikçe daima bir bölüm sonra sizin de boş bir sayfayla karşılaşma riskiniz var demektir. Unutmayın burası aynaların ülkesidir. Aynalar sizin için bir kerelik farklı uygulama yapacak, okumakla yetindiğinizde dahi bölümlerimizde size yer vermeye devam edecektir. İkinci Aynalı Odada sanal dünyanın ilginç imgeleriyle karşılaşacaksınız. Orayı beğeneceğinizi umuyorum. Ama yarış başlamadan önce mutlaka kendinize, ne kadar tutarsa tutsun düşüncelerinizi yazan bir dosya göndermiş olun. Bunun için başka kitaplardan alıntı yapmak sizin bileceğiniz bir şeydir. Biz işin orasına karışmayız. Gerekirse biz sizin yerinize yazmaya ve okutmaya devam ederiz. Nasıl olsa ücretini ödediniz. Hazır mısınız?”

Sarı saçlı kızın dayanacak fazla sabrı kalmamıştı. Güçlükle “Evet, ama artık başlasak...” diyebildi.

“Öykümüzün ilk kısmı burada bitiyor. Yarın ikinci Aynalı Odada buluşalım.

İKİNCİ AYNALI ODA

“Yarın ikinci Aynalı Odada buluşalım.”

Sarı saçlı kız ikinci odaya davet edildiği zaman ne yazık ki ilk bölüme ayrılan süre dolmuştu. Sarı saçlı kız bunun üzerine evine gitti. Ve ertesi gün aynı saatlerde ikincisine katılmak üzere D.B.M’inin önünde arabasından indi.

Tam aynalarla kaplı binadan içeri girmek üzereyken kapının hemen yanı başında bir kız çocuğuna rastladı. Küçük kız elinde tuttuğu kâğıt mendilleri gelip geçmekte olanlara satıyordu. Bizim sarı saçlı kız, çantasında bu mendillerden olduğu halde mendilci kızdan üç adet aldı. Asansörden altıncı kata çıkarken saatine baktı: Seansa başlama vaktinin henüz gelmediğini görünce ‘oturur beklerim’ diye düşündü.

Bekleme odasında onun gibi bekleyen yaşlı bir teyze vardı. ‘Hiç olmazsa yalnız değilim,’ dedi kendi kendine. Beklerken yanında getirdiği ‘İçimizdeki Kavga’ adlı kitabı çantasından çıkardı. Akşamki seanstan sonra kentin büyük kitapçılarını dolaşmış, ara sokaktaki bir sahaftan bulmuştu bu ince kitabı. Kitapta insanın nefret, saldırganlık, haset, hırs, rekabet, kıskançlık, sevgi duyguları ve içgüdüleri üzerine yazılar vardı. Bir süre sonra kitaba iyice daldı, kendini unutuverdi.

“Merhaba benim güzel kızım.”

Döndü baktı, nerede olduğuna..? Masal Kapısının önündeydi, birazdan o kapıdan içeri girecekti... Yanında ona bakıp gülümseyen bir yaşlı teyze.

“Merhaba,” dedi.

“Kitabınız çok sürükleyici olmalı, Bu kadar kendinizi kaptırdığınıza göre.”

“Ha, evet teyzeciğim... Kendimle ile ilgili de onun için.”

“Kitaplara hayli düşkün olmalısınız.”

‘Bu doğru’ diye düşündü. Gerçekten de kitap okumasını seviyordu. Nedense kendisine haksızlık ettiğini, ama asıl haksızlığı Aynalı Odadaki kızın ettiğini düşündü. Kız, hakkında önyargılı davranmış, ne diyeceğini bile dinlemeden onu genel kategoriye koyarak herhalde oraya gelen bütün kişilere söylediği gibi ezberinden söylemişti. O anda kafasına kuşkulu sorular üşüştü. İnsanı dinlemeden, bir sözüyle karakteri hakkında bir şeyler, yeterli şeyler söylenebilir miydi? Aynalar bu güce sahip miydi? Babasının bir sözünü hatırladı. “İnsanların ortak yanları olsa da hiç biri diğerine benzemez.” Öyleyse onu başkalarından farklı kılan yanını, onu dinlemeden nasıl anlayabilirlerdi?

“Evet teyzeciğim, kitap okumasını çok severim.”

“Burada olduğunuza göre siz de benim gibi sizi rahatsız eden davranışlarınızdan kurtulmak istiyorsunuz.”

“Kurtulabilir miyim bilmiyorum. Onun gibi bir şey... Üstelik içeridekiler bundan dolayı endişe etmememi söylüyorlar.”

“Kurtulamasan da yavrucuğum en azından kontrol altına alırsın. Unutma ki yavrucuğum cennetle cehennemin tanımı, birinin iyiliğin ötekinin kötülüğün sembolü olması değildir yalnızca. Rahmetli babaannem masallar anlatırken söylerdi. Derdi ki: “Cennetle cehennemi birbirinden farklı kılan; cennetin dengeyle, cehenneminkinin ise aşırılıklarla kaplı olmasıdır”

Yaşlı teyze onu kitabından alıkoyduysa da, söyledikleri ilgisini çekmişti. Ne demek istiyordu cennetin denge, cehennemin aşırılıklarla kaplı olduğunu söylemekle? Sormak üzereyken tam, teyze sözlerine devam etti:

“Benim evli bir kızım bir de oğlum var yavrucuğum. İtiraf edeyim oğluma daha düşkünüm. Ama ben oğlumu o kadar çok seviyormuşum, o kadar çok seviyormuşum ki ona aşırı düşkün olduğumu fark edememişim. Oğlum geçen ay beni terk etti ve uzaklara gitti. Ben yataklara düştüm, doktorlara koştum, uyuyamaz oldum. Ben oğluma her şeyi verirdim oysa. O bir şey istemese bile ben her ihtiyacını saçımı süpürge eder karşılardım. Oğlum bir türlü iş sahibi olamamıştı da, onun üzülmemesi için evimizdeki sorunlardan dahi ona bahsetmedim. Oğlum iş bulsa bile girdiği hiçbir işte tutunamadı. Evlendiğinde onun benden ayrı düşmesine dayanamadım, gene de oğlum için katlanmaya çalıştım. Gelin hayırsız çıktı da oğlum başına daha büyük dertler açılmadan anneciğinin yanına döndü. İşte böyle! O gidince son çare burayı tavsiye ettiler bana. Birkaç aydır buraya geliyorum. Şimdi anlıyorum, iyiliğin bile aşırıya kaçtığında yolunun cehennemin kapısından geçeceğini; oğluma iyilik edeyim derken kötülük ettiğimi... Bu her şeyde böyledir yavrucuğum. İnsanın yemek yemesi hem zevk duyduğu, hem de yaşaması için zorunlu olduğu bir ihtiyaçtır; ama insan tıka basa yemeye devam ettiğinde, yani ölçüyü kaçırdığında ölebilir. Yani dengeyi bozduğunda yararlı olan bu kez zarar verir.”

Bir süre sustu teyze. Sarı saçlı kız yine bir şey diyecek oldu, ondan önce söze girdi:

“Senin gelme nedenin ne yavrucuğum?”

“Bir tane değil ki!.. Birincisi ben kıskancımdır teyze. Biraz da tahammülsüz... Aynı zamanda çok hırslıyımdır.”

“Herkes bir parça kıskançtır kızım.”

“Ama ben çok kıskancım.”

Teyze merakla yüzüne bakınca:

“Neredeyse sağlıklı bir ilişki sürdüremeyecek kadar!” diye yanıt verdi. “Bütün suç bende mi, yoksa elindekiyle yetinmeyecek kadar gözü başkalarında olanlarda mı, bilemiyorum. Karşımdakinin eksikliği vardır mutlaka da doğrusu ben de abartmadığımdan emin değilim. Tutkulu biri olduğumdan sevdiğimi kimseyle paylaşmaya dayanamıyorum. İnsan sevdiğini özelde kimseyle paylaşmaz elbet, ya özelin dışında?

Yaptığımın doğru olmadığını bilmeme rağmen, biraz da benden kaynaklanıyor mu bilmem ama, soylu olmasını istediğim kişi bir türlü soylu davranmasını beceremeyince alt üst oluveriyorum. O zaman da kıskançlık duygumla baş edemediğimden, ben aynı konuma düşüyorum. Adeta kendime güvenimi kaybediyor, eksiklik duygusuna kapılıyorum.

Önceleri ağzından utana sıkıla çıkan ‘kıskançlık’ kelimesini bu defa kolaylıkla söyleyebildiğini fark etti. Ve söylediği anda başta bu kelimenin teyzenin işaret ettiği gibi dengesini bozduğunu, yüreğini nasıl rahatsız ettiğini; bütün bunları aynı anda algıladı. Ve nafile bir çabayla nedenlerini bulmaya çalıştı. Düşündüyse de yanıtını bulamadı. Teyzeninki belliydi. Teyzeninki oğluna olan düşkünlüğünden kaynaklanmıştı. Belli ki nedeni aşırı sevgisiydi. Peki ya kendisinin nedeni neydi? Rahatsızlık duyduğuna göre mutlaka aşırıya vardırıyor olmalıydı bir şeyleri. Bir gün önce yazar kız, ona kendini tanımakta yetenekli biri olduğunu hissettirmişti. “Problemi gördüğünüze göre sorunun yarısını çözmüşsünüz demektir” diyordu ya, iyi de iç dünyasında neler oluyordu da bu durumlara düşüyordu? Bunun yanıtını mutlaka bulmalıydı. Bilinmeyenden heyecan verici gizemli bir rüzgâr esti yüreğine. Sorunun yanıtını bulmak herhalde iyi bir buluş olurdu onun için. Böyle bir buluş için iç dünyasında gezinmesi, bir takım zorluklara katlanması gerekecekti belki. Kendisini bir gün öncesinde olduğu gibi sorundan kaçan biri olarak değil de sorunu keşfetmek isteyen bir kâşif yerine koydu ve bu yeni konumu hoşuna gitti. Kendisini bildi bileli sorulara basit yanıtlar vermemişti. Herhalde, sorusuna “benim olmama ihtimaline karşılık kıskanıyorum karşımdakini, ne yapayım elimde değil” demekle işin içinden çıkamazdı. Çünkü insanlar sık sık böyle durumlarla karşılaşırlar, elbette kıskançlık duyarlar, ama onda olduğu gibi böylesi özel durum, taşıyamayacaklarını hissettikleri bu yıkıcı hal herhalde seyrek olarak ortaya çıkardı. Kendi hakkında bu tespiti yapmak nedense bu kez yormamıştı onu. Kendisinin kâşifi olmaya niyetlenmişti de ondan mı? Bundan böyle yanıt kaçsa da ondan, o peşini bırakmayacaktı. Mutlaka yakalaması, ve neden bu duruma düştüğünü anlaması için onunla yüzleşmesi gerekiyordu. Sarı saçlı kızın bir özelliğiydi bu. Zor problemler karşısında daima ulaşılmazın heyecanını duyardı. Problemler ne kadar zorsa, çözmesi o kadar zevkli olurdu.

BİR DAKİKA KIZIM

Sarı saçlı kız kendi kendine bu düşünceleri üretmekle meşgulken birdenbire teyzenin bir şeyler mırıldanmakta olduğunu fark etti. Teyze adeta görünmeyen biriyle konuşuyor, o görünmeyen birine sitemde bulunuyordu. Acaba biri var da ben mi göremiyorum diye çevresine bakındı, ama aynalarda kendisinden ve teyzeden başkasını göremedi.

“Ben onu o kadar sevmişken o, birinin peşinden gitti.”

Ve teyze kendi kendine konuşmayı şöyle sürdürüyordu:

“Hani değse gam yemeyeceğim. Sen oğlunu kıskanıyorsun diyorlar bana? Ben oğlumu niye kıskanacakmışım?.. Elbette bir erkek olarak bir kadınla beraber olması onun en doğal hakkı. Sen git bunu hiç hak etmeyen biri için yap! Benim oğlum nasıl yapar bunu? Söyledim ama!.. Defalarca söyledim. Oğlum yapma! Yaralama beni. O sanki ben hiç böyle söylememişim gibi ondan telefon geldiğinde annesini yok sayarcasına benden önce telefona koşuyor, hem de benim yanımda tuhaf şeyler konuşuyor. Bir halt yiyeceksen bari benim yanımda yeme! Benim bu hareketlerinden tarif edilmez acılar duyduğumu görmüyor mu? Görmüyor mu?”

Teyze bu sözleri sarf ederken daha da yaşlanmıştı sanki. Altmış yaşlarında bir kadın nasıl olması gerekiyorsa öyleyken, sırtında küfe taşıyormuşçasına eğilmiş, şimdi adeta nine olmuş, ufalmıştı. Birisinin bu kadar üzülmesine dayanamazdı sarı saçlı kız. Tam teyzeyi teselli etmek niyetiyle “Teyzeciğim madem oğlun sana böyle yapıyor, madem senin sevgine böyle karşılık veriyor; bırak üzme kendini sen de! Bırak ne yaparsa yapsın!” diyecekti, Masal Kapısı’ndan görevli kızın sesi duyuldu:

“Bayan Sarı! Aynalı Oda’dan bekleniyorsunuz. Lütfen Aynalı Oda’ya gelin!”

Birden kendi telaşına düştü. Apar topar kalkıp, teyzeyi de unutmayıp ama, “Teyzeciğim sıram geldi, gene görüşürüz, üzme bu kadar kendini, hiçbir şey için bu kadar üzülmeye değmez!” dedikten sonra çantasını yanına aldı ve heyecanla sesin geldiği yere yürüdü.

“Bir dakika kızım!”

Şu Teyze de! Ne diyecek gene? Şimdi sırası mıydı?..

Yaşlılara olan saygısından geri döndü, aceleci huyuna rağmen teyzenin diyeceğini bekledi.

“Kızım, yavrum! Aynalı Odada dikkat et kendine! Babaannem küçükken aynalara bakma derdi hep! Aynalarda sadece saçını tara, aynalarda gözlerine bakma! Onun söylediğine göre aynalarda gözlerine bakanlar dellenirmiş.

“Tamam teyzeciğim, dikkat ederim, sen merak etme!”

Artık bir saniye bile gecikmeye tahammülü kalmamıştı. Yıldırım hızıyla kapıdan içeri girdi.

ARTIK AYAĞA KALK

“Az daha randevuyu kaçırdığınızı düşünecektik.”

“Affedersiniz. Ben bir saat önceden geldim aslında. Ama beklerken bir teyze vardı, onunla konuşmaya daldım...”

“Yaşlı teyze? Ha evet! Sizden sonra o gelecek odaya. Yaşlı teyze Aynalı Odadan çok korkuyor. Korksa da gelmekten başka çaresi yok. Kendi kendiyle yüzleşmek korkutuyor onu. Bu yaştan sonra kendini tanımaya kalkmak zor elbette. Mutlaka size aynada gözlerinize bakmayın, demiştir.”

“Evet, dedi. Nereden bildiniz?”

“Siz ne yanıt verdiniz peki?”

“Yanıt vermeye vaktim olmadı. Dikkat ederim, dedim yine de... Ama bana sorarsanız...”

Aslında teyzenin dediği şeyi düşünmese de, teyze söylediği anda bu durumun kendisinde de bir tedirginlik oluşturduğunu fark etmişti. Neyse ki bu bir öyküydü, öykü olduğundan sorun yaratmayabilirdi. Yoksa karşısında tıpa tıp kendisi olan biriyle konuşmaya dayanamazdı. Yazar kız, sözlerinin devamını getirmesini beklemeden dedi ki:

“Teyze aslında haklı olabilirdi; eğer ben tıpatıp siz olsaydım. Ama ben tıpa tıp siz değilim.”

Şaşkın bakışlarla kıza baktı. Ne demek istiyordu? Yani öyküde, öykü olduğu için bir itirazı olmamıştı böyle bir şeye, ama?.. Şaşkın bakışlarla kıza bakarken, kız gayet kendinden emin ona şöyle dedi:

“Sağ elinizi kaldırın!”

Kaldırdı sağ elini.

“Gördünüz mü, bakın! Siz sağ elinizi kaldırdığınızda ben sol elimi kaldırıyorum. Yani ben tıpa tıp siz değilim. Ben sadece sizin kendinizi görmenizi, üstümde kişiliğinizin en güzel elbisesini dikeceğiniz masaldan bir manken gibi kendinizi tanımanızı sağlayan suretinizim; öykünün dışındaki dünyada aynalarda saçınızı taramanızı, yüzünüzü güzelleştirmenizi, kendinize çeki düzen vermenizi sağlarım... Gerçek yaşamda evet, sakın üstünüze çeki düzen vermenin dışında aynalarda kendinize bakmayın. Eğer aynalarda gözlerinize bakar, onu kendiniz sanırsanız, teyze haklı olabilir o zaman. Unutmayın! Bir insan hiçbir zaman iki kişi değildir. Ne var ki teyze doğruyu bilmesine rağmen, bu gerçeği unutmuşa benziyor.”

“Söylediklerinizin benimle ne alakası var anlayamadım?”

“Umarım kafanızı karıştırmadım. Ama yaşarken anlamanız için zaman zaman böylesi açıklamalara katlanmak zorundasınız. Hepsini olaylarla yaşatmaya kalksak ne zamanımız ne de kâğıt yeterdi. Öğrenmek için kimi zaman yaşama ara vermeniz, yaşadıklarınızı bilgiye dönüştürmeye çaba göstermeniz gerekecek. Göreceksiniz ki kendimizi dışımızdakiler sayesinde, onlarla birlikte var etmenin bilincine varmak, cennette olmasak da harika bir duygudur. Dışımızdaki ile varlığımızı biçimlemede bir olup bilgilendikçe, tarih merdiveninin adına gelişme denen basamaklarından yukarı çıkmaya başlamışızdır. Biz bu harika duygunun farkında olup kendinizi biçimlemeniz için size yardım edeceğiz. Tabii bize inanır ve inancınızın gereğini yerine getirirseniz... Yani bu öyküyü yalnızca okumakla ve yaşamakla yetinmeyip bir de anlamaya çaba gösterirseniz.

Size gerekli açıklamada bulunma görevimi yerine getirdiğime göre gelelim sadede, teyzeyle söylemek istediğime.

Teyze ayrı kişi olduğu gerçeğini unutmuş dedim ya, sözlerime oradan başlayayım. Yani teyzenin düştüğü yanılgıdan: İki ayrı kişi olduğu halde oğluyla kendisini bir bütün, yani bir gördüğü yanılgısından. İnsan, varlığının bilincine varmamışsa şayet bu dünyada tek başına kaldığı korkusuyla gider bir şeye ya da birine ait olmaya kalkar. Beraberliklerin öylesinin amacı yalnızlık ve çaresizlikten doğan tehlikeler karşısında insanın kendini sağlama almak istemesidir. Elbette insanlar yarım kalan yanlarını tamamlamak için bir araya gelebilir. Bu parti de olabilir, bir takım da. Ancak ne amaçla bir araya geldikleri önemlidir. Amaç birlikte varmak mıdır ideal olana, yoksa yanlışlıkları daha da çoğaltmak mı?

Gelelim teyzeye. Teyze beklentisiyle dışındakinin kendini hatırlatmasını hak etti zaten. Keza dış koşulların bizden bağımsız olduklarını unuttuğumuz her defasında böyle değil midir? Gaz pedalıyla ayağımızı, direksiyonla kolumuzu bütünleştiremeyeceğimizi, onların bizden bağımsız kendi başlarına birer bütün olduklarını öğrenmedik mi her kazada? Hayat ektiğimizi biçmeyi beklerken, başkalarının da sırada olduğunu çocukluğumuzdan bu yana bize göstermedi mi? Gerçek baba/anne haksız yere her bağırdığında kafamızdaki baba/anne imgesinin yara aldığı anılarımızda kayıtlı değil mi? Onları da öyle davranmaya iten, kapasiteleri dahil ve çevreleri, bir dolu koşul olduğunu, sonradan onların yerine geçince öğrenmedik mi? Bağırdığımız mı bağırıldığımız zaman mı öğreniyorduk yoksa? Teyze babaannesinin sözlerini sana aktarırken doğruyu söylüyor ama, kendi eksikliğini, yani kendisiyle tanışmaktan duyduğu korkuyu saklıyor. Teyze kendisini tanımaya cesaret edemediğini, edemediği için yalnız kalmaktan korktuğunu, bu yüzden ‘bir şeye ait olma’ ihtiyacı duyduğunu, ‘ait olma ihtiyacını’ onunla ilgilenmeyen kocasıyla değil de, kendinden çıkma ama artık o olmayan parçasıyla gidermeye çalıştığını görmezlikten geliyor. Yalnızca teyze mi? Dışındakinden verebileceğinden fazlasını bekleyen herkes biraz öyle değil mi? Ya sen? Kendin hakkındaki yanıtı da sana bırakayım. Dikkatli ol ama yanıtı kendi içinde ararken! Sevmediğin insanlar ters davranışlarıyla yaralayamaz seni; çünkü sen o insanlarla kendini hiçbir zaman bütünleştirmeye kalkmazsın. Sevmediklerin daima dışında bıraktıkların tarafında kalanlar olur. Sevdiklerindir yaralayan; ondan beklediğinin senden beklendiğini düşünmezsin hiç! Yine de üzülmene gerek yok; yalnızca sen değil, çokları bu gerçeği unutmuş gözüküyor. Unuttuğumuz zamanlarda mutlaka bir şeylere ödüyoruz bu bedeli. Bu dünyanın kurallarıyla yaşamamızı sürdürmeye bakmalıyız oysa. Ayrıca böyle söylememe rağmen sana hiç bir şeye tutunma demiyorum. Başlangıçta tutunacağın bir şey olmaz, ayakta durmasını öğrenmeden elini bırakırsan, düşer canını acıtırsın. Şu anda bile bak bana tutunuyorsun; yani öykülerime. Kendini doğru olanda buluncaya kadar öykülerim sağlayacak sana ihtiyacın olanı. Sen bir süre daha bir şeylere tutunmaya bak. Öykülerime tutun, kitaplara tutun, işine tutun. Ama tutunduğun şeylerden biri verdiğinden fazlasını senden alıyorsa ona tutunmaya devam etmenin bir anlamı yok! Bana kalırsa sen, sende bir şey bırakanları tercih et, seni tüketeni değil.

Evet, bir şeylere tutunmaya başla. Tıpkı yürümeyi yeni öğrenen bir bebeğin yaptığı gibi deneye yanıla seçmeye... Ta ki ayakların üstünde kendin durana, düştüğünde kalkacağından emin olana, kendindeki eksiklikle yaşamasını öğrenene, yolunu buluncaya kadar... Bebeğin karşıdan karşıya ilk adımı atması çok önemlidir. Ondan sonrası gelir. Çocuk kendini aşar çaba gösterdiğinde, hatta yürümekle kalmayıp yarış kazanması işten bile değildir büyüdüğünde. İlk adımdan sonra atacağı her adım ona özgüven olarak geri döner. Ve ilk adımı belirler nereye gidebileceğini... Bugün Aynalı Oda’da sana “artık ayağa kalk!” diyen oldum. Sen benden sonra da bir şeylere tutunmaya çalışacaksın. Ancak ayağa kalkmanın imgesini ektin yüreğine. Bu iyi bir başlangıç! Daha işin başındasın. Sabret, neler olduğunu göreceksin.

Şimdi bir günlük ara veriyoruz. Git ve başaracağından emin ol. Hiç merak etme. Nasıl olsa bizim bir dolu seçeneğimiz var. Birinden biri sana uyar. Yarın dinlen. Kendine tasa üretmeden, bir gün sonra seni öykünün üçüncü kısmının bekleyeceği güvencesiyle bir güzel gez. Biz de bu arada Aynalı Oda’yı gelişine binaen bir güzel parlatıp temizleyelim. İleride belki kendi öykünün yazanı olacaksın. Başka öyküleri daha iyisine koşmak için okuyacaksın. Eksikliğimi tamamlayayım derken başkalarının eksiğinde tamamlayacaksın belki kendini. Sevmediklerine dahi önem vereceksin o zaman. Elbette aşık olacaksın. Elbette sevdiklerin üzüldü mü sen de üzüleceksin; fakat ne sen ne de sevdiğin isteyecek birbirinizi üzmeyi. Üzüleceğine seni üzeni ayırt edeceksin o zaman.

Bütün bunlara zaman var daha. Buraya gelmeye devam ettikçe eksikliklerinle tanışacak, tanıştıkça özgüvenini kazanacak; ayakta durmayı öğrendikçe yürüyeceksin. Eksikliğin nerede olduğunu keşfetmeye Aynalı Odada birlikte çıkacağız. Göreceksin ki dünyanın bütün görüntülerini bünyesinde barındıran aynalar, ruhumuzun derinliklerini de gösterecektir bize. Yaşadıklarına şaşıracak, yaşadıkça önünü görecek, gördükçe yaşamak isteyeceksin. Bunun için ‘Geleceğin Masal Dünyası’ diyorlar buraya. Merak etme, dediklerimizi yaşatmadan gönderdiğimiz hiçbir insan olmadı şimdiye kadar. Çünkü bizim aynalarımızda sonsuz seçenek var.

Anlattıklarımı anlamaya başlayınca yaşam daha güzel olacak. Sevgilerini özgürce, doyasıya yaşayacaksın. Birini sevdiğin zaman sevgin inan bu dünyaya ait gerçek bir duygu olacak. Cennetin hayaline, hayali dünyaya taşıyarak değil, bu dünyada var ederek ulaşacaksın. İnan o zaman var olmanın bilincine daha bir varacak, varlığını hücrelerine kadar duyacaksın.

İşte o zaman gerçek bir kişiyle aşk gerçek aşk olacak. Bilmiyorsa sen öğreteceksin ona. İnan başka öyküler dinleyip, dediğime benzer anlatıları öğrenenlerin sayısı az değildir. Kitaplardan okumasalar da karşısındakine saygı duyan kişilerdir bunlar; benlikler çatıştığında susmasını becerebilen, sevdiklerini kendisine tabi kılmayan, beklemediği bir davranış karşısında bu nedenle şaşırmayan, kavgaya döküp işi daha da çıkmaza sokmayan, girdiği paradoksta sevgisizliğe sürüklenmeyen kişilerdir bunlar. Böyle kişiler vardır bu dünyada; yoksa bile en azından bu yolda çabası olanlar vardır, çabasını sürekli kılabilenler... Ne var ki çaba gösterdiğin halde her zaman başaracaksın diye bir şey yok. Dışındaki sen değilsin zira. Nasıl ki yerine koyacağımız çok sayıda seçeneğimiz mevcutsa, –sana yardım edeceğimizden emin olmamızın bir güvencesidir bu– unutma ki dünyada da çeşit çeşit insan var. Önemli olan senin şu anda olmak istediğin gibi değişmek, kendini geliştirmek için çaba göstermektir.Cennet elbette güzeldir ama dünyanın da kendine göre bir güzelliği var ve seni bekliyor...

Yazar kız bunları söyledikten sonra ertesi gün Sarı saçlı kızla yeniden Aynalı Oda’da buluşmak üzere ayrıldılar.

İMGELER DÜNYASI

Aradan tam bir gün geçti. Sarı saçlı kız aynı saatte Masal Kapısı’nın önünde oldu. Aynaların karşısında kendiyle tek başınaydı. Olsun! Birazdan içeri girecekti nasıl olsa, nasıl olsa kendisini öyküsünün içinde bulacaktı. Öykünün verdiği güvenceyle korkmuyordu kendisiyle olmaktan. Bir gün gelecek öykülere ihtiyacı olmadan da ayakta durabilecekti. Biliyordu ve emindi bundan. Yazar kız: “Siz şimdilik bir şeylere tutunmaya devam edin” dememiş miydi? Madem öyle, zamanı vardı daha.

Dakikalar geçti, hatta saatler!.. Hatta hava kararmaya başladı. Masal Odasından çağıran olmadı. Bir gün sonrasında buluşmak üzere ayrılmamışlar mıydı? Saatine baktı, bir de kapıya! Bu işte bir yanlışlık olmasın?

Dikkatlice baktığında kapının aralık olduğunu gördü. Belki içeri onun girmesi gerekiyordu. Öyle ya!.. İçeridekiler meşgul olabilirler ve bu nedenle onu unutmuş olabilirlerdi. Hafif bir tedirginlik duydu. Bir boşluk hissetti içinde. Yine de ayağa kalktı, kararlı adımlarla kapıya yürüdü. Bir aksaklık olsa bile her şeyin eski haline döneceğinden emindi.

Hayret! Aynalı Odanın içinde kimsecikler yoktu: Aynalardaki kendinden başka! Aynalardaki sonsuz görüntülerinden her biri meraklı bir bekleyişle ona bakıyordu. Yaşlı teyzenin ve kızın dediği gibi yaptı ve gözünü kaçırdı aynalardan. İşte o esnada aynalardan ve kendinden farklı bir nesne gözüne ilişti: Bir telefon! Hiç kimseyi bulamadığı, ama telefonu açıp sormaktan da kendisini alamadığı uzun bir bekleyişin sonunda ahizeyi kaldırdı: Kulaklıktaki tanıdık ses, görevli kızın sesiydi.

“Sizi bekliyordum,” dedi. “Geldiniz mi?”

“Buluşmayacak mıydık?” diye sordu hemen. Aceleci ve sabırsızdı.

Kızın sesi hâlâ sıcak ve güven vericiydi. Demek ki her şey aynıydı, büyü bozulmamıştı,

ve devam etti görevli kız:

“Evet buluşacaktık. Bilin ki unutmadım sizi. Unutmam da mümkün değil! Ne de olsa emekleme dönemini atlatmadınız daha. Ayağa kalkıp ilk adımları atmaya başladığınızda öykünün sonlarına gelmiş olacağız; bana ihtiyacınız kalmayacak o zaman. Hatta gelecekte bir gün öykünüze kitapçıda rastladığınızda, bu öykünün yazılış aşamalarını sayfalarını karıştırdığınız bir kitapta görürseniz şaşırmayın. Kitabı eve götürüp çocuğunuza okuduğunuzda şöyle dersiniz: “İşte bak, bu öyküdeki kahraman bendim yavrum.” Şu anda size çok yakınım ben. İçerideki odada aynaları ışıkla parlatmakla meşgulüm. İşim hemen hemen bitti, dinlenir dinlenmez yanınızda olacağım. Şimdi bana azcık müsaade edin. Yapmakta olduğum son bir iş var. Onu da tamamlayıp sizi arayacağım.”

“Tamam!” dedi Sarı Kız. Huzur içinde beklemeye koyuldu. Umutlanmıştı yeniden. Bir gün bunların hiç birine gerek kalmadan kendi başına ayakta durabilirse ve güzellikleri başka bir şeye ihtiyaç duymadan kendi varlığıyla duyumsayabilirse, yaşam kaynağını kendi içinden alabilirse; ne güzel olurdu o zaman. Varsın aksasın bazı şeyler! Bunun olacağına inanmaya başlamıştı yavaş yavaş. İçinde güçlü bir özgüven boy atıyordu. Ona gerekli olan şey o güne kadar baktıklarına farklı bir gözle bakmasıydı. Bunun ne olduğuna gelince işte şimdi sıra onu öğrenmeye gelmişti. Sonra hayretle şöyle fısıldadığını duydu kendisine: “Ben galiba şimdiden bildiklerime farklı bir gözle bakmaya başladım bile...”

Tam o sırada telefon çaldı. Kulaklıktaki görevli kızın sesi şunları söylüyordu:

“Beklerken size söyleyeceklerim üzerine düşünün. Sizin için özel bir Aynalı Oda hazırlattık. Geldiğimde geceye dönmüş olacağız ve birlikte odaya gireceğiz. Odaya girer girmez aynaların imgeler dünyasıyla tanışacaksın. Tabii istersen? Bir yarışın yarışanı olmayı kabul etmiş olacaksın içeri girdiğinde, peşinen söyleyeyim. Yarış hayli ilginç olacak! Yarışın koşullarını İmgeler Sultanı belirleyecek. Kimle yarışacağına gelince?..

Sürpriz!”

Görevli kız bunu dedi ve sustu.

İMGELER SULTANI

Sarı Kız geceyi beklerken bir ara odadan dışarı çıkınca kanepede uyuklamakta olan yaşlı teyzeyle karşılaştı. “Hayret!” dedi kendi kendine: “Teyze bugün geç kalmış.”

Yaşlı kadın gözlerini açıp da Sarı Kız’ı görünce bırakır mı; hemen çağırdı. Yine oğlundan bahsetti... Oğlundan gelen mektuptan, oğlunun kendisini yanına çağırdığından... Ne var ki gitmeyecekmiş bu defa. Üstüne basa basa söylerken kararından dolayı kendisine “aferin” denmesini bekliyordu sanki. Sarı Kıza öyle geldi ki teyze burada olmaktan mutluydu. Neredeyse burada yatıp kalkacaktı. Teyze oğlunun yerine masalcı yazarı koymuş gibiydi. Sarı Kız vaktin geldiğini düşünüp kapıya yürürken teyze öncekinde olduğu gibi arkasından seslendi:

“Bir dakika kızım!”

?..

“Kızım yavrum, dikkat et kendine. Her şeyden önce sen kendine güven. Söz konusu yer burası olsa bile...”

“Merak etme teyzeciğim,” dedi. “Ben dersimi dün aldım.”

Gözlemlediği kadarıyla teyze dersini almamış gözüküyordu oysa. Sarı Kız iki gün önce aynalarda bebekliğini görmüştü. Bebekliğindeki baba ona ilk adımlarını attırırken dalgınlığından olacak, (belki de o anda bir şeyle meşguldü kafası) elini uzattığını görmemiş, bir anlığına kaldığı boşlukta neredeyse düşecekken son anda tutunmuştu. Bu belki de hayattaki ilk dersiydi. Aslında daha o zamandan bilmesi gerekirdi kendi dışındaki bir şeyin herhangi bir nedenle, hatta haklı bir nedenle onu boşlukta bırakabileceğini... Hatta buna benzer nedenlerden başından böylesi zor durumlar geçtiği çok olmuştu. Bir keresinde, yine küçük yaşlarda, okul çıkışında, her defasında kendisini almaya gelen baba gelmemişti. Ve korkmuş, iki gözü çeşme ağlamıştı o gün. Baba uyuya kalmış ve bu yüzden geç kalmış meğer. Bazen ne kendisinin ne başka birinin suçu olmadığı halde boşluğa düşüyordu ve şaşırıyordu. (Başa gelenler ne çabuk unutuluyor. Belki de unutmak insanın kolayına geliyor.) Elbette çocukken yapacağı fazla bir şey yoktu. Ama çocuk değil artık, şimdi büyüdü. Üstelik karşılaştığı kişiler, babası gibi istemeyerek değil, isteyerek zor durumda bırakabilirler onu.

“İmgeler Sultanı’nın Dünyası’na hoş geldiniz!

Bilesiniz ki bu dünyada bu dünyanın kuralları işler. Bilesiniz ki bu dünyanın gerçek dünyayla doğrudan ilgisi yoktur. Bazen gece uykuya daldığınızda girersiniz bu dünyaya; bazen gündüz gördüğünüz bir düşte... Bazen de bir masallar kitabında! Bu dünyadaki hiçbir şeyi gerçek dünyaya taşıyamazsınız. Taşımaya kalktığınızda: “Ne hayalperest derler size; ya da yolunu kaybetmiş... Vallahi haklı olurlar taşırsanız. Rüyasındaki sihirli taşı sabah annesine gösteren çocuğa annesi güler. “Yavrum sen rüya görmüşsün” der. “Elinde hiçbir şey yok.” Ama rüyalar hatırlanır. Rüyasındaki taşı annesine söyleyen çocuk büyüdüğünde elinde sihirli taş olmadığını bilir; ancak okuduklarından, anlatılanlardan, rüyalar ülkesinin benzeri imgeler dünyasından dersler çıkarırsa belki, çocukluğundaki düş bir anlamda gerçekleşir. Annesi elinde hiçbir şey olmadığını söylese de ona çocuk belleğinde yol gösteren bir hayal olduğunu bilir. Tıpkı çizimlerinde cetvel kullanan bir öğrenci gibi... Cetvelin yaptığıyla doğrudan alakası yoktur. Cetvel olaya katılır, çizgiyi doğru çizer: O kadar! Sonrasında işi bitmiştir. Siz hiç çizimini cetvelle birlikte öğretmenine veren öğrenci gördünüz mü?.. Hem unutmayın doğru çizimde, kullanmasını bilmedikten, yönünü, yerini tayin etmedikten sonra cetvelin ne hükmü kalır?”

Böyle dedi görevli kız ve Sarı Kız’ı İmgeler Sultan’ının yanına götürdü. İmgeler Sultanı, göz kamaştırıcı güzellikteki, masallardaki periler kadar güzel sultan (masaldayız zaten) kara, yağız bir atın üstündeydi. Onun bindiği atın yanında, bir o kadar güzel doru bir at daha vardı. İki at da öylesine enerji doluydu, öylesine güçlü gözüküyordu ki; her an ileri atılacakmış gibi gerili bacaklarıyla onları, insanı en yüksek dağlara uçuruverecek kanatlı at sanırdınız. Tuhaf olan böylesine güzel, böylesine şahane iki atın yanında onlara hiç yakışmayacak yaşlı bir katırın bulunuyor olmasıydı. Öyle ki yaşamının yükünden bezmiş görünen bu yaşlı katır, neredeyse zayıf bacaklarının üstünde duramayacak, bıraksalar oraya uzanıverecek haldeydi. Sultan, kendisine yakışan bir zariflikte inip atından, gözlerini ne ondan ne de yaşlı katırdan ayırabilen Sarı Kız’ın yanına geldi. Yanına gelir gelmez de doru atın dizginlerini Sarı Kız’a verdi ve ondan üstüne binmesini istedi. O güne kadar hiç ata binmediği halde Sarı Kız, büyülenmişçesine (masal bu ya?..) Sultan’ın dediğine uydu ve onun yardımıyla ata bindi. Enerjisinden yerinde duramayan atın üstünde zorlukla duruyordu Sarı Kız. Gördükleri ve şaştıkları bununla bitmiyordu tabii. Değil mi ki görevli kız bir gün önce ona İmgeler Dünyası’nda ilginç şeylerle karşılaşacağını, sürprizlerin onu beklediğini söylemişti, işte bu sözün yerine gelmesi gerekiyordu. Tam o sırada bulundukları yere, güçlü kuvvetli dev gibi iki adam yaka paça birini getirdiler. Bir erkekti bu ve daha da tuhaf olanı Sultan, ondan, birazdan başlayacak yarışa hazırlanmasını istedi.

“Bu yarışta kim kazanırsa kaybedene dair karar ona ait olacak. İster masallardaki gibi atının terkisine alıp evlilik ülkesine gidecek onunla, isterse onsuz yoluna devam edecek.”

Sultan bunu dedikten sonra dev adamlara döndü ve yanlarında getirdikleri erkeği yarışa hazır edip etmediklerini sordu. “Hazır Sultanım!” dediler ikisi de; fakat soldaki dev adam şunu demekten kendisini alamadı.

“Hazır Sultanım ama ufak bir sorun çıktı.”

“Nedir?”

Tıpkı uykusunda gözünü açtığında rüyası nasıl bir anda kaybolursa insanın, ışıklar yandığında Sarı Kız’ın da başına öyle bir şey geldi. Dev adamın ne yanıt verdiğini öğrenemedi.

“Şimdi hiçbir şey sormayın,” dedi yazar kız ışıklar yanınca. Kendinizi rüya görüp rüyadan uyandığınızda nasıl bulduysanız öyle kabul edin ve günlük yaşamınıza dönün. Yarın geldiğinizde rüyanız kaldığı yerden devam edecektir.

TEYZE DÜŞÜNDÜĞÜN ŞEYE BAK

Sonra gündüz olur. Hayat devam eder...

Yaşlı teyzenin gözlerinde yaş vardı. Sarı Kız birini bu hâlde görmeye dayanamazdı. Hemen çantasını açtı; teyzeye her sabah binanın önündeki çocuktan almayı alışkanlık haline getirdiği mendillerden birini uzattı.

“Aman teyzeciğim, şu haline bak! Ne oldu da gene böyle ağlar oldun? Oğlundan haber mi alamadın yoksa?”

Teyze, Sarı Kız’ın uzattığı mendile gözyaşını silerken;

“Daha kötüsü oldu,” dedi.

Sarı Kız’a yanıt verirken durmaksızın akan gözyaşlarına yetişmeye çalışıyordu bir yandan.

“Mektubum eline varmadan mektubu geldi. “Sen en iyisi gelişini ertele” diye yazmış bana. Beni istemediğine üzülmüyorum; geleceğimden o kadar emin ki... “Buradaki koşullar uygun olur olmaz sana haber veririm” demiş. Ben beni çağırmayana gelemem demişim meğer, ona üzülüyorum.”

“Aman teyze düşündüğün şeye bak!

“Yeterince burnunun sürttüğüne inanmıştım. Bilseydim eski tas eksi hamam, gelmeyeceğim der miydim?”

Teyze gürültüyle burnunu silerken,

“Erkeklerin tümü böyledir teyze!” dedi Sarı Kız. “Bize sahip olduklarını bildiklerinde peşimizden koşmazlar. Neye üzülüyorsun ki? Pekâlâ dersini alacak yakında! Sen gitmeyeceğini yazmamış mıydın, yazıp da göndermemiş miydin? Mektubu alınca görecek bazı şeylerin eskisi gibi olmadığını... Sen asıl benim başıma geleni dinle! Dinle de masalcı yazarların beni düşürdükleri duruma bak! Neymiş efendim? Birini getirdiler karşıma; onunla yarışacakmışım... Az daha gelmiyordum bugün. Sanki derdim buymuş gibi... İyi de niye ille bir erkek? Ben sevdiğimin benden ne aşağı ne yukarı olmasını isterim, bunu bilmiyor olamazlar. Benimle alay ediyorlar, adeta bana “madem mükemmellik arıyordun yarış bakalım öyleyse!” diyorlar. Yarışırım yarışmasına; hem de erkeklerden hiç aşağı kalmam!”

İşin doğrusu yarışı hem istiyor hem istemiyordu. Seçimini yarıştan yana kullandığında dahi tereddüdü dağılmamıştı. Gizliden gizliye karşısındakine haddini bildirmeyi arzulamıyor değildi. Eh kolay değil, öyküler okunmak için güzel ve inandırıcı olmak zorundadır. Madem bu yeni kuşak yazarlar geleceğin masalcısı olduklarını iddia ediyorlar, o zaman Sarı Kız’ın kalbindekini bilmeliydiler.

Hadi bakalım? Aynalar insanın yüzünü görebilir; ama içini görebilirler mi? Bekle dur işin yoksa! Bize kalırsa Sarı Kız bir şeyi unutuyordu.

HIRS, SEVGİ, KISKANÇLIK,
AŞK VE MUTLU SON
HEPSİ BU SİNEMADA

Aynalar duyguları da ters gösterebilir mi? Varsın şimdi bu soru, soru olarak kalsın. Soruyu unutmamak için netleştirelim, sonra hiç beklemeden öykümüze geçelim. İnsanın sevdiği ile yarışması hoşuna gider miydi? Aynalar Sarı Kız’a niye böyle düşündürttü? Yoksa Sarı Kız içten içe böyle bir şeyi istiyor muydu? Aynaların ters gösterdiği duygular Sarı Kız’ın bilinçaltıyla mı örtüşmüştü?

Aynalar insanın içini nasıl görür? Sarı Kız’ın aynalar hakkında düşünceler geliştirirken unuttuğu şey neydi? Unuttuğu şeyde biz Sarı Kız’ı şaşırtmak isterken o bizi şaşırtmış olmasın. Nasıl mı? Görelim.

Sarı Kız teyzeyi kendi haline bırakıp beklerken içinde düşüncelerini kâğıda aktarma gereksinimi duydu. (Neyse ki çantasında bir dolu kâğıt mendil vardı) Aldı kalemi eline, zor da olsa çantasından çıkardığı kâğıt mendillere yazmaya koyuldu. En başa masalcı yazarlardan dinlemekten hoşlandığı şu cümleyi yazdı: “Benim dışımda birinin her zaman için beni boşlukta bırakabileceği fikri doğru aslında. Benim dışımda birileri, belki kendilerince haklı sebeplerden dolayı belki de sırf zor durumda bırakmak için beni üzen davranışlarda bulunabilirler. Bu durumda benim yapmam gereken durumu gözlemek! Ve ben bir insana niye bu kadar değer vermişim? Bunu sorgulamak. Bu değeri onun doğru davranışlarında arttırıyorsam, yanlış davranışlarında niye azaltmayayım? İnsanlar birbirinden destek alabilir; ancak bu insan senden götürüyorsa, ona dayanmayı bırak ve yerine başka şeyler koy! Her ne kadar teyzeye yarışmayı istemediğimi söylesem de, kendimi deneme fırsatı bulmam doğrusu beni heyecanlandırdı. Ne var ki hangi koşullarda yarışacağımı öğrenemedim henüz.”

Sarı Kız yazmaya devam edecekti ki yaşlı teyzenin ona seslendiğini duydu.

“Kızım daldığın işten alıkoymak istemem seni. Ama saatin bir hayli geçiyor, sen gir ki benim de sıram gelsin.”

Yazdıklarına o kadar kaptırmıştı ki kendisini irkildi birden. Doğrudan kapıya baktı. Hayır, onu çağırmış olamazlardı, seslenseler çevresinden ne kadar soyutlanmış olursa olsun duymamış olamazdı.

Kapı aralıktı.

“Haklısın teyze,” dedi ve kâğıtlarını topladı. Aralık duran kapıya doğru yürüdü. Teyze her zamanki alışkanlığıyla arkasından bir şey söylemeden edemedi:

“Kızım bu kadar kaptırma kendini; bu sefer de başka şeyleri göremezsin. Oysa hayat her zaman birden fazla şeyi içinde barındırır. Ve insanın hayatında çok başka şeyler de olmalı. Bilhassa senin yaşında biri için.”

Aralık kapıdan içeri girdiğinde karanlık bir odada buldu kendini. Karanlıkta aynaların gösterme gücü olmadığından karşılayan falan olmadı. Sabırsız bir şekilde ışığı yakmak için düğme aradı. Eli düğme gibi bir şeylere değdi. Bastı düğmeye! Işık yanmadı, karanlık dönüşmedi. Aynalar göstermedi hiçbir şeyi. “Geri dönersem teyze kızar şimdi bana” diye geri de dönmedi. Karanlıkta beklemeyi, biri gelir ışığı yakar nasıl olsa diye beklemeyi yeğleyerek, el yardımıyla bulduğu bir sandalyeye oturdu. Sabırsızdı demiştik. Sabırsızlık ona, yazmanın bir yolunu buldurtur muydu? Yani yarıştan neler anladığını...

Aydınlık olsa ne iyi olurdu. Yazsaydı da unutmasaydı aklından geçenleri. Çünkü bir süredir duyduklarıyla kendince düşündükleri arasında bağ kurmaya çalışıyordu. Dayanamazdı karanlıkta kalmaya; sıkıntıdan patlardı böylesi durumlarda! Bir şeyler yapmaktan kendini alamazdı. Farkında olmadan çantasındaki kâğıtlara el attı. Kâğıtlarla birlikte kolu düğmeye çarpmasın mı. Kolunun çarpmasından mı ya da ışığın yanmasının aynı zamana denk düşmesinden mi bilinmez, aynalar yeniden göstermeye başladı. Sarı Kız öncesinde düğmenin çalışmadığını unutup ışığı kendinin yaktığını zannetse de önceden söylenen: “Bize kalırsa Sarı Kız bir şeyi unutuyordu. Unuttuğu şeyle ise birazdan Aynalı Odada karşılaşacaktı” sözü anlam olarak yerine gelmiş oluyordu böylece.

İşin gerçeği, Sarı Kız çantasından notlarını çıkarmasa o gün için öyküde şu sözlerle karşılaşacaktı:

“Bugün bölüm yok! Görüntü yok!”

“Işık olmazsa görüntü olmaz! Görüntü olmazsa aynalar göstermez. Işık aynaların göstermesi için gerekli olan bilgiyi açığa çıkarır. Bu bilgi nesnelerde, nesnelerin anlamını ortaya çıkaran aynalarda gizlidir. Aynaların ihtiyacı olan şey görünene anlam verenle ışığın buluşmasıdır. Elbette aynaların görüneni hareket ettirecek gücü yoktur. Görünmeyeni gösterecek gücü de yoktur. Ne zaman ki kişi iç dünyasını dizmeye başlar, bu da mümkün olur anlam sırlı aynalarda!”

Karanlıkta kalsaydı hâlâ, Masal Dünyası’ndaki bayan yazarın öykünün başında söylediği şu sözü hatırlayacak mıydı bilinmez.

“Yalnız bir sonraki gelişinizde siz de hikâyenin konusu ile ilgili düşüncelerinizi bize yazılı olarak aktaracaksınız.”

Belli ki aynalar yarıştan önce Sarı Kız’ın düşüncelerini kâğıda dökmesine göre programlanmıştı. Sarı Kız o gün geldiğinde oda karanlık olacak, aynalar göstermeyecek, Sarı Kız’a ‘bölüm yok!’ sözüyle zamanı durdurup kendisinden isteneni yapması beklenecekti. Ne zaman ki Sarı Kız kağıdı kalemi çıkarıp yazmaya niyetli olduğunu belli edecek aynalar da o zaman göstermeye başlayacaktı.

Sarı Kız dahil hepimiz iyiden iyiye sabırsızlanmaya başlamış olabiliriz. Olaylardan sıraya uymalarını beklemekte haklısınız; fakat önem sırası vardır bir de! Açıklamalar araya girebilir devamlı bu nedenle. Sevgili okur, açıklamamızı da yaptığımıza göre beklenen yarış yeterli öneme sahip olmuştur sanırım. Sizler daha fazla sabırsızlanmayasınız diye (Sarı Kız için de aynı şey söz konusuydu; sabrının sonuna gelmişti zira) ışık yanar yanmaz Sarı Kız’ı İmgeler Sultanı’nın yanına götürdüler.

Belki de kendi öyküsünü yazan Sarı Kız’dı bundan böyle...

Kazanırsa Sarı Kız, yarışta başarılı olamayan adamı terkisine alır mı? Yarışı kazandığında, aynı anda kaybeden olursa bu ne biçim yarış böyle? Kazanması, onu yar etmiyorsa kendine ne yapsın Sarı Kız. Şu İmgeler Sultanı’nın ettiğine bak! Sarı Kız da kazanmak istiyor. Kazanan kimi atının terkisine alacak öyleyse? Kaybedeni mi? Kaybedeni kim ne yapsın? Sarı Kız kendisini yeneni isteyecek mi peki? Bu bir paradokstur. İyi de yarışın bu paradoksu nasıl çözülecek? Yoksa İmgeler Sultanı’nın,

“Bu yarışta kim kazanırsa kaybeden hakkındaki karar ona ait olacak. İster masallardaki gibi atının terkisine alıp Evlilik Ülkesine gidecek onunla, isterse onsuz yoluna devam edecek.”

derken bir bildiği mi vardı? Kim ve nasıl biri ki bu hem mükemmel olsun hem yarışı kaybetsin. Aynı zamanda kazansın. Hepsi birden olabilir mi?.. Vallahi olur mu olur.

Hırs, nefret, sevgi, kıskançlık, aşk ve mutlu son hepsi bu sinemada! İzlemek için yerlerimizi alalım ve nasıl bir yarışmış görelim.

DİZGİNLENEMEYEN İÇGÜDÜLER

“Sizin emriniz üzerine hazırladığımız bu erkek katıra binmemekte diretiyor sultanım. Katıra binmekle yarış kazanılmazmış. Israr ettiğimiz takdirde kendisiyle eğlenildiğini düşünecek, o da bizimle eğlenecekmiş.”

“Öy...le mi?..” deyip İmgeler Sultanı:

“Beceri katırda mı onda mı? Eğer katır düştüyse payına, vardır bir nedeni. Denesin bakalım kendini bu yarışta! İnsan, akıllı, üstüne de yiğit olmak istiyorsa, “yiğit meydanda belli olur” derler. Madem ki yetinmiyor verilenle, eylemiyle göstersin kendini! Koşsun koşabildiği kadar.”

Dedikten sonra iki dev adama dönüp devam etti:

“Madem öyle zorla bindirin o zaman katıra! Bakalım üstünlüğü olmayınca sızlanmaktan başka ne yapacak bir görelim. Merak ediyorum önündeki fazlalığın bundan böyle ona bir yararı olacak mı?”

Sarı Kız delikanlının hâline acısa mı gülse mi bilemedi; daha ziyade gülmemek için kendisini zor tutuyordu. Vay canına! İmgeler Sultanı çocuğu katırın, kendisini atın üzerinde yarıştıracaktı demek?

Dev adamlar delikanlıyı Sarı Kız’ın gözleri önünde karga tulumba katıra bindiriverdiler.

Sultanın sesi imgeler dünyasında yankılanmaya devam ediyordu.

“Yola çıkmadan önce şu sözümü kulağına küpe yap delikanlı! Aynı anda ne iki (farklı) şey birden olmak isteyebilir, ne de iki (farklı) yerde olabilirsin.

Katırdaysan katırdasındır. Katırın hem katır hem at olamaz! Bu masalda gerçeklikteki gibi herkese ait olan tek bir yer vardır. Aynı anda birden fazlası olmaksa kendine anlam katmakla mümkündür. Ben bugüne kadar durduğu yerde kendinden fazlası olanı görmedim. Şu öyküdeki harfler bile dansetmedikçe kendileri ve anlamından farklı değildirler. Dizelerindeki harfler bile kendi başına isyan etmezken kendini hareket ettiren sensen kendini aşmaya baksan daha iyi edersin. Şimdi istersen başka kızlarla bir olup koştuğun gibi koştur bakalım katırınla Sarı Kız’ın peşinden.

“Sana gelince Sarı Kız!

Gülmemek için kendini nasıl tuttuğuna bakılırsa halinden pek memnunsun. Yalnız doru ata bindiğine sevinmekte acele etme! Bu yarışın bilinmedik bin bir türlü yanı var. İbre, delikanlıyı katırıyla aşağıya indirdiğine göre anlaşılan delikanlı kefesini fazla doldurmuş. Terazinin kefesi dengesini bulmalı ki istediğin ile aldığın bir olsun. Dilerim bu yarışın sonunda sen de gerçekte ne olduğunu, neyin senin olup olmadığını öğrenirsin. Dilerim isyan ederek kendini inkâr edeceğine eksikliklerini görüp kendini aşarsın. Bu parkur öyle açık bir alandır ki ikinize de yer vardır burada. Özgürsünüz. Yeter ki size tanınanın dışınızdakine de tanındığını unutmayın! Kim kendini aşarsa tencere yuvarlanır kapağını bulur misali tartıldığı teraziyle birlikte payına düşeni de değiştirir.

Artık yerleriniz alın, birazdan yarış başlıyor!”

Sarı Kız enerjisinden devamlı hareket halindeki doru atın üstünde zor duruyordu. Atını koşturmaya başlamadan önce İmgeler Sultanına bindiği atın adını sordu. Çünkü koştururken ona adıyla hitap etmek istiyordu.

İmgeler Sultanı Sarı Kız’a yanıt vermekte gecikmedi.

Dedi ki:

“Doru atın adı: Dizginlenemeyen İçgüdüler’dir.”

Sarı Kız gözünü açıp rüyasından çıkmak istemedi. Gördüğü bir kâbus olsa insanın o zaman başka! Sıçrayarak da olsa, bağırarak da olsa ondan kurtulmaya çalışır; ama Sarı Kız’ın başına gelen gibi sonunu merak ettiği bir rüya ise orada kalmak ister. Gel gelelim aynalar buna izin vermedi ve Sarı Kız’ın imgeler dünyasından gerçek yaşama dönmesini istedi. Çünkü Sarı Kız’ın kendisini masalın büyüsüne kaptırdığı kadar Sultanın söylediklerinin anlamı üstüne de düşünmesi gerekiyordu. D.B.M’inden ayrıldıktan sonra Sarı Kız’ın sabaha kadar gözüne uyku girmedi. Sabah olur olmaz Masal Odası’nın Kapısı’nın önünde buldu kendisini.

Yarışa başlamaya can atan Sarı Kız, sabırsızlıkla vaktinin gelmesini beklerken, sabah sabah yaşlı teyzeyi dinlemek zorunda kalmasın mı?

BABAANNEM DERDİ Kİ

Yaşlı teyze, Sarı Kız’ı heyecanlı, heyecanlı olduğu kadar düşünceli görünce kendi derdini unuttu.

“Kızım,” dedi. “Düşüncelisin bugün. Bir şey mi oldu? Bir şey olduysa söyle teyzene. Babaannem böyle durumlarda bizim ünlü büyüğümüz Nasrettin Hoca’nın sözüne başvurur, onun gibi “bana damdan düşeni getirin; anlarsa derdimden o anlar!” derdi. Ben de senin gibi damdan düşen olduğuma göre(?)”

“Yok bir şey be teyzeciğim... Yalnızca biraz kafam karıştı.”

“Bilirim ben, mutlaka masalcı yazarlar kafanı karıştırmıştır.”

“Vallahi aşk olsun teyze! Nereden bildin?”

“Eh yavrum, benim de o odaya gittiğimi ne tez unuttun. Geleceğin yazarları bu işte ustadırlar belki, yani davranış bilimlerinde; ama onların da zayıf oldukları bir yan vardır. Onların ustalığı insanlara davranışlarını göstermek, hepsini yeniden düzenlettirmektir ama, hiçbir zaman unutma; benim üstümde denediklerinden gördüm, hem de çok iyi gördüm; her birinin zayıf yanını da gördüm böylece; belki biz bu bilimlerden anlamayız, felsefeden falan anlamayız ama, yaşımız itibariyle görmüş geçirmişizdir... Sen dinle bu yaşlı teyzeni: Benim en zayıf yanım oğlumsa onların zayıf yanı öykülerinin güzelliklerine olan düşkünlükleridir. Bunu da çok görmem onlara!.. Çünkü eninde sonunda yazarlık denen bir uğraşıları vardır. Elbette öykülerini düşüneceklerdir. İyi, hoş da!.. Biz buraya güzel öyküler dinlemekten, ilginç öyküler, ilginç temalar geliştiren öyküler dinlemekten ziyade davranışlarımızı tanıyıp güzelleştirmek için geldik.”

“Belki haklısındır teyze! Öykünün kafamı karıştıran yanları olmadı desem yalan olur. Ne var ki eğlenmiyor da değilim. İmgeler Sultanı hele bir de rakibimi katıra bindirdi ya, çok güldüm. Rakibime katır kendime at düştüğüne pek memnunum. Ancak ilgimi çeken bir şey var ki; İmgeler Sultanı bana yeni şeyler söylüyor: Bu güne kadar düşünmediğim şeyler; ve şaşırıyorum ben. Sanırım bundan böyle ruhun anlamı üzerine söylenmiş veya yazılmış derin düşüncelerle tanışmam için hazırlıklı olmam gerek!”

“Aman kızım! Babaannem derdi ki: “Her şey sırasıyla olur. Sırasını şaşıran düşünceler bile birbirini çiğner”

Sarı Kız’ın ne yapacağını bilemezmiş gibi alt dudağını üst dudağına kapattığını gören teyze konuşmasını kesip sordu:

“Peki biraz bahset bakalım ne gibi düşünceler?..”

“Ne bileyim teyze!.. Aslında anlamıyor da değilim. Ama o düşüncelere açılmak bundan sonrası için hazırlıksızmışım gibi bir duygu yaratıyor bende. Çünkü henüz neyle karşılaştığımı tam olarak bilemez durumdayım. Biliyorum, anlıyorum ama; ne bileyim...

“Sana söyleneni bilmezsem ne diyebilirim ki kızım: Sultan veya her kimse, diyen ne dedi ki sana?”

“Terazinin kefeleri dengede olmalıymış ki istediğim ile aldığım bir olsun. Ben tutkulu biriyimdir. Sevdiğime kendimi tümüyle verir onun da bana aynı şekilde bağlanmasını isterim. Verdiğimin aynısını karşımdakinden beklemek hakkım değil mi sence? Bu nasıl terazi ki ödediğin kadarını alamıyorsun? Gel gör ki Sultan, ben verdiğimde bir eksiklik görmediğim, verdiğini alamayan her zaman için ben olduğum halde karşımdakiyle beni eksilterek tartıyor. Yani neredeyse birbirimizden çıkararak dengeleyecek bizi. Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş misali! O zaman da kendime kızıyorum ben niye böyle olmuşum diye?

“Kızım bana kalırsa iyi bir sopa istiyorsun sen! Ne halin varsa gör diyeceğim ama akıllı ol da gör, bana bu yaşımdan sonra felsefe yaptıracaksın. Eh bu kafa karışıklığı da seni geliştirir, bir de duygusal, arabesksin ki sorma! Tadından yenilmez senin bundan sonraki gelişmen! Bana bak kızım! Sen benim babaannemin dediği gibi, masalcı yazarların iyi bir öykü yazma hevesine aldanma da her şeyi sırasıyla yaşa! Ancak odaya girer girmez onlara ilk söyleyeceğim şey, senin kafanı karıştırmamaları. Yahu söyledikleri şeyler yeni şeyler değil. Benim babaannem onlardan önce biliyordu böyle şeyleri. Hele bir dinleseydin babaannemi, hiç kafan falan karışmadan anlardın kadın olmakla ne şanslı olduğunu. Anlardın erkek denen varlığın aslında sensiz yapamayacağını. Bir kere onu doğuran sensin. Kendi başına kim doğmuş ki bu zamana kadar? Yahu eksiği olmasa herif beni ne yapsın derdi babaannem. Derdi ki dedem için, o güçlü gibi gözükür ama, gelip döneceği yer benim koynumdur. Ben etkilemesem onu kendi başına asla bir şey başaramaz! Vallahi sevgimi bir esirgesem ondan, şaşkın ördekler gibi aklı sıra beni kıskandırmaya, beni öfkelendirmeye çalışır. Benim babaannem bilirdi ki, onda güçlülük gibi gözüken yanlar aslında zayıflığıdır; sevgisine karşılık alamayınca ne yapacağını bilemeyip babaannemi harekete geçirme çabalarıdır. Ama benim babaannem oturaklı bir kadındı. Erkekte böylesi zayıflıklara pabuç bırakmazdı. Dedem ne kadar onun üstüne giderse gitsin, sevgisini ondan esirgedi diye akla gelmeyecek ne hokkabazlıklar yaparsa yapsın, hatta kıskandırsın onu fayda etmezdi. Babaannem asıl o zaman hâkir görürdü dedemi. O zaman kendini toparlar, eksiğini düzeltme yoluna giderek babaannemin sevgisini yeniden kazanırdı. Ama bütün erkekler böyle olacak diye bir şey yoktur kızım. Kendini bilmeyen erkekler kadınlarının karşısında şaşırdıkları zaman tekrar onların sevgilerini elde edeceğim diye zayıflıklarının çukurlarında kaybolurlar, adeta kendi zayıflıklarında boğulmamak için gidip yılana sarılırlar... Nereye sığınırlarsa sığınsınlar, bu babaannemi hiç ilgilendirmezdi kızım. İster başka kadınlara sığınsınlar, ister annelerine, isterlerse rakı kadehine; babaannemin böyle erkeklerle hiç işi olmazdı. Onlara dirseğinin tersini çeviriverirdi hemen. Eh yavrum bunları sana anlatıyorum ama; ben babaannem gibi olabildim mi hayatta? Ne gezer? Bari sen ol diye anlatıyorum.

Sen hatalı olursan karşındaki de hatalı olur çünkü. Anlaşılan bu kafayla gidersen senin de olacağın yok. Bizim oğlan? Kusurlarını gördüğü yok ki herifin adam olsun. Her huyu babasından sanki tam almış. Bizimki babası gibi yan gelip yatar bu yüzden. Ha?.. Soylu olmasına soyludur biraz; ama hatalarından yana derdi olmaz ki...

Neyse kızım boş ver bunları da söylediklerimi dinle! Gene derdi ki babaannem! Bir kız kendi güzelliğinin ve kusurlarının farkına varırsa, yani fazlasını, eksiğini görmekte kusur etmezse; hele de o kız böylesi duyguların tatlı huzursuzluğuyla gelişmek isterse çoğu kimseye taş çıkartır. Yeter ki niyet etsin! Ve derdi ki babaannem, kız kısmı başkalarıyla yarışacağına kendisiyle yarışsın. Gelişme çıtasını kendinden yükseğe taşısın. Babaannemin erkekler hakkındaki düşüncelerine gelince... Babaannem hayat dolu bir kadındı. Bir kere çok kitap okurdu. Beni değil ama kardeşimi devamlı sinemalara götürmüştür. Bugün, onlarla niye ben de gitmedim diye hayıflanıyorum. Vallahi babaannem, ki bizim o taraflarda kadınların böyle kitaplar okumasına, kendi başlarına sinemaya gitmesine iyi gözle bakmazlardı; aşk, hatta her şeyi yazan kitapları dahi okurdu babaannem. Söylediklerine göre gençliğinde iyi aşklar yaşamış. Vallahi aşk ağacının meyvesinden hayli tatmış. (Yaşlı teyze bunları anlatırken o esnada yüzü pembeleşti) Derdi ki bu dünya ne erkeksiz olur ne kadınsız. Ne erkekler kadınsız yapabilirler, ne de kadınlar erkeksiz! Dünyanın yasası böyle derdi.

Kendi olmayı beceremeyen benden uzak dursun derdi babaannem! Bak gördün mü kızım, felsefe dediğin benim babaannemin anlattıkları gibi olur; insanın kafasını karıştırmaz, insana hayat ağacından serinlik verir. Baksana aynaya bir! Neyin eksik senin? Eh yanlış yapan da sorumlu olur yanlışından; hem de yeri gelince yedi sülalesi zarar görür bundan. Eksikliğimiz bedenimizle sınırlı olduğumuzda senin anlayacağın. Yine de bilelim ki ruhumuz sonsuzluğa açılıyor. Esas mesele sonsuzluğa açılan ruhumuza bedenimizin sınırlarını öğretmek! Bak ben ne hallere düştüm öğrenemediğimde. Şimdi şimdi anladım bunu. Bundan sonra bırakacağım oğlum kendi karar versin. Yanlışı kendi yanlışı olsun; bana da öğüt vermek düşsün. Böyleyim diye de karalar bağlayacak, kendime eziyet edecek değilim hani! Karalar bağlamaktansa kendimi düzeltmeye bakmam evladır.

YARIŞ BAŞLASIN

Sarı Kız yaşlı teyzenin anlattıklarını daha fazla dinleyemedi. Çünkü masala geçmenin vakti gelmiş de geçiyordu bile... Ne zamandır beklediği yarış başlamak üzereydi; teyzenin sözleri ise bitmiyordu bir türlü. Ayağa kalkıp “Teyze benim şimdi gitmem gerek, ne olur darılma bana, sonra dinlerim gene seni,” demeseydi, teyze konuştukça konuşacağa benziyordu. Şüphesiz dinlemekten çok maceradan maceraya koşmayı seviyordu Sarı Kız. Bu bakımdan masaldaki Sarı Kızla dışarıdaki Sarı Kız arasında bir fark yoktu. İkisi de genç ve deli doluydu. Ancak yaşlı teyze oğlundan dert yanan kendi halinde biri miydi, yoksa Sarı Kız’ın kim olduğundan bir türlü emin olamadığı biri mi; hangisi? Öyle ya, öğüt vermeye kalkıştığı teyze hiç de cahil birine benzemiyor... Hatta çok şey biliyor. İkisi de aynı kişi olabilir miydi? İşte Sarı Kız zaman zaman şu sorunun yanıtını düşünmekten alamıyordu kendisini: Sakın teyze de D.B.M.’indeki oyuna dahil olmasın? Değilse öyle, oraya onun gibi gelen biri ise şayet, bu gidişle değil ona, D.B.M.’nin yazarlarına bile ders verecek hale gelecek neredeyse. En iyisi ben de sabır denen şeyden nasibimi alıp Sarı Kız’ın sevinçli telaşına katılayım ve onu yolundan alıkoymayıp peşi sıra gideyim.

Sarı Kız yerinde duramayan, her an ileriye atılacakmış gibi tepinen atının üstündeyken İmgeler Sultanı’nın adamlarından biri boynunda asılı davula tokmağı bir kere indirdi ve şöyle dedi:

“Yarışçıların dikkatine! Sultanımız yarışın koşullarını açıklayacaktır.”

Sultan elindeki kâğıt tomarını açtı ve buyurucu sesiyle okumaya başladı:

“Kız doru at üstünde, erkek, katır üstünde yarışacak. Birazdan başlayacak yarış Sonuçlar Köyü’nde son bulacak. Sonuçlar Köyü’ne ulaşana kadar bir çok sapakla ve başka köylerle karşılaşacaksınız. ‘Önyargılar Köyü’ne gider’ tabelasına rastlarsanız sakın sapayım demeyin! Zira oraya sapan oyalanır, zaman kaybeder. Çünkü Sonuçlar Köyü’ne o yoldan gidilmez! Girilmeyecek yolun ilkini ben söyledim, ötekileri aklınızı kullanıp bulun; bir de sağduyunuzu! Karşınıza çıkan sapaklarda ya da köylerde rastladığınız adamları dinleyip dinlememek sizin bileceğiniz şey! Unutmayın içlerinde doğru söyleyenler olduğu kadar yalan söyleyenler de çıkacaktır. Doğru ile yalanı ayırt etmek size kalmış. Yarışın herhangi bir kuralı yok! Yalnız siz nasıl davranırsanız davranın, ister kurallı ister kuralsız; tüm seçimlerinizin sizi Sonuçlar Köyü’ne yakınlaştırmada veya uzaklaştırmada rolü olacaktır. Yarışmanın öteki koşullarını zaten önceden açıkladım.”

Kâğıt tomardan başını kaldırır kaldırmaz yanı başında duran görevli kıza döndü:

“Erkeğe katırı layık gördük, birazcık da gönlünü hoş tutalım,” diyerek muzip bir sesle,

katırı zapteden adamlara,

“Bana sedef kakmalı, inci işlemeli eyeri getirin ve katırı onunla eyerleyin. Başına da kırmızı kurdeleler takın ki güzelleşsin,” diye emretti.

Sultan bu sözleri söyledikten ve sözleri yerine geldikten sonra erkeği katıra bindirdiler. Sarı Kız zaten atının üstündeydi. Ne var ki Sarı Kız’ın atı katırdaki sedef kakmalı, inci işlemeli eyeri, bir de kırmızı kurdeleleri görür görmez huysuzluk etmeye başlamıştı. İmgeler Sultanı’nın adamı başlama borusunu üflemek için ağzına götürdüğü esnada Sultan yeniden söz aldı:

“Durun bir dakika! Görevli kız da sizinle gelecek! Onu kim yanına almak ister?”

Sarı Kız atının huysuzluğu ile meşgulken katırdaki erken davranıp:

“Görevli bayanı ben memnuniyetle yanımda götürebilirim,” dedi.

“Pekâlâ!” dedi Sultan bunun üzerine. “Görevli kız senin katırına binsin!”

Bu sözlerin akabinde görevli kız katıra, hem de katırdaki erkek çabuklukla yer açınca, arkasına değil de önüne bindikten sonra Sultan, başlama borusunu tutan adamına döndü ve buyurdu:

“Dünyayı değiştirmek isteyen kendini aşmakla işe başlar.

Yarışın öyleyse!

YAŞLI SEYİS

Yarış başlamıştı. Yarışın başlamasıyla katır ağır adımlarla yola koyulurken, Sarı Kız’ın atı ok gibi ileri fırladı. Sarı Kız ne yapacağını şaşırmıştı. Deli gibi ileri fırlayan atını mı yatıştırsın; yoksa geride kalan aklını mı? Deli gibi ne kelime! At sanki o güne kadar hiç binici taşımamış üstünde. Neredeyse, dizginlere yapışmış, ama bakışları geride; katırdaki erkekte, erkeğin önündeki kızda olan Sarı Kız’ı üstünden atacak! Katırdaki kıza gelince?.. Yüzü Sarı Kız’ın aynalarda gördüğü suretine benzemiyor artık. Kızın yüzü, gülen, şen kahkahalar atan, ve Sarı Kız’a meydan okuyan işveli birine dönüşmüş. Sarı Kız tam dönemiyordu arkasına ki onların ne yaptıklarını görsün. Çeviriyordu başını çevirmesine merakından lâkin, o dönmeye kalktıkça atı bu sefer şaha kalkıyordu adeta! Sonunda olan oldu. Sarı Kız geriye dönüp katırdakilere bakmaya çalışırken bir anda kendisini yerde buldu. Kısmetinde çimenler vardı da yeri usturuplu öptü. Tam o esnada Sarı Kız’la atının civarından emekli yaşlı bir seyis geçmekteydi. Yaşlı seyis olmasa Sarı Kız’ın atı yoluna devam edebilirdi; belki de sürüklenecekti Sarı Kız o zaman, ya da at gidince daha başından yarışı kaybetmiş olacaktı. Atlara alışık yaşlı seyis kuvvetli bir ıslık çaldı da çalar çalmaz at olduğu yerde durdu. Eh boşuna değil, İmgeler Sultanı’nın bütün atları yaşlı seyisin elinden geçmişti. Onları elinde doğurtmuş, elinde büyütmüştü. Yaşlanınca yerini genç seyislere bırakmıştı gerçi adam ama atın seyisini unutmadığı belliydi. İkinci ıslıkta azgın at bir çocuk gibi geri döndü ve kendini yetiştiren seyisin yanı başına vardı. Yaşlı seyis, düştüğü yerde başına gelen olaydan ötürü şaşkınlığa uğramış, bir o kadar da ne yapacağını bilemez hâldeyken her şeye rağmen ayağa kalkmaya çabalayan Sarı Kız’a elini uzattı.

“Kuzucuğum, güzel kızım, uzaktan ata binişini gördüm de korktum. At üstündekini bildi de, at soylu bir at da seni öyle usturuplu düşürdü ki bir yerine bir şey olmadı.”

Sarı Kız ayağa kalktı, üstüne başına çeki düzen verdikten sonra, atının da yanı başına geldiğini görüp rahatladıktan sonra gülümseyen, ama acemiliğinden ötürü hayli utangaç haliyle dedeye teşekkürler etti.

“Dedeciğim!” dedi. “Haklısın ata binmekte oldukça acemiyim ben, hele böyle bir at ömrümde hiç görmedim. Ama dedeciğim bu at... ben acemiyim acemisine de, bu at öyle vahşi ve yerinde durmayan bir at ki, ben değil en usta bir binici de olsa üstünde duramaz.”

“Kuzucuğum, kuzucuğum” dedi dede. Daha bilmediğin ne yanlar var bu atta. Dur bakalım hele! Bindikçe tanıyacaksın. Aynı zamanda yalnızca atı değil kendini de. Vahşi dediğin attan hiç de aşağı kalmayan yanlarını tanıyacaksın.”

“Allah aşkına canım dede, güzel dede! Belli ki deneyimli, görmüş geçirmiş birisin. Yok mudur böyle olmayan bir at da, bana bunu verdiler. Böyle atları değil koşturmak, değil insanları böylesi atlara bindirmek; kendi başına dahi bırakmamak gerek! Yok mudur dede binebileceğim uysal bir at?”

“Yavrum binmesini bilmeyen için hepsi birdir.”

“İyi de dede! Sen bu atı ehlileştirmemiş misin? Herhalde bu yarışı kazanmak derdindeyken ben bir de atı ehlileştirecek değilim.”

“Ona şüphen mi var yoksa kızım? A benim gözü katırdakinden başkasını görmez kızım; seni bilmem ama atı ehlileştirmiş olmasam, bir ıslığımla yanıma gelir miydi? Gelmediğinde sen yarış dışı kalmaz mıydın?”

Sarı Kız o anda hatasını anladı ve dededen özür diledi.

“Sonra bak kızım: At, üstüne binene benzeyiverir. Yarış başlamadan daha anlasaydın ondaki huysuzluğun nedenini, kendini hesaba katsaydın; atının senden aşağı kalmayıp katırdaki kırmızı kurdeleyi, sedef kakmalı, inci işlemeli eyeri kıskandığını gözden kaçırmazdın. İlkellikte ondan aşağı olmadığını anlar mıydın bilmem? Anlasaydın şayet, benim seyisliğime laf söyleyeceğine, kendinin işlenmemişliğinin farkına varır, aklını kendini işlemekte kullanmazsan, ne atın ne de benim yapacağım bir şey olmadığını kavrardın.”

“Ama dedeciğim, tam da yarış başlamak üzereyken katıra işlemesi güzel eyer giydirenlerin hiç mi suçu yok? Öyle bir eyer takılmasaydı, atım çıldırmayacak, ben de düşmeyecektim o zaman.”

“Suçun eyerde olduğuna inanayım mı istiyorsun?”

“?.. Sen de, ötekiler gibi o kızla yarış arasında bir ilgi kurmayacaksın herhalde dede?”

“Ah benim güzel kızım. Ya sen niye kurmuş olabilirsin ki? Kendisini dünyanın merkezi sanan kızım. Kim sana söylemiş ki dünyanın bir tek senden ibaret olduğunu? Yaşça aynı, kafaca benden bilge Hoca Nasrettin’in dediği gibi dünyanın merkezisin merkezi olmaya, tüm evrenin etrafında yer aldığını düşünürsen... Ancak unutma ki, etrafındaki her şey senin dışındaysa sen de onların dışındasın.

Hâl böyle olunca onların yaptığı senden, senin yaptığın onlardan sorulmaz.”

Sarı Kız’ın bir şey anlamadığı hâline yansıyınca dede:

“Her şeyin merkezinde olduğunu sanırken dışındakilerin de aynen öyle olduğunu unutmazsan, bu hakkı başkalarına da tanımış olur, dışındakilerin yaptıklarına ve kendi yaptıklarına şaşacağına ortak aklın bir yolunu ararsın. Diyeceksin ki bir tek benimle olur mu? Eğer sen bu gerçeği bilir ve ona uygun davranırsan inan ki sonucunu alırsın kızım. Nasıl mı alırsın? Dışındakiler senin istemediğin bir davranışta bulunduğunda bu hakkı onlara önceden tanıdığın için şaşırmaz, bu sayede kendini ayarlayarak varlığına gelecek zararı aza indirmiş olursun. Atlar zehirli su kokladı mı içmezler. Bizse bu işi burnumuzla değil sağduyumuzla yapabilmeliyiz. Akılsa başına gelenden çıkarır başına gelmeyeni.

Sen hiç arabaya koşulu at gördün mü kızım? Gördüysen bilirsin. Atların gözlerinin iki yanına çevreyi görüp de ürkmemesi için at gözlüğü takarlar. Yoksa doğada yaşamaya alışık at, alışık olmadığı trafiğe çıkar çıkmaz kendisini hâlâ yaban doğada, bir bakıma dünyanın merkezinde gördüğünden ne yapacağını şaşırır, akabinde ürker devirir arabayı. Kızım kızma, gücenme ama, sana da bir at gözlüğü lazım. Çünkü dışındaki bir şey seni kolayca şaşırtıp dengeni bozabiliyor. Sakın üzülme böyle söyledim diye, bir çok insan senin gibi çevresindeki her şeyin, kendi de dahil aynı yasaya bağlı olduğunu bilip ona göre hareket edeceğine, arabasını devirmeye kadar vardırır işi kızım. Dışın senden bağımsızdır. Sen de dışından bağımsızsın. Ancak aynı zamanda hem sen hem dışın bir ve aynı yasalara bağlıdır. Neyin ne olduğunu ayırt edersen gerçeklikten kopmamış olur, aradaki mesafeyi daima korursun. Mesafeyi koruyamazsan varlığın tehlikeye girer. Dışındaki ve sen olmanız gereken yerde olmazsanız birbirine çarparsınız çünkü! Tıpkı işlek bir yolda karşıdan karşıya geçen biri gibi düşün kendini. Eğer arabayla arandaki mesafeyi ayarlayamamışsan başın derde girmiş demektir. Araba sana çarptığında suçu arabadakine veya arabaya yüklemen bir şey ifade etmez. Öldüğünde veya sakatlandığında karşı taraf suçluydu denmesinin sana hiçbir yararı yoktur. Olan olmuştur çünkü. İnsanlar arası ilişkiler de böyledir. Mesafeleri ayarlayamazsan başın derde girer; hatalı olan oydu demenin ağrıyan başına hiçbir faydası olmaz. Kendi yararın açısından mesafeyi hesaplayıp ona göre hareket eden her zaman sen olmalısın. İki şeyi hesap etmek zorundasın: Birincisi, karşındakinin seninle aynı ortak yasalara bağlı olan yanını; ikincisi karşındakinin keyfiyetini! Şimdi anladın mı dışının ve içinin seninle hem bağımlı hem bağımsız olan yanını! Nesnelerin hareket yasalarını bildiğin ölçüde dışındakinin ve içindekinin hareketini bilirsin; bilemediğin kısma gelince: Dışımızdaki her ne kadar aynı yasalara bağlı olsa da keyfi, yani sana göre rastlantısal davranabilir demek ki... Yasaların nasıl davranacağımıza değil, nasıl davranamayacağımıza sınır getirdiğini kavradığında ne dediğimi daha iyi anlarsın. Bu sınırlar içinde özgürüzdür, hareket ederken bu sınırlar içinde ancak aşırı gidebiliriz. Uzun lafın kısası kafanı duvara vurdukça, ister istemez üç koordinatlı varlığının bu dünyadan olduğunu anlarsın. Bu dünyadaki konumunu sürdürmek istiyorsan bu dediğim hususları hesap etmeyi unutmaman gerektiğini kafana yazarsın. Ben atımı eğitirken ondaki özgür yanı yok etmek gibi bir yanılgıya asla kapılmadım; böyle bir yanılgıya kapılsaydım, hiçbir zaman güzel, hızlı koşan, yedi düvele nam salmış atlarım olmazdı. Ben sadece özgür yanları sosyal bir ortamda zarar görmesin diye onları terbiye ettim.

Sana gelince kızım. Ata binmesini öğrenmen gerekir bir kere! Bak kızım bir atın dizginleri yukarı doğru çekilmez. Atın dizginleri yukarı çekildiğinde at şaha kalkar, zıplaya zıplaya gider. İkincisi, ata binen, ayaklarını atın karnına vurmamalıdır. Atın, katırın işlemeli eyerini gördüğü yetmiyormuş gibi, bir de sen, ondan hiç aşağı kalmayan sen, katırın üstündekine, daha doğrusu katırın üstündekilere, aklın onlarda kalıp, geri dönüp bakarken olmayacak şekilde dizginleri yukarı çektin; bir de bu yetmiyormuş gibi, gövdenin zorlayıcı her hareketinde ayaklarını atın karnına vurdun. Eh, at çıldırmasın da ne yapsın... Bak kızım, bir at üstündeki binicinin ruh halinden ve davranışlarından çok etkilenir. Sanma ki seni düşüren, onun dizginlenemeyen içgüdüleridir. İş ona kalırsa at senden daha çok terbiye olmuştur. Çünkü onu ben eğittim. Yine de alınma söylediğimden; sen de kendini eğitirsen unutma ki hem çok usta bir binici, hem de soylu biri olur çıkarsın bu yarıştan. İşin gerçeğine gelirsek seni düşüren, atın dizginlenemeyen içgüdüleri değil, yani katırı kıskanması değil, her ne hikmetse, senin kendine engel olamayarak, katırın üstünde ne gördünse, ki işin bu yanı beni ilgilendirmez kızım, o gördüğün şeyi bir daha bir daha görmeye çalışmanın sonunda atın üstünde yaptığın hareketlerdir yavrum.”

Yaşlı seyis böyle dedikten sonra sustu. Sarı Kız dedeyi dinlerken bir kısmını tam anlamamış da olsa büyülenmiş kalmıştı. Öyle ki hiçbir şey söyleyecek hãlde değildi. Dede onun bu halini anladı ve onu sınamak için son bir şey sordu:

“Kuzucuğum şimdi söyle bakalım, seni yeniden ata bindirdiğimde, torbamdaki at gözlüklerinden birini takayım mı sana? Takmazsam hâlâ bakacak mısın onda olan bende niye yok diye?”

“Yok dedeciğim, yok!” dedi Sarı Kız, bir genç kızın en utangaç haliyle. “Canım dedeciğim, anladım ki bundan sonrası bana düşüyor.”

“O zaman kızım, bin bakalım atına. Bundan sonrasında bilmediğin, öğreneceğin çok şey var. Seni zorlu sınavlar bekliyor. Yolun açık olsun.”

Dede böyle dedikten sonra Sarı Kız dededen aldığı moralle, doru ata bindi. O ruh haliyle kendinden emin atın başını yola çevirdi. Dedeye el salladıktan sonra atını dehledi. Şaşılası şey, az önceki çılgın at harika bir güzellikte tırısa kalktı.

ÖNYARGILAR KÖYÜ

Attan düşüp dedeyle sohbetinde vakit kaybetmiş olan Sarı Kızın yedi düvele nam salmış şahane atı tırıstan dört nala koşuya geçince kısa zamanda arayı kapadı. Hatta tozu dumana kattığı yolda katır ve üstündekileri geride bıraktı. Akşam olunca güneş batmaktayken, sevincinden ne sapağa ne tabeladaki yazıya dikkat etmiş olan Sarı Kız karşısına birdenbire köy evleri çıkınca şaşırdı. Nereye gelmişti acaba? Böyle bir köyü o güne kadar hiç görmemişti. Hiçbir yeşillik yoktu köyde; yeşili anımsatan tek bir ot olsun, yoktu! Evlerin duvarları renksizdi, bütün evler tek bir biçimde yapılmıştı ve sokaklarına korkunç bir tekdüzelik hâakimdi. Etrafta kimse görünmüyordu. Sarı Kız, nerede olduğunu öğrenmek uğruna yorgun atını dinlendiremeden bir sokaktan diğer sokağa girip soru soracak bir zat aradı. Onca aramadan sonra, hiçbir özelliği olmayan bir evin kapı eşiğinde oturmakta olan bir ihtiyara rastladı.

“Burası nere dede?” diye sordu yaşlı adama.

Günün yorgunluyla kendinden geçmiş, uyuklamakta olan yaşlı adam başını kaldırıp gözlerini zorlukla açtı ve Sarı Kız’a baktı:

“Burası Önyargılar Köyü” dedi.

“Eyvah!” sözcüğü çıktı Sarı Kız’ın ağzından.

Eyvah ki ne eyvah! Hatırlarsanız Sultan yarış kurallarını açıklarken: “‘Önyargılar Köyü’ne gider tabelasına rastlarsanız sakın sapayım demeyin! Zira sapan yarışçı oyalanır, zaman kaybeder. Çünkü Sonuçlar Köyü’ne o yoldan gidilmez! demişti. Bizim Sarı Kız’ın morali öyle bozuldu ki, sormayın. Nasıl oldu da dikkat etmedim diye kızdı kendine. Ama aklına atının yetenekli ve iyi cins bir at olduğu gelince hemen teselli ediverdi kendisini: “Benim güzel atım nasıl olsa arayı yeniden kapar!” diye...

“Sağ ol dede!” dedi ve hemen atının başını geldiği yöne döndürdü. At kan ter içinde kalmıştı; yine de binicisinin dediğine uydu ve yeniden yola koyuldu. Neyse ki dayanıklı bir attı da binicisinin düşüncesizliğine rağmen çatlamadı. Ne diyelim, Sarı Kız’ın yarıştan başka bir şey düşünecek hâli yoktu; dedenin söylediklerine de arkasından seslenişine de kulak vermedi. Hâlâ bağırıyordu dede:

“Kızım gel, dinlen. Köyümüzde misafir ol! Yoksul köyümüzde bir güzel ağırlayalım seni. Bak atın da yorulmuş.”

Kim dinleyecek dedeyi? Bizim Sarı Kız mı? Sarı Kız atının olağanüstü koşusuyla göz açıp kapayıncaya kadar sapağın başında olmuştu bile. Bir de baktı ki tabelaya... Hakikaten tabelada Önyargılar Köyü yazıyordu. Hayret! Koskocaman yazıyı nasıl olup da görmemişti. Eh artık gördüğüne göre yanlış yola girmez, öteki yarışçıyla arasındaki mesafe açılmışsa bile kapardı. Sarı Kız her ne kadar hırslıysa ve böyle düşündüyse de bir süre atını dinlendirdi, ne zaman baktı hava kararıyor, o zaman yeniden atına atlayıp öteki taraftan yola koyuldu. Az gitti uz gitti. Yeniden köy evleri çıktı karşısına. Gördüklerinde bir gariplik vardı ya... Bu evler de bir öncekine benziyordu. Bir anlam veremese de atını koşturmaya devam etti. Bir de ne görsün! Dudakları uçuklayacaktı neredeyse. Karşısında tıpa tıp aynı dede! “Ne tuhaf!” dedi, “yoksa bu civardaki tüm köylere dedenin kopyalarını mı yerleştirmişler?” Sakın köyün kopyaları olmasın da (?) Maazallah aynı köyden birden fazla varsa, hepsine birden at koşturacak zamanı nasıl bulacak? O esnada atı alan Üsküdar’ı geçmez miydi?

Altındaki at kişneyince, dede Sarı Kız’ın geldiğini fark etti; tuhaf olanı, Sarı Kız’ı tanıdı.

“Geri döndün demek kızım. Biliyordum geri döneceğini.”

İyice afalladı Sarı Kız. Gele gele aynı yere gelmişti demek! Başına gelen pişmiş tavuğun başına gelmemiştir herhalde. O kendiyle boğuşa dursun, başına geleni kabullenmekte çaba harcayıp aklını toplaya dursun, dede Sarı Kız’ın tersine sakin bir ifadeyle dedi ki:

“Gel hele in attan da dinlen biraz! İn de bizim ihtiyar ninenin soğuk ayranını iç!”

Bizim Sarı Kız katıra değil doru bir ata binmişti ama katırdan farklı değildi inatçılıkta. Kafasına bir şeyi koymaya görsün!..

“İnemem dede!” “İnemem! Ama sen bana yardım etmek istiyorsan, Allah aşkına söyle! Gele gele ben yeniden niye aynı yere geldim?”

Dedenin ne diyeceğini merakla beklerken bir taraftan “nasıl aynı yola girmiş olabilirim?” diye söylenmeye devam ediyordu.

“Kızım, deminde sana söyleyecektim, ama beni dinlemedin. Dinleyip de evimizde misafir kalmayı kabul etseydin, neden aynı yere geldiğini öğrenmiş olurdun.”

İmgeler Sultanı’nın, Önyargılar Köyü’ne sapmayın derken, “orada oyalanır vakit kaybedersiniz” sözünü bir an bile aklından çıkarmayan Sarı Kız’ın yanıtı hazırdı:

“Dedeciğim, Allah razı olsun senden beni davet ettiğin için, ama dedeciğim ne olur anla beni, yetişmem gereken bir yer olduğunu anla, anla da bana neden aynı yerde olduğumu tez açıklayıver!”

O zaman dede insafa geldi, geldi de dedi ki:

“Evladım ne yapsan bu atın yönünü değiştiremezsin. Çünkü at davranışlarının çoğu alışkanlıklarına bağlıdır. Çünkü o bu köyün atıdır, (Önyargılar Köyü) ve bütün atlar gibi koşullu davranışlar geliştirdiğinden her seferinde seni bu köye getirir.”

“Vay canına!” dedi Sarı Kız. Ve devam etti:

“Başıma gelene bak! Peki elimden bir şey gelmez mi dede? Ne olur Allah aşkına söyle! Söyle de bir an evvel kaybettiğim vakti telafi edeyim.”

Sarı Kız, dede tam konuşacak, ona bir şey söyleyecekken aklına yarış tuttuğu katır geldi ve dedenin konuşmasını bekleme sabrını gösteremeden, merakından, biraz da geride kalma telaşından köye katır üstünde bir adamla kadının gelip gelmediğini sordu.

“Yok!” dedi dede. “Katır falan görmedim. Hem bizim köye katırlar uğramaz kızım! Katırlar bu köyün yolunu bilmez.”

Sarı Kız’ın yüzü kararıverdi hemencecik. Sarı Kız duygularını kolayca belli ederdi. Dede de Sarı Kız’ın yüzünün karardığını görünce onu daha fazla bekletmedi. “Ancak senin için bir çıkış yolu var kızım,” deyiverdi.

Sarı Kız sevinçle atıldı öne. Neredeyse atının üstünden inecek dedeyi yanaklarından öpüverecekti. Dedi ki dede:

“Aklını kullan. Alışkanlıkların üstesinden akıl gelir. Atın yönünü değiştiremiyorsan köyün yerini değiştir.”

Dede böyle deyince Sarı Kız’ın beklentisine ne oldu varın siz söyleyin. Dede yorgunluktan ne dediğini bilmez olmuş, diye düşündü. Hiç koca köyün yeri değişir miydi? Önyargılı olmakta başkalarından geride kalmazdı belki, gerçeği kafasındaki düşünceye uyarladığı zaman da olurdu, kendisini kolay kandırırdı; ama hiçbir zaman görünen gerçekliği kafasına göre değiştirmeye vardırmamıştı işi..

“Aşk olsun dede! Koskoca köyün yeri hiç değişir mi?”

“Değişmiyor madem, sen de o sapağa geri dön! Sapaktaki tabelaların yerini değiştir o zaman. Renklisini sapağın diğer tarafına koy. At tabelanın rengine alışık olduğundan, bak o zaman kendiliğinden doğru yöne gidecektir.”

Olmaz da değildi hani... Dedenin dediğine hemencecik aklı yatmıştı Sarı Kız’ın. Dedeye hak vermek gafletinde bulunmakla, hadi diyelim atına haksızlık etti; kendisine ettiğine ne demeli? Sarı Kız’ın düştüğü bu durum bilgi eksikliğindendir belki. Zira atlar gece karanlığında çok uzun bir mesafeden bile ahırlarına gidebilirlerdi. Sezgileri çok güçlüydü atların. İçgüdüleri, çok duyarlı olan koku alma ve işitme duygularıyla birleştiğinde suyu, ateşi ve bir çok tehlikeyi uzaktan fark edebilirlerdi. Neyse biz Sarı Kız’a dönelim. Çünkü Sarı Kız o kadar hızlıydı ki bir an için onu unutursak, altındaki safkan atla gözden kaybolması işten bile değildi. Böyle düşünmekle iyi yapmışız; gerçekten de Sarı Kız atını mahmuzladığı gibi yeniden sapağın yolunu tutmuştu. Sarı Kız’ın doru atı köyle sapak arasındaki yolu neredeyse bir at seğirtimi zamanında aldı. Sarı Kız sapağa varınca atından indi, alelacele tabelaların yerini değiştirdi. İşte tam o sırada kenardaki bir kulübeden çıkan aksi, sivri sakallı bir ihtiyar avazı çıktığı kadar bağırmaya başladı...

Aksi Dede bağıra dursun... (Biz nasıl olsa Aksi Dede’nin niye bağırdığını bir sonraki bölümde öğreneceğiz) Yarışta geç kaldığı telaşıyla tabelanın yerini değiştirmekte olan Sarı Kız bilmez ama; öykünün bu tarafındaki bizler biliriz; Sarı Kız tabelayı değiştirmeye uğraşa dursun biz de bu arada, geride kalan (artık ileride olan) öteki yarışçıya dönüp ne durumda olduğuna kısaca bir göz atalım. Sarı Kız’ın yolu Önyargılar Köyü’ne düşüp atının koşullanmışlığının azizliğine düştüğü sıralarda, katır üstündeki erkek ilk sapakta görevli kızı bırakmış, bindiği katır, at gibi köye koşullanmış olmadığından, Sarı Kız’ın girdiğinden bir önceki sapaktan engele takılmadan yoluna devam etmişti. Engele takılmadan devam etmişti diyoruz ama erkeğin hayatında da kendi içinde engeller yok değildi. Katır üstündeki erkek o kadar farklı bir yola girmişti ki, girdiği yolun üzerinde envai çeşit gümüşler, elmaslar vardı. Bizim yarışçı erkek, geleceği için her şeyi biriktirmeye alışık olduğundan ve bunda sınır bilmediğinden, yol kenarında ne bulursa katırın heybesine dolduruyor, doldurduğu şeyler de katırın yükünü artırıyordu. Bir de katırın üstünde kendisinin olduğunu düşünürsek gerisini, yani bizim yaşlı katırın nasıl gittiğini siz düşünün. Kısacası Sarı Kız’ın başına gelenler onun başına gelmese de, yarışta önde gözükse de; taşıdığı yük bakımından, Sarı Kız’dan daha avantajlı sayılmazdı.

HAYAT DEDE

İşte tam o sırada kenardaki bir kulübeden çıkan aksi, sivri sakallı bir ihtiyar avazı çıktığı kadar bağırmaya başladı...

Sarı Kız, ihtiyar sivri sakallı birinin, bir yandan bağırıp bir yandan elindeki bastonu sallayarak üstüne geldiğini görünce, o gelmeden alelacele tabelayı eski yerine koydu. Sarı Kız’ın bu halini gören dede birden sakinleşti; kendisinden beklenmeyecek çeviklikle zıplayıp Sarı Kız’ın yanında biten dede, Sarı Kız’ın acemi kurnazlığı karşısında öfkesini güçlükle yüzünde tutuyordu.

“Ne yapıyorsun kız? Kimseye sormadan etmeden yıllar yılı burada duran tabelanın yerini niye değiştiriyorsun?”

Sarı Kız bu soru üzerine başından geçenleri, bir yarışta olduğunu, nereye gitmek istediğini, köydeki dedenin verdiği aklı, hepsini bir bir saydı.

“A benim akılsız kızım!.. Tabelanın yerini değiştirerek kendini mi, atını mı, yoksa beni mi kandırıyorsun? Kendini ve atını kandırsan, beni kandıramazsın. Çünkü ben yıllar yılı bu tabelanın görevine sadık bekçisiyim. Sana bir gerçeği söyleyeyim; inan tabelayı diğer tarafa koysan da fark etmez! Aynı köye çıktıktan sonra başka yol olsa ne fark eder?”

“Ama köydeki dede bana tabelanın yerini değiştirmemi, atın, tabelanın rengine göre yön bulacağını söylemişti. Dediğine göre atlar renklere koşullu hareket edermiş.”

“Kızım dinle önce! Atının davranışlarını değiştiremezsen kendininkileri değiştir. Değiştir ki yazgın değişsin. O senin karşılaştığın köydeki dede çok bilir, ama yıllar yılı da o köyden çıkamaz. Kendi yetmediği gibi herkesin de yanına gelmesini ister. Bir söylediği doğru diye her söylediği doğru olacak değil ya. Bu insan görmüş geçirmiş dede olsa bile! Unutma at ters yola da girer, düze de; yeter ki kendi haline bırakma! Ne atı ne kendini! Hem at boğa mı ki renge göre gitsin. Atın renge göre gittiğini ilk senden duyuyorum. Bil ki Önyargılar Köyü kalınacak yer değildir. İşin doğrusu, insanın kendisine her söylenene inanmaması, aklının süzgecinden geçirdikten sonra inanmasıdır. Ama gel gör ki aceleciliğine yenik düştüğünden, işine geldi dedenin sözüne inandın; öteki yolu denediğin halde neden aynı köye çıktığını durup düşünmedin. Aklını kullanırken arzularının seni yanıltacağını hesaba katmalısın. Sırası geldiğinde babana bile inanma kızım; eğer söyledikleri kafana yatmıyorsa!.. Aklın ne zaman basıyorsa o zaman inan! Fakat bir gün seni aklının da yanılttığını anlarsan, mutlaka bu sefer seni yanıltan aklının bilgilerini gözden geçir. Aklının bilgileri ile hayatı açıklayamadığını gördüğünden buraya, Masal Dünyası’na gelmedin mi? Aklın yetseydi düşer miydin bu duruma? Dur bir düşün bakalım aklın niye yetmedi? (Eh söyleten de, dinleten de akıldır) Şunu iyi belle kızım! Koskoca köyün yeri değişmez! Çünkü köyün yerini değiştirip başka yere koydun mu böylece köyleri ikiye çıkarmış olursun. O zaman düşüneceksin, bende bir iş var diye! Yani kızım, kısadan hisse, senden öncekilerin denemekten yılmadıkları bu iki yol yıllardır hep aynı köye çıkar. Bu köyün adı onun için Önyargılar Köyü’dür.

Sarı Kız ağzı açık: “Haklısın be dede!” dedi.

Yaptığı hatayı anlamıştı.

“Her şeyi kafamdaki düşünceye uyarlamak istiyorum. İstiyorum ki dışımdaki hayat kendini bana göre ayarlasın, ben kendimi gerçeğe değil.”

Sarı Kız böyle düşündükten sonra dedeye döndü ve devam etti: “Aslında ben pek de o kadar önyargılı değilimdir dedeciğim. Bu nedenle İmgeler Sultanı’nın beni niye Önyargılar Köyü’ne sürüklediğini anlamış değilim. Bana ne demek istiyor acaba?”

“Aklımın ve yaşımın bana verdiği tecrübelere güvenerek sana onu da açıklayayım kızım. Çünkü İmgeler Sultanı, onun ne demek istediğini merak eden kim olursa, o kişiye açıklamada bulunmam için beni görevlendirdi.”

“Evet dede! Can kulağıyla seni dinliyorum.”

“Bak kızım! Farkında değilsin ama yarışın başında, İmgeler Sultanı’nın seninle yarıştırmak için katıra bindirttiği erkeğin aslında yüzü yoktu. O boş yüze hemencecik, güvenilmez –buna ben değil sen karar verirsin– bir yüzü yapıştıran sen oldun. Her erkeğin öyle olması diye bir kural mı var yoksa? Sen ona yüz taktığın andan itibaren katırın üstündekinin yüzü, senin onda gördüğün kişinin yüzü oldu. Şimdi sen sendeki yüzle yarışıyorsun. İyi de bundan sonra karşılaştığın her erkeğe aynı gözle bakarsan, döner dolaşır Önyargılar Köyü’ne varırsın. Önyargılar Köyü’ndeki dede gibi kapı eşiğinde yalnız başına bekler durursun. Bu yüzden kimse uğramaz olur senin köyüne. Uğrayanlar da hep sendeki yüzler olur. Onlar da hakkında önyargı geliştirirler hep! Sendeki yüzle denkleştiklerinden ötürü. Katırdakine gelince; o, katıra dua etsin.

Unutma, her karşılaştığın yeni bir şeydir. Karşılaştığını tanımadan önce onun hakkında ne kendini şartlaman ne fikir yürütmen doğrudur. Ha, ön düşüncen olabilir; o başka? Kızım, koşullanmışlıkta aslında atlardan pek de farklı sayılmayız. Kendini geliştirmek istiyorsan her karşılaştığına yeni bir gözle bak! Biri bir şey söylüyorsa önce dinle, doğruluğuna ise denedikten sonra karar ver! Deneyim, onun seni kullandığı değil, senin onu kullandığın bilgidir. Eğer keşfetmek istiyorsan bu kuralı sakın unutma kızım. Pek çok bilim insanı, sırf bu yüzden yeni bir şeyi keşfetmek üzereyken yanından teğet geçer. Kötü ilişkiler yaşamış mutsuz kişiler de böyledir. Bir önceki ilişkileri hakkında önyargılara sahip olduklarından farkında olarak ya da olmayarak bir sonrakine öncekinin yüzünü yakıştırırlar. Önyargılar belki insanı hayal kırıklıkları yaşatmaktan korur gibi gözükür. Sanki insan önceki yargılarına sarılırsa bilmediği ormanda kaybolma tehlikesine karşı önlem aldığını sanır. Ne yazık ki, her defasında yakıştırdıkları yüzle selamlaşmaları bu yüzden daha olasıdır. Önyargılar balinanın sırtı gibidir ve gerçek bir ada hiçbir zaman değildir. Balina derinlere daldığı zaman üstündekini de götürüverir.”

Sarı Kız hiçbir şey söyleyecek halde değildi. Başını öne eğdi ve kendini, kendindeki kötü yanları daha iyi gördüğü için uzun süre öyle düşünceli halde kaldı. Sonra kaldırdı başını. Gülümseyen pembeleşmiş, masum yüzüyle şöyle dedi:

“İyi bari... Dede!.. Demek ben böyleyim. Öyleyse hakkıma razı olayım. Burada kalıp hiçbir yere gitmeyeyim. Senin yanında kalıp önyargılarımdan nasıl kurtulacağımı öğreneyim.”

Aksi Dede, Sarı Kız’ın haline, dudaklarının büzülmüşlüğüne duygulandıysa da aksiliği huy edindiğinden hiçbir şey belli etmedi; ama gene de yumuşak bir dille dedi ki:

“Tatlı kızım. Bu güzel, akıllı sözleri söyleyen kızım; daha benden bu konu hakkında öğüt almana gerek yok! O hoşlanmadığın yanların değilsin sen aslında. Asıl sen bu sözlerinin arkasındaki kişisin; yani üslûbunsun. Başkaları hakkında iyi şeyler düşünmek isteyen, başkaları ile iyi ilişkiler kurmak isteyen! O hoşlanmadığın yanların üslûbuna yabancı, sana yamanmış, olmak istemediğin, kurtulmak istediğin yüklerindir. Bak göreceksin o yüklerinden kurtulduğunda nasıl rahatlayacaksın. O yükler sırtına bindiyse, karşılaştığın talihsizliklere yetememişsin de ondandır. Şimdi işte tam sırası, onları bu köyde bırak! Kendi üslûbuna dön!”

“Öyle mi dede? Değiştirmeyi başarabilir miyim?”

“İstiyorsan başarırsın. Çünkü kavradın. Sen yüklerini bırakmayı istediğine göre ben de sana yardım edeceğim o zaman. Benim bir adım Bilge Dede, bir adım Hayat Dede’dir. Ben bana saygı gösterene, benim gösterdiklerimi görene, öğrettiklerimi can kulağıyla dinleyip uygulayanlara hep yardım ederim. Dinlemeyenler için adım Aksi Dede’dir. Bil ki yavrum... Demin değindiydim ya, öbür köydeki dedenin, hülleci dedenin dediğine uyup tabelanın yönünü ikincisine çevirsen bile gene aynı köye çıkacaktın. O zaman sen bu iki yoldan da gitme! Geriye dön!”

Sarı Kız boş bulunup telaşlandı.

“Olur mu dede?” diye itiraz etti hemen. Yarışın bitiş yeri geride değil ki?”

“Bak evladım, a benim sabırsız evladım! Sen öğrenmek istiyorum demedin mi?”

“Evet!”

“Öyleyse Hayat Dede’nin sana öğreteceği birinci kural: Baktın bir şey olmadı, yanlış yola çıktın. Hani halk arasında bir atasözü vardır. Bilirsin. ‘Yanlışın neresinden dönsen kârdır,’ derler. Doğrudur. Beni dinleyen akıllı bilim insanları da böyle yapar. Yaptıkları bir deney, onları sonuca götürmedi mi, kafalarındaki düşünceyi ispatlamak uğruna ille de yanlışta ısrar etmezler. Başka denemelere girişirler. Yazar dosyasını beğendiremedi mi yeniden yazar. Görmezden gelip devam edene bıraktığını sonradan tamamlattırır yaşam. Başa dönmek istemiyorsan öyleyse geride eksik bırakma. Şimdi sen bu kerelik geriye dön, bak bakalım eksik bıraktığın olmuş mu? Unutma eksikliklerini tamamlar da Gerçek Hayat Köyü’ne varırsan doğru yoldasın demektir. Önemli olan insanın bindiği atı tanımaya başlaması, onu yönlendirmeyi öğrenmesidir. Tıpkı içindeki vahşi atı eğitmesi gibi... İnsan içindeki vahşiliği asla yok etmemelidir, yalnızca vahşi yanını eğitmelidir. Çünkü insan uzak hedeflerine ancak hızlı, vahşi safkan; ama bir o kadar da soylu kıldığı atlarla varabilir. Hadi bakalım bin şimdi vahşi, fakat soylu kılacağın atına, binde kapa açığını! Yolun açık olsun!”

Böyle dedi ve Sarı Kız’ın atına binmesine yardımcı oldu. Sarı Kız atına bindi ve atına ilk adımını attırdı. At yavaş yavaş tırısa kalkıyordu ki, dede Sarı Kız’ın arkasından seslendi.”

“Kızım sana vereceğim bir şey vardı, onu vermeyi unuttum.”

“Önemli bir şey miydi dede,” dedi kız arkasına dönüp, tam yola koyulmuşken.

“Önemli değildi kızım. İstersen yarış bittiğinde alırsın. Şimdi senin kafan yarışla meşguldür.”

“Peki dede, senin dediğin gibi olsun.”

Sarı Kız, önemli bir şey olsaydı, dede geri dönmesini söyler, verirdi diye düşündü. Böyle düşündü düşünmesine de içi rahat etmedi bir türlü. Rahat etmedi ama bir hayli de vakit kaybetmişti. Hem dedenin vereceği şeyi heybesine alırsa yükü ağırlaşmaz mıydı? Ne derse desin, içindeki dedenin sesi, davranışlarını değiştirirsen yazgını değiştirirsin sözü atını geri döndürttü ona. Varır varmaz uzattı kolunu.

“Ver dede! Vereceğin şeyi.”

Dede, torbasını karıştırdı. Sarı Kız sabırsız, sabırsız atı yerinde duramaz ayaklarıyla yere vururken, uzun aramalardan sonra dede aradığını buldu ve Sarı Kız’a uzattı. Elindekini Sarı Kız’a uzatırken: “Vaktin olduğunda bakarsın kızım,” dedi. “Yazmayı yeni bitirdiğim bir kitap bu.”

Sarı Kız hemen aldı dedenin elinden kitabı, sonra bakmak üzere heybesine koydu ve “Hoşça kal dede, dua et de yarışı kazanayım dedikten sonra atı kaldırdı, ve altındaki at rüzgârın bile yetişemeyeceği bir hızla dolu dizgin koşmaya başladı.

Sarı Kız zeytin ağaçlarının olduğu, gelin gibi kırmızı gelinciklerin yayıldığı kırlardan geçiyor atıyla. Ve önünde bir orman var. Ve Sarı Kız ormana girmek üzere.

HAYATIN GERÇEKLİĞİ

Sarı Kız yolunun üzerinde zeytin ağaçlarına rastladı, kırmızı gelinciklerin olduğu kırlardan geçti...

Derken bir ormana girdi. Ormana girmeden, henüz kır yolundayken katır üstünde yol almakta olan ve artık kendisine ait değil onda gördüğü yüze sahip erkeğin yakınından geçmişti. İkisi de birbirleriyle konuşmamışlar, birbirlerinden yana göz ucuyla baktıktan sonra yollarına devam etmişler; Sarı Kız’ın atı o karşılaşmadan sonra arayı hayli açmıştı. Artık bir yüze sahip erkek Sarı Kız’a nasıl yetişsin?.. Hem Sarı Kız’ın doru bir atı var, hem onun katıra yüklediği gümüşle altın... Masallardan bilirsiniz, okumuşsunuzdur. Bin Bir Gece Masallarında Ali Baba’nın kardeşi, Ali Baba’dan mağaranın yerini öğrenmek ister. Bir hevesle gidip altınların hepsine sahip olmak istediğinde, çıkışta mağaranın kapısının hangi sözlerle açıldığını unutunca mağaradan çıkamaz; Kırk Haramiler de mağaraya geri döndüklerinde onu yakalayıp yok ederler. Tıpkı katır üstündeki bizimki gibi... Haramilerin yok ettiği, sahip olunca korumasını bilemediği, bir daha asla ona geri dönmeyecek olan sevgidir. Aç gözlü olmasa unutmayacak; unutmadığında da o sihirli sözleri sevdiğine söyleme becerisini gösterip onun gönül kapısını açmayı becerecekti zaten. Ya da hazine avcılarının öykülerini okumuşsunuzdur. Altın madenine vardıklarında, (altınları paylaşmaktansa) tek başına zengin olmak uğruna karşısındakini yok etmeye çalışan ve bu yüzden yüreklerini kurşuna çeviren altın arayıcılarının öykülerini dahi okumuşsunuzdur. Katırdaki erkek tam tamına onlar gibi miydi bilemeyiz ama, doğrusu gelecekteki çıkarları uğruna yaşadığı günleri ağırlaştırıyordu daha ziyade. Sarı Kız’ın atının ismi ‘Dizginlenemeyen İçgüdüler’se, katırın adı da Aç Gözlü olmalıydı. Katır hem güçsüz, hem kuru, hem cılız, bir hayli de yavaş ve inatçı üstelik. Bunlara bir de adamın gelecekteki günlerde kullanmak için heybesine, habire altınları, sedefleri doldurduğunu ilave edin; gerisine siz karar verin, verin de hesaplayın artık katırın halini. Öyle bir adam gelecekteki günlerim yarım kalacak diye zenginliğini paylaşmaz kimseyle, hatta sevgisini bile esirger; biri heybemdeki altınlara uzanacak da alacak ve bitiverecek sanarak gereksiz görüp harcamaktan bile kaçınır. Bizim katırdaki adamın hali işte buydu. Ne var ki o da, az önce size aktardığımız cümleleri masalların birinde okumuştu. Bundandır ki Sarı Kız’ın atıyla kendisini geçtiğini görünce, toplayıp durduğu altınların hızını kestiğini kavradı. (Altınlardan vazgeçecek değildi ya!.. Parlak geleceği ne olurdu sonra?) Elbette altınları ne kimseye emanet etti ne de terk etti. Ondan başka kimsenin bilemeyeceği bir yere gizli bir çukur kazdı ve onları kazdığı çukura gömdü. Gömdükten sonra rahat ve kendinden emin yoluna devam etti. Kendinden emindi diyoruz; çünkü katırın üstünde nakarat şeklinde şu sözleri mırıldanıyordu:

“Sarı Kız nasıl olsa hata yapacaktır. O zaman da ben ona yetişirim.

ATALANTE

“Sarı Kız nasıl olsa hata yapacaktır. O zaman da ben ona yetişirim...”

Sarı Kız ‘Gerçek Hayat Köyü’nü bulayım derken yolunu iyice kaybetti. Bu köyün yollarını ondan ve atından çok daha iyi bilen katır, onlara yetişti. Katır, Sarı Kız’ın atına yetişti yetişmesine ama ne de olsa katır olduğundan hem de rakibi soylu bir at olduğundan, üstündeki de artık usta bir binici olmaya başladığından geçmesi mümkün olmadı. O zaman katırın üstündekinin aklına bir kurnazlık geldi. Katırın yükünü ağırlaştırmasın diye heybesindeki değerli taşları gömmüştü ya; işte yolda gerekebilir, ne olur ne olmaz diye yanına geri aldığı ve alırken biz dahil kimseye belli etmediği üç değerli taşı hatırladı ve “kullanmanın tam sırası!” diye düşündü. Baktı ki Sarı Kız çok iyi koşuyor, neredeyse arayı bir daha kapatamayacağı kadar açacak, kestirmeden gidip ona yetiştiği bir seferinde heybesinin ağzını açtı. O güne kadar dünya yüzünde görülmemiş güzellikte ışıldayan elmaslardan birini aldı eline. Bu elmas öyle parlaktı ki hiçbir kadın onu gördüğünde etkisinden kurtulamazdı. Tıpkı bir kadının karşı duramayacağı kadar özel ve onun duygularını okşayan güzel sözler gibi. Hiç vakit kaybetmeden elması Sarı Kız’ın atının önüne fırlattı. Sarı Kız bu eşsiz güzellikteki elması görür görmez atını durdurdu. Eğilip onu alıncaya kadar katır çoktan kendisini geçmişti. Bunu gören Sarı Kız atını hemen koşturdu. Tam katırı geçiyordu ki, katırın üstündeki ikinci elması biraz ileriye fırlattı. Yemyeşil otların arasına düşen ikinci elmas birincisinden çok daha güzeldi. Eşsiz güzellikteki elması gören Sarı Kız dayanamadı, koşuyu bırakıp o yana gitti. Bu arada olan olmuş katır arayı hayli açmıştı. Sarı Kız elmasın güzelliğinin etkisinden kurtulamayıp yarışı falan unuttuğunda ilginç bir olay gerçekleşti. Sarı Kız elması eline alıp heybesine koymak üzereyken bakışları ve eli Aksi Dede’nin verdiği kitaba gitti. Heybenin içine ışık düşmediğinden mi, neden bilemeyiz, elmasın parıltısı kitabın yanında sönükleşti. Elmasın parıltısı heybenin içine girer girmez sönükleşince Sarı Kız da biraz olsun onun etkisinden kurtuldu ve merak edip dedenin kitabını eline aldı ve sayfalarını çevirmeye başladı. Öyle ilgisini çekti ki yeşil çimenlerin üzerine oturup okumaya başladı:

Sarı Kız’ın çevirip okumaya başladığı sayfalarda mitoloji kahramanlarından Atalante’nin öyküsü yer alıyordu. Mitosa bakılırsa Atalante’nin babası kızını güç koşullara göre yetiştirmişti. Atalante büyüdüğü zaman alımlı ve güzel, yetenekli bir kız olup çıkmıştı. Bir keresinde onu gören iki Kentaur, kızcağızın peşine düşmüşlerdi. Ne bilsinler, öteki kızlardan sanmışlardı Atalante’yi. Atalante kaçmamış, yayını gererek beklemişti. Bir süre sonra oradan geçenler iki Kentaur’un ölüsünü buldular. Atalante girdiği bütün yarışları kazanıyordu. Hatta Kalydon Ülkesi Kral’ı Oinesus’un, yıllardan birinde hasat zamanı yemişlerini tanrılara sunmayı unutması üzerine buna kızan Artemis’in cezalandırmak üzere gönderdiği yaban domuzu ülkenin başına bela olunca, domuzu yenmek için haber salıp ülkesine çağırdığı kahramanlar arasında Atalante de vardı.

Atalante’nin gelişi şöyle anlatılıyor:

“Saçları başının arkasında toplanmıştı. Sol omzundan fildişi bir sadak sarkıyordu. Elinde yayı vardı. Yüzü çocuk yüzü olamayacak kadar kadınsı, kadın yüzü olamayacak kadar çocuksuydu.”

Kahramanlardan bazıları bir kadınla ava çıkmayı yedirememişlerdi. Çekip gitmesini istediler Atalante’den. Ama Atalante’nin ava katılması kendileri için iyi oldu. Yaban domuzunu yaralayıp, onun ölmesini, beğenmedikleri o dişi avcı sağladı çünkü. Atalante soğukkanlılığını koruyarak okunu fırlatmış, ok gidip domuzun gövdesine saplanmıştı. Kalydon Avı bitmişti ama Atalante’nin serüvenleri daha yeni başlıyordu. Bazı yazarlar onun Argonautlarla birlikte Altın Post yolculuğuna çıktığını ileri sürerler.

Argonautlar döndükten sonra dişi avcının ünü her yere yayıldı. Medeia’nın Pelias’ı öldürmesinden sonra düzenlenen yarışmalarda Atalante, Peleus’la güreşti. Adı mitologyaya Akhilleus’un babası olarak geçen kahraman Peleus, karşısındaki genç kızın gücüne karşı koyamayarak yenildi.

Erkekler gibi koşan, avlanan, güreşen bir kızla kim evlenir demeyin, bir çok delikanlı Atalante’nin kapısını aşındırıyordu. Düşündü taşındı, sonunda bir çare buldu Atalante. “Beni koşuda kim geçerse onunla evlenirim,” diye haber saldı. Ölümlüler içinde kendinden hızlı koşan kimsenin olmadığını biliyordu. Her yandan koşucular geldi. Hepsiyle alay etti Atalante, koşuda da birinciliği kimseye bırakmadı. Ama sonunda bacakları ile olduğu kadar kafasıyla da koşan bir delikanlı çıkageldi. Meilainon adındaki bu delikanlı Atalante kadar iyi koşamadığını biliyordu. Biliyordu ya, inatçı kadınları yola getirmekte ustaydı, bir o kadar inatçı katırıyla bu işi başarmayı aklına koymuştu. Üç altın elma vardı elinde. Elmaların üçü de Hesperidlerin bahçesinde yetişen elmalar gibi saf altındandı. Onları görüp de istemeyecek kimse yoktu yeryüzünde.

Koşu günü büyük kalabalık toplandı alanda. Herkes Meilanion’un nasıl yenileceğini görmeye gelmişti. İki koşucu yerlerini aldılar. Atalante, böyle yarı çıplak çok daha güzeldi. Bütün seyirciler hayran hayran baktılar ona, ama asıl kendinden geçen kişi Meilanion’du.

Yarış başlar başlamaz Atalante fırladı. Meilanion biraz arkasındaydı. Bir süre koştuktan sonra delikanlı elmalardan birini Atalante’nin önüne fırlattı. Genç kız elmayı görür görmez durdu. Eğilip onu alıncaya kadar Meilanion kendisini geçmişti. Delikanlıya tam yaklaşıyordu ki ikinci bir elma düştü önüne. Yine eğildi Atalante, altın elmayı aldı. Bu arada Meilaninion arayı oldukça açmıştı. Genç kız hızını arttırdı. Tam delikanlıyı geçerken Meilanion üçüncü elmayı da biraz ileriye fırlattı. Yemyeşil otların arasında duran altın elmayı görünce dayanamadı Atalante, koşuyu bırakıp o yana gitti.

Atalante yarışı kazandı mı, yoksa elmanın büyüsüne kapılıp yarışı Meilanion mu kazandı, kazandı da Atalante evinin kadını mı oldu; Sarı Kız da biz de bunu öğrenemedik; Aksi Dede mitosun sonunu yazmadan yarıda bırakmıştı. Onun yerine Aksi Dede’nin şu sözleri yer alıyordu: “Atalanteler çağlar boyunca böyle yarıştılar, kimi elmanın büyüsüne kapıldı, elmayı alayım derken yarışı kaybetti, Meilanionlarla evlendi; ya mutsuz oldu ya bahtsız! Meilanionlara gelince onlar kadınların bu zayıf yanlarından hep faydalandılar; onlara büyülü sözler söyleyerek yarışları kaybettirdiler. Yarışları kaybeden kadınların arasında yarışı kaybettiklerine sevinen kadınlar olduğu kadar, aldatıldığını görüp sonradan üzülenler de oldu. Her halükârda kadınların elmanın büyüsüne kapılırken kendilerine vermeleri gereken bir yanıt vardı: “Benimle yarışan kurnaz erkek elmayı hangi niyetle atıyor? Bana olan sevgisiyle mi, yani o sevgiyi yitirmemek için kurnazlık yapmayı göze alarak mı yoksa yarışı kazanamayacağını anlayıp bunu kendisine yediremeyince kalkıştığı kurnazlıkla mı?”

Sanırım bu soruyu her Atalante’nin kendisinin yanıtlaması gerekir. Herhalde söyleyeceği şeyi olsa da insanların çok tanrılılığa inandığı ilkel çağlardan kalma mitologya yanıtlayacak değil!

Sarı Kız, elmasın büyüsüne kapılmayı tercih edip yarışı terk mi edecek, yoksa kaybettiği vakti, soylu atı ve artık ustalaştığı biniciliğiyle telafi mi edecek? Bunun yanıtını ilerleyen bölümlerde göreceğiz. Sarı Kız’ın kendisine olan yanıtını öğrenmemiz için bir sonraki bölümde, Masal Odası’nın Kapısı’nda hazır olalım. Sarı Kız gelmezse bizi öyküye kabul ederler mi bilmem. En iyisi okumayı sürdürelim biz.

TATMİN KÖYÜ

Ertesi sabah Masal Odasının bekleme salonunda Sarı Kız’ın adı o güne kadar yaşananlardan farklı olarak üç kez anons edildi. Ancak Sarı Kız yoktu. Çünkü gelmemişti.

Yaşlı teyze herhalde Sarı Kız’ın bir işi çıkmıştır diye düşündü. Ya da artık masalcı yazarlara ihtiyacı kalmamıştır. “Eh bu da bayağı iyi olur!” diye mırıldandı kendi kendisine. Ama gelseydi ona babaannesinden bir vecize daha patlatacaktı. Diyecekti ki:

“Kızım, herkes en doğrusunu kendi bulur. Başkalarının söyledikleri, insanın düşüncelerini tekrardan gözden geçirmesi içindir. İnsan başkalarının düşüncelerini bu yönüyle ele almalıdır, almalıdır ki... Sonradan başına bir şey geldiğinde kimseyi suçlamaya kalkmasın!”

Sevgili okur! Sarı Kız gelmedi diye öykü hemen burada bitecek diye yazıklanmayın. Belki öyküye ‘Sarı Kız gelmemişti...’ diye başlayınca öykü bitiyor diye düşünmüş olabilirsiniz... Ve demiş olmayın ki; Sarı Kız, tadına bakmak için üçüncü elmayı aldı. Eh Atalante alıp muradına ermişti (?) Biz de deriz ki öykümüzü okumaya devam edin! Çünkü öykümüz mitostaki Atalante’nin öyküsünden daha ilginç; hem de Atalante’nin öyküsünü anlatan mitologya yazarının Atalante’yi tanımadığı kadar! Gerçeği söylemek gerekirse Atalante’yi ya da Sarı Kız’ı biz de yeterince tanımıyoruz. Ama haydutların tanıdığından eminiz. Bu ‘haydut’ sözü de nereden çıktı diyeceksiniz? O zaman hemen anlatmaya koyulalım, onlar bizi soymadan önce! Hiç değilse öykümüzün bundan sonraki kısmına şimdiye kadar olduğundan daha fazla heyecan katalım.

Öykünün neresinde kalmıştık? Sarı Kız Gerçeklik Köyü’nün yolunu bulacağım diye vakit kaybetmişken katır ona yetişmiş; bakmış ki Sarı Kız yeniden atakta; ona heybesinde sakladığı değerli taşlardan iki tanesini fırlatmış. Hiçbir kadın bu değerli taşlara dokunmadan edemez dersek kadınlara haksızlık etmiş oluruz. Çünkü bunun nedeni erkeğe de kadına da özgü başka bir şeydir. Bunu haydutlar daha iyi bildiğinden onlardan öğreneceğiz. Bunlar kimine göre paha biçilmez elmas olsun, kimine göre paha biçilmez hoş sözler; ne dersek diyelim; Sarı Kız atından inip bu elmasları eline aldı. Katırın üstündeki kıs kıs gülemeyecek kadar mest olmuştu. Başına gelecekleri bilse (kıs kıs güler demeye hakkımız olmasa da) mest olur muydu? Çünkü o sırada öykü yazarının başlarına ne çorap öreceğinden ikisinin de haberi yoktu.

Koltuklarımızda yerlerimizi alalım da heyecan dolu saatler hemen başlasın. Bizim Sarı Kız’ın atının hiç kimsenin bilmediği bir özelliği vardı. Hatta atın bu özelliğini İmgeler Sultanı dahi bilmiyordu. Sarı Kız, elmaların büyüsüne, katırın üstündeki, avcının sevincine kapıla dursun birden başlarında ‘Tatmin Köyü’nün vahşi haydutları bitti. Silahlı haydutları gören Sarı Kız atına atlayıp hemen kaçmak istedi. Katır ise haydutların göremeyeceği kadar kuytu bir yerdeydi. Fakat o ne? Sarı Kız’ın atı istediği yöne değil de haydutlardan yana koşunca... (Çünkü Dizginlenemeyen İçgüdüler tecrübeli seyisler tarafından yakalanıp İmgeler Sultanı’nın harasına katılmadan önce bir süre haydutların atı olmuştu. Bu yüzden de haydutları tanır tanımaz eski sahiplerine yöneldi.) Bunu gören katır da (Her ne kadar üstündeki erkek yaptığına anlam veremese de) kuytu yerden çıkıp atın peşinden gitmesin mi? Sarı Kız’ın elindekilerle katırın üstündekinin elindeki elması gören haydutlar bir taşla iki kuş vurmuş olup, ganimetlerinin sevincinden naralar attılar. Haydutların reisi ise kaybettiği atına kavuşunca çok sevindi ve hemen atı yedeğine aldı. Katıra dönüp bakmadı bile... Haydudun adamları Sarı Kız’ı ve katırın üstündekini kalın iplerle birbirlerine bağladılar ve ganimetleriyle ‘Tatmin Köyü’nün yolunu tuttular.

Haydut öyküleri mutlaka okumuşsunuzdur. Bilirsiniz böyle durumlarda onların ellerine düşenler çok korkarlar; kız erkek için, erkek kız için kaygılanır... Birbirlerine küs olsalar bile aynı kötü yazgıda birleştiklerinden küslüklerini unutur, yürekleri birbirleri için çarpar. Bizim öyküdekilerin de yürekleri birbirleri için çarptı ama haydut öykülerindeki gibi ne korktular ne de başlarına gelen felaketin boyutlarını görebildiler. Çünkü haydudun karısı, Tatmin Köyü’nün en ünlü büyücüsüydü, başka hiçbir köyde bulunmayan otlarından hazırladığı karışıma karşı koyabilecek yeryüzünde hiçbir fani tanımamıştı o güne kadar. Otun saldığı koku öylesine etkileyiciydi ki Sarı Kız’la katırın üstündeki esir alındıklarının farkında bile değillerdi. Üstelik farkında bile olsalar tüm aşıklar gibi bağlı olmayı tercih ederlerdi. Ama itiraz ederseniz hemen derim ki bunu bana değil onlara sorun. Bunlar gerçekten birbirlerine aşık mıydılar? Nereden bilelim biz? Vallahi ister olsunlar, ister olmasınlar Tatmin Köyü’nün en tesirli otları onları birbirlerine aşık bile ederdi. Biri yarışta rakibini dize getirdiği için, diğeri onun ne kadar usta bir binici olduğunu görüp böyle bir kıza sahip olma şansını yakaladığı için... Bundan size ne? Bırakın yaşayabildikleri kadar mutlu olsunlar diyebilirsiniz... Vallahi bizim de önerimiz aynen odur. Yarışta rakibini eline geçiren Sarı Kız’ı duyduğu zevkten niye mahrum edelim? Vallahi buna hakkımız yoktur. Biz de olsak aynen böyle hareket ederdik. Bırakalım bir kıza bağlanmayı beceremeyen, bunu haydutlara borçlu olan katırın üstündeki de mutlu olsun. Yalnız unutmayalım Haydut Öyküleri’nin sonu üzücü bitebilir. Çünkü haydutlar ganimetlerini aldıktan sonra yakaladıklarını soyup soğana çevirirler, onları dımdızlak soyduktan sonra ıssız bir yola bırakıverirler. Dileriz o ıssız yolda da birbirlerine sahip çıkarlar. Üstelik haydutlar mutluluklarını bile ellerinden alıverirler sonra. Yani çalmadık hiçbir şey bırakmazlar. Haydutlar, İmgeler Sultanı’nın hüküm sürdüğü bu topraklarda bu gücü nereden almışlardır, biz bilemeyiz. Ona akıl sır ermez! Ama insanlar, tatmin denen içgüdüleri olduktan sonra hiçbir zaman bu haydutlara rastlamaktan kurtulamazlar. Kimi iktidarda tadar, kimi karşısındakini ezdiği için, kimi bir kaleyi fethettiğinde, kimi parada, kimi de acıda; saymakla bitmez vs. vs...

Mitostaki Atalante öyküsü üçüncü elmayı Atalante’nin niye aldığını yeterince açıklamaz bize. Meilanion, Atalante’yi elde ettiğini sanırken Atalante’nin de onu elde ettiğini söylemez. Vallahi biz geleceğin masalcı yazarları olarak bakış açımızın farklı olduğunu, tamı tamına Atalante öyküsündeki gibi düşünmediğimizi söylemenin zamanı geldi diyoruz. Çünkü bizim ‘ELDE ETME, SAHİPLENME’ ile hiçbir zaman işimiz olmadı. Bize gelenler bunu iyi bilmelidirler. İddia ediyoruz ki elde etme ile ilişkisi olanlar yarışın başında söylediğimiz paradoksu asla çözemezler. Yani yarışı kazanan sevgilisiyle atına binecek, öteki kaybettiği için binemeyecek; peki o zaman attaki kimle gidecek?

Bu bizim düşüncemiz. Yaşlı teyzenin babaannesi yüzde yüz haklıdır. “Herkes en doğrusunu kendi bulur. Başkalarının söyledikleri, insanın düşüncelerini gözden geçirmesi içindir. İnsan başkalarının düşüncelerine bu tarzda yaklaşmalıdır, yaklaşmalıdır ki... Yaklaşmadığında ve sonradan başkalarının düşünceleri yanlış çıktığında onları suçlamaya hakkı olmasın!”

“Bir söylediği doğru diye her söylediği doğru olacak değil ya” diyen Bilge Dede de haklıdır. Elbette bu bizim söylediklerimiz için de geçerlidir. Onun için bir yerde insan başkalarının söylediğini dinlemeli ama yine de doğru bildiğini yapmalıdır.

Sarı Kız haydutların elindeyken rakibine sahip olmanın zevkini ne kadar çıkarırsa çıkarsın; bu bizi ilgilendirmez; ancak onu beklemekte olan tehlikeden haberi olsun en azından. Olsun ki karşısına çıkacak belalardan kendini korusun.

Belki de geleceğin yazarları yanılmıştır. Zaten biz de mitos türü şeyler söyleyebiliriz. Çünkü kütüphanemizde olduğundan o tür öyküleri biz de okuduk. Bakarsın haydutlar Sarı Kız’la katırın üstündekine “bundan sonra bir süre, ya da hep bizim köyde yaşayın!” derler. Bu onların bileceği bir şey.

SARI KIZ KAÇMAYI BAŞARIYOR...

Haydutların Tatmin Köyü’nde geceydi.

Bilmiyorsanız söyleyelim, Sarı Kız Atalante’nin zor durumlardan kurtulmada ne kadar mahir olduğunu... Becerikli ellerinin sevgilinin ellerini tutmada ne kadar yakıcılığı varsa onu bağlayan kalın ipleri çözmede de o kadar mahareti vardı. Sarı Kız’a sahip olduğunu sanan, esas maharetin haydutların onları birbirlerine bağladığı kalın iplerde olduğunu görmeyen bizim katırdaki delikanlı ise Sarı Kız’ın iplerinden kurtulduğunu görünce bir sevindi, bir sevindi ki sormayın. Sevindiği, Sarı Kız’ın kurtulduğu muydu, yoksa zati şahanelerinin kurtulacağı mı bilemeyiz. Sandı ki Sarı Kız kurtulur kurtulmaz önce onun iplerini çözecek... Sarı Kız onun iplerini çözecek elbet! Ama Sarı Kız ne yaptığını biliyor. “Beni bekle!” dedi ona. “Birazdan geleceğim.”

Delikanlı, gecenin karanlığında Sarı Kız’ın kaybolduğunu görünce kendisini bırakıp gittiğini düşündü. Görmüş geçirmişler, herkes başkasını kendi gibi bilirmiş derler; doğrudur. Oysa Sarı Kız geceyi beklerken gündüzden kafasında kurduğu planı uyguluyordu. (Tam o sırada ikinci Aynalı Odanın kapısı aralandı. İçeri ışık sızınca görevliler derhal kapıyı kapatmasını söylediler gelene. İçeri giren oydu) Sarı Kız’ın gözleri karanlığa alışıktı. Korkularının yer aldığı bilinçaltının karanlığında yolunu az mı kaybetmişti? Karanlıkta gözleri onu bir kedi gibi, uyuyan haydutları uyandırmayacak şekilde atların bulunduğu kısma yöneltti. Tatmin Köyü’nün bütün atları köyün dışındaydı ve çevreleri tahta çitlerle çevrilmişti. Köydeki bir kulun bile tatminsiz olduğuna ihtimal vermeyen gözcü, başta kendisi tatminkâr biri olduğundan uyuya kalmıştı. Sarı Kız’ın keskin gözleri çitin içindeki atların arasında “Dizginlenemeyen İçgüdüler’i” aradı.

Karanlığın siyahlığında bizim Sarı Kız’ın gözleri kedinin gözleri gibi nasıl parlıyorsa, o sırada tahta çite yaklaşmakta olan bir kurdun gözleri de o derece parlıyordu. Sarı Kız kurdun gözlerini görünce hemen sindi olduğu yere. Keşke yanında bir bıçak olsaydı; hiç durmaz kurdun karşısına çıkardı. Kurdun kendilerine yaklaştığını hisseden atlar huysuzluk edip, kişnemeye, oldukları yerde ayaklarını yere vurmaya başladılar. Kendinden emin kurt hiç istifini bozmadan içlerinden en yakın olanına vardı. Yakındaki at Dizginlenemeyen İçgüdüler’di. Sarı Kız çivilenmiş gibi olduğu yerde kalmış, hiç kıpırdayamıyordu. Dizginlenemeyen İçgüdüler arka ayaklarıyla boşluğa çifte atmaya, yaklaşan tehlikeye karşı içgüdüleriyle kendini korumaya aldı. Hiçbir kurt çiftesini yediğinde bu dünyada bir daha at göremez. Fakat o ne? Kurt, kendinden emin kurt, doğrudan doğruya atın önüne geçip ona oyun yapmaya başladı. Atların sahipleri de aynen böyle yapar, onlara önden yaklaşır. Gelirler ve sıcak elleriyle atın başını okşarlar. Atlar sevgi isterler, kendilerine sevgi verenlere başlarını uzatırlar. Sevenlerin ellerinden saman yediklerinde kendilerine önem verildiğini duyumsarlar. Akhilleus’un topuğunu bilir misiniz siz? Mitos yazarları (mitos yazarları içgüdüleri imgelerle anlatmada geleceğin yazarlarının geçmişteki rakipleridir) Akhilleus’un doğuşu üstüne anlatılan efsanede şunları derler:

“Nereus kızı Thetis’e tanrılar tanrısı Zeus da, deniz tanrısı Poseidon da aşıktırlar. O kadar ki Zeus onunla evlenmeyi bile düşünür, ama bir kâhin (bir anlatıma göre tanrıça Themis, bir başkasına göre Prometheus) Zeus’a haber verir ki, Thetis’ten doğacak olan çocuk kaderin buyruğuna göre babasından daha güçlü olacaktır; bunun üzerine tanrılar Thetis’i bir ölümlü ile evlendirmekten başka çare bulamazlar ve kendisine koca olarak Phthia kralı Peleus’u seçerler. (Gene mitos yazarlarından aldığımız bilgiye göre bizim yiğit Atalante Peleus’la güreşmiş, adı mitosa Akhilleus’un babası olarak geçen Peleus, karşısındaki genç kızın gücüne karşı koyamayarak yenilmiştir.) Thetis ile Peleus’un düğünü Teselya’da Pelion dağının tepesinde kutlanır, tanrıların hepsi de hazır bulunurlar. Thetis’in bir çok çocuğu olur, ama bir ölümlü ile evlendiğine üzülen ve çocuklarını kendisi gibi ölümsüz kılmak isteyen Thetis geceleri kalkar, onları ateşin üstüne tutarmış; bundan amaç gövdelerindeki ölümlülük tohumlarını yok etmekmiş. Başka mitos yazarlarına göre de Thetis oğlunu ateşin üstüne tutmamış da, Styks Irmağı’na batırmış, böylece gövdesini silah işlemez hale getirmiş, ama topuğundan tuttuğu için Akhilleus bir orasından yara alabilirmiş. Nitekim Akhilleus sonradan bu yerinden vurulup öldürülmüş. Akhilleus’un bu zayıf tarafını en iyi bilen, babasını güreşte yenen Atalante imiş. Akhilleus’un en zayıf tarafı topuğu ise, Atalante’nin en zayıf tarafı da kalbiymiş. (Her ölümlünün mutlaka bir zayıf tarafı olur. Ve ölümlü, ölümlü olduğu sürece bu zayıf tarafından kurtulamaz. Önemli olan ölümlünün zayıf tarafını bilip aklıyla ona göre hareket etmesiymiş.)

İşte bizim Sarı Kız’ın atı Dizginlenemeyen İçgüdüler’in zayıf tarafı da kalbiymiş. Kurt atın önüne geçip onun önünde sırt üstü yatmaya, çeşitli oyun hareketleri yapmaya başlayınca Dizginlenemeyen İçgüdüler onun kendisi ile oyun oynamak istediğini sanmış. (Demek oynayacak kadar önem veriyormuş ona.) Kurtlar atları parçalamak için onlara bir tek bu yoldan yaklaşabilirler. Yoksa kıvrak atın güçlü çiftelerinden hiçbir zaman kurtulamazlar. Kurtlar bunu içgüdüsel olarak bilir. Onun kendisiyle oyun oynamak istediğini sanan at başını uzatınca onu keskin dişleriyle burnundan kapar ve kuvvetli çeneleriyle bir daha asla bırakmazlar. İşte ne olduysa o esnada oldu. Bizim atı gibi kalbi zayıf Atalante’nin, atının parçalanmak üzere olduğunu görmesi ile (bir insan kendi olduğunda göremeyebilir bir tehlikeyi ama, –o zaman atının durumuna düşebilir yani– tehlikeli olay onun dışında gerçekleşiyorsa, isterse bunu biri anlatır olsun ona, o zaman işte aklı devreye girer ve tehlikenin karşısına çıkar; hele bu kişi yürekli Atalante gibi biri olursa) olduğu yerden ok gibi fırlaması bir oldu; fırlamasıyla yerden kaptığı taşı kurdun tam kafasına isabet ettirdi. Kurt belki ölmedi ama o kadar sersemlemişti ki güç bela kaçıp canını ikinci taştan zor kurtardı. Atalante Sarı Kız, atını kurdun elinden kurtardıktan sonra kendisini ve rakibini haydut köyden kurtarmak için hemen atının sırtına atladı. Sarı Kız’ın yerinde başkası olsa onu orada yazgısına terk edebilir ve ona yarışı kaybettirebilirdi. Ama bizim Sarı Kız o yüreksizlikte bir kişi değildi. Sarı Kız’ın geri geldiğini gören rakibi bir sevindi bir sevindi ki sormayın. Ama çağlar öncesinden beri var olan, yani insanlığın en ilkel dönemlerinden kalan Tatmin Köyü’nün haydutlarının yegane özelliği olan tatminden onda da büyük bir parça kaldığı için onu hareketsiz kılan iplerinden kurtulur kurtulmaz, Sarı Kız’ı sahiplenmeye kalktı. Çünkü bu sahiplenmede onu ele geçirdiğini, elde ettiğini sanmaya; bu yüzden de kendi egosunu tatmin etmeye yarayan bir yan vardı. Belki farkında değildi yaptığının. Ama görmüş geçirmişler der ki o farkında olmasa sevgi taşıyan yürek farkında olurdu. Niye olmadı, olmadı da Sarı Kız’a arkaya geçmesini ve atı kendisinin kullanacağını söyledi; bilemeyiz!

Sarı Kız durdu şöyle bir.

Üstelik yalnızca kendi atını almakla kalmamış, neredeyse gürültülere uyanmak üzere olan gözcüye yakalanma tehlikesi dahil, zaman kaybettiğini bile bile delikanlının katırını bile yanında getirmişti. Üstelik akılsız katır bir de anırmaya kalkmış, gürültü çıkarmıştı. Bizim Sarı Kız’ın atına kalsa, (katırı görünce çoktan yelkenleri suya indirmiş Dizginlenemeyen İçgüdüler’e kalsa) yakışıklı bulduğu katırın peşinden gidecek, Sarı Kız’a örnek teşkil edeceği için de delikanlıya gün doğacaktı. Ama Sarı Kız haydutlara yakalandığından bu yana iyi ders almıştı. Çok sevdiği atının, onun olmadan önce (aklıyla, yani dizginleriyle yönetmeden önce) haydutların atı olduğunu unutmamış, bu sefer dediğine gitmemeye ve en kısa zamanda onu bu konuda eğitmeye karar vermişti. Öyle ki kısa zamanda onda haydutların ona öğrettiği ne varsa kırıntısını dahi bırakmayacaktı. Ayrıca Sarı Kız az önce atının başına neler gelmek üzere olduğunu da unutmamıştı. Güreşte babasını yendiği Akhilleus’un başına geleni de!..

Bunun üzerine Sarı Kız katırın ipini verdi delikanlıya. “Benimle birlikte ata binmek istiyorsan önce yarışı kazan!” dedi ona. Atı, Sarı Kız’ın koşturmasına bırakmayıp erkekliğini tatmin etmek isteyen rakibi bu yüzden Sarı Kız’la birlikte ata binmek şansından mahrum oldu ve başladığı yerden katırla yarışa devam etmekten başka çaresi kalmadı.

Ve Sarı Kız atını doldurup gecenin karanlığında haydutların Tatmin Köyü’nü terk etti. Delikanlı da atı elinden kaçıran, bu yüzden de tepinmekten ne yapacağını şaşırmış huysuz katırıyla beraber Sarı Kız’ın peşinden karanlığa daldı.

Gelelim Sarı Kız’a! Sarı Kız onca yer geçmiş, onca yol kat etmiş, ama bir türlü Aksi Dede’nin kendisine söylediği ‘Gerçek Hayat Köyü’ne’ rastlayamamıştı. “Ah!” diyordu kendi kendisine: “Yoluma biri çıksa da ona sorsam?..”

SOYTARI

Sarı Kız onca yer geçmiş, onca yol kat etmiş ama bir türlü Aksi Dede’nin kendisine söylediği ‘Gerçek Hayat Köyü’ne’ rastlayamamıştı. “Ah!” diyordu kendi kendisine: “Yoluma biri çıksa da ona sorsam...”

Sarı Kız, bundan önceki bölümde kat ettiği yolun birkaç misli yol daha gitti. Yeşil, güzel çayırlardan geçtiği gibi, hiç kimsenin olmadığı terkedilmiş kasabaları geride bıraktı. Geçtiği yollarda Gerçek Hayat Köyü’nü soracağı bir dede bulamadı ama bir çok kişiye rastladı. Bunlardan biri kasabaya yeni gelmiş bir sirkin soytarısıydı. Soytarı, Sarı Kız’a kendisini seyretmesi için yalvardı. “Bak!” dedi: “Verdiğim bileti alırsan, beni seyrettikçe kahkahalarla gülersin; hem yarış falan da umurunda olmaz.

Gelin görün ki Sarı Kız’ın bakışları Gerçek Hayat Köyü’nü bulmaya odaklanmıştı. Bunun için de gözleri hep o köyün yolunu gösterecek bilge dedeyi arıyordu.

Soytarıya sordu:

“Gösteriye senden bilet alırsam, bana ‘Gerçek Hayat Köyü’nün yolunu gösterir misin? Buna çok ihtiyacım var, çünkü başladığım yarışı kazanmam için mutlaka o köyü aşmam gerek!”

Soytarı ne dese beğenirsiniz?...

Aynen şöyle dedi:

“Bizim sirkte o köye ihtiyaç yoktur.”

“Öyleyse vakit kaybetmeyeyim ben.”

Soytarı Sarı Kız’a aldırmadan konuşmasını sürdürdü:

“Bu sirkte çalışan herkes, hayalleri olan insanlardır. Onlar gördüğüyle yetinen insanlara benzemez. Çoklarının elle tutulur şeyleri varsa bizimkilerin büyülü dansları vardır. Aramıza katılırsan yaşamın anlamına yanıt bulamazsın ama abıhayattan içmiş gibi olur yaşamına anlamı sen katarsın.”

Sarı Kız’ın, soytarının söylediklerine içi gitti gitmesine. Neredeyse köyü aramayı bırakıp çadırdan içeri girecekti. Ah, o kazanma duygusu yok mu?.. Dedi ki:

“Soytarı kardeş! Sen çok hoş ve gönül çelici konuşuyorsun ama ben başladığım işi bitiririm daima. Ne yapıp edip, o Gerçek Hayat Köyü’nü bulacak, onu aşarak yoluma devam edeceğim. İnan ki seni seyretmeyi çok isterdim. Keşke buna vaktim ve de uygun ruh halim olsaydı.

Soytarı, Sarı Kız’ın sözünü kesti hemen:

“Unutma ki dik kafalı Kız!” dedi. “Gösterimiz, asıl eksiğini bulamayanlar içindir. Ne var ki onları bilet kuyruğuna sokmak bir türlü mümkün olmaz. Arayan hep arar, aradığı anlam olunca! Hayatın anlamını aradığında, olsa olsa içinde hayatın anlamını aradığın bir hayatın olur. Anlamıysa kendisi insan daha neyini arar?”

Soytarı böyle dedi ama aradığını elde etme hırsıyla donanmış Sarı Kız’ı ikna etmeyi başaramadı. Ne çok isterdi Sarı Kız’ın hırsından kurtulmasını ve sirkin büyülü danslarında kendisini kaybetmesini... Sarı Kız yarışı kazanmakta bu kadar azimli olmasa ona bilet satmayı başaracaktı neredeyse...

Bunun üzerine soytarı ilk defa işini, insanları güldürmek olan görevini unutup, gerçek yüzünü gösterdi. Soytarının gerçek yüzünde, kendi dışındaki tüm insanları güldürmeyi başaran adamın gerçek yüzünde ‘boşluk’ vardı. Soytarının gerçek yüzünden kurtulabilmesi ancak ve ancak bir şeyleri ele geçirmenin peşinde koşanlara, dans edebilecekleri sahnenin biletlerini satmasıyla mümkündü. Çünkü geleceğin masalcı yazarı, ona “kendi gerçekliğini aşmak istiyorsan dünyada kendi üstüne kapanmış bir tane insan bırakmaman şart!” demişti. “Dünyada hayatın anlamını ararken anlamsızlığın çukuruna yuvarlanıp çıkamayanlar oldukça sen gerçek yüzün olan hiçliğe anlam katmayı hiçbir zaman beceremeyeceksin.”

Bu konuşmadan sonra soytarı boynu bükük, kaybettiği neşesini yeni baştan yakalayabilmek için çadırına döndü. Sarı Kız ise, o da kaybettiği vakti kazanmak için atını doldurdu...

Doldurdu doldurmasına da babaannenin sözleriyle dedenin söyledikleri sözleşmiş gibi birlikte çınladı kulaklarında.

“Her şey sırasıyla olur. Sırasını şaşıran düşünceler bile birbirini çiğner” diyen babaanne ile “eksik bıraktığını sonradan tamamlattırır yaşam insana” diyen dedenin bir bildiği olmalıydı.

“En iyisi ben yoluma devam edeyim” dese de, “Gerçek Hayat Köyü’nü” yarışta geride bıraktıkları arasına katmak için atını var gücüyle doldursa da...

Sarı Kız böyle diye ve atını koştura dursun, öykümüzün ilerleyen bölümlerinde Gerçek Hayat Köyü’nü bulabilecek mi? Şimdilik bildiğimiz Sarı Kız’ın fazla öteye gidemeden atını durdurduğu... Niye mi?

HAYAT OKULU

Hani vardır ya, nasıl düşünürseniz öylesinizdir diye olumlu düşünmeyi öneren Doğu Düşüncesi... Karşılığı yoksa olumlu düşünme yetmez elbet. Kendine güvenmeyi alabildiğine başaran, güveninin arkası dolu değilse tökezlediğinde başarabilir mi güvenmeyi bir daha?

Eğer farklı mekanda farklı kişiler tarafından sarf edilen sözler aynı konuda buluşursa Sarı Kız’ın dikkatini çekmemezlik edemezdi. Çünkü Sarı Kız babasından “Gerçekliğin sana söylemek istediği bir şey varsa ona kulak ver!” öğüdünü almıştı. Olan bitenler bazen çok açık, bazen de dolaylı yollardan derdi diyeceğini; hatta bazen öyle dolaylı yollardan derdi ki; burada beceri gerçekliğin kendisinden çok dilini çözebilende olurdu.

Soytarının “gösterimiz, eksiğini bulamayanlar içindir” cümlesini hatırladığı anda Sarı Kız düşündü. Atının dizginlerine asıldı bunun üzerine. At olduğu yerde kaldı.

Sonra atını geri çevirdi.

“Bir de orayı görür, yoluma öyle devam ederim,” dedi.

Peki ama insan istedi diye yaşam, ne zamandan beri kendisini insanların isteklerine göre ayarlıyor? Küçük Prens öyküsündeki kral gibi yaşamın size sunduklarına yakın şeyler isterseniz o zaman başka

Sarı Kız atının yönünü geriye çevirdikten sonra epey gitti.

...Ve aradığı gibisi karşısına çıktı çıkmasına.

Aradığı sirk sözcüğünün yerine ‘gibi’ sözcüğünü eklemek zorunda kaldık; çünkü Sarı Kız, soytarının hüzünlü yüzüne bakmaktan, hiçbir tarafına bakamamıştı sirkin; bu nedenle karşısına çıkanın aynısı olduğundan emin olabilmesi soytarıyı bulmasına bağlıydı. Bilet kesen dahil her rastladığına soytarıyı sordu; gösterilen kişiler komik yüzlüydüler gerçi; yüzlerinde maske vardı her birinin ama... Sarı Kız’ınsa gülecek hali yoktu doğrusu. (Yoksa soytarıların insanları güldürebilmeleri için insanların da gülmeye hazır olmaları mı gerekiyor?) Sarı Kız, maskelerini çıkartmalarında ısrar ettiği halde bir türlü ikna edemediğinden onların gerçek yüzünü görmeyi başaramadı. O zamanda vazgeçti içeri girmekten. Yola koyulmak için atını bağladığı yere gitti.

Fakat o ne? Dizginlenemeyen İçgüdüler bağladığı yerde yok!

Biri atını çalmış olmasın?..

Birden telaşa kapıldı.

Burası ne kadar kalabalık böyle, ne gürültülü! Her taraf insan kaynıyor...

“Atımı gördünüz mü?”

İnsanlar ne olduğunu bilemediği bir oyun için hazırlıklarını yapıyor; omzunda çuval yükü olan mı ararsın, ellerinde kılıç tutanlar mı?

Kapıdaki görevliyi fark edince ondan yana yürüdü.

“Atımı gördünüz mü? Şuraya bağlamıştım...”

“Biz atınızı oradan aldık bayan.”

“Nasıl yani?..”

“Atınızı aldık ve çıkış kapısına bağladık.”

“Çıkış kapısına nasıl gidebilirim peki?”

“İçinden geçmeden çıkışa ulaşamazsınız.”

“Böyle bir şeyi bana sormadan nasıl yaparsınız. Hem ben, burası neresi ise girmekten vazgeçtim üstelik.”

“Başka yerleri bilmem ama burada ben bildim bileli böyle yapılır bayan. Kapıya kadar gelen herkes öte tarafa ancak içinden geçerek gidebilir. Başınızı kaldırıp adına bakın, ne demek istediğimizi anlarsınız.”

Sarı Kız başını kaldırıp baktı. Kapıda şu yazı yer alıyordu:

‘HAYAT OKULU’

EYLEM USTA’NIN ÇIRAĞI

Sarı Kız başını kaldırıp baktı. Kapıda büyük harflerle

‘HAYAT OKULU’ yazıyordu.

“Siz bayan! Siz lütfen, sıranıza geçin, ayrı durmayın!”

“Herkese tek tek söyleyecek değilim. Sırası gelen denge çıtasını eline alacak ve hiç beklemeden ipe adımını atacak! Unutmayın! Asla geriye dönmek yok! Düşenin elinden tutan olmayacak. Karşıya geçinceye kadar kaç düşme hakkı olduğu kimseye söylenmez. Hakkınızın bittiğini ancak bir daha yukarıya çıkarılmadığınızda öğrenirsiniz.”

Sarı Kız, eğlenirim diye geldiği bu yerde hiç beklemediği bir tavırla karşılaşınca şaşırmış, bu ne biçim yer böyle, seyirci olarak gelenleri ip cambazı yapıyorlar dese de onu dinleyen olmamıştı. Baktıkça gördüğü manzaranın normal sirklerle uzaktan yakından ilgisi olmadığına iyiden iyiye emin oldu. Üstünde yürünmesi gereken ip adeta dipsiz bir kuyunun üzerine gerilmişti. Bulunduğu yerden aşağıda neler olduğunu görmesi mümkün değildi. Hissettiği tek şey bilinmezliğin sessiz ürpertisiydi.

“Hadi bayan! Alın elinize çıtayı! Eğer almakta geç kalırsanız, bu söz size ne ikinci defa söylenecektir ne de başka bir fırsat verilecektir.”

Bazı şeyler vardır, düşünmeden yapılması gerekir. Sarı Kız da öyle yaptı, çıtayı eline aldı ve korkuyla ipe ilk adımını attı.

“Çocuğumuz kız olursa adını ne koyarız? Kız olursa saçlarını örersin onun.”

“İsterim ki sarı saçlı olsun.”

Tanımadığı bir yüz ona doğru eğilmiş, anlayamadığı bir şeyler söylüyordu. Sarı Kız kendisine bakan yüzü seçmeye çalışırken aniden dengesini kaybetti, tam düşmek üzereyken görünmez bir el yardım etti sanki. Rüyada biri el uzatmışçasına ona seslendi:

“Hadi gel bana, anneciğine gel!”

Sonra gökyüzündeki yıldızları gördü. Birinin güvenli kollarında gidiyordu. Öyle ki o kollardayken aşağı düşmesi mümkün değildi.

Sonra boyunun uzadığını hissetti. Bu dengesini sağlamayı daha da güçleştiriyordu. Kollar ipin üzerine koyup yalnız bırakıverdi onu. Sesler işitti ipin öte tarafından. Giderek daha da arttı sesler. Sanki birileri kavga ediyordu. Bir o yana, bir bu yana bakarken dengesini kaybetmesin mi? Masaldaki Alice gibi nereye yuvarlandığını bilemediği delikte yol alırken bir dala takılınca eteği aniden, takıldığı yerde kalıverdi. İşte o zaman uykunun karanlığında başka bir pencere açıldı; kısa boylu, elinde çekiç tutan, güleç bir delikanlı çıktı karşısına.

“Ben bu okulun çırağıyım,” dedikten sonra elini uzattı.

“Ben de okulun yarışçısı” dedi Sarı Kız. Sonra yukarı tekrar nasıl çıkacağını sordu.

“Ustamla tanışmadan yukarı çıkamazsın.”

“Ama ben onun için gelmedim ki buraya. Hem buralardan da değilim ben!”

“İste, isteme fark etmez! Bu okulun bütün mezunları yaşam ipinde ustalaşmadan önce ustamın elinden geçmiştir.”

“Yani şimdi yukarı çıkamaz mıyım istesem? Dediğini yerine getirmezsem yani?”

“Çıkarsın çıkmasına da,” dedi delikanlı.

“O zaman ben yukarı çıkıyorum.”

“Bize zaman ayırmayanlar çıksalar bile geri gelirler. Zaman ayırmadıkları sürece de ustamın ayağının ucundan öteye geçemezler.”

“Bir dahakine söz çırak kardeş.”

“Eh na’palım, deneyin o zaman. Davranışlarını değiştirmeyenlerin yazgılarını değiştirebildikleri görülmemiştir derdi ustam bu durumda.”

Tam gidecekken geri döndü Sarı Kız.

“Bize zaman ayırmayanlar ayağının ucundan öteye geçemezler, yazgılarını değiştiremezler mi dedi ustan?”

“Aynen öyle dedi.”

“Ustan kim senin?”

“Eylem’dir adı.”

Düşündü Sarı Kız,

“Öyleyse zaman ayırayım ben size,” dedi sonunda.

“Hemen işe koyulalım bizde!,”dedi delikanlı sevinçle. “Kulağını aç ve beni iyi dinle! Ustamdan öğrendiğim kadarıyla önce hoşlanmadığımız yanlarından işe başlamamız lazım.”

“Başlayalım... da!” dedi Sarı Kız.

Sesi pek umutsuz çıkmıştı.

“Ben de isterim ideal biri olmayı. Ama bazı şeyler elimde değil ne yapayım? İstemediğim bir şeyi yapar mıydım yoksa! Meselâ kıskanç biri olmamayı çok isterdim, ama olmadı. Bu yanımdan sakınabilmeyi başaramadım bir türlü. Ne kadar tutsam da kendimi olmuyor.”

“Olduğundan farklı nasıl davranasın ki?”

Sarı Kız öyleyse konuştuklarımızın anlamı ne dercesine kocaman açıp gözlerini baktı delikanlıya.

“Ustan ne derdi ki bu duruma?”

“‘Can çıkar huy çıkmaz” derdi. Bir de keşişler gibi kendine eziyet etmekle çıkamazsın işin içinden, derdi; çünkü değişmezmişiz.”

“Gördün mü bak! Ustan da hak veriyor bana. Elimden başka türlüsünün gelmeyeceğine.”

“Orda dur! Bir gerçeği tespit etmekle onu savunuyor olmak aynı şey değildir. Ne çok kötü huyun varmış senin. Kötü huylarının her biri üzerinde tek tek durmamız gerekiyor ki, bu da aylar alır.”

“İstemem! Kalsın. Kalamam burada ben o kadar.”

“Yine ne oldu?”

“O kadar kalırsam yarışı kazanamam.”

“Hırsın da girmiş işin içine ki, sorma gitsin. Şu iki cümlenin, yaşam üzerine söylenmiş şu iki cümlenin sana ne ifade ettiğini söyle, git. Buraya gelen herkese sorarız.

‘Her şey sırasıyla olur’ birinci cümle; ‘Eksik bıraktığını sonradan tamamlattırır yaşam insana’ ikinci cümle.

‘Tuhaf?’ diye düşündü Sarı Kız. ‘Önce teyzeden duydum; ona da babaannesi söylemiş. Sonra da dededen duydum. Sanki birbirlerinden haberliler diyesim geliyor. Hepsi aynı yerden değil ki bunların. Babaanne geçmişten, başka bir diyardan, teyze D.B.M.’ye gelenlerden; dede köyün ihtiyarı; şimdi de bu delikanlı? Hadi diyelim dede ile bu genç masal boyutundan; ya teyze? Ya geçmişteki babaanne?..

“En iyisi,” diye söze başladı Sarı Kız “En iyisi söyleyeceklerinin tamamını bir çabucak söyle, ben de kalanı varsın yaşarken tamamlayayım. Söylediklerini ciddiye almadığımı düşünme. Yaşamaya sıra geldiğinde size yazarım bir bir.”

Delikanlı gözlerini kısarak uzun uzun baktı. “Kalanı yaşarken tamamla sen o zaman,” dedi. “Sıra geldiğinde yazarsın.’

Sarı Kız’ınsa kendi sırasını savmaktaydı aklı.

Delikanlı devam etti:

“Böyle söylemezdin...”

Belli ki özenle seçiyordu kelimeleri, belli ki yanlış bir şey söylemek istemiyordu.

“Sözlerimi dinlemeye yetseydi sabrın... Sana şu kadarını söyleyeyim; bankamatikte kartıyla ilk defa işlem yapan çocuk gibisin. İlk defa bankamatikte işlem yaptığımda bana da öyle olmuştu. Ne var ki para çekmek için sıra bekleyen herkesin işi gücü vardı ve ben kartımla işlem yapamadıkça arkamda öfkeli bir kuyruk uzamıştı. Hatta kimi “bilmiyorsan bari bir bilene yaptır kardeşim” diye küçümsemişlerdi beni. Anlamı, oyununu önceden öğrenseydin demekti.

Boş bir bankamatik bulsaydım belki öğrenirdim.

Eh n’apalım, madem ki tüm bunları yaşarken öğrenecek, öğrenirken yaşayacaksın, bunun anlamı elini çabuk tutmadığında kimsenin öğrenmen için seni beklemeyeceği, yapamadıklarından ötürü gözünün...”

(öksürüğü tutunca)

“yaşına...”

öh, ö...

“...bakmayacağıdır.”

Boğazına kaçan tükürük damlacığı ara vermek zorunda bırakmıştı onu.

Rahatlayınca devam etti:

“Sen bakar mısın ya, orası da bir muamma? Ne var ki zorla tutacak değilim seni. Ustamdan bilirim ki kimse kimseye, kendi istemeden bir şey yaptıramaz.

Üstelik bilmelisin ki sanal Hayat Okulu çalışanları olarak deneme safhasındayız, henüz biz de öğretirken öğreniyoruz. Yine de söylediğim o iki cümlenin anlamı üzerinde kafa yorsaydın ısrarımın nedenini anlardın. Elimde olsaydı yaşam defterinin başına koyardım o iki cümleyi. Tercih senin!”

Sarı Kız:

“O halde gidebilir miyim?” dedi.

“Gidebilirsin.”

Merdivenlere vardığında ilk basamağı çıkmak üzereydi ki tam, delikanlı arkasından seslendi.

“Değişmezsin dedim, değiştiremezsin demedim.”

Sonra da:

“Yolun açık olsun!” deyiverdi sözün sonuna vurgu yapan bir kesinlikle.

Birinci basamakla ikinci basamak arasında öylece kalakalmıştı Sarı Kız; gitmekle gitmemek arasında...

“Nasıl yani?.. Değiştirdiğim halde nasıl değişmez kalabiliyorum?”

“Kalmadan dinleyemez, dinlemeden öğrenemezsin!”

“Yalnızca bu kadarını ama?”

“Pazarlık yok!”

“?..”

“Keyfin bilir.”

“Fazla uzun sürmese bari?”

“Dikkat ederim.”

“Peki,” deyince Sarı Kız, Eylem Usta’nın çırağı: “Gel benimle o zaman,” dedi. Onu duvarları tavana kadar kitap dolu bir odaya soktu. Kitapların tam ortasında bir masa vardı, masanın başında elinde kağıt kalem harıl harıl bir kadın çalışmaktaydı.

KURAM HANIMEFENDİ

“Burası Hayat Okulu’nun arka mutfağı!” dedi. “Burası ‘ANA BAKIŞ’ atölyesidir.”

Masada duran kadını göstererek:

“Seni Kuram Hanımefendi ile tanıştırayım. Hanımefendi bu atölyenin başındaki kişidir.”

Masa başındaki kadın her şeye rağmen gelenlerle pek ilgilenmez gözüküyordu.

“Kuram Hanımefendi, yıllardır davranış bilimi üzerine çalışmalar yapıyor. Hayat Okulu’muz onun çalışmalarına çok şey borçlu. Bizim sana, senin ona, onun da bize ihtiyacı var. Burada birbirine açılan odalar vardır. Bu odalar dolum odalarıdır.”

Sarı Kız, dolum odaları lafından pek bir şey anlamamıştı ya, ama masadaki kadın Sarı Kız’ın anlamadığını anlamıştı.

“Her şey sırasıyla olur! Her şeyin kendine ait bir yeri ve zamanı vardır,” dedi masadaki kadın, başını onlardan yana döndürüp... Orta yaşın üzerindeydi. Bakışları insanın içinde kaybolacağı bir derinliğe uzanıyordu.

“Sabretmeyi bilenler sorusunun yanıtını alır ancak. Tavrını değiştirmezsen, değiştirmen gerektiğini algılayamazsın.”

Sarı Kız: “Şu işe bakın” dedi hayretle. “Sanki sözleşmişsiniz gibi, ikinizin de kurduğu mantık aynı .”

Kadın, karşısındakiyle etkileşime girdiği hissi uyandırmayan konuşmasını bırakmaya niyetli gözükmüyordu.

“Elindeki çıtanın özelliklerini biliyor musun?”

deyiverince...

Hazırlıksız yakalanmıştı Sarı Kız. Yine de yanıt verebildi:

“İp üstünde dengemi bulmamı sağlıyor.”

“Peki nasıl sağlıyor?”

“Ben kullanmasını bilirsem!”

“Şimdi söyle bakalım! Kullanmasını bilmezsen ne olur?”

“İpin üstüne çıkamam.”

“Neden?”

“Düşmeden yürüyebileceğimden emin olamam da ondan.”

“Yani çıtaya güvenemezsin.”

“Herhalde yani!”

“O halde önce kendinin sonra da çıtanın özelliklerini bilmen gerekir.

“?”

“O da yetmez, önce çıtayla, sonra da iple arandaki uyumu sağlaman gerekir. Bunun için önce denge kurmayı öğrenmelisin Sarı Kız. Bu da bilgi ve çabayla olur. İşte dolum odaları burada işimize yarar. Burada bizden öncekilerin bilgi ve deneyimleri vardır. Gördüğün gibi kitaplarla dolu bu yer şanına uygun bir dolum odasıdır.”

Sarı Kız’ın ilgisini çekmişti kitaplar.

“Bu yarış bildiğin yarış değil demiştim.”

“İyi o zaman sizden rica edeyim, bir an evvel öğretin bana nasıl bir yarış olduğunu.”

Sarı Kız’ın inişli çıkışlı ilgisinin gözlerine kurnazlık düşürdüğü andı bu. Yakalandığını anlayınca gözlerinin gerisine kaçıverdi hemen.

Kuram Hanımefendi’nin yanıtı gecikmedi.

“Söyle bakalım küçük kurnaz, şimdi hangi yanınla çıkıyorsun karşıma? Karşıma çıkan geçmişteki sen misin, yoksa şimdiki sen mi?”

Beklemediği bu tavır karşısında Sarı Kız şaşırmış, ne yapacağını bilememişti.

“Geçmişteki ben geçmişte kalmadı mı?” diyebildi ancak.

Davranışlarının seni nasıl yönettiğine tanık olmamışsın sen anlaşılan,” dedi Kuram Hanımefendi. “Yoksa sen şu anda nasıl istersen öyle davranabilmenin elinde olduğunu mu zannediyorsun?”

“Ben, ben bunları bilmiyordum”

“Elimizdedir, elimizde olmasına,” derken kadın eski haline dönmüştü.

Tekdüze sesiyle devam etti:

“Hepimiz şimdide şu veya bu şekilde davranırız. Davranışlarımızın bir kısmı şimdiye ait olsa da büyük bir kısmı vardır ki geçmişten gelip bizi yönetirler. Davranış alışkanlıkları da diyebiliriz onlara. Alışkanlıklarımız geçmişimizdir. Şimdiki iradenle frene basarken geçmişindeki iradenle, yani alışkanlıklarınla gaza basarsın. Bu çelişkiyi yaşamak istemiyorsan önce geçmişini değiştirmen gerekir.”

“Geçmiş değişir mi hiç?”

“Değişir değişir. Davranışlardır değişecek olan.”

“İyi de ben nasıl değiştireceğim davranışlarımı?”

“Önce bakış açını düzgün kılacaksın; bu da sağlam değerlere sahip olmakla mümkün olur. Değerler dünyaya baktığın pencere gibidir. Yaşamında sorunlarla karşılaşıyorsan, mevcut değerlerini gözden geçirmen, düzeltmen gerekir. Sonrasında ise her bir davranış için inatla yeni değerlerine uygun davranışlarda bulunma iradesini göstereceksin. Başlarda zorlansan da, önemli olan arka planda ona göre yolunu çizeceğin, ona göre hareket edeceğin bir haritan var demektir ki; bunun anlamı karanlıkta değil, önünü görerek gidiyor olduğundur. Yeni değerlerine uygun davranışları ara vermeksizin tekrarladıkça, o doğrultuda irade gösterdikçe yani, gösterdiğin iradenin giderek otomatikleştiğini, işinin kolaylaştığını, daha da ötesi güçlüklerle...”

“En iyisi beni bırakın da ben gideyim. Ne olur. Bir anda o kadar çok şey söylüyorsunuz ki ben hangi birini takip edeyim?”

... baş edebildiğini görür, gördükçe kendini keşfedersin,” diyerek Kuram Hanımefendi, Sarı Kız’ın yarıda kestiği cümlesini tamamladıktan sonra:

“Haklısın, ama bunları başka nasıl söyleyebilirim sana; benim de yapabileceğim bu,” diye yanıt verdi.

Sarı Kız gitmek istediğini söylerken bir taraftan da davranışlarım nasıl beni yönetiyor ki diye düşünüyordu. Bilmediği bir sürü şey vardı. Kuram Hanımefendi aklından geçenleri anlamışçasına:

“Buranın bir dolum odası olduğunu unutma,” dedi. Burada gördüğün kitapların çoğunda ben karşına çıkarım. Burada büyük dinlerden, bilim insanlarının düşüncelerine kadar her şeyi derli toplu bulabilirsin.”

Sarı Kız başına geleceği önceden anlamışçasına:

“Ama bunların hepsini okursam ben, o zaman yarışı kazanamam ki” diye itiraz etti.

Sarı Kız’ın itirazını Kuram Hanımefendi duymamıştı bile.

“Kitapları okuduktan sonra ipte yürümeyi yeniden deneyebilirsin. Hadi sana kolay gelsin.”

Demesiyle odadan çıkması bir oldu. Sarı Kız kitap okumasını severdi. Küçük yaştan bu yana düzenli olarak kitap okurdu. Romanlar, öyküler, popüler bilim kitapları... Severdi de bu yarışın kitap okumayla ne alakası vardı, onu anlayamıyordu. Davranışlarını değiştirmek için geldiği bu yerde aslında karşısına neden bir yarış çıkardıklarını hiç anlayamıyordu. Hoş belli bir süre ile sınırlanmamıştı yarış. Ama olsun, karşısında bir rakip vardı. Ya rakibi onun yaptıklarını yapmaz da ondan önce varırsa Sonuçlar Köyü’ne? İşte bu soruyla birlikte büyük bir gerilim yaşamaya başlıyordu. Dışarıda olsa sinemaya giderdi, deniz kenarına inerdi, ya da arkadaşlarıyla beraber olurdu. Yapacak bir şeyler bulurdu. Burada hiç bir şey yapamıyordu. Bir çare olur umuduyla raftaki kitapları tek tek gözden geçirdi. Başladı okumaya. Bir yandan da söyleniyordu.

“Hem yarışmamı istiyorlar benden, hem de...”

Dolum odası denen bu yerde kaç gün geçirdiğini bilemiyordu. Bu süre içinde birbirinden güzel ve önemli kitaplar okudu. Bir yarışta olduğunu unutmuştu neredeyse. Kuram Hanımefendi’nin “İnsan Sağlam Değerlere Nasıl Sahip Olur?” adlı kitabını okuduktan sonra onu ipe çıkaracak merdivene adımını attı.

YENİ KURAM

Tanımadığı bir yüz ona doğru eğilmiş, anlayamadığı bir şeyler söylüyordu.

“Kuram Hanımefendi’nin bilmediği de bu işte!” diye söyleniyordu biri, Sarı Kız’ı düştüğü yerden kaldırırken. Bir kadın sesiydi konuşan.

“Dünyayı ve insan davranışlarını açıklamaya soyunuyor ama, o dünyanın açıkladığının dışında bir yanı daha olduğunu unutuyor.”

Kendine geldiğinde karşısındaki yüzü seçmeye çalıştı. Kuram Hanımefendi’ye ne kadar çok benziyordu.

“Bir yerin acıdı mı?”

“Kuram hanımefendi siz misiniz?”

“Hayır ben onun ikiziyim. Bana kısaca Kuram diyebilirsin.”

“Ama ben bana denileni harfi harfine yaptım...”

“Sorun Hanımefendi’nin söylediklerinde değil, sorun uygulamada. Uygulama olmadan söylenenlerin pek bir anlamı olmamasında. Hanımefendi’den farklı olarak ben deneyden alırım gücümü.”

Sarı Kız’ın kafası yine karışmıştı. Kız devam etti:

“Hanımefendi’nin söyledikleri ideal olan; ama sen ideal misin bakalım? Bakış açını düzelteceksin, tamam. Davranışlarını, değerlerini değiştirmek istiyorsun; iyi güzel. Ama değiştirmeyi istemekle mevcut değerlerinden, mevcut davranışlarından bağımsız olmuyorsun ki... Söyle bakalım değiştirdiğin davranışlarını neyle, neye göre ölçeceksin? Paris’te bir kasada muhafaza edilen kilogram gibi örnek bir ölçün var da ona göre mi ölçeceksin? Eğer sen ideal değilsen yanlışını kim tespit edecek peki? Sen mi?”

Sarı Kız kendini tutamayıp,

“Benden başka kim ölçecek ki,” deyiverdi.

“Ah! Sarı Kız Ah! Ben başka bir şey söylüyorum. Duygularının etkisinde oldukça her zaman kandırırsın kendini diyorum. Duyguların sağlıklıysa mesele yok; ama ya değilse.”

“Bir çıkış yok o zaman.”

“Bir çıkış her zaman vardır.”

Durdu, bekledi. Sarı Kız’ın dikkat kesildiğinden emin olunca devam etti:

“Davranışlarının iyi olup olmadığını ölçebileceğin en sağlam zemin uygulamadır. Davranışlarını iyi kılmak gibi bir amacın var ve bunda samimiysen tabii ki. Uygulamada tanır, uygulamada düzeltirsin kendini. Uygulamada işler iyi gitmiyorsa ne inandığına, ne duygularına, hiçbir şeye güvenemezsin. Ama unutma, bu uygulama bildiğin uygulamalardan değil! “Sandalyeye otur, oturdum sandalyeye” şeklinde değil yani.

Bir kere bu uygulamada hem sanık hem yargıçsındır. Sanık sen olunca nasıl adaletli yargılayacaksın kendini. Davranışlarını değerlendirmek iyi de ucu sana dokunduğunda ne olacak. Kimin hoşuna gider kendi gözünde küçülmek, suçlanmak; kendini kolayca aklamak varken. Zaafların gerçeğin önüne geçtiğinde ne yapacaksın peki? Kendine hayransan? Egon güçlüyse. Acımaya başladığında. O zaman da adaletli yargılayabilecek misin kendini? Hiç de kolay bir uygulama değil bu.”

Sarı Kız sabırsızca bir daha sordu:

“Çıkış ne peki?”

“Hala anlamadın mı, sonuca bak Sarı Kız, sonuca!

“Sonuca mı?”

“Evet! Ne var ki denemeyen bilemez doğrusunu. Çünkü eninde sonunda iş irade göstermeye gelip dayanıyor. Uygulama iradesiz olmaz. Onun için her şey sırasıyla olmalı. İrade’yi tanımanda fayda var bence.”

“Şu bildiğimiz irade mi? Yani kendi irademiz?..”

“Aynen öyle!” dedi Kuram Hanım,

ve devam etti:

“Ne var ki istemezsen onunla görüştüremem seni.”

“Bundan kolay ne var, isterim ben de o zaman,” dedi Sarı Kız.”

“İyi güzel de, ‘isteyen sen olmadan’ demek istedim; şu ana kadar isteten hâlâ benim.”

‘Çattık galiba,’ diyesi geldi Sarı Kız’ın. “Allah aşkına, bu işin bir kolayı yok mu?”

“Var! Önce ‘Niyet Kapısı’ndan geçip Azim Yolu’ndan yürümeyi göze alırsan?”

“Alırım o zaman. Ben hazırım.”

“İstek Kapısı’ndan geçtin, şimdi ikinci kapı var önünde: Niyet kapısı!”

SANAT ATÖLYESİ

Başlangıçta uzun bir koridor boyunca yürüdüler. Aydınlıkta her şeyin birbirinden net çizgilerle ayrılması insanda ferahlık uyandırıyor ve hep böyle olacakmış duygusu veriyordu. Derken önlerine camdan bir kapı çıktı. Camdan kapı camdan bir odaya açılıyordu. İçeride resim sehpasının başında sakallı bir adam, bir elinde fırça, diğer elinde palet resim yapıyordu. Dikkatini işine öyle vermişti ki onları görmemişti bile. Derin çizgiler vardı yüzünde. Büyük bir buruna, gür kaşlarının altında iri gözlere sahipti. Dudakları da nasibini almıştı büyüklükten yana.

“Bu bey Eylem Usta’dır,” dedi Kuram Hanım.

“İrade Bey’le tanışmayacak mıydık önce?”

“Hazır olunca Sarı Kız, hazır olunca! Yoksa Eylem Usta ile tanışmak istemiyor musun?”

Sarı Kız, çırağın “Ustamla tanışmadan tekrar yukarı çıkamazsın” sözünü hatırladı.

“İstiyorum,” dedi.

“İyi öyleyse Sarı Kız. Sana kolay gelsin. Bilesin ki yarışı bitirmeni canı gönülden istiyorum ama yaptığının sonuçlarına bakmayı unutma sakın.”

Böyle der demez Kuram Hanım cam odadan dışarı çıktı. Sarı Kız sakallı adamla baş başa kalmıştı. Adam bir manzara resmi yapıyordu. Resmin ortasında bir ağaç vardı, ağaçta bir salıncak, salıncakta bir kız. Sarı Kız salıncaktaki kızı bir an kendisine benzetti.

“Ne dikiliyorsun orada? Gelsene yanıma! “

Buyurucu bir sesi vardı adamın.

“Burası eylem atölyesidir. Gerçeği onu yeniden en iyi oluşturabilenler bilebilir ancak.”

Sarı Kız bakakalmıştı öyle.

“Çalışmak istemiyor musun yoksa?”

Ben yarışmak istiyorum diyecekti, “istiyorum,” diyebildi sadece.

“Yaptığımız resme bakarız ya hani,” diye devam etti adam. “Yapmak istediğimizi görürüz ya onda. Eksiğimizi kafamızdan tamamlamışızdır. Çalışmanın amacı gerçektekini görmektir. Şimdi sen de al eline fırçayı başla bakalım. Tam karşında, dışarıda duran elma ağacının resmini yap.”

Sarı Kız eline fırçayı alıp gördüğünü çizmeye ve boyamaya başladı. Önce ağacın gövdesini çizdi, sonra dalları... Elmaları tek tek kırmızıya boyadı. Tamamlayıp da yaptığına bakınca uzaktan, olduğuna kanaat getirdi, dönüp:

“Nasıl olmuş mu?” diye sordu.

“Sence?”

“Bence olmuş.”

“Bak Sarı Kız!” dedi Eylem Usta. “Bu resim aslına benzemedi, yapmak istediğine benzedi mi peki?”

Sarı Kız tam bir şey söyleyecek oldu, benzedi diyecekti tam,

“Yapmak istediğin ile yaptığın arasındaki farkı göremezsen resimde ustalaşamazsın,” dedi Eylem Usta. “Ne var ki olmak istediğinle olduğun arasındaki farkı görmek resimdeki kadar kolay değildir. Farkı göremezsen nasıl değiştireceksin kendini? Kuram Hanım’ın dediği gibi sonuçlara bakarak mı? Duyguların, zaaflarının etkisindeyse ya? Duyguların şaşırtmayacak mı o zaman seni? Zayıflıkların duyguları, duyguların sonuçları değerlendirmeni etkilemeyecek mi?”

“Ümit yok o zaman,” dedi Sarı Kız. “Hiç ümit yok! Bakış açımı düzeltmeye kalksam olmuyor, çünkü değerlendirecek olan benim; davranışlarımı da. Keza sonuçları da değerlendirecek olan benim. Eğer doğru yolda değilsem ben, bir ümit yok o zaman; hepsini değerlendirecek olan benim.”

“Küçük bir kıvılcım.”

“Efendim?”

“Yüreğinde o küçük kıvılcım olacak, iyiye doğruya olan arzu. Niyet Kapısı’ndan geçeceksin sonra. Bakış açını düzeltirken de, davranışlarını değiştirirken de o kıvılcım olacak. Öyle bir süreç ki bu, ne zaman neyle karşılaşırız, tümüyle bizim belirleyebileceğimiz bir şey değil. Eğer varsa o kıvılcım yüreğinde, karşılaşacağın sonuçlardan dersler çıkarırsın, yoksa acı deneyimlerin bile faydası olmaz. Tutuştukça o kıvılcımın tatlı bir heyecana dönüştüğünü göreceksin. Yeter ki eksik etme yüreğinden. Söyle bakalım, zaaflarından kurtulmak istiyor musun şimdi?”

“Evet!”

“Hırsın da dahil mi buna?”

“Evet!”

“Epey bir süre burada olacaksın demek.”

“Ama yarış?”

Eylem Usta, durdu, sonra baktı Sarı Kız’ın yüzüne. Bir elini Sarı Kız’ın omzuna koyduktan sonra gülümsedi, dedi ki:

“Söylediğin ile istediğin arasında fark olmadığına emin misin Sarı Kız?”

Sonra devam etti:

“Hani sonuçlara bakacaktın ya Sarı Kız. Durma bak o zaman. ‘Evet’in niyetini tam olarak anlatıyor mu, ona bak. Söylediğinle içindeki bir değilse eğer, orada sorun var demektir. Farkı göremezsen nasıl değiştirirsin kendini?

“Değişmezmişiz zaten biz. Öyle demişsiniz siz.”

“Kim söyledi?”

“Çırağınız.”

“Peki değiştirebileceğimizi söylemedi mi?”

“Söyledi söylemesine, ama...”

“Sorun yok öyleyse.”

“Hayır var. Değiştirdiğim hâlde nasıl değişmez kalabiliyorum?”

“Çünkü sen neysen osun da ondan. Ancak gayret ettiğin sürece, gayret ettiğin süre içersinde o olmayabilirsin.”

“Gayret ettiğim sürece!”

“Şimdi anladın mı değiştirdiğin hâlde niye değişmez kaldığını.”

Sarı Kız anlamıştı anlamasına da Eylem Usta bırakmadı konuşsun.

“Her şey sırasıyla olur Sarı Kız,” dedi. “Sen önce Niyet Kapısı’ndan geç, sonra Azim Yolu’ndan yürü. Bana gelince ben artık gitmeliyim. Sen şimdi burada bekle!”

“Ya İrade?

“Zamanı gelince Sarı Kız, zamanı gelince.”

Böyle der demez Eylem Usta odadan dışarı çıktı.

Yalnız kalmanın hüznü dolmak üzereyken Sarı Kız’ın yüreğine, kaldırıp başını elma ağacına baktı. Belki bir gün yapabilirdi elmaların resmini.

İyi bekleyeyim bari...

...beklerken karşısına üniformalı bir adam çıkıvermesin mi? Sandı ki atını getirecek.

“Yaşasın!”

Hiç beklemeden sordu. “Doru bir at,” diye açıklama getirdi. Enerjisinden yerinde duramayan bir at, dedi. Sordu da aldığı yanıt hiç de beklediği gibi olmadı; hatta inanabileceği türden bile değildi.

“Maalesef böyle bir bilgi ulaşmadı bana.”

“Nasıl olur? Çıkış kapısına bağlandığı söylenmişti.”

“Üzgünüm bayan.”

Kahramanı olmasa masal bu der geçerdi; ama rakibinin değil de kendi başına gelmesi gerçek bir şok etkisi yapmıştı.

Adam okulun güvenliğinden sorumluydu; atından haberi olmadığını söylüyordu ona. Ne yapacaktı şimdi? Neden dolayı başına gelmişti böyle bir şey?

Çöküverdi olduğu yere.

“Bayan!”

...

“Bayan!”

Neden sonra duydu görevlinin sesini. Kaldırınca başını, elinde küçük bir kutu tuttuğunu gördü adamın.

“Bu kutuyu size teslim etmem söylendi.”

“?”

“Bir de size yazılmış not var.”

Aldı elindeki kâğıdı, kutuyu da!

Kağıtta aynen şöyle yazıyordu:

“İçindekini elde etmek amacıyla bu kutuya başvurursan, boş bir kutuyla karşılaşır, anlamına asla ulaşamazsın.”

Sarı Kız, kutuyu evirdi çevirdi. Kutunun üzerindeki yazıyı okudu:

“DUYGU KUTUSU”

“Bu kutuyu kim bana vermenizi söyledi?”

“...”

“Gerçek Hayat Köyü’ne hangi yoldan gidileceğini biliyor musunuz?”

“...”

“Peki ne yapacağım ben şimdi?”

“Özür dilerim bayan, bizim herhangi bir bilgi vermemiz söz konusu bile değildir.”

“Demek öyle?” dedi Sarı Kız. “Öyleyse gitmek düşüyor bana. Ne Gerçek Hayat Köyü’nün yolunu, ne de kutu hakkında bir şey bilmediğinize göre herhalde bundan sonrası için başımın çaresine bakmalıyım.”

“Üzgünüm...”

Sarı Kız gitmek üzereyken tam, görevli arkasından şöyle demeyi ihmal etmedi:

“Bayan, yardım edemedim, istesem de edemem; fakat sizin gibi sevimli bir bayanı, iltifat etmeden de gönderecek değilim. Siz okulumuzun en ünlü köprüsünden Hayat Köprüsü’nden en çabuk geçen kişi oldunuz. Gerçek Hayat Köyü’ne varır da kendinizi deneme fırsatı bulursanız, orada da aynı başarıyı göstereceğinize yürekten inanıyorum. Duyduğum kadarıyla buradan daha zorlu bir sınav yeriymiş gerçek hayat. Orada sözün bile ağızdan çıktıktan sonra geri dönüşü yokmuş. Ben bu okulun yıllardır güvenliğini sağlıyorum, görevimin bitmesine kadar da sağlayacağım. Şayet Gerçek Hayat Köyü’nü bulamaz da yolunuz gene düşerse buralara...”

Görevlinin övgü dolu sözleri Sarı Kız’ın hoşuna gitmişti yine de. İçinden ‘katırla yarışacağıma şununla yarışsaydım ya!’ dedi mi demedi mi bilmiyoruz. Bir şey demeye kalmadan görevli, Eylem Usta’nın “görevinle duygularını hiçbir zaman birbirine karıştırma!” sözlerini hatırlayarak, kız şaşkın bakışlarla bakmaktayken kendisine, görevinin tüm ciddiyetine bürünüverdi aniden.

Görevli, Sarı Kız ufukta bir nokta olup kaybolduktan sonra sirkin kapısından boynu bükük içeri girdi. Bilgi vermesi yasaklandığı halde son sözlerin nasıl olup da ağzından çıktığını izah edememişti kendisine. Kızı yalnız başına o yollarda bırakmasaydı yaşamındaki her şey değişebilirdi belki. Değişebilir miydi?.. Ya gerçek? Gerçeği yok sayabilir miydi? Nasıl diyebilirdi ki kıza tam da Gerçeklik Köyü’nün yanı başında durduklarını; başta Sarı Kız’ın kendisi gerçeği görmek istemiyorsa eğer?

FIRSAT MELEĞİ

Sarı Kız ikinci Aynalı Odadayken kaç gün geçmişti bilmiyoruz. Eminiz Sarı Kız da bilmiyor. Bildiğimiz, Aynalı Odanın kendine özgü zamanı ve günlük yaşamdan ayrı olarak amacına uygun bir ritmi olduğu. Bu tamamen geleceğin yazarlarının masalcı yazar oluşlarıyla, masal anlatıcılarının yaşamın akışından çok öykünün akışına uyma zorunluluğunda olmalarıyla ilgili bir şey. Nasıl ki öykülerdeki kahramanlar gerçek yaşamdan farklı yaşarlarsa, yani onlar gibi her gün yemek yemez, yatıp kalkmazlarsa; Sarı Kız’ın odadaki yaşamı da masallardakinden farklı olmayacaktı. Sarı Kız her gün gidip gelse de D.B.M’ne, Aynalı Oda masallarının zamanına tabi olacaktı bundan böyle.

Sonuçta sevgili okur, öykü masalımızın ‘Fırsat Meleği’ başlıklı kısmında böyle bir açıklamada bulunmamı Davranış Bilimleri Merkez’inde çalışan yazarlar istedi benden. Bir de bu açıklama ile birlikte ‘masal öyküde yer alan kahramanların gerçek yaşamdakilerle ilgisi, gerçek yaşamdakilerin kendilerini masallardakine benzettikleri kadarıyla sınırlıdır,’ diye not düşmeyi ihmal etmememi!.

Kırk yıl düşünse, Aynalı Kapı’da rastladığı ve ondan mendil aldığı kız çocuğunun teyzenin torunu olduğu aklına gelmezdi. Her sabah Davranış Bilimleri Merkezi’nin önünde gerçekleşen olay artık alışkanlık haline geldiğinden çocuk onu görür görmez kolunu uzatıyor, Sarı Kız bir değil üç dört adet aldıktan sonra Aynalı Kapıdan son sürat giriyordu. Yaşlı teyze küçük çocuğun, torunu olduğunu nasıl da sır gibi saklamıştı. Sarı Kız kendisini tutamayıp bu konuyu açtığında ser verip sır vermeyen teyze işi neredeyse Sarı Kız’ın bildiği yaşlı teyze olmadığını iddia etmeye kadar vardıracaktı. Sarı Kız da ilk defa yaşlı teyzeyi yeterince tanımadığını düşünecekti. Teyze hakkında ne kadar ön düşünceye sahipmiş meğer?.. Meğerse teyze yaşamın gerçekliğini öğrenmek üzere Davranış Bilimleri’ne geldiği saatlerde torunu da mendil satarak öğreniyormuş yaşamı. Öyle söylüyordu asansörün kapısında rastladığı görevli. Hatta bir söylentiye göre torununa mendil sattırmasını masalcı yazarlar önermişti. Bu doğru mu değil mi bilmiyoruz ama, görevli bu gibi söylentilerin başka sağlık merkezlerinde çalışan ve D.B.M’inin yeni metotlarına alışık olmayan görevliler tarafından ortaya atıldığını iddia ediyordu.

Yine aynı görevli şunları söylüyordu. Hatta doğru olduğuna yemin billah ediyordu. Bunu da bizzat kendisi D.B.M’ndeki üst düzeyde bir yazardan öğrenmiş. O önemli yazarın söylediğine göre de yaşlı teyze artık eski yaşlı teyze değil yepyeni biriymiş. Eğer hâlâ D.B.M’ine geliyorsa bunun başka bir nedeni varmış. Ama o nedeni öğrenmesinin bir türlü mümkün olamadığını söylüyordu görevli. Asansördeki görevlinin söylediği bu sözler Sarı Kız’ın bir hayli ilgisini çekmişti; üstelik teyze adına bundan mutluluk duyuyordu ve ayrıca çok hoşnuttu. Çünkü konunun doğrudan doğruya kendisini ilgilendiren ve benzeşen yanı vardı. Bir süredir ruhundaki gelişmelerden dolayı benzer duyguyu yaşar olmuştu. O adeta eski Sarı Kız değildi. O adeta Sarı Kız’ın ilginç öyküsünü merakla takip eden bir okurdu. Notlar alıyordu kendiyle ilgili, veriyordu bu notları içeri. Merak ediyorsa bundan sonrasını, öykü ona macera duygusunu yaşattığı için merak ediyordu; masaldaki Sarı Kız’la birlikte aynı heyecanı duyuyorsa, onu bizzat yaşayan olduğu için duyuyordu.

İşte bu cümlede biraz durmamız gerekiyor. Masal da olsa, Sarı Kız’ın masalı “bizzat yaşayan” olduğunu ifade eden cümlede! Sarı Kız herhangi bir okurdan farklı olarak okurken masalın içinde olmasa hiçbir sorun çıkmayacak. Ancak Sarı Kız, masalın okuru olarak Masal Odasında, yani sanal da olsa masalın içindeydi. Üstelik atını kaybetmiş, belki de çaldırmıştı. Atını kaybeden ya da çaldıran biri olarak, yarışı kazanmak istiyorsa, yaya devam eden biri olarak üstelik, kendisi çözüm bulmak zorunda olduğu gibi, yolun tüm çilesine sanal da olsa katlanmak zorundaydı.

Bu arada Sarı Kız, Masal Odası’nın Kapısına varmadan önce yaşanan bir olayı aktarmadan geçemeyeceğiz. Aktaracağımız olay, Sarı Kız her zamankinden farklı havasıyla, ne yapacağını bilemez birinin ruh haliyle geldiği Masal Odası’nın Kapısına doğru ayağını zorla sürürken arkasından teyzeye münhasır “Bir dakika kızım” diye başlayan, ve “Babaannem derdi ki...” diye devam eden sözlerdi:

Yaşlı teyze: “Babaannem derdi ki...” diye söze başladı ve şöyle devam etti:

“Yavrum rüyamda zor durumda gördüm seni. Unutma, şartlar tüm kapıları kapasa da, bir yerde göremediğimiz bir aralık olabilir. Önemli olan insanın kapıları kendinin kapamamasıdır. İnsan kapıları kendisi kapamışsa eğer, ya umutsuzluğundan, ya karamsar gözle bakıp etrafını iyi göremediğinden, ya insanlara olan güvensizliğinden, ya dar görüşlü bir bakış açısına sahip olduğundan, ya eksik yanlarından; bunlardan hiç biri değilse yeterince istemediğinden o aralığı fark edemeden geri döner.”

Yaşlı teyze bu sözleri niye söyledi, irdeleyecek değiliz. Mutlak bir bildiği vardır. Ama bize kalırsa hiç gerek yoktu. Bizce teyzenin bu sözleri söylemesi adet haline getirdiği bir alışkanlığından kaynaklanıyordu. Yaşlılar böyledir işte! Bazı huylarından bir türlü vazgeçemezler. Bir rüya gördüklerinde yemez içmez hemen yetiştirirler, rüyalarının çıktığına inanırlar hepsi de. Gelelim Sarı Kız’a biz. Sarı Kız, teyzeye aynen şu yanıtı verdi: “Merak etme teyzeciğim, başıma gelen de rüya zaten. Anlaşılan üstün açık kalmış.”

Daha ziyade Sarı Kız’ın üstü açık kalmıştı desek nasıl olur? Sarı Kız sabaha kadar dönüp durmuştu yatakta. Aslında ne güzel gidiyordu Masal Odası’ndaki macerası. Gitgide kendisini daha iyi hissetmeye başlamış, hayli toparlanmıştı. D.B.M yazarlarının ona ille de bir şeyler öğretme ısrarları olmasa Masal Odasındaki gibi maceralara yaşamının sonuna kadar katılabilirdi. Yalnız, masalın yazarı her kimse neden dolayı atını kaybettirmişti? Neden yaya bırakmıştı onu? Yaya bırakmakla kalmamış, yarışı kazanma şansını azaltması bir yana, türlü türlü engeller çıkarmaya başlamıştı karşısına. İşte buydu kabullenemediği. Üstelik okulun hemen akabinde başına gelmeye başlamıştı tüm aksilikler. Gerçek hayat bile biraz bekler.

Ancak masalımızın Sarı Kız’ı bekleyecek hâli yok! Bir varmış, bir yokmuş, Sarı Kız Hayat Okulu’nun kapısından çıktıktan sonra az gitmiş uz gitmiş, selam verip geçmek yerine karşılık vermeye kalktığında başına gelmedik kalmamış, çamurlu yollardan mı geçmemiş, azar işittiğinde alttan almasını bilmeyince aç mı kalmamış, karanlıkta belalara mı düşmemiş, kenara çekilmek öyle olmaz böyle olur diye az dayak mı yememiş; kendini bilmezlerle karşılaşınca kendini bilmeseymiş ne yapacakmış bilemeyiz ama tüm bunların hepsi birden başına gelmiş; neredeyse onun başına gelen pişmiş tavuğun bile başına gelmemiş; masal bu ya, öykümüzün bu paragrafında Sarı Kız’ın başına gelen aksilikleri tek tek anlatmıyor, az gitmiş, dere tepe düz gitmiş misali Sarı Kız’ın başına gelenlerin hepsini birden birkaç satıra sığdırıyorsam D.B.M yazarlarından feyiz alışımdandır. Şayet tek tek yazarak sabrınızı denemeye kalkışsaydım bitirmeye sizin sabrınız olur muydu bilmem ama Sarı Kız bu sabah neredeyse vazgeçiyordu Davranış Bilimleri Merkezi’ne gelmekten. “Yetti artık canıma!” diyordu. “Bir de üstüne para verip niye kendimi zora sokayım? İyileşmekse iyileştim. Öğrenmekse, az şey öğrenmedim. Başıma kötü olaylar gelmeden de öğrenebilirim.” Hatta cümleler kafasının içinde dönüp durdukça başına gelenleri ceza olarak görmeye başlamış, cezayla terbiye ediliyor oluşuna iyice kani olmuştu. Sonuçta bu masalı yazan birileri vardı. Biliriz ki, tespiti bu olan birinin, yani iradesi dışında bir dayatma karşısında kaldığı duygusuna kapılan kişinin, yapmaya zorlandığı şey karşısında bir tepki geliştirmesi kadar doğal bir duygu yoktur. Böyle bir duyguyu yaşamaya görelim; bir türlü rahat etmeyecektir içimiz. Sarı Kız’ın da edemedi zaten. Etseydi bu ne biçim masal, içinde hiç de bize benzemez biri var demeye hakkımız olurdu. Yazdığımızın gerçektekine yakın olmasına çalışalım; bu kadarı bize yeter!

Bir belaya çattığında, Sarı Kız ister masalda olsun, ister gerçek hayatta kaçmayıp ne yapsın? Masal bile olsa, masalın onsuz devam etmesini istemiyorsa varlığını koruyacak elbet! Tabii yarışı sonlandırmak istiyorsa!

Yeniden “Bir varmış, bir yokmuş” diyerek devam edelim; develer tellal iken, ben anamın beşiğinde henüz tıngır mıngır sallanırken, masallar benden önce de varmış. Masallar benden önce olduğuna göre, ben de anamın beşiğinde masal dinleyen olduğuma göre uyurdum dinlemezdim, beğenmez dinlemezdim, işime gelir dinler, işime gelmez dinlemezdim. Masalsa masal, keyfi olunca dinleyip keyfi olmayınca dinlemeyen de bendim. Masalın içindekiler masalın gidişine uymak zorunda kalabilirdi ama ben masala uymak zorunda değildim. Anam bana masal anlatırken ben o anda ister kulak verir, ister kendi alemimde olabilirdim. Ben masaldan bağımsız olandım her zaman için. Masalı dinlerken kötülere kızar, masal kahramanlarıyla birlikte canavarlarla boğuşur, iyilerden yana olurdum her daim ama, kendi alemimde olmaya göreyim; masaldan kopar, koptuğum masal yönlendiremez olurdu beni. Masalın dışına çıkmış sayılırdım o zaman. Sarı Kız, masalda olsa bile Masal Odasının dışındaydı zaman zaman. Masal Odasının içindeyken olaylar sürükleyecekti onu, tarzını katsın katmasın; ama Masal Odasının dışında da her nedenin peşinden gitmek zorunda değildi, canı istemezse. Yani Davranış Bilimleri Merkezi’ne gelmezdi olur biterdi; kurtulurdu kendisini huzursuz eden bir duygudan.

Kurtulur muydu? Canının istediğini yapmayabilir miydi? Yapmayabilir de can sıkıntısının önüne niye geçemiyor? Yaşadığı tatsız duygu neredeyse D.B.M dışında geçen tüm zamanına egemen olmuştu. Arkadaşlarına tatsız davranmıştı bütün gün. Her şeyi can sıkıntısının penceresinden görmüştü. Duygular bu kadar mı egemen olur yaşama. Üstelik bu duygular sanal bir dünyadan geliyor, gerçek olmadığı halde gerçekliğe etki ediyordu. Zaaflarının etkisinde kaldığında neler olur kim bilir? Gerçeği görmek istediği gibi görmez miydi?

Görürdü.

Kuram Hanım doğru söylüyordu. Duygular sağlıklıysa mesele yok; ama ya değilse. Çare duygularını olumlu hâle getirmekti. Ancak o zaman gerçekle ilişkisini düzgün kurabilirdi. Eylem Usta da doğru söylüyordu. Zaaflardan kurtulmak gerekiyordu. Yalnızca zaaflar mı? Duyguları sağlıksız hâle getiren ne varsa! Bunu gerçeği yeniden en iyi oluşturanlar başarabilirdi ancak.

Zorlu bir yaşam mı; zorlu bir yarış mı?

Hangisi?

Yarıştan öğreneceği daha çok şeyler olduğunun bilgisi tekrardan Masal Odasının önüne götürdü onu.

Teyzenin dediği gibi Sarı Kız’ın girdiği kapı masalcı yazarların dönsün diye açık bıraktığı kapıydı. O kapıdan içeri girince hiç beklemediği bir sürprizle karşılaştı.

“Doğum günün kutlu olsun!

Mutlu bir gülümseme yayıldı Sarı Kız’ın dudaklarına. O anda yeniden dünyaya gelmiş gibi hissetti kendisini. “Hadi!” dediler sonra: “Madem göze alma iradesini gösterdin; merak ediyorsan öykünün devamını, hiç durma, hemen Aynalı Odaya geç! Okumaya ve yazmaya devam et öykünü.

Gelin Sarı Kız gibi bizde Aynalı Odaya geçelim, ve onun gibi heyecanlı yarışı izlemeye kaldığımız yerden devam edelim.

SABIR GEÇİDİ

Sarı Kız hayal ormanında az gitti uz gitti. Yorgunluktan ayaklarına kara sular mı inmedi. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde dereden siz gelin, tepeden ben; sandığa siz girin, sepete ben, arayı kapatmak için yürüdükçe katırla arayı kapatamadığına mı yansın, yürüdüğüne mi? Var varanın, sür sürenin, destursuz bağa girenin hâli budur dercesine görünüşte her şey ters gidiyor gibiydi. Bağ ama ne bağ, üstünde bir dağ, dağ üstünde bir bağ, daha daha bir dağ, daha daha bir bağ, derken bir merdiven, üç merdiven, taş merdiven, tahta merdiven, toprak merdiven; arkası sarp bir yokuş; ama ne yokuş! Bir yarış ki, sormayın ne yarış! Yarışa gözcülük edenler en sabırlı, en çalışkan yarışçıları bile son bir sınavdan geçirmeden edemez. Niye buna gerek duyarlar bilemeyiz. Bizleri denemek midir yoksa olgunlaştırmak mıdır niyetleri? Kim bilir, onlardan başka?..

Hayal ormanında gidenler ormanda yön gösteren her hangi bir tabela olmadığı için hangi yöne gittiklerini kestiremediklerinden bazen yanlış gittikleri gibi bir duyguya kapılırlar; hatta kimi zaman geriye dönmeye kalktıkları bile olur. İsterler ki gerçek dünyadaki gibi önlerine bir işaret çıksın, şu yol ya da bu yol densin. Gemicilerin pusulası vardır ya, ya da gökyüzündeki yıldızları; ya da ağaçların kuzey yönündeki yosunları mesela... Hayal ormanında ne var? Varsa bile yerleri değişmediği ne malum? Öyle olmasaydı nice hayal gezginleri yolunu şaşırır mıydı hiç? Bir de gösterirler ki adama sonradan, meğer yıldızlar, pusulanın ibresi olması gerektiği yerlerde değillermiş... Yosunlar her bir düşe uygun bir ağaç köşesi beğenirler, beğenirler de düşün hangi yöndeki düş olduğunu nerden bileceksin? İşte böylesine muziptir hayal ormanı. Sarı Kız ne çok isterdi bilge bir Dede’nin kendisine yol göstermesini. Duygu Kutusu’nu yanında taşıyordu ama açamadığı bir kutunun ne işe yaradığına akıl sır erdirse bir de. Üstelik açamadıkça içindeki daha kıymetli oluyordu Sarı Kız için. Hayal ormanının bilge dedelerine de güvenilmezdi. Çünkü onlar, bilgeliği yazdıklarını okuyanlara bırakırlardı. Eğer okuyanlar bakmasını ve gördüklerini çözmesini bilirlerse ne âlâ! Çözmesini bildikten sonra hayaldeki dedeye ne gerek var diyeceksin? Kazın ayağı hiç de öyle değil! Çözmek için kendi gerekiyor birde! Hayal ormanının bazı sırlarını okumak imkânsızdır diyenler mi ararsın; sır olmadığı halde onu sır haline getirenler mi? Hatta bazı bilge dedelerin, yıldız avcılarının söyledikleri kimi zaman insanın düz giden yolunu şaşırtır ya; neyse!

Sarı Kız, hayal ormanında karşısına bir yol ayrımı çıkıncaya kadar nereye gittiğini bilemeden, yalnızca sezgilerine ve sağduyusuna güvenerek yol aldı. Bilge Dede’yi ise hiç unutmadı; onun söylediklerini de! Bilge Dede ortalıkta olmadığına, kutuyu da açamadığına göre, dedenin söylediklerinin yetmeyeceği, geriye bir tek Sarı Kız’ın kendisinin kalacağı günler yaklaşıyordu. Öyle ki geldiği yol ayrımında kendi kendisinin bilge dedesi olma zorunda kaldığında Sarı Kız kendisine başka kimsenin yanıt veremeyeceği şu soruyu sordu: “Hangi yöne gideceğim?” Sarı Kız’ın sesi yankı yaptı; ama yanıt “Hangi yöne gideceğim?” oldu. Sarı Kız sırayla her iki yolu da denedi; sonra ikisinden de emin olamayıp geri döndü.

Kibritçi Kız masalını bilirsiniz. Kibritçi kız soğuktan üşüdüğünde ısınmak için birer birer kibritlerini yakar. Kibritlerin alevinden çıkan düşlerin her biri ona soğuğu unutturur. Ama kibritçi kız masalı acımasızdır. Kibritçi Kız’ın düşleri gerçeklerden daha çok kötülük eder ona. Gerçekte olan soğuktur. Düşlerin tatlı yalanları ona soğuğu hissettirmez elbet ama ertesi günü yoldan geçenlerin onu donmuş halde bulacağı bir sona sürüklemesi de kaçınılmaz olur. Gerçeği gözetebilseydi Kibritçi Kız, soğuktan canı yanardı belki ama; donmamak için mutlaka bir şeyler yapar, en azından olduğu yerde zıplardı. Neyse olan olmuş masalda; biz Kibritçi Kız’a üzülmeyi bırakalım, Sarı Kız’a dönelim. Bizim Sarı Kız da çantasından Bilge Dede’nin kitabını çıkardı; belki Bilge Dede’nin önceden söylemediği bir şey kalmıştır diye... Rasgele sayfalarını çevirdi. İstedi ki Bilge Dede ona seçeceği yolu söylesin. İma etmeye falan kalkmasın; söyleyecekse net söylesin! Sarı Kız Kibritçi Kız kadar şanslı olmadığından (daha şanslıydı diyenlerin düşüncelerine saygı duyarız; biliriz ki böyle söyleyenler Kibritçi Kız’ın yazarının tarafını tutmayanların arasından çıkar) Bilge Dede’nin şu sözleriyle karşılaştı:

“Kafana hangi yol yatıyorsa o yoldan git kızım! Yanlış yaparsan yap! Yanlış mı yapıyorum, doğru mu yapıyorum diye de kafana takma! Şu anda senin bulunduğun yerde eskiden Kararsızlar Köyü vardı. Kararsızlar Köyü’nün sakinleri bir türlü mutlu olamazlar, bir türlü bir şey de yapamazlardı. Ne ileri ne de geri gidebilirler; oldukları yerde sayarlardı daima. Kararsızlar Köyü buradan kalkalı çok oldu ama, o gün bugündür, buradan geçenler onun etkisinde kalmaktan kurtulamazlar. Git kızım, yanlış yapsan da ileriye git. En azından yanlışın bir başkasının değil, senin yanlışın olacaktır. Niyetin yol göstersin sana! Sen elinden geleni yaptıktan sonra, elinden gelen bir şey kalmamışsa artık yanlış yapmaktan da korkma! Üstelik yanlışlardan kaçamazsın çoğu kere. Bundan önce olduğu gibi bundan sonra da yaşamında yanlışlar olacaktır. Unutma ki mükemmel değilsin. Önemli olan mümkün olduğu kadar yanlışlarda takılıp kalmamak, aynı yanlışın bir ikincisini tekrar etmemektir. Bu başarılı ve mutlu olmak isteyen insanların asla unutmaması gereken bir kuraldır. Karşına çıkan yollardan birinin ötekinden farkı varsa, önceki bilgilerinle karşılaştır, sonra gir! Yoluna devam ettikçe de geçmişle olmakta olanı karşılaştırmaya devam et! Yaşamında her zaman deneme yanılma metodunun esiri olmak istemiyorsan şayet, gelecek hakkında mutlaka mevcut bir tasarımın olsun. Tasarımını hayatın içinde her zaman sına; sına ki tasarım kurma becerine her zaman yeni bir şekil veresin. Ancak böylelikle dinamik bir tasarıma ulaşabilirsin. Yoksa tasarımın, kalıpçılığın bataklığından kurtulamaz. Yok eğer yollar birbirine benziyorsa, birinin diğerinden görünürde hiçbir farkı yoksa o zaman sezgilerine güven ve gir bir tanesine. “Unutma ki yanlış yolda bile olsan, eğer istersen bilgilerin ve aklın ilerlediğin yolda yanlışı doğruya çevirecek, inançla ve akılla ilerledikçe yanlışları ayıklayarak doğruya varacaksın.”

Bunun üzerine Sarı Kız kitabı kapatır kapatmaz gözüne kestirdiği sağdaki yola yöneldi. İlerlediği yolda karşısına iki dağın arasında uzayıp giden bir kanyon çıktı. Sezgilerine güvenmeye devam ederek kanyona girdi ve epey gittikten, bir gündüzlük yol gittikten sonra sonunda bir açık alana vardı. İşte o zaman yolun bittiği yerde derin bir uçurumla karşılaştı. Bulunduğu yerden, uçurumun öte yanında, uzayıp giden yolları, ağaçları, evlerin damlarını görebiliyordu. Neredeyse, arada uçurum olmasa, yarış yerinin sonuna varmış gibiydi. Hani derler ya uzatsa elini tutuverecek, birkaç santim için yakalayamaz insan ağaçtaki eriği... Birkaç santim de olsa aradaki mesafe, eriği koparamaması açısından yüksekteki dallardan hiçbir farkı kalmamıştır; işte onun gibi... Karşı kıyı yakınmış gibi gözükse de bu uçurum öylesine derin ve arası açıktı ki, o açıklığı altında atı olsa bile atlaması mümkün değildi.

“Demek oluyor ki yanlış yola girdim” dedi kendi kendine. “Sezgilerim yanılttı demek beni...”

Geriye dönse? Hangisi? Önünde uçurum, arkasında geçmesi bir gününe mal olan ve güneşin batmakta oluşu ile birlikte karanlığı etraftan önce içine alıp siyah bir dehlize dönüşen dar bir kanyon. Yıldızların dahi gözükmediği iki dağ arasındaki karanlık kanyona girmek akıl kârı mı? Dönecekse bile sabahı beklemenin daha doğru olacağına aklı daha bir yatınca ne yapacağını düşünmeye başladı. Düşündükçe dedenin söyledikleri aklına geldi. “Unutma ki yanlış yolda bile olsan, eğer istersen bilgilerin ve aklın ilerlediğin yolda yanlışı doğruya çevirecek, inançla ve akılla ilerledikçe bu kez yanlıştan kurtulmakla doğruya varacaksın.”

Dedenin sözleri aklına gelince beklemenin kendisine hiçbir yararı olmayacağını kavrayarak yeniden uçurumun başına vardı. Uçurumun kenarını boydan boya dolaştı. Baktığında aşağı insanın başını döndürüp kendine alıverecek kadar ürkütücü derinlikte... Karşıya nasıl geçeceği sorusuna yanıt aramakta iken bir kayanın arkasını döndüğünde bir kulübe, ve kulübenin önünden karşıya uzanan tahta bir köprüyle karşılaştı. Umutlanıverdi birden. Nihayet karşıya geçebilecek, geçebilecekken... Tahta köprü nedense güven vermiyor, adeta davet etmiyordu; yer yer aşağı sarkan kopuk parçalardan mı; yoksa delik deşik oluşundan mı; dokunsa halatın dağılacak gibi gözükmesinden mi? Tam umutlanmışken... Birilerine rastlar da, birileri gerçeği söyler diye, umudunu kaybetmemek adına biraz da; girdi kulübeden içeri. Ne kimse vardı, ne kimsenin olduğuna dair en ufak bir emare! Her taraf tahta köprü gibi toz tutmuş, uzun zamandır buraya kimse uğramamış gibiydi. Yorgunluktan ve umutsuzluktan dışarı çıkıp çöktü yere. ‘Başıma gelene bak!’ diye tekrarlayıp durdu birkaç kere. “Nasıl oldu da yanlış yola girdim? Kime ne yaptım ki ben, bunlar geldi başıma?” Neredeyse ağlayacak gibiydi çaresizlikten. ‘Benim başıma gelen hiç kimsenin başına gelmemiştir,’ diyen, acılarında bile dünyada tek olduğunu düşünmekten ayrı bir zevk duyan insanların yaptığı gibi başını kollarının arasına aldı; bir ağlamadığı kaldı.

Öyle hiçbir şey yapmadan oturmaya devam ettiği sürece, başına gelenin ondan başka kimsenin başına gelip gelmediğini bilemeyiz ama; böyle durumlarda gerçeğin, yani bir süre sonra başlayacak açlık ve susuzluk olgusunun onu arabesk acılarıyla baş başa olmasına dahi imkân tanımayacağını pekâlâ kestirebiliriz. Neyse ki Sarı Kız onun için daha fazla kaygılanmamıza gerek kalmadan kendini toparlayıp yerinden kalktı; karşılaştığı güçlükler karşısında yenilmeyi kabul etmeyen kimi insanların yaptığına uygun kendisini kurtaracak bir çıkış yolu aramaya koyuldu. Kulübenin altını üstüne getirdi önce! Aramadık, bakmadık yer bırakmadı. Sonunda tozlu çekmecelerden birinde bir kâğıt parçası buldu. Kâğıttaki yazıları, üstündeki tozları üfledikten sonra okumayı başardı.

Kâğıdın üstünde şunlar yazıyordu:

“Burası sizi karşıya geçirecek sabır geçidinden birincisidir. İkinci sabır geçidi girmeyi yeğlemediğiniz öteki yolun sonundadır. O yolun sonu da uçuruma çıkar, aynen burada karşılaştığınız gibi böyle bir kulübeyle, böyle bir tahta köprüyle karşılaşırsınız.

Ne yapması gerektiğini düşünürken farkında olmadan kâğıdın öteki yüzünü çevirdi. Kâğıdın öteki yüzünde de bir şeyler karalanmıştı; harfler kargacık burgacık da olsa okumayı başarabildi.

“Size gerekli olan bilgiye nasıl ulaşacağınıza gelince, bunu öğrenmek için bekçiyi beklemekten başka hiçbir çareniz yoktur. Tabii yanlış uçurumun önünde değilseniz...”

Görünürde ne bekçi vardı, ne başka herhangi biri... Sarı Kız başına gelenleri gözden geçirdi bir bir... Yarışı kazanmak istiyordu. Bütün kalbiyle istiyordu. İsteğini gerçekleştirmesi için gerekli emeği sarfetmiş, ne gerekiyorsa yapmıştı. Yarışın başından beri iyi niyetle hareket ettiğine inanıyordu. Hile yoluna sapmamaya çalışmıştı. Yarışı kazanmada gerekli bakış açısına gelince, karşısına uçurum engeli çıktığında acılarından zevk duymasının onu kurtaramayacağını anlamış, koşulları değiştirmenin yollarını aramanın daha mantıklı olacağına karar vermişti. O zaman işte tozlu kâğıttaki bu yazılara rastlamıştı. Kâğıttaki yazıyı okuyup öteki yoldan gitmiş olsa bile gene uçuruma, ve benzeri bir tahta köprüye çıkacağını öğrenmesi, hangisi olursa olsun bilinmezlik bakımından aynı olmaları zamanını pişmanlıkla dövünerek harcamayı gereksiz kılınca şu soruya yanıt aradı: Bundan sonra ne yapması gerekiyordu?

Yaşamın içinde öyle anlar olur ki, tıpkı Sarı Kız’ın başına gelen gibi sabırla beklemekten başka hiçbir yol bırakılmaz size. Yani koşulları değiştirmeye sizin de gücünüz yetmez bazen... O zaman güneşin doğmasını bekleyerek, o âna kadar ayakta kalmanızı sağlayacak ruh haline girmeniz gerekir. Sarı Kız da böyle yaptı. Heybesinde ne kadar su, ne kadar yiyecek olduğuna baktı. Ne kadar süre kalacağını bilemediğinden elindeki olanakları en iyi kullanmaya karar verdi.

KARARSIZLIK UÇURUMU

Gece oldu. Başına gelen onca zorluktan sonra yorulmuştu Sarı Kız. Yorgunluktan sinirlerinin yıpranmaması mümkün mü? Yıldızlar sardı dağı. Yıldızlar, uçurumun karanlığından gelen belirsiz seslere karşı oldukça düzenli, “bundan sonra içindeki anlaşılmaz sesleri anlayacak ve bizler gibi huzura kavuşacaksın” diyordu. Sanki bu duyuruyla sakinleşmişçesine çevresindeki her şey koro halinde: “Gecenin karanlığından korkmamalısın!” diyordu Sarı Kız’a. Yıldızlar “gecenin içinde yüreğine sabahın beklentisini fısılda!” diye öğüt veriyordu. Sarı Kız’ın kendinden kaynaklanan bir cesurluğu vardı zaten. Başına geleni değiştiremediğinde uygun şartları bekleme sabrını göstermeyi bilmesi yıldızların sesine daha iyi kulak vermesini sağlamıştı. Dua etti. Duası ninni gibi geldi ona. Bu ninninin huzur verici yumuşak ritminde içindeki aykırı sesleri bastırdı ve uyuya kaldı.

Birisi omzuna dokunduğunda gözlerini açtı. Bir yüz eğilmiş ona bakıyordu. Üstten doğru ona eğilmiş yüzde babasını gördüğünü sandı. Hayır Hayır! Sanmıyordu... Doğruldu yattığı yerden. İnanamıyordu gördüğüne...

“Baba sen misin?”

“Nasıl gelebildin buraya?”

Rüyada mıydı yoksa? İleride, kendininkine benzer bir atın kulübenin önündeki direğe dizginlerinden bağlanmış olduğunu gördü. Uçurumla düzlük arasında, geceyle gündüz, yalnızlık ile yalnız olmamak arasında ne kadar ince bir çizgi varmış meğer?..

Gün ışımış... Sarı Kız aydınlanan günde babasını karşısında bulunca çok şaşırmıştı. Gecenin içinde, belli belirsiz fısıldadığı dua kabul olmuştu belki.

Peki ama babası neden üniformalı idi. Üstelik babasını o güne kadar hiç böylesine ciddi görmemişti. İhtiyacı olan şefkati göstermek için değil, kendisine verilen görevi tamamlamak için gelmiş birine benziyordu daha çok! Birileri ona sıkı sıkıya tembih etmiş gibi az konuşmaya özen gösteriyordu. Niye babası kendini bu hâle sokmuş, kim böyle görevli kılmıştı onu ki?.. O her zamanki babayı, onunla şakalaşan, duygusal, bağırıp çağıran babayı istiyordu. Öykünün yazarını bulur bulmaz ona böyle yapmamasını söyleyeceğim diye düşündü. Yeter ki karşısında gerçek babası olsun, onun için karşıya geçmekten vazgeçebilir, yarışı bile terk edebilirdi.

Babası üniformasıyla, görev bilincinin verdiği ciddi edayla onu yarışın son kısmına hazırlıyor gibiydi. Sanki Sonuçlar Köyü’ne ulaştığında bir çok şeyi geride bırakacak, (o zamana kadarki baba imgesini bile) karşı yakada tıpkı Sultan Ana gibi doğurgan, gerçek bir kadın olma yetisine sahip olacaktı.

Bunlardan hiç haberi yoktu doğrusu. Alışkanlıklarını bırakmak istememesi bu yüzdendi. Babası, karşıya geçmek için ne yapacağını sorduğunda oraya geliş nedenini unutmuş olduğunu fark etti. İsteksiz gözüktü diye üstelik kızdırdı babasını. Kızan gözlerinde tanıdı onun eski babası olduğunu.

“Önce tahta köprüyü araştırmakla işe başlasam?..”

Sonra pişman oldu söylediğine:

“...Ama sağlamlığını ölçecek bilgim yok ki benim..

Babası bir şey söylemeyince kararsız kaldı, “bir de öteki uçuruma baksaydım?” demesin mi?

“Nasıl yani?”

“Öteki köprü sağlamdır belki?”

“Öteki yoldan gitmiş olsan bile bil ki o da üstünde yürümedikçe nasıl olduğunu bilemeyeceğin bir hâlde.”

“Denemeden geçemem o hâlde!

...Değil mi?..”

Sıcak bir tebessüm yayıldı dudaklarına babasının.

“Denersem de düşme ihtimalim var?”

Sarı Kız babasının ne yapmak istediğini anlayamamıştı. Sorusunu tekrarladı:

Babası çocukken de onun yüzünün ağlamaya geçiş haline aldırmaz, konuşmasına devam ederek üstüne üstüne giderdi. Sarı Kız’a öyle geldi ki bu defa susarak yapıyordu aynı şeyi.

“Geçmeden deneyemem?..”

Sordukça susuyordu babası.

“Denemeden geçemem?”

“Sen Nasrettin Hoca’nın eşeğini bilir misin?”

“?”

“Nasrettin Hoca eşeklerini kontrol etmek için saymaya başlamış. Eşeğin üstündeyken sayıyor eksik çıkıyormuş; inip tepenin arkasına baktıktan sonra dönüp bir daha sayıyor tam çıkıyormuş. Velhasıl eşeğin üstündeyken sayıyor eksik çıkıyormuş, yerdeyken sayıyormuş tam çıkıyormuş. Nasrettin Hoca bu işe akıl erdirememiş.

Kıssadan hisse, Nasrettin Hoca kendi eşeğini hesap etmiyormuş...”

“Bunun benimle ne alakası var?”

“Sen ediyor musun peki?”

“...”

“Nasrettin Hoca’nın binip de saymadığı eşeği insanın kendidir. Gerçeklik sana imkân tanımayabilir. Ancak insan göze alıyorsa mevcut gerçeği aşıp kendini gerçekliğe katabilir. O takdirde gerçeklik senin içine kattığınla yeni bir gerçeklik olur. Bu senin kararlılık sınavındır. Kendini aşanlar ancak geleceğe adım atabilir. Bu geçidin adı SABIR GEÇİDİ ise, aşman gereken uçurum insanın kendiyle arasındaki uçurumdur. İnsanın insanla arasını kendi içinde aşanlar kapayabilir ancak.”

“Söylediklerinden hiçbir şey anlamadım baba!”

AŞILAMAYAN MESAFE

O gece hafif serin esen rüzgâr mı uyandırdı, ya da uzaklarda uluyan bir kurt sesi mi, bilinmez; önce başına serpilmiş milyonlarca yıldızı gördü.

Neredeydi? Her neredeyse, büyüleyici bu yerde, nerede olduğunu bilmeden öylece seyrede kaldı. Önce yanaklarını tatlı bir dokunuşla öpen esinti, sonra uzaklardan Dizginlenemeyen İçgüdüler’inkine benzer bir kişneme yukarıda gökyüzü ve altında toprak olduğunu hatırlattı ona. Toprağın üstünde babasının serdiği yer yatağında yatıyordu. Dizginlenemeyen İçgüdüler geri mi gelmişti yoksa. Kaldırdı başını hemen.

Yanındaki yer yatağı boştu, yalnız kalmıştı gecede; kimsecikler yoktu etrafta. İşte esinti o zaman üşüttü onu, gecenin ürpertisini hissetti içinde. Kişneme tekrarlamasa şayet, uçurumun karşısına bakmak aklına bile gelmeyecekti. Karşıda karanlığın içinde atın siluetini, üstünde de bir adamın gölgesini, tam uzaklaşmaktayken son anda gördü.

Kalktı ayağa. Uçuruma koştu. Karşıda, atın üstündeki karaltı?.. Tereddüte mahal yok, öyleydi. Uçurumun kenarında daha bir kuvvetli esiyordu rüzgâr. Baba niye onu almadan geçmişti karşıya? Nasıl bir hayal kırıklığıydı yaşadığı? Her türlüsünden hayal kırıklığını taşıyabilirdi gönlü; ah, içinde güvensizliği barındırmasa. Güvensizlik, sorusunu içinde saklıyordu: Nasıl geçebilmişlerdi karşıya?

Üzerine battaniyeyi sarınıp oturdu. Ya dönmezlerse? Ya burada yalnız koyarsa babası onu. Ne gece, ne gecedeki yıldızlar bir şey söylemez olmuşlardı. İnsanın içindeki ses yanıt vermez olursa onlar da vermiyorlar demek! Saati bile yok; yön gösteren Kuzey Yıldızı saati de söylese ya! Saati söylemiyorlar ama dakikaları, hatta saniyeleri kendilerine benzetip sonsuz kılabiliyorlar.

“Ah kutucuk? Sende olan neyse onunla duygularıma söz geçirebilir miyim acaba? Ne yapacağım ben şimdi tek başıma burada, yıldızların zamanı kadar uzayan dakikalarda?”

Öykümüzün başında Masal Odası’ndaki görevli kız hani: “Sevmediğin insanlar ters davranışlarıyla yaralayamazlar seni; çünkü sen o insanlarla kendini hiçbir zaman bütünleştirmeye kalkmazsın. Sevmediklerin daima dışında bıraktıkların tarafında olur. Sevdiklerindir yaralayan; kendinden sayarsın onları çünkü,” demişti ya ona. Sarı Kız’a bu sözleri hatırlatan yaşadığı bu olay oldu. Uçurumun öte yanındaki babasında kalmıştı aklı. Başına olmadık işler gelmiş yine de kutuyu açmamış, içindekini elde etmeye çalışmaktan uzak durmuştu. Ancak insanın en yakını bırakıp da tek başına gecede onu, giderse karşı kıyıya, gecenin karanlığında zayıflığını neyle yenecek?

“Yok mudur bana cevap verecek kimse? Sesimi duyacak yok mu?

Kimse yok mu?”

Yukarıda yıldızlar vardı. Uçurumda ıslık çalmaya başlayan rüzgâr bir de! Dağların yükselen koyu gölgeleri. Karanlıkta yarısı kaybolan tahta köprü. O da hiç güven vermiyordu insana. Bir de elinde içindekine nasıl ulaşacağını bilmediği bu küçük kutu.

“Ya gereksiz yere açıp da umudumu yitirirsem. Sen niye fantastik öykülerdeki gibi sihirli değilsin kutucuk?”

Kendi kendiyle konuşurken uyuyakaldı. Oturduğu yerde önce başı düştü yana; sonra kıvrılıverdi oracığa. Gecenin bir saatinde yeniden sıçradığında uykusundan, yalnızlık ve kara gece öyle üşüştü ki başına bildiği bütün duaları etmeye başladı.

Sonra gene uyudu.

Ta ki yüzüne vuran sıcaklığından, kapalı gözlerine vuran aydınlığından onu tanıyana kadar gözlerini açmadı. Karşıda dağdan yükseliyordu güneş! Yorgun düşüp uyuya kalmış olmalıydı. Sonra çevirip başını, gecenin yerini almış sabahta babasını arandı. Oradaydı işte! Yatağındaydı, gitmemişti, ya da dönmüştü. Gördüğü rüya değilse tabii. Sabah kadar taze umudun yenilediği gönlüyle, benim hiçbir şeyden haberim yok dercesine uyuyan babasına bakakaldı bunları düşünürken. Ama derin uyuduğuna bakılırsa belli ki yorulmuş geceden, uyanacağı da yok. Usulca kalktı, atın bulunduğu yere kadar uzandı. Babasının atı sakin ve dinlenmiş gözüküyordu. Sanki gece koşan o değilmiş gibi... Sonra daha da öteye, kulübeden de öteye uzandı. Nihayet yerin altına doğru inen bir tünel keşfettiğinde bulmayı beklediği şeyi aramakta olduğunu fark etti. Karanlık bir tünelin başıydı durduğu yer. Taştan merdivenler yerin altına uzanıyordu ki, nereye gittiği belli olmayan bu karanlık dehlizin yeryüzünün bilinmeyen derinliklerine gittiği hissini vermesi bakımından az ötedeki uçurumdan hiç de aşağı kalır yanı yoktu. Karanlığa alıştığında gözleri, karanlık gördüğü yerin pek de karanlık olmadığını, aşağıda demir bir kapıda sonlandığını fark etti. Kaymamaya dikkat ederek aşağı indi, ancak kapıdaki asma kilit daha öteye inmesine izin vermedi. Tekrar yukarı çıktığında kapının uçurum yönünde mi olduğuna son bir kez dikkat edip öyle ayrıldı başından. Kapı tam da o yana bakıyordu. Gidebilmişse karşıya, herhalde buradan geçmiştir, o halde onu da geçirebilir; iyi de böyle bir olanak var madem niye konu dahi etmemiş olsun?

Geri döndüğünde babasını topladığı kuru ağaç parçalarıyla ateş yakmaya çalışırken buldu. Düşünüyordu bir taraftan, sorsam mı sormasam mı...

Görünce ondan önce, “Nasıl Sarı Kız, iyi uyudun mu?” diye soran babası oldu.

“Uyudum baba, yalnız...”

“Gece serin olur, bir de kurt çevrede,” diyerek sözü ona bırakmadı babası. “Kurtlar yakınımıza gelmiş olacak bizim Küheylan huysuzlandı. Gece boyunca onu sakinleştirmeye çalıştım hep.”

...devamında soracaktı babasına. Babasının son cümlesi tereddüte düşürmeseydi onu, “dolaşmaya mı çıkardın Küheylan’ı” cümlesi yerine “Karşıya nasıl geçtin onunla” diye soracaktı asıl. Soramadı. “Sabaha kadar yanında beklemek zorunda kaldım” demese babası, tereddütü çoğalmayacaktı üstelik. Bir küçük tereddüt böyledir işte; sözler yerli yerine oturmadığında babasının çalıyı tutuşturup ateşi kalın dallara yaydığı gibi büyüyüp genişlemeye hazırdır daima. Babasına, “Neyin var, keyfin yok bu sabah pek!” dedirtecek kadar pek çabuk sirayet ediverir yüze.

“Yok, yok bir şey!”

Sonra da bir tersliktir başlar. Gerçekliğin içinde yerini alıverir o küçük görüp önemsemediğimiz kuşkunun ilk tohumları! Siz hiç yanılmanın gerçekliğin yerini aldığını gördünüz mü? Gerçek, gerçekte yanılma mıdır; yanılma mı gerçek? Hangisidir gerçekliğin oyuncusu bu oyunda? Hangisinin, diğerinin yerine geçtiğini, bizim de yer aldığımız oyunda göremesek de pek, biz gerçekleşmekte olanı anlatalım, size de ayırt etmek düşsün.

Babasının su dolu çaydanlığı, kor ateşin üstüne yerleştirdiğini, ateşi beslediğini; tüm bu işleri yaparken arada bir dönüp dönüp kendisine baktığının farkındaydı gerçi. Ona öyle geliyordu ki babası, kararının ne olduğunu ha sordu ha soracak! Sorsa ne cevap verecek? Önce onu rahatsız eden bu ruh halinden kurtulsa daha iyi olmaz mıydı?

Babası, işiyle meşgul olmaya devam ediyordu oysa. Hem de hayli ağırdan alarak; sanki sonsuza kadar bekleyecek zamanları varmış gibi...

Sonunda dayanamadı Sarı Kız:

“Şu ilerdeki, aşağı inen, merdivenlerin aşağısındaki yol, karşı tarafa mı geçiyor baba?”

Babası sanki böyle bir soruyu bekliyormuş gibi hiç düşünmeden cevap verdi:

“Evet!”

“O zaman demek oluyor ki, karşıya geçilen bir yol var.”

Babasının ses tonu üniformasına vurgu yapan bir kesinlikteydi.

“Hem var hem yok!”

“Nasıl hem var hem yok?”

“O yoldan gidilmez demek oluyor Sarı Kız. O kapıdan geçmen benim elimde değil demek!”

Uğradığı hayal kırıklığıyla yüzleşmek istercesine sormaya devam etti:

“Peki anahtarı var mı kapının?”

“Var ama veremem.”

“Neden baba?”

“Kapının açılmasına izin verilmiyor da ondan. Kısacası karşıya o yoldan ben dahil kimse geçemez.”

“İzin vermeyenler kim?”

Ne tuhaf, sorusunu duymamış gibiydi babası.

“Peki sen baba, sen nasıl geçtin?” diyecekti, babası duymazlıktan gelmeseydi; diyemedi; duygularındaki kırılma engel oldu demesine. İçinde bulunduğu masalın yazarı mıydı izin vermeyen? Öyleyse karşısındaki gerçek bir baba mıydı? Karşısındaki gerçek babası değil de masalda onun rolüne soyunan bir babaysa?..

Sustu.

“Gerçekte olsak bile yine böyle davranacağımı en iyi senin bilmen gerek,” dedi babası onun düşüncelerini okumuşçasına. “Kızım bile olsan görevim söz konusu olduğunda kimseye ayrıcalık tanıyamayacağımı, duruma göre davranmayacağımı bilirsin.”

Elbette bilirdi babasının bu yanını... İnandığı değerlerin dışında hareket etmeyeceğini. Öyleyken niye emin değildi, niye kuşku duyuyordu ondan? Niye içindeki tereddüt büyüyor da büyüyordu; ne diye yanıtını ondan öğrenmek yoluna gitmiyordu? Belki de emin olamadığı daha ziyade babasının öykünün yazarından ne derece bağımsız olduğuydu. Öyle olmasa yabancılaşır mıydı bu denli? “Düşünüyorum öyleyse varım” demek gibi... Eh varız da, kendimiz olarak mı varız? Yoksa yazarımızın bize “düşünüyorum öyleyse varım” dedirteceği kadar mı varız? Kendinin öyle olmadığını sanıyordu en azından, fakat zannetmenin gerçeğin yerine geçemeyeceğinin de bilincindeydi. Bilemediği bir nedenle, sırf içinden gelmediği için belki de, babasına karşı kıyıya hangi yoldan geçtiğini soramadı. Soramayınca da soramamanın bedeli oldu kuşkusu. Ya geçtiyse? Geçtiyse kimsenin geçemeyeceğini söylemekle doğru söylemiyor o halde. Geçmişinden devraldığı bir davranış biçimine sadık kalarak, bir şeyleri örtmeye çabalayanla, karşısındakine prim vermeyen iki oyunculu bir oyunda Sarı Kız prim vermeyeni oynardı o dakikadan sonra; babasına da üstüne düşmek kalırdı.

“Bir şeyin olmadığını söylesen de sen, pekalâ bir şeyin var Sarı Kız. Daima açık sözlü olan bir Sarı Kız’ı tercih ettiğimi bilirsin.”

Babasının bu son cümlesi de oyunun bir parçasıydı ve Sarı Kız açık olduğunda maalesef babasının ne yapıp edip onu ikna edebildiğini öğrenmişti artık. Hem üstelik gerçek bir baba değil de masalcı yazarın kaleminin ucundaki babaysa? Kaldı ki, gerçekteki babası dahi onun artık yetişkin bir genç kız olduğunun farkında değildi. Surat eden bir yüz hali bulurdu haliyle o zaman da karşısında!

Sarı Kız’la babası böyle durumlarda kadıyı kadıya mı şikayet edecek, derdini şikayet ettiği kadıya mı anlatacak misali saflarını alırlar; babası Sarı Kız’ın direncini kırmaya; Sarı Kız da var gücüyle babasına teslim olmamaya çalışırdı. Masal öykümüzde de böyle oldu.

Şimdiki bölüm hariç:

Babası teneke kutulardan yaptığı bardaklara çayı koyarken:

“Şimdi hem çayını iç, hem sana anlatacaklarımı dinle!” dedi.

Sarı Kız kaldırıp başını bakmadı; en ufak bir tepki vermedi asık suratını takınmaktan başka.

“Sarı Kız, beni dinlemek zorundasın. Söyleyeceklerim önemli. Ne zamandır bunları söylemek istiyordum sana. Söylediklerimi dinlediğinden emin olmam için benimle konuşman gerekiyor.”

Bunu yapmasını masalcı yazarlar mı istemişti ondan. Hoş, masalcı yazarlar istemiş olsa bile gerçekteki babası şimdi olduğundan farklı davranır mıydı sanki.

“Baba ille de bana bir şey öğretmek zorunda değilsin. Ben öğreneceklerimi kendim öğrenecek yaşa geldim.”

Sarı Kız babasıyla bu tarzda konuşmuş olmaktan hiç hoşlanmıyordu; hatta sesi titriyordu heyecandan, ama ne yapsın.

“Yürüyen merdivenlerden yürümüş olmalısın?” dedi babası.

“Ee!..

“Demek istediğim yürüyen merdivenler üstünde yürüyenin hızını arttırır.”

“Gene de ben merdivenleri kendim çıkmak isterim.”

“Valla sen bilirsin kızım ama bunun senin için iyi bir şey olduğunu söyleyemeyeceğim doğrusu. Başın sıkıştığında şikayet etmeyesin sonra.”

“Etmem baba merak etme; etsem de sana söylemem!”

“Boş gurur!”

Kendini tutamayışın gülüşüydü sözlere eşlik eden; gergin ağzın yana açılışıyla tamamlanan.

Bunlar konuşulduğu anda daha da uzak düşmüştü babasıyla. Hoş gerçekte de buna benzer durumlar yaşandığı olur, o zamanda gardını alırdı. Hatta giderek sinirlenmesine yol açardı.

“Beni tehdit ederek bir yere varamazsın baba! Seni dinlememem yüzünden ne gelirse başıma, benim başıma gelir, senin değil.”

“Seni tehdit etmiyorum ki benimle böyle konuşma gereğini duyuyorsun; bu davranış biçiminin sana faydası olmayacağını söylüyorum yalnızca. İkisi aynı şey değil.”

Neredeyse babasının yalan söylediğine emin olacaktı. Yanılsamadan doğsa bile bir tartışma, öyle ki öfke işin içine girdiği andan itibaren gerçek nedenlere bağlı olarak devam edecek demektir. Öyle de oldu. Bu durumda baba kız arasındaki gerginlik önceden olduğu üzere önlenemez yükselişine varacaktır diyebilir miyiz? Sarı Kız’ın gözleri alev çakmaya başladığına göre bu mümkün.

Ancak babası...

...Babası nasıl olduysa sakinleşiverdi birden. Ve bu haliyle şaşırttı doğrusu Sarı Kızı. Babasındaki bu ani davranış değişikliği camdan odayı anımsattı ona. Babası resmin bütününe zarar verecek bozulmayı görmüş, âdeta bir fırça darbesi vururcasına davranışını değiştirmişti. Bu beklenmedik ve ilk defa olan bir şeydi. Hem de, ‘ne bekliyor hâlâ, öfkelense ya!’ diyecek kadar.

“Şu anda öfkensin sen Sarı Kız. Bu halinle beni dinlemen zor.”

Sarı Kız’ın öfkesi aynadaki gibi şiddetini katlayarak, karşındakine dönecekken, birdenbire kendi tarafında kalmış, aradaki gidiş gelişte ivme kazanamaz olmuştu. Yerini dudakların büküldüğü bir ağlama almak üzereydi ki...

“İnan seni üzmek değildi niyetim,” dedi babası sesini daha da alçaltarak.

“Sorunum bakış açınla benim; seninle değil!”

Karşılığında bir şey söyleyecekken tam, söyleyeceği esnada aklı karışıp söyleyeceğini toparlamayı başaramayınca Sarı Kız daha da şaşırdı. O zaman çareyi kaçmakta buldu. Babası, kızına duyurabildi mi bilinmez; ‘kötü yanların sen değilsin, ne zaman istersen seninle konuşmaya hazırım’ derken arkasından, anlaşılmayı ne çok isterdi.

Dik bir kaya bulup, elindeki küçük kutusu, bir kayanın gölgesine sığındığında nasıl hareket edeceğini, ne yapacağını bilemez haldeydi Sarı Kız. Ağlasa sinirinden ağlayacaktı; onu da başaramıyor nedense. Neye kime sinirlendiğini bilemiyordu ki. Babasına mı? Hayır! Kendine mi? Tam öyle denemez. Babasının ne demek istediğini anlayamayışına mı?...

Bilinmez. Biri söylese bari ona niye bu duruma düştüğünü, nasıl çıkacağını. Ölçüyü babasından yana tartsa öfkesi yatışmıyor; kendisinden yana tartsa yüreğine anlatamıyor. Ne yapacak Sarı Kız? Öyle bir şey olsa ki, duygularını değiştirip yerine yenilerini koysa.

İyi de ona verilen kutu ne güne duruyordu. Göremediği, bir türlü yakalayamadığı duygularını onda bulabilirdi belki. Kutuyu açıp eline alsa içindekini, duygularını nasıl değiştirebileceğinin yolunu bulabilirdi belki. Hemencecik bir sıcaklık kaplayıverdi yüreğini. Karşılık beklemeden verilen bir şeydi kutu. Ona verilen değeri temsil ediyordu. Kendisini yalnız ve çaresiz hissettiği zamanlarda, tutunacak bir şey bulamadığında, küçücük de olsa imdadına yetişen bir şey olurdu böyle. Elinde değerli bir şey tuttuğuna dair bir histi bu. Bu his güç verirdi ona. O anlarda bir umut kaplardı yüreğini. İmkânsız bir şeyi istemiş de o şey meğer zaten onunmuş gibi eşine az rastlanır bir duyguyu yaşardı. Çok sürmezdi belki, bir süre sonra alışırdı buna. Olmakta olanın gerçektekinden hiç farkı olmadığını anlasa da sonradan, gerçeklik duygunun yerini alsa da bir süre sonra, o kısacık mutluluktan büyülü bir dünyanın güzelliği kalırdı yüreğinde.

Sanki çocukluğundan kalmış bir düş bu defalığına gerçekleşecekti. Mutluluğu kaybolmamak üzere yakalayacaktı sanki.

Açsa, baksa içine...

Açmayla açmama isteği, açma yanı ağır bassa da birbirini dengelemişti âdeta.

Kararını hangi yönde verecekti?

“İçindekini elde etmek amacıyla bu kutuya başvurursan, boş bir kutuyla karşılaşır, anlamına asla erişemezsin.”

Kâğıttaki yazıda dediği gibi boş bir kutuyla karşılaşırsa ya? Kaybederse o büyülü duyguyu... Açmasın o zaman! Bakmasın içine varsın. Şimdi açamazsa hiçbir zaman açamayacağı anlamına gelmiyor muydu bu peki?

O an çocukluğundaki büyülü dünyanın daha önemli olduğunu fark etti. O büyülü dünya masal ülkesindeki gibi kutuda kalacaktı. Onun yanı başında olduğunu bilecekti ama elde etmeye çalışmayacaktı. Açmayacaktı kutuyu. Açmazsa elinde çocukluğuna dair bir şey olacaktı ve bu açmaktan daha önemliydi.

Biraz da babasına, yaşadıklarına inat kalktı ayağa. Öyleyse ne duruyordu daha? Doğruca Küheylan’ın yanına vardı, babasının şaşkın bakışları altında biniverdi üstüne.

Babası geçtiyse onsuz madem, o da geçebilirdi. Dizginleri sıkıca tutup atın başını uçurum yönüne çevirdi. Altında bir at, üstünden atlayacağı uçurum, bir de kendisinin olduğu sessizlikte, başka hiçbir şeyin varlığını duymadığı o sessizlikte atını var gücüyle doldurdu. Bir de görmezden geldiği babası vardı ki, büyülü sandığı o dünyada hiç hesapta olmayan çıkışını, hiç hesap etmediği babası engelleyecekti yine; tam uçurumun eşiğine geldiğinde atlamak üzere olan atı ıslığıyla durdurarak! Her şey bir anda olup bitmişti. Yapışmasaydı atın boynuna son anda, attan aşağı uçuruma bile fırlayabilirdi. Ne o yana koşmakta olan babasını, ne üstünde durduğu atı görüyordu gözü; ne de yapmakta olduğunu hatırlıyordu. Nerde bittiğini bilmediği karanlık bir derinliğin ağzıydı gördüğü. Daha öteyi göremedi zaten; babası tuttuğu gibi aldı onu atın üstünden. İndirir indirmez de:

“Sen ne yaptığını sanıyorsun?” dedi. Heyecandan biraz yüksek çıkmıştı sesi.

“Benimle atışabilirsin, benimle inatlaşabilirsin; ama unutma gerçekle asla boy ölçüşemezsin. Bunu aklının köşesine iyice yerleştir inatçı kız. Onun yanıtı her zaman kesindir.”

Soluk soluğa devam etti:

“Nasıl bir bakış açısına sahipsen bilesin ki o bakış açınla az daha dibi boylayacaktın.

Babasının endişe dolu sesi kulaklarında yankılanıyordu.

“Anlamıyorum baba, ne dediğini anlamıyorum.”

“Gel şuraya oturalım da öyle konuşalım,” dedi baba ve devam etti:

“Önce kendine gel. Kendine gelir gelmez de niye böyle bir şeyi yaptığını söyle bana.”

Babası Sarı Kız’ı büyükçe bir kayanın üstüne oturttu. Ona bir maşrapa su getirdi. Geçip karşısına kendi de oturdu. Hiçbir şey sormayıp durdu öyle. Eline bir çubuk alıp toprakta şekiller çizmeye koyuldu sonra. Baba geçen bu süre içinde hiç kaldırmadı başını, ta ki Sarı Kız konuşana kadar.

“Bu sefer yapabilmeyi çok istiyordum,” dedi Sarı Kız. “Sanmıştım ki...”

“Ne sanmıştın? Atlarım mı? Bana her şeyi başından anlat Sarı Kız. Anlat ki ne olup bittiğini anlayayım.”

Sarı Kız başladı anlatmaya. Babasını gördüğü anı, onu almadan karşıya geçmesini, yaşadığı hayal kırıklığını, duygularını değiştirmek istediğini... Duygu kutusuyla nasıl büyülü bir dünyaya girdiğini anlattı sonra. Kutuyu anlattı, Hayat Okulu’nda bir görevlinin verdiğini...

“Kutunun bende uyandırdığı duygu öylesine büyüleyiciydi ki o an her şeyi yapabilirim gibi bir güç hissettim kendimde.”

“Gene yapabilirsin,” dedi babası. “Ama bir kutuyla değil. Kutu ve daha bir çok şey bir kere inanmışsak eğer duygudan duyguya sürükleyebilir bizi. Hatta büyüleyebilir. Önemli olan duygularımızın gerçeklikten kopmaması.”

“Ama Baba!”

“Seni dinledim Sarı Kız! Şimdide sen beni dinleyeceksin. Sorarım sana, içinde duygu olduğu söylenen kapalı bir kutuyla boş bir kutu arasında ne fark var? Niçin açarsan aç, açtığında içinde bir şey bulamayacaksan eğer. Bizde uyandırdığı duygu ne denli güçlü olursa olsun. Söylesene o zaman saçma boş bir kutu değil mi bu?

Sözünü bitirince baba, bekledi Sarı Kız ne diyecek diye. Sarı Kız ağlamaklı, başı öne eğik öylece duruyordu. Eliyle çenesinden tutup hafifçe yukarı kaldırınca yüzünü.

“Bu sefer başarmayı çok istiyordum,” dedi.

Babası eliyle yanı başlarındaki uçurumu gösterip:

“Şu mesafeye bak bir!” dedi. Binicisi usta olursa genç bir atla belki geçilebilir. Ama yaşlı Küheylan ve sen? O usta binicisiyle genç bir at için fazladan bir adımlık mesafe, senin içinse günlerce çalışman gereken yüzlerce adım! Bunun anlamı aşacağın o bir adıma ulaşabilmen için yüzlerce adım atmayı öğrenmen gerektiğidir. Emekle ve çabayla, denedikçe her adımda bir adım yaklaşarak! Küheylan içinse oldukça zor.”

“Küheylan’dan başka at var mı ki?”

“Bak Sarı Kız! Baba olarak sende hakkım var. Bu aynı zamanda babamın da bende hakkı olduğu anlamına gelir. Eğer benim bir yetersizliğim söz konusu ise ve bu sana yansımışsa tüm soyumuz sorumludur bundan. Demek ki yeterince doğru örnek olamamışım sana; babam da bana olamamış! Bu soyumuzun her bir ferdine kendini aşma sorumluluğu yükler.

Demek oluyor ki ben senin yürüyen merdivenin olmaya hazırım. Benden öncekiler de benim için öyle oldular.”

Bekledi, baktı ki Sarı Kız bir şey demiyor:

“Belki de gönlünün istediğini bulursun gideceğin yerde. Ama her şeyden önce uçurumu geçmeyi başararak yarışı sonuçlandırman, geçmişteki hatalarını uçurumun bu tarafında bırakarak kendini aşman gerek.”

“Ne dersin?”

“...”

“Bir daha soruyorum.”

“Deneyeceğim.”

“Öyleyse erkenden yat! Sabah erkenden çalışmaya başlıyoruz.”

“Ama?”

“Ne aması?”

“Küheylan’ın genç bir at olmadığını söylemiştin?”

“Yarını bekle! Sorunun yanıtı yarında olacak!”

Son cümlesinde muzip bir bakış atan babasına gülümsemeden edememişti Sarı Kız.

Hani olur ya bazen karşımızdakinden bize olan duygularını açmasını istediğimiz zaman, açılan duygular büyülü güzelliğini yitirir; çünkü duyguların güzelliği değil, onları elde etmek ilgilendirmiştir bizi; elde edince de işin büyüsü kalmamıştır.

Sarı Kız bu kez bir şey sormadı babasına.

KARŞILAŞMA

Gördüğü, aynı kendi atına benzer bir atın üstündeki babasıydı. Mahmuzlandıkça toprağa vuran at, ayaklara uygun ritimde başı yukarı kalkarak sert, vücut kasları da aynı sertlikte sanki uçurumu selamladı. O muhteşem gövdesiyle, ay ışığında parıl parıl teriyle, önce kısa bir duruşla selamlayıp karanlık uçurumun üstündeki gökyüzünü, sonra birden kendini aşmak için, yıldızların sabit sonsuzluğundan feyiz almışçasına, arka ayaklarının üstünde yaylanarak ok gibi ileri fırladı. O an sadece topraktan kalkan tozdu görülen ve gecenin sessizliğinde gümbür gümbür yankılanan dört nala giden bir atın nal sesleriydi duyulan! Sonrasında karanlığa uzanan uçurumun başlangıcına geldiğinde, ona teslim olmayacağını gösteren bir iradeyle sanki yıldızlara varmak istercesine havalandığında, o an derin bir sessizliğin karanlığında bilinmeyene doğru süzüldü.

Sarı Kız tuttu nefesini... Ta atın ayakları karşı kıyıya basıncaya ve hayat yeniden başlayıncaya kadar. Güçlü at başını yukarı kaldırarak geceyi bir kere daha selamladıktan sonra karanlığa dalıverdi birden. Demek gerçek buymuş. Bu yoldan karşıya geçiyormuş demek. Tüm görüntüleri canlandırınca belleğinde, o nefis hareketler yeniden büyüleyiverdi adeta onu. Demek babası ona yalan söylememiş. Atı çalıştırıyor olmasın? Gözleri yaşarıverdi sevinçten. Minnet duygusuydu tatlı tatlı gönlünün diplerine kadar dolup orada duran son kırgınlığın yerini alışında esen. Duygular alçak basınç yüksek basınç farklılığı gibidir. Farklılık oluşmaya görsün yüksekten alçağa doluşuverirler. Bazen fırtınası olurlar öfkenin; bazen de böyle tatlı tatlı eserler minnet meltemi gibi... Gördüklerinin coşkusu kaplayınca yüreğini; nasıl tutsun uyku artık onu... O tutsa coşkusu tutamaz. İçi içine sığmıyordu kalktığında ayağa; yıldızlar inci dişleriyle gülümsüyorlardı ona. Böyle duyularla yalnız olunmaz; böyle gecede her şey birlikte olur insanla. Vahşi kurt bile gerektiği için ulumaktadır. Her şeyin ahenk içinde olduğu bir gecedir bu. Her şey yerli yerini almış, hiç bir şey dışarıda kalmamıştır. Kulübenin açık kapısı bile onun oraya girmesi için açık kalmıştır. Masanın üstündeki defter sanki onu beklemektedir.

Babasının el yazısını tanımıştı. Defterin ilk sayfasına, TOLSTOY AMCAMIZIN GÜNLÜĞÜNE BAŞVURALIM, diye yazılmıştı büyük harflerle. Altına günlükteki tarih not düşmüştü:

24 mayıs tarihli sayfası:

“Herkes ama herkes, belki de çocukluk çağlarından kalmış olan bir ânı hatırlar hayatında. O an herkesi ve her şeyi –babanızı, annenizi, kardeşinizi, bir köpeği, bir kediyi, çimleri– sevmek, herkesin kendisini iyi hissetmesini, mutlu olmasını istemiş, dahası herkesin mutlu olabilmesi için çok özel bir şey yapmak, hatta kendinizi feda etmek, herkesin mutlu ve neşeli olması için hayatınızı vermek istemişsinizdir. Bu his sevgi hissidir ve onu tekrar bulmak gereklidir, çünkü o herkes için hayattır.”

Onun altında da kendi düşüncelerine yer vermişti.

...bu duyguyu çocukluğumuzda olduğu kadar aynı güçte tekrar yaşatabilir miyiz bilmem ama, Tolstoy amcamızın dediği doğru, sevgi hayatın kaynağıdır. Bunu yetişkin halimizle de istemekten geri kalmayız kalmasına; sonundaki hayal kırıklıkları olmasa! Aynen kızımda olduğu gibi, karşımızdakinden bir şeyler eksiltmesek! (Adını okuyunca merakı daha bir arttı.) Kendimizin ve karşımızdakinin, diyorum, zira çocukluğumuzdan bu yana o çocuk saflığımıza öylesine hatalı davranış ve alışkanlıklar eklemişizdir ki; sevgimiz, bu sabah kızımla olduğu gibi araya konan bu mesafe ile kendini gerçekleştiremeyebilir; hem bizim hem karşımızdakinin duyguları giderek zarar görebilir bundan. Ne kadar hatalı davranış eklenmişse karakterimize o günden sonra, tüm o hatalı davranışlar eksikliğimiz olur ve her birini fark edip onlardan kurtulmak için çaba harcamadıkça onların neden olduğu hayal kırıklıkları sevebilmemizin önünde engel olur çıkar.

Karşımızdakiyle sevgide bütünleşmeyi, karşımızdakinin ve kendimizdeki eksikliklerinin farkında olup onları karşılıklı aşmayı öğrenmekle başarabiliriz ancak. Yoksa, madem çocuk ruhumuzla karşımızdakinin mutluluğu için kendimizi feda etmeyi göze alıyorduk da, şimdi niye alamıyoruz sorusunun yanıtını hiçbir zaman veremeyiz. Sevdiğimizle bütünleşemiyorsak, nedeni çocukluktan yetişkinliğe adım attıkça, geçmişimizden ve çevremizdeki geçmişten miras aldığımız hatalı davranış ve alışkanlıkların karşılıklı yükümüzü ağırlaştırmasındandır; bu nedenledir gitgide kendimizi sakınmaya başlamamız, bütünleşmekten korkar oluşumuz; ama biz, ama karşımızdaki daha çok olumsuz katkı sunmuş olsun buna; hiç fark etmez, sonuçta kusurlarımızın her biri zincirleme tepkiye yol açıyorsa...

O halde kimse sırf bu hakikatten dolayı karşındakinden sınırsız sevgiyi beklememeli; iki tarafın da kendilerini ona göre ayarlayacakları değişmez doğruyu...

...atın kişnemesini duyunca kaldırdı başını. Muhteşem at karşı kıyıda, üstünde babası, bu yana geçmeye hazırlanıyorlardı.

Tam kulübeden dışarı çıkacağı sırada masanın üstünde sayfası açık bir öykü kitabı gördü. Bakmadan edemedi. Baktıkça ilgisini çekmişti öykü. Daha fazla kalamazdı ama. Beklemeksizin çıktı kulübeden. Karanlıkta görünmez bir gölge olup yattığı yere döndüğünde aklı öyküde kalmıştı.

Atın sesi iyice yakına geldiğinde uyuyormuş gibi yaptı. Gökyüzünün sonsuzluğunda hiçbir zaman kaybolmayacakmış gibi bir duyguydu yaşadığı.

Kendini geceye öylece bırakıverdi uyurken.

SABAH

Sabah, yeniye başlangıç yapmanın davetiyle indiğinde yeryüzüne onu çağıranı bulur önce. Gözlerini açar açmaz Sarı Kız babasının çoktan kalkmış olduğunu, geceki atı gezdirmekte olduğunu gördü. Çay kabı ateşe önceden konmuş olacak fokurduyordu bile. Sevinçle gerindi; babası da görünce onu hemen el salladı. Çaylar içildi, kızarmış ekmekler yendi. Sonra sıra sizin de merak ettiğiniz sorunun yanıtına geldi.

Bir delikanlı çıkagelmiş. Sarı Kız’a bir at getirdiğini söylüyormuş. Gözleri ışıyormuş, bunu Sarı Kız’a verin derken.

Sarı Kız beni tanımaz demiş sorunca. “Ben onu uzaktan izledim, o beni hiç görmedi.”

“O zaman sen söyle baba!” dedi Sarı Kız. “Kim?”

Babası söz verdim söylememeye demesin mi? Üstüne üstlük bilmece gibi de konuşmaz mı?

“Dedim ya, Gerçek Hayat Köyü’nden biri... Buralardan, Masal Dünyası’ndan değil! Gerçekleştiğinde gerçekleşecek olan belki...”

“İyi ama baba! Beni tanıyor bu kişi; üstelik uzaktan izliyor da! O beni biliyor, ben onu bilmiyorum.”

“Çok sıkıştırma beni!” dedi babası üstüne üstüne gidince sorularıyla Sarı Kız.

“Çok merak ediyorsan, çalış da karşı kıyıya geçmeye bak!”

Bunun üzerine Sarı Kız kalktı, atın yanına vardı. Başını okşadı atın.

“Benim atıma ne kadar da benziyor,” dedi babasına.

Babası cevap yerine:

“Ancak böyle bir atla geçebilirsin karşıya,” dedi.

Arkasından ekledi:

“Önce çalışman lazım.”

“Çalışırım,” dedi Sarı Kız.

“Hiç durma başla öyleyse.”

Sarı Kız bir hamlede atın üstüne çıktı. Birlikte bir daire çizecek kadar dolaştıktan sonra babasının yanına döndü.

“Adı ne bunun baba?”

“İrade”

HADİ SARI KIZ

Daha söze ne gerek var o zaman. “Çok merak ediyorsan, çalış da karşı kıyıya geçmeye bak!” dedikten, ve çalışmayla dolu geçen iki haftadan sonra...

Babası böyle dedikten iki hafta sonra:

“Şimdi vakit kaybetmeden atına bin ve dediğimi yap!” dedi. “İrade seni o beyaz ata götürecek.”

“Karşı kıyıya geçersem... geçemezsem zaten dönemem de; şayet geçersem bir daha buraya dönebilecek miyim?”

“Ah insanın alışkanlıkları? Niye vazgeçmez insan alışkanlıklarından, niye onları terk etmez bilemem! Üstelik yalnızca güzellikleri değil kötü olanlarını da bırakamayacak neredeyse. Merak etme kızım! Gittiğin yerde hepsini yeniden bulacak, fakat bu kez her şeye yeni bir gözle bakacaksın.”

“Seni burada bırakmamı isteme benden!”

“Hoppala? Bu da nereden çıktı şimdi?”

“Ama seni nasıl bırakırım ki baba?”

“Beni yanına almana, benle birlikte uçurumu geçmene imkân yok kızım. Bunu denemek isteyenler gereksiz yere yüklerini ağırlaştırarak hep uçurumu boyladılar. Geleceğe benimle değil, orada karşılaşacağın delikanlı ile gideceksin.”

Sarı Kız bir daha sordu:

“Ya düşersem baba?”

“Bir kere aklından böyle bir şeyi kesinlikle çıkaracaksın! Dikkatini yalnızca atının hızına verip ondan başka en ufak bir şey düşünmeyeceksin. Atına hız verdikten sonra yalnızca onu atlatacağın ânı düşüneceksin. O anda başka hiçbir şey düşünmeyeceksin.”

Sarı Kız tam ata biniyordu ki babası bırakmadı.

“Atlamadan önce söyleyeceğim bir şey daha var.”

Sarı Kız babasının yüzüne baktı dikkatle.

“Bir öykü okudum akşam,” dedi babası. Bir taraftan da atın dizginlerini tutuyordu. “Bir Rus öyküsü. Vasili Makaroviç Sukşin’in. Öyküyü okurken kendimi düşündüm.”

Sarı Kız bunun okuyamadığı öykü olduğunu anlamıştı.

Babası devam etti:

“Novaya adlı bir köyde Gleb Kapustin adında bir adam var öyküde. Glep Kapustin! Ünlü hemşehrilerinin açığını yüzüne vurmaktan, onları sorularıyla bunaltmaktan büyük zevk alan biri Kapustin. Herkesten daha bilgili olduğuna inanıyor. Köylüler için Glep Kapustin’le köye gelen ünlü konukların tartışmalarını dinlemek sinemaya gitmek türünden bir eğlence. Bir gün köye yaşlı bir kadının oğlu olan bir bilim adamıyla karısı misafir geliyor. Kapustin onunla ve karısıyla da tartışmaya giriyor ve onları yanıt veremez hale getiriyor. Amacı onları mat etmek. Bilgisinin gücüyle ezmek. Tartışmanın sonunda köylüler doktoru nasıl da mat etti diyorlar. Ama sevmiyorlar onu. Çünkü acımasız.”

Sarı Kız soru dolu bakışlarla babasının yüzüne baktı.

“Ben Gleb değilim elbet. Ama sana karşı çıkarken düşünmekten alamıyorum kendimi. Sana kulak veriyor muyum? Seni dinliyor muyum? Yoksa düşüncelerimi sana kabul ettirmeye mi bakıyorum. Senin hiç haklı olduğun taraf yok mu?

Dün mesela! Karşı çıktım sana. Saçma, boş bir kutu dedim. Kızdım. Sana tutunacak hiçbir dal bırakmadım. Demek istediğim kutuyla anlatılmak istenen düşünce aslında doğru. Duygular, elde etmeye kalktın mı yok olurlar. Bu da doğru. Aklıma yatmayan herkese açık olan bu düşüncenin sana ait özel bir şeymiş gibi sunulması. Anlatılmak istenen düşüncenin gerçekte bir karşılığı var, düşüncenin atfedildiği kutununsa yok. Herhangi bir kutu aynı şeyi anlatabilir. Sendeki kutunun oysa bunu anlatmaktan başka hiçbir rolü yok. Onu özelmiş gibi düşünmen... Kimsenin sahip olmadığı bir şeye sahip olduğunu düşünmen... Kutu sana özel olursa bir ayrıcalık elde etmiş oluyorsun çünkü. Ayrıcalıklı bir şeye sahip olmak insana her zaman coşku verir. Gerçekte karşılığı yoksa ama bu coşku seni yanıltır. Üzüntülü bir duygunun yerini coşkulu bir duygunun almasıyla duygularını değiştirmiş olmuyorsun ama. Duyguları değiştiremezsin Sarı Kız. Onlar gene seni bulurlar. Fakat duygulara yol açan şartları, davranışları değiştirebilirsin. O zaman değişir duygular; şartları değiştirmeye başladın mı, davranışlarını değiştirmeye başladın mı değişir. Ancak o zaman kötünün yerini iyisi alır. O da emekle, çabayla!”

Babasına baktı Sarı Kız. Üniforması ne kadar da yakışmıştı, ne kadar da sevimli gözüküyordu.

Babası güldü:

“Eh!.. Madem söylenecek söylenmiştir. Hiç durma atla öyleyse!”

Sarı Kız o dakikadan sonra babasını öptü, atına atladı; Sarı Kız’ın bindiğini hisseden atın adaleleri yay gibi gerildi önce; Sarı Kız atını dehleyiverdi. Ve İrade ok gibi ileriye fırladı. Sarı Kız babasının dediği gibi tüm dikkatini atının hızına ve uçurumun kenarına geldiğinde onu atlatacağı âna vermişti.

Ve o an geldiğinde:

“Hadi benim Sarı Kızım! Yolun açık olsun!” dedi baba arkasından.

Ve at, üstünde Sarı Kız’la birlikte boşluğa uçtu. Atı ve Sarı Kızı havada asılı gören baba bir ân için onların hep boşlukta kalacağını sanıp heyecanlandı. Sonra süzüldü Sarı Kız’la atı... Baba gözlerini kapayacaktı neredeyse. Ona sonsuza kadar sürecek gibi gelen bir zaman dilimi içinde önce havaya yükseldiler, sonra...

Yoksa?..

Kapadı baba gözlerini...

Açtığında Sarı Kız’ın atının ön ayaklarının karşı toprağa bastığına, o soylu ama geçmişiyle bir o kadar da vahşi atın son bir gayretle arka ayaklarını da toprağa çektiğine tanık oldu. Sonra toparladı kendisini at ve vakarla olduğu yerde başını yukarı kaldırıp kişnedi.

Sarı Kız dönüp babasına baktı başarmanın onuruyla ve biraz da hüzünle. Babası geride kaldı diyeydi hüznü.

Babası karşı kıyıdan sesleniyordu ona. Rüzgâr ters yönde esmiyordu da babasının ne dediğini duyabildi Sarı Kız.

“Gittiğin yerde ben torunlarımı parka götürüyor olacağım hiç merak etme!” diyordu babası.

DÖN DOLAN KÖYÜ’YLE
DOĞRU YÖNTEMLER KÖYÜ

Sarı Kız atını doldurdu. Hafiflediğinden atı daha bir hızlı gider olmuştu. Uçurumun öte tarafındayken yakın gibi gözüken köyün yolları uzadıkça uzadı. Böyledir işte, denizdesindir, kara gözükür karşıdan; git git bitmez! Buna da razıydı Sarı Kız! Eğer karşısına koca bir dağ çıkmasaydı. Atını önce bir durdurdu, gemini çekince at ön ayaklarını havaya kaldırdı, tozuttu yeri. Artık sona geldiğini sandığı anda masalcı yazarlar neden böylesine büyük bir dağ çıkarır insanın karşısına? Bir anda her şey büyür de büyür. Birden ne varsa elinde kaybedeceğini sanır. Yoksa yanılgı mıdır bütün başından geçenler? O kadar yol kat etmiş olması, onca emek, yanılgı mıdır hepsi? Başladığı yere geri mi dönecektir yoksa? Bilmez ki her şeye rağmen uçurumu geçmiştir artık. Bilmez ki durduğu yer başladığı yer değildir. Yoksa ipi göğüslemek üzereyken o koca dağı kendi yaratmış olmasın?

Kitap olsaydı?.. Bilge Dede’nin kitabı?.. Kitap? Eliyle çantasını yoklayıp şişkinlik aradı. Geride bırakmış olmasın?.. At gittikçe sabırsızlanıyordu, huysuzluk ediyordu ileri atılmak için. Sanki Sarı Kız’ın gördüğü dağı o görmemiş gibiydi. Okşayıp sakinleştirdi onu. Böyledir işte! Onları suçladıkça başkaldırırlar insana, şahlanırlar! Onları zaman zaman sakinleştirmek, yatıştırmak gerekir baş etmek için. Ne zaman ki atını yatıştırabildi; o zaman eli çantasının içine uzandı ve kitabı aldı. Kitabın dağlar bölümünü açtı. Bulduğu satırlarda şunlar yazıyordu:

“Sen istemesen de yaşanılan gerçekliğin içindesin! Yalnız unutma ki bir de senin yarattığın gerçeklik var. Her zaman önüne bir engel, koca bir dağ çıkabilir. Aynı zamanda unutma ki o engellerin, dağların sureti insanın kendi içinde de vardır. Birincisinde, yani dışındaki gerçeklik söz konusu olduğunda onun kurallarını bilmen ve ona göre hareket etmen gerekir. Kurallarını bil ki yolunda tökezlemeyesin! Dikenlerini tanı ki canını acıtmasınlar. Bil ki öyle ilerle! Ve asla yılma! İkincisine gelince, ikinci dağ en aşılmaz olanı, en moral bozanıdır. Belki de bu kanıdır onu o kadar yüksek ve sarp yapan. Bazen hiç beklemediği bir anda çıkar insanın karşısına. Bazen işte böyle sona geldiğini sanırken... Onu kendin yarattığın için seni tanır, ve nasıl gözünü korkutacağını iyi bilir senin. İşte bu kadar beceriklidir insan kendi dağını yaratmada! Bilhassa artık sona geldiğini sanıp rahatladığı bir anda karşısına çıkan ufacık bir şey birden bire gözünde her şeyi büyütüverir. İpi göğüslemeden, nasıl olsa az kaldı diye düştüğü rahatlık en zayıf anlarından biridir. Ancak en usta biniciler haberlidir bundan. Ancak usta biniciler en hızlı koşulması gereken ânın yarışın son saniyeleri olduğunu bilirler. O an hedeflerine ulaşmaktan başka hiçbir şey düşünmedikleri andır. Kazanıp kazanmayacaklarının yorumunu yapmak bile gereksiz vakit kaybettirir o saniyelerde.

Oysa böyle bir dağın arkasında olağanüstü güzellikler vardır. İşte bu dağı sadece gerçeklerle yetinen insanlar bir türlü aşamaz, orada takılır kalırlar. Onları aşabilenler, gerçeklerin kurallarını bilenler, bilerek ilerleyen ama dağı aşmak için de hayalleri olan insanlardır.”

Kapattı kitabı ve atını daha fazla bekletmedi. At dolu dizgin dağa koştu. Bir de baktı ki dağ falan yokmuş! İşte o zaman uçurumun beri tarafından gördüğü İmgeler Sultanı’nın bahsettiği köye giden yolları, yol ayrımını, yolların başındaki tabelaları seçti. “Düşünmeye bile vaktim yok madem, uçurumun öte tarafındayken yeterince vakit kaybettim zaten, hadi atım götür beni bir an evvel o köye! İmgeler Sultanı beni bekliyor olmalı!”

Tam atını doldurmuşken bir çocuk fırlamasın mı önüne; neredeyse atın ayakları altında kalacaktı. Sarı Kız zor durdurdu atını.

“Canına mı susadın çocuk? Son hızla giden atın önüne böyle çıkılır mı hiç?”

Çocuk çocuktu işte; başına gelecek olanı bilse büyük olurdu zaten! Ya çoğu büyüklerin de ondan farklı olmayışına ne demeli? Neyse bizim işimiz değil şimdi her konuda fikir yürütmek! Son saniyelerdeyken dedenin kitabı haklı çıkar sonra!

Çocuk, Sarı Kız’ın onu azarlamasına aldırmadan kendi bildiğini okudu ve atın önünden çekilmeden Sonuçlar Köyü’ne hangi yoldan gidileceğini sordu.

“Görmüyor musun çocuk! İşte önündeki tabelada yazıyor! Çekil önümden, çekil ve zaman kaybettirme bana bir de şimdi!”

O kadar acelesi vardı ki Sarı Kız’ın, çocuk kendisini yana atar atmaz atını sürdü; oysa çocuk hâlâ bağırıyordu arkasından.

“Bu ne diye bağırıyor ki yine?”

Bu yarışı mutlaka kazanmalıydı. Bunun için de artık o saatten sonra durmanın hiç sırası değildi.

“Sakın çocuk annesini kaybetmiş olmasın?”

İşte Sarı Kız bu soruya dayanamazdı. “Varsın,” dedi “yarış bir kenarda dursun.” Atının dizginlerini aşağı çekti. Kan ter içindeki at da şaşırmıştı. Bir git, bir dur! Ne var ki binicisinin bir dediğini iki etmezdi o; yeter ki usta olsun!

Çocuk bir taşa oturmuş, sanki onun geri döneceğini bilir gibi telaşsız yerdeki çakıl taşlarıyla oynuyordu. ‘Sakın benimle de oynuyor olmasın!’ diye düşündü Sarı Kız.

“Söyle bakalım çocuk! Derdin nedir? Annen seni terk mi etti yoksa?”

“Yo...” dedi çocuk.

“Yok da beni niye yolumdan alıkoydun? Bilmez misin ki insanın yarışın bitiminde kaybettiği saniyeler asla geri gelmez! Yufka ve hafif yüreğim olmasa, sen ağırlaştırmasan onu dönmezdim geri, ama...”

Tam o sırada bir dede tarladan doğru elinde bir değnek koşarak geldi. Koşarken elindeki değneği sallıyordu bir taraftan da:

“Seni hınzır velet seni, bir temiz sopa atayım da sana giden yolcunun önünü kesmek nasıl olurmuş gör!” diye bağırıyordu.”

Çocuk dedeyi elinde sopa görür de artık orada durur mu? Tabanları yağlayıp çoktan uzaklaşmıştı. Dede nefes nefeseydi Sarı Kız’ın yanına geldiğinde.

“Sen benim torunumun kusuruna bakma kızım!” dedi.

“Yok be dede! Ne bakacağım? Atın ayaklarının altına kendini atmasın, bunu öğretin yeter! Benim kusura baktığım falan yok. Ne var ki bir yarıştayım ve acelem var! Bir an önce Sonuçlar Köyü’ne varmalıyım. Kusura bakma dede, ve hoşça kal!”

Tam Sarı Kız atını sürmek üzereyken, hatta sürmüşken bu kez dede durdurdu onu.

“Hoppala?.. Çattık!” dedi Sarı Kız.

“Dedecim, yoksa sen de mi torunun gibi Sonuçlar Köyü’ne giden yolu soruyorsun. Eğer soruyorsan bak, şu tabela! Yani benim gittiğim yönü gösteren tabela!”

“İyi ama kızım, ben yıllardır bu yoldan giderim, yaşlıysam da bunamadım, hatırladığım kadarıyla Sonuçlar Köyü senin gittiğin tarafta olmamalıydı.”

“?..”

O sırada yanlarına köyün kadınlarından biri geldi. O da dedi ki:

“Dedenin söylediği doğru! Biri bu tabelaları değiştirmiş. Senin gittiğin yer Sonuçlar Köyü’ne gitmez. Sen başka köye gitmek istiyorsan diyeceğimiz bir şey yok! Hiç değilse bilerek git!”

Sarı Kız ne diyeceğini şaşırmıştı. Yarışın son saniyelerinde kaybettiği zamana mı yansın, yoksa dedeye mi inansın? Şaşkınlığından kurtulmak için atından indi, dedenin ve kadının yüzüne bakarak bir daha sordu:

“Şimdi siz doğru mu söylüyorsunuz. Yani biri bu tabelaları değiştirmiş olabilir mi?”

Sorar sormaz da “hayır!” diye mırıldandı: “Benden önce geçmiş olamaz!”

Buna rağmen (biraz da inanmak istemediğinden) aklına geleni dedeyle kadına sormadı.

“İster inan, ister inanma kızım!” dedi dede. “Güzel keyfin bilir.”

Böyle söyledikten sonra dede köyün kadınına döndü:

“Hadi kocakarı düş önüme, biz köye varana kadar akşam olur.”

Sarı Kız dedeyle kadının gerçekten gittiklerini görünce arkalarından seslendi.

“Dede, yani şimdi ben öbür tarafa ‘Doğru Yöntemler Köyü’ yazan tarafa mı gideceğim?”

“Evet kızım, o tarafa! Hadi yolun açık olsun!”

Dede böyle dedi, Sarı Kız atına atladığı gibi ‘Sonuçlar Köyü’ yerine ‘Doğru Yöntemler Köyü’ yazan yola girdi. Dedeyle kadın, Sarı Kız atıyla gözden kayboluncaya kadar arkalarından baktılar. Sarı Kız iyice gözden kaybolduktan sonra köyün kadını:

“İhtiyar! Kız gittiğine göre al yerden de asıl tabelaları koy artık yerine!”

Dede, yerde iki tabelayı aldı ve yerlerine dikti. Böylece Sonuçlar Köyü Dön Dolan Köyü oldu, Doğru Yöntemler Köyü tabelasına ise Sonuçlar Köyü eklendi.

“Çocuk gibisin!” dedi köyün kadını ihtiyara. “Aynen şu torunun gibi yoldan geçenlerle oyun oynuyorsun. Tabelaları değiştirmeseydin, aklı sıra kurnazlıkta senden aşağı kalmayan ‘katırın üstündeki’, senin değiştirdiğinden habersiz ‘Dön Dolan Köyü’nün’ yoluna girmeyecekti.

Gelelim bizim maceramızın sonuna. Öyküye daha fazla devam edip ne okurun sabrını sınayalım ne de Sarı Kız’ı ve de atını daha fazla yoralım. Zaten İmgeler Sultanı’nın bize tanıdığı süre de dolmak üzere.

SONUÇLAR KÖYÜ

Derken efendim, öykü bu ya, Sarı Kız atıyla Sonuçlar Köyü’ne‘Dön Dolan Köyü’nde hâlâ dönmekte olan katırdan önce varmayı başarmıştı. Demek oluyor ki katırın üstündeki yarışı kaybetmişti. Sarı Kız, yarışı kazanmış ama, sizin ve bizim önceden öngördüğümüz acı gerçekle karşı karşıya kalmıştı. Çünkü yarışı kazanmakla erkeği de yendiği için yarışın paradoksundan kaçamaz olmuştu. Ee, peki Sarı Kız bundan böyle ne yapacaktı? Vallahi biz bunu bilemeyiz. İmgeler Sultanı bilse de bize söylemez. Peki o nerede? Niye ortalarda yok? Yarışın sonunda kazananı Sonuçlar Köyü’nde karşılayacağını söylememiş miydi? Yarışı kazananın sevgiliyi de yok edeceğini niye saklamıştı Sarı Kız’dan? Hadi diyelim bu sevgili için, katırdaki için böyle istedi; ancak bu paradoks her seferinde karşısına çıkmayacak mıydı Sarı Kız’ın? Çıkarsa ne olacaktı?

Oturdu yere biçare Sarı Kız. Başını ellerinin arasına alıp düşünmeye başladı. Aslında kara kara düşünmek pek hoşuna gitmiyordu artık. Öykü ona ille de kendisiyle uğraşmaması gerektiğini, başkalarıyla da ilgilenmesini, çevresine bakmasını öğretmişti ya; Sarı Kız’da kaldırdı başını. Atından başka hiç kimse yoktu çevresinde. Ne Katır vardı ne İmgeler Sultanı. İmgeler Sultanı’nın sözünde durmamış olabileceğine inanmak istemedi. Mutlaka önemli bir işi çıkmıştır diye düşündü. Çevresine bakmayı artık öğrenmiş Sarı Kız’ın bakışları ona yarışı kazandırmış olan atına takıldı. Atçık terden sırılsıklamdı. Kolay değil tabii; Sarı Kız’a yarışı kazandırayım diye alabildiğine koşmuştu. Amacına ulaşmak için hep böyle yapardı ve sonunda girdiği yarışı kazanırdı Sarı Kız. Çok mu yüklenmişti acaba atına? Okuldayken erkek arkadaşları olmuş, onların eksik yanlarını yüzlerine vurmamış, ama onların öyle de olmalarını istememişti. İçlerinden huy olarak güzelleri yok değildi. Ah eksik yanları olmasa ne olurdu? Gerçi atının da, kendinin de eksik yanları vardı. Ama atını eğittiği gibi onları da eğitemezdi ya? Ne diyecekti yani onlara? Sizin şu yanınız eksik, şu yanınız gelişmesi lazım, falan filan... Onların da öyküler okumasını isteyemezdi ya!.. At değildi ki onlar, dizginlerini çektiğin zaman istediğin yere gitsin!

Ama, biraz akıllanmıştı şimdi. Şu katırın yarışı kaybettiğine hayıflanmıyordu herhalde! “Ah!” dedi, “akılsız başım! Yeter ki iyi huylu olsun, biraz da güzel; bir şeyler gelsin elinden, biraz da gelişmeye açık olsun, yanlış yanlarını düzeltmeyi istesin yani; başka da bir şey istemem hani!”

Ben de böyle birini bulduğumda yarışıp, rakip olup yok etmeyeyim onu. Bu bana ders olsun!”

Ne istediğini bilenlerde olduğu gibi karamsarlığından kurtuldu. Kendi ile uğraşmaktan vazgeçmişti artık. Kalktı ayağa! Zavallı at terden çok kötü durumda gözüküyordu. Birden aklına ne zamandır çantasında tutuyor olduğu kapıdaki çocuktan aldığı kâğıt mendiller geldi. Alelacele hepsini çantasından çıkarıp atının terini silmeye koyuldu. Özene bezene, onu okşayarak sildi terini. Silerken de hep tatlı sözler söylüyordu ona.

O sırada beklenmedik bir şey oldu; Sarı Kız atının terini silerken masallardaki kahramanların başına gelen onun da başına gelmesin mi? Ortalığı bir sis perdesi kapladı. Doru at yakışıklı bir delikanlıya dönüşüverdi. At mı delikanlıya dönüştü, yoksa ordaydı da birdenbire peydahlanan sisin içinden mi çıkıverdi; anlayamadı Sarı Kız. Bu öyle bir delikanlı idi ki Sarı Kız’ı, (ona) hem yarışı kazandıracak kadar sevmiş, hem de (ona) kendisini kaybettirmeyecek kadar gönlünü kazanmıştı. Babasının bahsettiği, ona atını getiren delikanlı olmalıydı bu. Burada olup Sarı Kız’ın gelmesini beklediğine göre yarışı kazanmak onun hakkıydı. Önceden geldiği halde yine de ortaya Sarı Kız’dan önce çıkmamıştı. Ne var ki gözlerindeki maskeden yüzünü tam seçemiyordu delikanlının. Elini yüzüne uzattı; maskesini çıkaracaktı, onun kim olduğunu öğrenecekti...

İşte tam o sırada ortaya çıkan yazar kız, dizginlerinden tuttuğu beyaz atı getirdi yanı başlarına. Mutluluktan adeta uçan Sarı Kız onu görünce İmgeler Sultanı’nın ne zaman geleceğini sordu. “O masallardadır,” dedi yazar kız. “Fakat o herkese kaleminin ucu kadar, sazın teli kadar yakındır.”

“Ben görmüştüm ama onu?”

“Doğru, fakat senin masaldan ayrılma zamanın geldi artık.”

“Öyle mi?”

Maskeyi çıkarabilirdi neredeyse. Yazar kız elini tutmasa!

“Dinle Sarı Kız! Masal öykünün içindeki süren doldu. Delikanlının kim olduğunu bundan böyle ancak gerçek yaşamın içinde öğrenebilirsin.”

“Ama...”

İmgeler Sultanının etki alanı burada bitiyor ne yazık ki; benim de!..

HAVVA ANA

Sarı Kız D.B.M’inden ayrılmadan her sabah birlikte olduğu yaşlı teyzeye teşekkür etmek istedi. Nedense yaşlı teyzeyi son zamanlarda görmez olmuştu. İlk rastladığı görevliye yaşlı teyzeyi sordu; niçin aradığını sorduklarında, “ona hoşçakal demek ve dostluğundan ötürü teşekkür etmek istiyordum,” yanıtını verdi. Görevli ona yaşlı teyzenin tedavi için gelen biri olmadığını, onun aslında sağlık merkezinin bir personeli olduğunu, görev icabı başka yerdeki Davranış Merkezi’ne gittiğini söyledi.

“Torunu vardı onun, kapıdaydı hani, mendil satan çocuk?..”

“?”

“Burada her şey ne tuhaf ve de ne hoş!” diye gülüp kendi kendine konuşarak yoluna gitmekteyken aynı görevli yetişip durdurdu onu.

“Bir dakika küçük hanım. Bir şey unuttum. Yaşlı teyzenin size vermemi istediği bir mektubu vardı.”

Ve uzattı Sarı Kız’a mektubu.

Sarı Kız aldı eline, katlayıp cebine koydu. Bir de ayrılmadan önce adama, teyzenin adını sordu.

“Teyzeye Havva Ana derler bizim burada!” diye yanıt verdi görevli. “Yolunuz açık olsun! Yolunuz düşerse bir gün gene buyurun, bu kez kahvemizi için!”

Sarı Kız bulduğu bir kanepeye oturdu ve heyecanla mektubu açtı.

Yaşlı teyze mektubunda şunları yazmıştı:

“Unutma kızım. Eğer gerekli sabrı gösterirsen sevdiğin insan gerçek bir sevgiliye dönüşebilir. Burada önemli olan iki şey vardır. Birincisi, onu dönüştürmedeki başarın senin kendini ne kadar dönüştürebildiğine bağlıdır. Bu, işin seninle ilgili olan yönüdür. Kendini ne kadar keşfedersen, iyi yönde değişmeyi ne kadar arzularsan; yani uygulamada ne kadar usta bir binici olmayı başarabilirsen... İkincisi: (ki ikincisi onun niyeti ile ilgilidir) Karşındakinin ne kadar zamanda usta bir binici olma becerisi göstereceğine bağlıdır. Yani güdülerini kontrol etmeyi ne kadar sürede başarabilecektir? Zaaflarını ne kadar sürede aşabilecektir? Başardığını nasıl koruyabilecektir? Bu kısa da olabilir, bir ömür boyu da sürebilir. Eğer karşındaki iradesini ortaya koyarsa işin daha kolaydır; çünkü niyet eden süreyi kısaltır. Başta buna dikkat et! Eğer gerçekleştirecek kadar istek duymazsa, niyeti yok demektir ki, o zaman işin biraz zor kızım. Önemli olan niyettir unutma!

GERÇEK HAYAT KÖYÜ

Sarı Kız, sanki bir rüyadan uyanmışçasına, sanki bir kitaptan başını kaldırmışçasına; masaldaki yarış kazanmış kızla aynı kişi midir bilinmez ama, rüyasının heyecanıyla yanakları al al olmuş, ne düşündeki altınları ne de yarışta olgunlaşmış bir Sarı Kızı yaşam tarafına beraberinde geçirememiş olsa bile, hiç değilse kendiyle birlikte gördüklerini belleğinin heybesinde geçirmiş olmaktan memnun Davranış Bilgileri Merkezi’nin kapısından Gerçek Hayat Köyü’ne adım attı.

Birazdan kitabı kapatacak olan sizin gibi...

Masaldaki Sarı Kız kadar olgunlaşmış sayılmayabilirdi; belki gerçek bir uçurumdan hiç atlamamış olabilirdi; ne var ki rüyasında ne görmüşse hepsini belleğinin heybesinde bu tarafa geçirebilmişti ya, bunun anlamı Sarı Kız ne biliyorsa o da biliyor demekti.

Kitabı elinde tutan sizin gibi...

Geriye, öğrendiklerini hayatın içinde uygulamak kalıyordu. Bir de çok merak ediyordu o delikanlının kim olduğunu...