Semih Hiçyılmaz

Soygun Rüşvet Cinayet

İşte Derin Devlet

Araştırılamayan
“Meclis Araştırma Komisyonu Raporları”

Güncel

Evrensel Basım Yayın - 357

Soygun Rüşvet Cinayet İşte Derin Devlet

Araştırılamayan “Meclis Araştırma Komisyonu Raporları”

Semih Hiçyılmaz

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Bahar Eroğlu

Kapak Görseli: Inge Morath

Birinci Basım Temmuz 2008

İkinci Basım Ocak 2009

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Bulvarı Kamer Hatun Mah. Alhatun Sk. No: 27 Beyoğlu / İstanbul

Tel: 0212 361 09 07 (pbx) - Faks: 0212 361 09 04

web: www.evrenselbasim.com

e.posta: bilgi@evrenselbasim.com

Soygun Rüşvet Cinayet

İşte Derin Devlet

Araştırılamayan
“Meclis Araştırma Komisyonu Raporları”

Memet Kılınçaslan’a

ÖNSÖZ

Semih Hiçyılmaz üçüncü kitabında da devletin derin ilişkilerini gözler önüne sermeye devam ediyor. Kitaptaki bazı bilgileri daha önce bir kitapta ya da gazetede okumuş olabiliriz. Ya da dost sohbetlerinde hayretle öğrenmiş olabiliriz. Fakat, bu kitapta bildiklerimizi bir bütünün parçaları olarak yeniden değerlendirme olanağı buluyoruz. Hiç bilmediğimiz ve duymadığımız bilgiler ile önceden bildiklerimiz aynı kadraj içinde birleşince fotoğrafı anlamak daha kolaylaşıyor.

Kitap, Susurluk, Ergenekon vb. gibi güncel bir “çete”nin irdelenmesi ve onun üzerinden sonuçlara ulaşılması biçiminde ele almıyor derin ilişkileri. Kitapta Türkiye’nin son kırk yılı mercek altına alınıyor. Pek çok tanıdık isme rastlıyoruz kitapta. Son kırk yılın tanınmış hemen hemen bütün isimlerine. Cumhurbaşkanlarından mafya tetikçilerine kadar bildik isimlere. Demirel, Evren, Çiller, Mehmet Ağar, Çatlı, Baybaşin, Horzum, Emin Alpkaya, Özal, Sabancı, Cem Ersever, Veli Küçük vb. kitapta karşımıza çıkan isimler. Lockheed rüşvet skandalı, hayali ihracat olayları, faili meçhul cinayetler, uyuşturucu ticareti, Susurluk çetesi, kontrgerilla, darbeler ve darbeci generaller bir pazılın parçaları gibi birleştirilip, bütünün gösterilmesi başarılıyor. İstihbarat servislerinin elemanları, güvenlik ve yargı içindeki kimi isimler, işadamları, kimi emekli ve muazzaf generaller, üst düzeydeki bazı hükümet ve devlet yetkilileri, uyuşturucu kaçakçıları, mafya babaları; ve bütün bu aktörlerin birbirleri ile ilişkileri, çatışmaları gözler önüne seriliyor.

Hiçyılmaz’ın kitabını okuyunca; “çete”, “kontrgerilla”, “Özel Harp Dairesi”, “JİTEM”, “Susurluk çetesi” vb. isimlerle adlandırılan örgütlerin ve diğerlerinin; aslında yozlaşmış, denetimden çıkmış, yasadışı suç örgütleri olmadığını, fakat tam tersine disiplinli, örgütlü, hiyerarşik bir yapıya sahip temel yönetim aygıtları olduğunu anlıyoruz. Yönetenler kendilerini yasalar ile sınırlamıyor. Her zaman yasadışı bir örgütlenme içindeler. Bu örgüte bütçeden açıktan para aktaramıyorlar. Bazen ABD’den finanse ediyorlar bu örgütü, bazen örtülü ödenekten. Çoğu zaman da örgütün masraflarını karşılamak için patronlardan para topluyorlar, kaçakçılık ve uyuşturucu kaçakçılığını yönetiyorlar, rüşvet ve şantajı kullanıyorlar. Bazı işlerini mafya ya da paramiliter faşist örgütlere yaptırıyorlar. Taşeron kullanıyorlar. Yasadışı örgütü yönetenler ve bu örgütün içinde yer alanlar kendilerini de düşünüyor. Bal tutan parmağını yalar düsturuna uygun davranarak, kendileri için de “dünyalık” yapıyorlar. İç ilişkilerinde yazılı olmayan kurallar var. Zaman zaman birbirleriyle dalaşıyorlar. Birileri diğerlerini tasfiye ediyor.

Söz konusu yasadışı örgüt ya da faaliyetler sık sık açığa çıkıyor. Fakat, kimse bunlara dokunamıyor. Haklarında TBMM Araştırma Komisyonlarınca soruşturmalar yürütülüyor, savcılar cezai kovuşturmalar yapıyor. Fakat, cezalandırılmıyorlar ya da cezalandırılamıyorlar. Başka çaresi kalmadığında bazen alt düzeyde elamanlardan birkaçı harcanıyor. Ya da gözlerden uzak bir yerlere gönderiliyor. Fakat, şefleri âdeta dokunulmazlığa sahip.

Aynı konuda yazılmış benzer kitaplardan farklı olarak, Hiçyılmaz kitabında, bu ilişkilerin devletin yozlaşması ile ortaya çıkmış ilişkiler olmadığını, tam tersine mevcut devlet yönetiminin iki yüzünden biri, görülmeyen yüzü olduğunu anlatıyor bize. Evet, NATO’ya girilmesinden sonra, NATO’ya bağlı ve komünizm ile mücadele amaçlı bir kontrgerilla örgütü oluşturuluyor ama, bizde NATO’dan önce de böyle bir örgüt mevcut. SSCB’nin dağılması ertesinde NATO’ya bağlı diğer devletlerde kontrgerilla örgütünün dağıtılmasından sonra da bizde devletin gizli aygıtı varlığını koruyor. Muhtemelen bütün burjuva iktidarlarında benzer devlet aygıtı mevcut. Bu aygıt esas olarak işçi sınıfı ve diğer ezilenlerin iktidar mücadelesini bastırmak için oluşturulmuş. Hiçyılmaz, somut olgulardan çıkarak ve çok sayıda örneklerle kanıtlayarak burjuva devlet aygıtını Marksist bir yaklaşımla anlatıyor kitabında.

Postmodern darbelerin, e-muhtıraların, yargı darbelerinin tartışıldığı bugünlerde, kitabın okunması, tartışılan konuların daha kolay anlaşılmasına da yardımcı oluyor.

Hiçyılmaz’ın kitabı kütüphanemizde her zaman bakacağımız bir başvuru kitabı olarak yerini alacak. Ellerine sağlık Hiçyılmaz.

Kamil Tekin Sürek

Zaman aralığı günün ihtiyaçlarına göre değişse de birkaç yılda bir yapılan seçimlerin ardından yaşamaya alışık olduğumuz tartışmalar ve gelişmeler vardır. Bunlardan bir tanesi de yeni gelen hükümetlerin öncekileri kötüleyerek, onların ülkeyi mahvettiklerini, bu nedenle de enkaz devraldıklarını, oysa kendilerinin yepyeni bir başlangıç yapacaklarını açıklamalarıdır. ‘Biz onlara benzemeyiz’ diye başlayan açıklamaların ardından gelen süreçte ise değişenin yalnızca partinin ismi, politikacıların kimlikleri olduğu görülür. Kendine yakın yeni kadroların da katıldığı bu süreçte hortumlama, soygun, yağma ve rant elde etme bütün hızıyla sürüp gider. Çoğu kez de gelen gideni aratır.

Yeni gelen hükümetler, öncekiler hem politik hasımları olduğundan onları yıpratmak için hem de kendi yaptıklarının göze batmaması ve kendilerinin ne denli yolsuzluk ve hortumlamalara karşı olduklarını göstermek için önceki dönem hakkında araştırmalara, incelemelere girişirler. Birbirlerinden nitelik olarak farklı olmadıkları, her giden hükümetin ardından yeni gelenin açtığı yolsuzluk araştırma dosyalarının hiç bitmemesinden, çarkın işleyişinde özde bir değişiklik olmadığından kolaylıkla anlaşılabilmektedir. Herhangi bir hükümetin başbakanı, bakanı ya da yüksek bürokratı hakkında araştırılan bir iddianın olmadığı dönem yoktur.

Bu araştırmaların ne denli ciddiye alındığını göstermek için de en yüce makam tarafından bizzat araştırma yapılır. Her dönem Meclis Araştırma Komisyonu kurulur. Önce komisyon üyeleri büyük bir ciddiyetle basının karşısına geçerler ve kendilerinin tarihte bir ilki yazacaklarını büyük iddialarla beyan ederler. Sonra önemli isimler komisyon karşısına çağrılır, dinlenir, deliller titizlikle toplanır. Arada sırada da basına verilen demeçlerle araştırmaların gidişatı hakkında bilgi verilir. Çok önemli bulgulara ulaşılmıştır, yolsuzluk umulandan da büyüktür, tahmin edilemeyecek isimler işin içindedir, birkaç aya kadar ülke tarihinin en büyük yolsuzluğu açığa çıkacaktır, buradan kalkarak geriye doğru tarihte ne kadar yolsuzluk varsa hepsi çözümlenecektir, yetim hakkı yiyenlerin hesabı görülecektir...

Herkes soluklarını kesip beklemektedir. Bu kez gerçekten de oluyor mu ne diye. Gel zaman git zaman demeçlerle fazlaca ilgilenen kalmaz. Gelişmeler rutin açıklamalara dönüşür. Dahası tarihin en büyük yolsuzluğu olduğu iddia edilen araştırmaya rahmet okutacak büyüklükte yeni yolsuzluklarla toplum çalkalanmaya başlar. Zaten araştırma komisyonuna Meclis tarafından verilen süre dolmak üzeredir. Komisyon üyeleri ‘Ah, biraz daha zamanımız olsa da tüm gerçekleri ortaya çıkarabilsek’ demeye başlar. Ancak zaman su gibi akıp gitmektedir. Verilen zaman dolar ve araştırma dosyaları Meclis arşivindeki tozlu raflara kaldırılırlar. Daha önceden oraya konmuş olan araştırma dosyaları biraz daha sıkıştırılır ve yeni gelen dosyalara yer açılır.

Araştırmanın zamanından önce bitmesi gibi bir risk fazlaca önem taşımamaktadır. Ne de olsa hakkında araştırma yapılanların çoğunun dokunulmazlık gibi bir zırhı bulunmaktadır. Bundan dolayı yargı önüne gitmelerinin pek fazla olanağı yoktur. Ola ki Meclis tarafından Yüce Divan’a sevk edilmeleri gibi bir istem varsa, farklı farklı partilerin milletvekilleri birbirlerine destek olarak tarihe kötü bir örnek olacak böylesi bir gelişmenin önüne geçerler. ‘Bugün sana yarın bana’ diye düşünerek dayanışmanın en güzel örneklerini sergilerler. Birbirlerine atıp tutmaları, kamuoyu önünde diğerinin yolsuzlukları hakkında verilen demeçler demokratik yaşamın bir gereği olup bunun ötesinde fazlaca bir anlam taşımazlar. Zaten çok canı sıkılan gidip ifade bile vermez, kimse de bir şey diyemez.

Meclis tarafından araştırılanlar yalnızca para pul gibi dünyalık meseleler değildir elbette. Zamanında kamuoyunun kafasını bulandıran, şüphe ile bakılan, hakkında şaibeler olan her konu araştırma yapılmak üzere Meclis tarafından ele alınır. Öyle değil mi, ne de olsa onlar toplumun seçilmiş temsilcileridir ve onlar halkın duygu ve düşüncelerini Meclis çatısı altına taşıyan şahsiyetlerdir. Çoğu, seçim zamanı anılan konuları aydınlatmak için bizzat nutuk bile atmıştır seçim meydanlarında. Belki de oyların bir kısmını bu vaadler sonucu almışlardır. Öyleyse başa geldikten sonra şaibeli konular hakkında araştırmalar yapmaktan başka çare yoktur. Hem yapılan araştırmaların toplumun kafasındaki soru işaretlerini ve bu konu hakkında daha fazla kafa yormasını engellemek gibi bir hizmeti de bulunmaktadır. İşte gerekli araştırmalar yapılmaktadır, bundan sonra bu konuyu kurcalamanın pek bir anlamı kalmamıştır.

Yolsuzlukların, hortumlamaların yanı sıra cinayetler, gizli operasyonlar gibi polisiye konular da bazen araştırma komisyonlarının konuları haline gelebilmektedir. Ne de olsa mevcut düzende onlar hakkında da araştırma yapılması gereken bolca örnek bulunmaktadır.

Meclis her konuda araştırma yapmaya yetkilidir. O araştırma yapmayacak da kim yapacaktır? Meclis’in araştırma yapmasını engellemek mümkün müdür? Meclis’in üzerinde güç var mıdır? Demokrasi demek her sorunun üzerine gidilmesi, her şeyin araştırılması demek değil midir?

Yok, o kadar da değil işte. Meclis her şeyi araştırabilir ama iki şey hariç. Bunlar yasalarla belirlenmiştir. İki konu hariç her şey araştırılabilir, demokrasi bunlar hariç sonuna kadar işletilebilir. Bu iki konu yasalarda ‘ticari sır ve devlet sırrı’ olarak belirtilmiştir. Bunlar dışında her şeyi araştırabilirsiniz. Ticari sır ve devlet sırrı dedikten sonra geriye bir şey kalmıyor mu? Olur o kadar. Demokrasinin de bir sınırı vardır elbette.

Bu kitapta Meclis’in çeşitli dönemlerinde gündeme gelen bazı araştırma konularını ele almaya çalıştık. Araştırma komisyonlarının hazırladığı raporların içinde yazılanları, bunların birbirleriyle bağlantılarını, kimi araştırma komisyonlarının nasıl engellendiğini, gerçeklerin saklanması yönündeki çabaları ve araştırma komisyonu raporlarının başlarına gelenleri.

Övünülen demokrasinin şeffaflığının ötesinde bazı güçler, kimi örgütlenmeler, yasaların ötesinde sürdürülen faaliyetler bu araştırma komisyonlarının satır aralarında açıkça gözükmekte. Daha da ilginci başlıklar ve araştırma konuları değişse de kimi örgütlenmelerin ve devletin işleyişinin bir başka yüzünün asla değişmediği. Mevcut sistemi sürdürebilmek ve korumak için her yol ve yöntemin mübah olduğu gerçeği bu araştırma komisyonu raporlarında ortaya çıkmakta.

Yapılan araştırmaların hemen hiçbirinden sonuç alınamamış olması, yolsuzlukların ve çetelerin bu yolla araştırılmasıyla bir sonuç elde edilemeyeceğinin bir kanıtı gibi. Bu kitapta sınırlı sayıda örneklerini ele almaya çalışacağımız konuların kat kat üstünde araştırılacak konu bulunmakta. Bunlar elbette araştırılacak ve tüm gerçekler gün ışığına çıkacak, ama bugün araştırma yapıyor gözükenlerle ve mevcut işleyişle değil. Bu konuların araştırılmasının ancak bu pis ilişkilere bulaşmamış kesimler tarafından yapılacağı açıktır. Bu araştırmaları ancak boğazından haram lokma geçmemiş, alınteri dökerek, emeğiyle geçinenlerin yapması gerekmektedir. O da başta işçi sınıfı olmak üzere emekçilerdir. Ancak o zaman tozlu raflarda unutulmaya terk edilen gerçekler gün yüzüne çıkabilecektir.

Araştırma yapılması gereken konuların boyutları ve uzandığı ilişkiler konusunda Meclis araştırma komisyonlarının hazırlamış olduğu bazı komisyon raporlarını ele almaya çalışacağız. Birbirinden kopuk ve bağımsız gibi gözüken, sık sık tanımlanmasıyla ‘münferit’ ilan edilen olayların arasındaki ilişkiler bu raporlarda ortaya çıkmakta. Sistemin üzerinde yükseldiği karanlık ve kirli ilişkilere dair pek çok örnek karşımızda durmakta.

Görünen ve bildiğimiz yapılanmaların, kanunların ötesinde yasa ve kural tanımaz örgütleriyle, her türlü yönteme başvurarak, kara para aklamaktan suikast düzenlemeye kadar başvurulan tüm yöntemlerin mevcut sistemin doğası gereği olduğu bu raporlarda açıkça gözükmekte.

Bu karanlık ilişkileri ortaya koymaya çalışırken referans kaynaklarımız devletin resmî belgeleridir. Zamanında büyük iddialarla kurulan ama hiçbirinin sonuç alması mümkün olmayan ve örtbas edilen bu raporları bir kez daha gözler önüne sereceğiz.

Lockheed Yolsuzluğunu Araştırma Komisyonu, Hayali İhracat Araştırma Komisyonu, Horzum Komisyonu, Uğur Mumcu Cinayetini Araştırma Komisyonu, Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu ve Susurluk Komisyonu raporları başlıca başvuru kaynaklarımız.

Bu raporlarda yazılanlara baktığımız zaman değişik zamanlarda parça parça kamuoyunun gündemine gelen, hatta çoğu kez ‘vay be’ dedirten, ama daha sonraki süreçte unutturulan gelişmelerin, olguların birbirleriyle olan ilişkileri, bağlantıları dikkat çekici boyutta oluşuyla karşılaşmamız. Aynı işleyişin, aynı kurumların, hatta çoğu kez aynı insanların devlet için yer aldığı karanlık organizasyonlar ortada durmakta. Bu son süreçteki gündemdeki tartışmasıyla ‘derin devlet’ olgusunu da gözler önüne sermekte. Ama ‘derin devleti’ tartışırken yine sıklıkla yapılan bir yanıltmaya da dikkat çekmekte fayda bulunmakta. Raporlarda yazılanlardan da anlaşılacağı gibi bir ‘derin devlet’ vardır elbette. Klasik anlamıyla ve yapılanmasıyla gözler önünde duran devletin dışında bir ‘derin devlet’. Aslında ‘dışında’ demek yerine ‘içinde’ demek daha doğru bir tanımlama. Kendi koyduğu yasa ve kurallarla bile sınırlanmayan, her yol ve yöntemin mübah olduğu bir örgütlenme.

Ama ‘derin devletin’ yaptıklarının zaman zaman ayyuka çıkmasıyla, mızrağın çuvala sığmadığı zamanlarda çoğu kez yapıldığı gibi tüm kötülüklerin, melanetlerin müsebbibi sayılan bir ‘derin devlet’ tanımlamasıyla bilinçler çarpıtılmaya çalışılmakta. ‘Kötü niyetli görevliler’, ‘devlet çıkarları yerine kişisel çıkarlarını koyanlar’, ‘kendini devletin üstünde gören kişisel ikbal ve mevki peşindekiler’, devlete rağmen icraatta bulunan derin devletin kimliği olarak karşımıza konmaktadır. Üstelik zaman zaman yapılan hesaplaşmalarda gözler önüne serilenler, karşı taraftakinin kötülüğünü, kendisinin haklılığını vurgulamak için ortaya konanlar hiçbir zaman devletin varlığını sarsacak boyutlara ulaşmamakta. Kol kırılır yen içinde kalır misali devlet için atılan ve yenen kurşunlar kutsal bir görev olarak sır perdesinin ardında saklanmakta. Yaşanan tartışmalardan devletin en az hasarla kurtulmasının hesapları tüm kesimler tarafından inceden inceye yapılmakta.

Araştırma komisyonlarının raporlarından, yani Meclis’in resmî belgelerinden devletin ve de ‘içindeki’ derin devletin yapılanmasını ve icraatlarını somut örnekler üzerinden sırasıyla görmeye başlayalım.

Bir Uçak Hikâyesi

Yıl 1975. 4. Ana Jet Üs Komutanlığı olağanüstü günlerinden birini yaşamakta. Başta Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Emin Alpkaya olmak üzere tüm askeri ve sivil erkân tören kıtalarının başında, alandaki yerlerini almış durumda. Askeri bando günün mana ve ehemmiyetine uygun parçalarla gurur tablosunu tamamlamak için elinden geleni yapmaktadır. Bu olağanüstü halin sebebi, az sonra gökyüzünden alana süzülecek uçak filosudur. Günlerdir, hatta neredeyse aylardır büyük gazetelerin öve öve bitiremedikleri, başta askerler olmak üzere hemen hemen her devlet yetkilisinin maharetleri hakkında demeçler verdikleri F-104 Starfighter’ler Hava Kuvvetleri’ne katılmak üzere gelmektedir. ‘Dünyanın en iyi avcı uçakları’, ‘Ucuza kapattık’, ‘Artık Kıbrıs’ta sırtımız yere gelmez’ denilmişti günlerce manşetlerden. Gerçi millî menfaatlere aykırı laflar edenler de yok değildi hani. Yok, bu uçaklara uçan tabut deniyormuş; bunlar avcı uçakları değil yalnızca karşılama uçaklarıymış; avcı uçaklarında olması gereken toplar bunlarda yokmuş; ucuz değil tam tersine fahiş bir parayla satın almışız vs vs. Tabii ki medyamız bu bozguncu laflara kulak asmıyor ve sayfalarında yer vermiyordu. İleri geri konuşanlar mı doğru söyleyecekti yoksa Hava Kuvvetleri Komutanı mı?

F-104 Starfighter’ler gözükmeye başlamıştı. En öndeki uçak alanın üstünde gösterişli bir tur attıktan sonra süzülmeye başladı. Herkes nefesini tutmuştu ve heyecan içersinde, açılan tekerleklerin piste değmesini bekliyordu. İşte tam o anda beklenmedik bir şey oldu. İlk uçak sağa sola yalpalamaya başladı. Hareketleri bir garipti. Hiç de normal bir inişe benzemiyordu. Piste bir değip bir havalanıyordu, kanatlar bir o yana bir bu yana inip inip kalkıyordu. Karşılama heyeti şaşkınlık içersindeydi. Filonun kalan uçakları aşağıdaki bu durumu izliyor, daire üstüne daire çiziyorlardı. Yerde ise uçakla pist arasındaki mücadele sürüyordu. Normal inişin çok ötesinde, tıpkı bir kanguruyu hatırlatırcasına zıplaya zıplaya ilerleyen uçak piste çakılıp parçalanmaktan son anda kurtulmuştu. Arkasından çıkardığı dumanlarla durduğu an, karşılayıcıların da kalbi durmak üzereydi. Alanın itfaiye ve görevli diğer araçları, muhtemel bir yangına karşı önlem almak üzere uçağa doğru hızla harekete geçtiler. Vardıklarında uçaktan inmek üzere olan pilotun, ‘Ben böyle uçağın...’ diye başlayan küfürleri karşılama heyetine kadar ulaşmaktaydı. Diğer uçaklar kazasız belasız indiler. Lockheed firmasından satın alınan F-104 Starfighter uçaklarının bu ilk partisinin alana inişinde başkaca bir vukuat olmadı.

Kim bu Lockheed?

F-104’lerin Türkiye macerasını incelemeye başlamadan önce, bu uçakların yapımcısı Lockheed firmasını biraz daha yakından tanımakta fayda var. Çünkü öğreneceklerimiz Türkiye’de yaşanan tartışmalar konusunda fikir verici ve oldukça aydınlatıcı bilgiler. Lockheed yalnız bizde değil tüm dünyada da oldukça sık tartışılan ve ismi duyulan bir şirket.

Locheed ile ilgili yazılan kitaplarla ilgili bir araştırma yapmak istediğinizde bunların büyük kısmının ‘rüşvet’, ‘yolsuzluk’ ve ‘askeri-endüstriyel karmaşa’ altında kategorize edilmiş olduğu görülmekte.

1995’te Martin Marietta ile birleşmesinden bu yana Lockheed Martin olarak anılan firma, dünyanın en büyük savunma müteahhidi. 1959’da, Lockheed, Electra turbo pervaneli ticari yolcu uçağını üretti. Bir yıl içinde üç Electra düştü ve iki yıl içinde üretim durduruldu. Aynı süreçte şirket, ‘bilirkişi’lere yapılan yüklü ödemeler sayesinde, ABD Hava Kuvvetleri’nin reddettiği F-104 Starfighter jetini Japonya ve Batı Almanya’ya sattı. Batı Almanya’ya satılan 175 jet düştü ve 85 pilot yaşamını yitirdi, Japonya’ya satılanlardan 54’ü ise kayboldu.

Sonraki otuz yıl boyunca Lockheed, “kimsenin vermek istemediği fiyatlarla kimsenin ihtiyaç duymadığı uçakları üretme” stratejisi izledi. Hollanda’ya anti-denizaltı keşif uçakları satmayı denedi. Endonezya, Brezilya, İtalya ve Filipinler’e dev uzun mesafe nakliye uçakları sattı; ve tüm dünyaya savaş uçakları. Elbette ki bu satışlar, söz konusu ülkenin yetkililerine verilen rüşvetler sayesinde oluyordu. 1995 yılında F-16 satışlarındaki rüşvetlerle ilgili federal bir soruşturma başlatıldı ve şirket, toplam 79 milyon dolar tutan üç nakliye uçağının satışına yardımcı olması için Mısırlı bir bakana rüşvet vermekten 25 milyon dolar para cezasına çarptırıldı.

Rüşvet skandalı dünyayı sarsıyor

1976 yılının ilk ayları bütün dünya bir rüşvet skandalıyla çalkalanmaya başladı. Bu skandalın başrolünde de Lockheed uçak firması bulunuyordu. Bu yüzden de bu rüşvet ve yolsuzluk olayları Lockheed skandalı adıyla anılmaya başlandı.

Lockheed skandalı 1976 yılının başlarında ABD uçak şirketi Lockheed’in F-104 Starfighter, C-130 Hercüles ve T-33 askeri uçakları ile Electra adlı yolcu uçağını satabilmek için birçok ülkede rüşvet dağıttığının belirlenmesiyle patlak verdi. Lockheed Şirketi Başkanı A.C. Kociyan, yabancı ülkelere uçak satışının ancak ‘para yedirerek’ mümkün olduğunu açıklarken, Lockheed Modeli’ni de özetliyordu.

1976’nın ilk aylarından itibaren birçok ülkenin ileri gelenlerinin ismi rüşvet skandalıyla beraber yankılandı. Gazetelerde her gün bir ülkenin önde geleninin ismi Lockheed’den rüşvet alanlardan birisi olarak anıldı. Amerika’da patlayan bu yolsuzluk ve rüşvet ilişkileriyle birlikte birçok ülkede rüşvet alanların kimlikleri yavaş yavaş ortaya çıktı. Amerikan Senatosu’nda yapılan araştırma sonucunda şirketin tüm dünyada rüşvet dağıttığı bir kısım isimler belirlendi. Ama Türkiye’ye de rüşvet gönderildiği belgelenmesine rağmen, rüşvetin dağıtıldığı isimler büyük bir titizlikle saklandı. İtalya’da Devlet Başkanı Giovanni Leone Lockheed’den rüşvet alanların arasında olmakla suçlandı.

Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat’ın eşi Cihan Sedat’ın adı Lockheed yolsuzluk ve rüşvet olayına karıştı. Lockheed firması Suudi Arabistan yetkililerine 106 milyon dolar rüşvet verdiğini kabul etti. Suudi Arabistan’a rüşvetlerin ünlü silah satıcısı Adnan Kaşıkçı vasıtasıyla verildiği belirlendi. Hollanda’da Prens Bernhard’a rüşvet verildiği ortaya çıktı. İran Deniz Kuvvetleri Komutanı Remzi Abbas Atayi ve on arkadaşı yolsuzluk ve rüşvet suçundan ceza alarak hapse atıldı. Lockheed’in Yunanistan’da da bir generali satın aldığı ortaya çıktı. Lockheed’in rüşveti dağıtmak için diğer ülkelerde de yaptığı gibi Amerikan Büyükelçiliği’nde çalışanları kullandığı belirlendi.

Rüşvet olaylarında CIA’nın de parmağının olduğu giderek daha fazla iddia edilir oldu. Japonya’da Başbakan Tanaka’nın ceza alması ve hapse girmesiyle sonuçlanan rüşvet olayını CIA’nın 20 yıldır bildiği ortaya çıktı. Japonya’da rüşveti dağıtan Japonların CIA ile içli dışlı oldukları belirlendi. Lockheed’in Japonya’daki gizli temsilcisi Yoshio Kodama, Japonya’nın ünlü faşistlerinden. Japon sağının yüzde 90’ını kontrol eden Kodama’nın Lockheed’den 7 milyon dolar aldığı ortaya çıktı.

Lockheed’in Almanya’da Straus’un başkanı olduğu Batı Alman Hıristiyan Demokrat Parti’ye (CSU) de para verdiği belirlendi. Eskiden beri süren bu ilişki içersinde 1964 yılında 16 milyon doların Straus’a verildiği ortaya çıktı. 1976’nın Şubat ayında ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Çokuluslu Şirketler Alt Komite Başkanı Senatör Frank Church, Lockheed Aircraft Corporation’un 1968 yılından beri Japonya, Almanya, İtalya, Fransa ve Türkiye’de toplam 15 milyon dolar rüşvet dağıttığını açıklıyordu. Türkiye’de dağıtılan rüşvetin miktarını ise 876 bin dolar olarak belirtiyordu.

Lockheed’in rüşvet ağıyla bütün dünya çalkalanırken Türkiye’de de yolsuzluk ve rüşvet iddiaları gündeme geldi. Kamuoyu rüşvet olayını soruyor, rüşvet alanların içinde kimlerin bulunduğunu merak ediyordu. Türk Hava Kuvvetleri’ne uçak alımında son sözün askeri yetkililer tarafından söylenmesi dikkatleri bu yöne de çekiyordu. Yetkililer ise her zamanki gibi yalanlama yolunu seçiyorlardı. Dönemin Millî Savunma Bakanı Ferit Melen alelacele şu açıklamayı yapıyordu:

“Kamuoyunda bu iğrenç iddiayla Türk Silahlı Kuvvetleri alımları arasında bir ilişki kurulması ihtimali göz önünde tutularak aşağıdaki açıklamaların yapılması zorunlu görülmüştür. Yapılan incelemeye göre, Lockheed firmasından Silahlı Kuvvetler için herhangi bir uçak alınmamıştır. Bu firmayla herhangi bir ilişkimiz olmamıştır. Bu durumda Lockheed firması tarafından Türkiye temsilciliğine verildiği ifade olunan komisyonların Türkiye’de ne suretle ve niçin kullanıldığını anlamak güçtür. Hele bunun Türk Silahlı Kuvvetleri için yapılan alımlarla bir irtibatı olabileceğini ifade etmek mümkün değildir. Ortaya atılan iddia iğrenç ve memleketimiz için itibar kırıcıdır.”

Uçak alımının seyri

Kıbrıs’a yapılan Birinci ‘Barış’ Harekâtı’ndan hemen sonra, 25 Temmuz 1974’te Lockheed’in Türkiye Temsilcisi Altay firması, Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na müracaat ederek F-104 S satmayı teklif eder. Altay Kollektif Şirketi Başkanı Nezih Mete Dural’ın yazmış olduğu ve üzerinde ‘çok gizli’ ve ‘ivedi’ ibareleri bulunan bir mektup Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Emin Alpkaya’ya iletilmek üzere yola çıkar. Dural mektubu normal kanalların ötesinde, elden Emin Alpkaya’ya vermek istemektedir. Bu amaçla Dural, çantasında mektubuyla Hava Kuvvetleri Komutanlığı binasının merdivenlerini çıkmaya başlar. Dural oldukça sık girip çıktığı bu binada yakından tanındığından bu gelişinde ve binaya girişinde de herhangi bir engellemeyle karşılaşmaz. Koridorlarda ilerlerken çantasındaki teklif mektubunun alacağı sonuçtan duyduğu güven attığı emin adımlardan belli olmaktadır. Teklif mektubunu en üst makama elden vererek de işi şansa bırakmamakta kararlıdır. Ama ne yazık ki Orgeneral Emin Alpkaya makamında değildir. Bunun üzerine Dural, teklif mektubunu mecburen Plan, Prensipler Başkanı Tümgeneral İhsan Göksaran’a verir, komutana iletilmek üzere. Aynı gün radyolar, Kıbrıs açıklarında Kocatepe muhribinin battığını, iki uçağın da düştüğünü duyurmaktadır. Yıllar sonra yapılan açıklamalarda geminin Türk uçakları tarafından yanlışlıkla batırıldığı anlaşılacaktır. Kocatepe muhribinin komutanı Güven Erkaya olaydan sağ salim kurtulmuştur. Aynı Güven Erkaya yıllar sonra, 1997’de Deniz Kuvvetleri Komutanı mertebesine yükseltilmiş ve tüm halkı fişlemesiyle tanınan Batı Çalışma Grubu’nu (BÇG) kurmasıyla bir kez daha ünlenmiştir. Makamına gelen Emin Alpkaya uzatılan mektubu alır, koltuğuna yaslandıktan sonra mektup açacağıyla ağır ağır teklif mektubunun zarfını yırtmaya başlar. Nedendir bilinmez, mektubu okurken gözlerinin parladığı söylenmektedir. Mektup aynen şöyledir:

“Hava Kuvvetlerimizin acil ihtiyacını sağlamak maksadıyla, mümessili bulunduğumuz Lockheed firması lisansı altında İtalya’da imal edilen F-104 S uçaklarının temini hususunda yaptığımız temaslar neticesinde:

1- Muayyen bir miktar F-104 S uçağının derhal tesliminin prensip olarak mümkün olduğu;

2- Takribi fiyatın, Hava Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na evvelce takdim edilen fiyata yakın olacağı, hakiki fiyatın bilahare verilebileceği;

3- Ağustos ayı içinde yüksek kademe personelinin üç hafta süre ile tatilde olacağı göz önüne alınarak teklifimiz kabul edildiği takdirde derhal alım muamelesine başlanabileceği, Mümessili bulunduğumuz Lockheed firmasının her türlü emellerinize amade olduğunu bilhassa belirterek, firmadan alınan teleks aslının ilişikte sunulduğunu tensiplerinize arz eder, bilvesile saygılarımızı sunarız. Hürmetlerimizle.”

Her zaman ağır işlemesinden yakınılan bürokrasiye bir şeyler olmuştur sanki ya da Nezih Dural sevgili kuludur da, Allah “yürü ya kulum” demiştir. 25 Temmuz’da teklif mektubunu okuyan Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Emin Alpkaya teklifi iki gün sonra 27 Temmuz 1974’te Genelkurmay Başkanlığı’na gönderir. Genelkurmay Başkanlığı Alpkaya’dan da hızlıdır. 28 Temmuz’da yani ertesi gün, Genelkurmay Başkanlığı Bakanlar Kurulu’na teklifi gönderir. Zamanın hükümeti de konuyu görüşerek, araştırma ve inceleme yapmak üzere İtalya’ya bir heyet gönderilmesine karar verir. Takvimler 30 Temmuz’u göstermektedir. O gece derhal bavullar hazırlanır ve 31 Temmuz günü heyet İtalya’ya gider. Heyet de son derece hızlıdır, yaptığı incelemelerden çok etkilenmiş olacak ki araştırmalarını kısa keser. Tez elden ikna olmuşlardır. Hemen yurda dönerler ve 6 Ağustos’ta hazırladıkları raporu Bakanlar Kurulu’na verirler. Altı günde İtalya’ya git, inceleme ve araştırmalarda bulun, gel, değerlendirmeler yap, heyet içinde mutabakat sağla, raporunu kaleme al ve Bakanlar Kurulu’na teslim et. Işık hızının bile yetişemeyeceği bir hız olsa gerek. Ya da Guiness Rekorlar Kitabı’na girecek bir hızlı heyet. Bu heyette yer alanlar şunlardı: Hava Tümgeneral İhsan Göksaran, Hava Kurmay Albay Fuat Aydoğan ve Maliye Bakanlığı Hazine Genel Müdür Yardımcısı Yüksel Çağlayan.

Bu arada yetkili kişilerin karşılıklı yazışmaları da sürmektedir. Hava Kuvvetleri Komutanı Emin Alpkaya, İtalya Hava Kuvvetleri Komutanı Dino Ciarlo’ya gönderdiği mektupta, “Gösterilen yakın ilgi, anlayış ve kolaylığa” teşekkür ediyor, “Konunun en kısa sürede sonuçlandırılması için yapılan olumlu katkılara güveninin tam olduğunu” da ekliyordu.

Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarı Korgeneral Mehmet Harput da İtalyan Savunma Bakanlığı Müsteşarı Orgeneral Nicolo’ya bir mektup gönderiyor ve, “projenin gerçekleşmesi için büyük çaba harcadıklarını” yazıyordu. İtalyan Hava Kuvvetleri’ne uçakların satışına ilişkin verdiği onaydan ötürü “müteşekkir” olduğunu belirtmeyi de unutmuyordu General Alpkaya ve, “Kendim adına yardım ve işbirliğinizden ötürü size teşekkür etmek isterim” diye de mektubunu bağlıyordu. Hani bazen aylarca toplanamadığından yakındığımız Bakanlar Kurulu da istim üstündedir, konu Lockheed’den uçak alımı olunca... Derhal toplanır, raporları, teklifleri inceler, düşünür, taşınır ve karar verir. 9 Ağustos’ta iktidarda bulunan CHP-MSP Hükümeti’nin Bakanlar Kurulu namına, Başbakan Bülent Ecevit, Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na firmanın teklifinin uygun olacağını bildirir. Bu hızlı işleyişin ve olurun ardından heyetler karşılıklı toplantılar düzenler, fiyatlar üzerine pazarlıklar yapılır ve 16 Ekim’de Millî Savunma Bakanlığı ve Lockheed’in İtalya’daki imalâtçısı Aeritalia firması arasında sözleşme imzalanır. 18 uçaklık ilk F-104 filosunun maliyeti 76 milyon 930 bin dolardır. Bakanlık Müsteşarı Orgeneral Şükrü Olcay ile firmanın satış müdürü Marocco’nun imzaladığı sözleşme 28 Ekim’de yürürlüğe girer. Bu ilk filonun alımından kısa bir süre sonra, 7 Mart 1975 tarihinde Aeritalia firması 18 uçaklık yeni bir filo satımı için teklif verir. Bu kez işler daha da kolay yürümektedir. Hava Kuvvetleri Komutanlığı yeni bir filo alımı konusunda Kurmay Albay Aydın Üstün’e inceleme yapma görevi verir. İnceleme sonucu olumludur ve ikinci bir filo alımı için düğmeye basılır.

Bu arada Hava Kuvvetleri Komutanı Emin Alpkaya, Genelkurmay Başkanlığı’na; “Gizli” ibareli bir yazı gönderir. Bu yazı 3 Nisan tarihini taşımaktadır. Yazıda Yunanistan’ın Hava Kuvvetleri’ni güçlendirmek için adımlar attığı belirtilerek Hava Kuvvetleri modernizasyon planının bir an önce yürürlüğe sokulması istenmektedir. Başka ülkelerden uçak alımının geç olacağını belirten Alpkaya 18+4, toplam 22 adet F-104 uçağı alınması için gereğinin yapılmasını istemektedir. Bu gelişmeler üzerine Millî Savunma Bakanlığı Lockheed’in Türkiye Temsilcisi Altay Kollektif Şirketi Başkanı Nezih Dural’a bir mektup göndererek, 22 uçaklık yeni bir alım düşündüğünü belirtir. Firma yetkililerinin Türkiye’ye çağrılmasını ister. 24 Nisan 1975 tarihinde başlayan görüşmeler 6 Mayıs günü sözleşmenin imzalanmasıyla son bulur. 22 uçak için 105 milyon 34 bin dolar fiyatta anlaşma sağlanmıştır.

Uçakların nitelikleri üzerine birkaç not

F-104 S uçakları basında şaşaalı bir şekilde tanıtılmakta, dünyanın en iyi avcı uçaklarından olduğunun propagandası yapılmaktadır. Oysaki, bu uçaklar eski teknoloji ile üretildikleri için, bütün dünyada ‘uçan tabutlar’ olarak adlandırılmaktadır. Ötesinde F-104 S uçakları avcı uçakları bile değildir. Bunlar yalnızca karşılama uçaklarıdır. Ama Türkiye’de yapılan propagandada avcı uçakları olarak lanse edilmişlerdir. Anlaşma yapıldıktan sonra Türkiye’ye satılan ilk partideki 18 uçağa sırf bu nedenle ve şartnameye uysun diye M-61 topları monte edilmiştir. Ama bu karşılama uçaklarına sonradan monte edilen toplar uçakların avcı uçağı olmasını sağlayamamaktadır.

Uçaklara ‘uçan tabut’ denmesi boşuna değildir. Nitekim bu uçakların büyük bir kısmı zaman içersinde geçirdikleri ‘kaza’larda düşmüşler, ötesi pilotlarının çoğunu kurtarmak bile mümkün olmamıştır. Batı Almanya’ya satılan uçaklardan 175 tanesi düşmüş ve 85 pilot ölmüştür. Japonya’ya satılan uçaklardan ise 54’ü aynı akıbete uğramıştır. O günleri yaşayanlar, Türkiye’de de birkaç ayda bir yeni bir uçak düştüğünü anımsayacaklardır. 1997 yılının ortalarında F-104 S’lerin teknik yetersizlikleri ‘keşfedilerek’ Türk Silahlı Kuvvetleri’nden kullanımı kaldırılmıştır. Kullanımdan kaldırılma kararını alanlar ve uçakların satın alınması kararını verenler devletin aynı yetkili makamlarıdır. Uçaklar alınırken bunların teknik yetersizliğini gündeme getirenlere, “bozguncu, bölücü” diyenler 1997 yılına gelindiğinde sessiz sedasız teknik yetersizlikleri nedeniyle uçakları kullanımdan kaldırmışlardır. Ama bu kararı aldıkları zaman zaten kullanımda olan F-104 kalmamıştır. 40 uçağın büyük kısmı düşmüş, kalanlar ise kullanılmayacak hale geldiğinden hangarda yatmaktadır.

Uçakların bu sonu daha geldikleri ilk günden bellidir. 18 uçaklık ilk parti uçak 4. Ana Jet Üs Komutanlığı’na indiği anda uçakların üzerindeki birçok parçanın kullanılmış olduğu ortaya çıkmıştır. Bunların arasında ömrü dolmaya yakın oldukça fazla parça vardır. Teslim alınan uçakların birçok parçası İtalya’dan talep edilerek değiştirilmiş ve arızalar giderilmeye çalışılmıştır. Garanti süresi içersinde dahi bozulan parçalar vardır. Bunların değişimi de pek öyle hızlı yapılmamaktadır. Örneğin ilk parti uçaklardan 4’ü bu yüzden uçamamıştır. Üstelik yedek parçalar dünya ortalamasının 4-5 katı oranında fahiş bir fiyatla Türkiye’ye satılmıştır. Yedek parçaların bu durumu rüşvet iddiaları üzerine kurulan TBMM Komisyonu’nun raporunda da belirtilmektedir: “Cumhuriyet Savcılığı’nca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti’nin Altay Kollektif Şirketi’nin yazışma dosyaları üzerinde yaptığı incelemede, İtalya’da Aeritalia firmasında yapılıp Türk Hava Kuvvetleri ihtiyacı için alınan F-104 S uçaklarında kullanılan bazı malzemenin, yapılan sözleşmeye aykırı olarak, eski veya miadını doldurmuş olduğu konusunda çeşitli belgelere rastlanmıştır.”

Türkiye’de rüşvet iddiaları

1976 Şubatı’nda bütün dünyada Lockheed’in verdiği rüşvetler ve yolsuzluklar ortaya çıkıp, soruşturmalar yapılırken, Türkiye de bu tartışmaların içerisine girdi. Lockheed uçak yapım şirketinin Türkiye’de bazı yetkililere rüşvet dağıttığı iddiaları daha çok ortaya atılır oldu. Lockheed’in kayıtları ve yazışmaları da bu iddiaları destekler nitelikteydi. Soruşturmayı başlatan Askeri Savcılık kısa bir sürede soruşturmaya gerek olmadığı kararını verdi. Ancak Millî Savunma Bakanlığı’nın başvurusu üzerine soruşturma yeniden açıldı. Dosya Genelkurmay Askeri Savcılığı’nda incelemeye alındı. İlk soruşturma Lockheed firmasının Türkiye Temsilcisi Altay Kollektif Şirketi Sahibi Nezih Dural hakkında açıldı. Şirketin diğer yetkilileri emekli Amiral Adnan Munlu ve Pazarlama Müdürü Emekli Muharebe Albayı Selahattin Yazgan’dı. İlk iddialar içersinde rüşvet iddialarının yanı sıra F-104 uçaklarının teknik yetersizliği iddiaları da vardı.

Lockheed skandalı patlak verdikten sonra yetkililer rüşvet iddialarını örtbas etmek ve özellikle orduyu bu tartışmaların dışında tutmak için büyük çaba gösterdiler. Ama ilk anda yapılan, ‘ilgimiz yoktur, kasıtlı iddialardır’ açıklamaları kamuoyunu tatmin etmiyordu. Amerika’da Soruşturma Komisyonu yaptığı açıklamada, Türkiye’de de rüşvet verildiğini söylüyordu. Üstelik tüm diğer ülkelerde rüşvet alanların listeleri birer birer açıklanıyordu. Böyle giderse Türkiye’de de rüşvet alanlar ve bu yolsuzluğa karışanlar ortaya çıkabilirdi. Bu isimlerin ortaya çıkması demek devletin tüm üst düzey kademelerinin altüst olması demekti. Bundan da devlet ciddi olarak zarar görebilirdi. Buna karşılık önlem almak gerekliydi.

11 Şubat 1976 günü Genelkurmay’dan bir telefon açılarak Korgeneral Musa Öğün makama çağrıldı. Telefonu açan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar’ın Özel Kalem Müdürü Kurmay Albay Orhan Kilercioğlu’ydu ve komutanının davetini bildiriyordu. Musa Öğün derhal Genelkurmay’a koştu. Sancar’ın odasına girdiğinde kalabalık bir grup kendisini bekliyordu. Odada Orgeneral Semih Sancar’ın yanı sıra Millî Savunma Bakanı Ferit Melen, Müsteşar Oramiral Bülent Ulusu, Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Kurmay Albay Orhan Kilercioğlu ve birkaç isim daha vardı. Bu kadar ismin bir arada oluşu oldukça önemli bir sorunla karşı karşıya olunduğunun da bir göstergesiydi. Odadakiler 1971 cuntasıyla 1980 cuntasının kesişme anını hatırlatıyordu. 12 Mart 1971 darbesinin önde gelen isimlerinden, Ankara Sıkıyönetim Komutanı Semih Sancar’ın başkanlığındaki grupta her isim başlıbaşına ilginçlik taşıyordu. Bülent Ulusu 80 darbesinden sonra Başbakanlığa getirilen isimdi. Kenan Evren ise icraatlarıyla yakından tanınan 80 cuntasının lideri. Özel Kalem Müdürü Kurmay Albay Orhan Kilercioğlu ise belki de en ilginç isimdi odadakiler içersinde. 71 cuntasının önemli ismi Sancar’ın özel kalem müdürü 80 cuntasına uzanan yolun kaldırım taşlarını döşeyenlerden biriydi. Elbette ki bu işlevi bireysel bir faaliyetten öte, içinde yer aldığı örgütün hedeflerinden kaynaklanmaktaydı. 80 sonrası devlet bakanlığı da yapacak olan Kilercioğlu bir özel harpçi subaydı. Bu odadaki toplantıdan ve Lockheed vartası atlatıldıktan yaklaşık bir sene sonra gerçekleşen, tarihin en büyük kontrgerilla katliamlarından birisi ile bağının olduğu iddia edilmekteydi Kilercioğlu’nun. 1977 1 Mayısında, Taksim’de toplanan yüzbinlerce işçinin üzerine alanın kilit noktalarından açılan ateş sonucu 34 kişi hayatını kaybediyordu. Yıllar sonra bu katliamın kontrgerilla tarafından işlendiği ortaya çıkıyordu. İşte şimdi Genelkurmay başkanının odasında Lockheed skandalından devleti kurtarmak için çaba sarf edenlerden Orhan Kilercioğlu 1 Mayıs 1977 katliamının planlayıcısı ve organizatörü olarak iddia edilmiş, bu iddialar basında gündeme gelmişti. 1 Mayıs Katliamı 80 cuntasına uzanan yolda dönüm noktalarından biriydi. Emekli olur olmaz ülkenin büyük holdinglerinin yönetim kuruluna getirilen Kilercioğlu, politikaya soyunup milletvekili ve bakan da oluyordu.

Musa Öğün Genelkurmay başkanı tarafından Lockheed skandalını araştırmakla görevli komisyonun başına getiriliyordu. Bu Öğün’e Genelkurmay başkanı tarafından verilen ilk özel görev değildi. Bundan 5 yıl önce de, 71 cuntası zamanında Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Öğün’ü makamına çağırıyor ve TRT genel müdürü olarak atıyordu. Şimdiki iş için de Musa Paşa uygundu, ne de olsa zor dönemler için tecrübeli bir isimdi.

Aynı gün, yani 11 Şubat 1976 günü, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar imzalı ‘gizli’ ibareli bir yazı Millî Savunma Bakanlığı’na gönderildi. Yazıda; “Lockheed firmasından doğrudan doğruya veya dolaylı olarak yapılan uçak ve araç-gereç alımı sırasında anılan firma tarafından verildiği iddia edilen rüşvetin araştırılmasına ilişkin olarak bakanlıkça kurulan komisyonda Genelkurmay’ın Başkan olarak Genelkurmay Elektronik Daire Başkanı Musa Öğün, üye olarak da Hâkim Yarbay Yavuz Özgen’i görevlendirdiği” yazmaktaydı. İşleyiş son derece hızlıydı, tıpkı uçakların alımında olduğu gibi. Aynı hıza Millî Savunma Bakanlığı da sahipti. Bakan Ferit Melen de ‘gizli’ ibareli bir yazıyı Genelkurmay Başkanlığı’na gönderiyordu. Onun yazısında da “Türk Silahlı Kuvvetleri’nin bu iğrenç iddia ile ilişkili olamayacağı” kanısı belirtildikten sonra araştırma ve soruşturma ile ilgili bir kurula uygun gördüğü isimleri belirtiyordu. Bakanlığın isimleri Tuğgeneral Adnan Sarper, Levazım Albay Abdullah Öztürk, Hâkim Albay Emin Menteşoğlu idi.

Bundan on gün sonra, 21 Şubat günü Hava Kuvvetleri Komutanı Emin Alpkaya bir basın toplantısı düzenledi. Bir kuvvet komutanının basın toplantısı Silahlı Kuvvetler tarihinde ilkti. Orgeneral Alpkaya söylentilerden ne kadar rahatsız olduğunu, Silahlı Kuvvetler’in hiçbir ferdinin böyle bir şeye bulaşmasının mümkün olmadığını anlattıktan sonra, “Bu satın almadan dolayı Lockheed firmasının bazı kimselere gayrikanuni menfaat sağlamasının varit olup olmadığı idari ve adli mercilerle tahkik edilmektedir. Hava Kuvvetleri Komutanı olarak ben Silahlı Kuvvetler camiasında böyle bir olayın vuku bulacağına inanmıyorum. Bu satın alma dolayısıyla başta Genelkurmay olmak üzere hükümet büyüklerimize ve milletimize minnet borçluyuz” diye sözlerini tamamlıyordu. Son cümle dikkat çekiciydi; “Bu satın alma dolayısıyla başta Genelkurmay olmak üzere hükümet büyüklerimize...”

Soruşturmanın ileri aşamalarında da Alpkaya sık sık yaptıklarından Genelkurmay başkanının haberdar olduğunu söylüyordu. Tıpkı Susurluk sonrası her sıkıştırıldığı ve üzerine gidildiği zaman Mehmet Ağar’ın, “Her yaptığımızdan Genelkurmay’ın haberi vardır. Ne yaptıysak MGK emirleri doğrultusunda yaptık” demesi gibi. Hani kontra tetikçileri çok sıkıştıkları zaman, “Üstüme fazla gelmeyin, emir verenleri açıklarım” diyerek soruşturmanın ilerlememesini sağlıyorlardı ya işte öyle. 95 kişiyi öldürdüğü iddia edilen özel timci Ayhan Çarkın, ‘Söylerim ha’ diyenlerden biriydi. Mehmet Ali Ağca, İpekçi suikastı sonrası, ‘Bir dahaki mahkemede ateş edeni açıklayacağım’ der demez Maltepe Cezaevi’nden kaçırılıyordu. Bu da öyle bir taktikti. Baktın herhangi bir sebepten dolayı başın dertte, üstüne gelenler var, daha yukarılarda bir adresi tarif ederdin olur biterdi. Yukarıdakiler oldukça anlayışlıydı zaten. Bu arada 10 Mart 1976 günü TBMM’de de bir araştırma komisyonu kuruluyordu. Lockheed tartışmaları sürerken ortaya yeni iddialar da atılıyordu. Yine bir ABD havacılık şirketi olan Northop’un 1969-1975 yılları arasında İtalya, Yunanistan, Portekiz, Somali ve Türkiye’de rüşvet dağıttığı açıklanıyordu. Northop’un Türkiye’deki danışmanı, emekli Hava Tümgeneral Ercüment Gökaydın’dı. Aynı Gökaydın 8 Eylül 1974 tarihinde, o zaman lojistik başkanı olarak F-104’lerin alınması için İtalya’ya giden 18 kişilik heyetin başkanıydı.

Soruşturmalar sürerken, 23 Şubat 1976 tarihli gazetelerde Amerika’daki soruşturma komisyonundan Senatör Church’un bir demeci yer aldı. Demeçte, “Türk hükümeti bizden bugüne kadar resmen hangi resmî kişiye rüşvet verilip verilmediğinin tahkik edilmesi hususunda bir istemde bulunmadı. Böyle bir istemde bulunulursa Lockheed Aircraft Corporation’dan rüşvet verilen Türk yüksek kademe mensuplarının isimlerini açıklarız” deniyordu. Deniyordu denmesine de Türk yetkililerinden kimsenin böyle bir talebi yoktu.

Musa Öğün’ün başkanlığındaki komisyon çalışmalarını sürdürüyor, çeşitli isimleri çağırıyor ve dinliyordu. Bu arada uçak alımında İtalyanlarla pazarlık eden kurulun başkanı Korgeneral Mehmet Harput da araştırma komisyonuna çağrılıyordu. Ama Millî Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Müsteşar Yardımcısı ve aynı zamanda Bakanlık İkmal ve Teknoloji Başkanı Korgeneral Harput ifade vermeye pek istekli görünmüyordu. Harput, komisyonda kendisinden düşük rütbeli kişilerin bulunduğunu belirterek, komisyona gelmeyeceğini söylüyor, Başkan Musa Öğün’le özel olarak görüşebileceğini belirtiyordu. Hani hakkında oldukça ciddi suçlamalar bulunmasına rağmen Susurluk Komisyonu’na ifade vermeyi reddeden Tuğgeneral Veli Küçük ya da ‘Komisyonda her şeyi söylemem, üst düzey bir devlet komisyonu kurulursa anlatırım’ diyen Mehmet Ağar gibi.

Kamuoyunda kimlerin rüşvet aldığı ve yolsuzluğun boyutlarının devletin hangi kademelerini sardığı tartışılırken, yeni bir gelişmeyle dikkatler bu yöne çevrildi. Ortaya çıkan belge, İtalya’nın Ankara Büyükelçisi’nin 17 Ekim 1975 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Emin Alpkaya’ya verdiği bir mektuptu. Mektuba göre Aeritalia Firması Yönetim Kurulu Başkanı Renato Bonifacio, İtalyan Büyükelçisi aracılığıyla Lice depreminden zarar görenlere yardım için 30 bin dolarlık bir çeki Alpkaya’ya göndermişti. Aeritalia F-104’leri Türkiye’ye satan firmaydı.

Gerçi Lice’de bir okul yaptırmak üzere İvaz İnşaat adlı bir firmayla protokol imzalanmıştı. Protokolü imzalayan, Hava Kuvvetleri Komutanlığı İstihkam İnşaat ve Emlak Daire Başkanı Tuğgeneral Abdullah Tenekeci idi. Tenekeci Paşa da soruşturmaları salimen atlattıktan sonra politikaya atılıyor ve Meclis’te bakanlığa kadar da yükseliyordu. Aynı Tenekeci Paşa’nın 1998’lere gelindiğinde Kıbrıs’taki bir bankanın sahiplerinden olduğu da iddia ediliyordu. Hani şu kontrgerillanın üssü olan ve uyuşturucu kaçakçılığı ile kara para aklamada bankalara büyük görev düşen Kıbrıs’ta.

Protokol vardı ama bir tutanakta da müteahhit firmaya 30 bin dolar karşılığı 450 bin lira ödendiği belirtiliyordu. Ancak yapılan incelemede Hava Kuvvetleri Komutanlığı Karargâh ve Destek Kıtaları Komutanlığı kasasında bu para bulunuyordu. Tutanak tutularak harcanmış gösterilen para Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın kasasından çıkıyordu. Bunun üzerine bu haber tartışılmaya başlandı. Emin Alpkaya hemen bir açıklama yaparak konudan Genelkurmay Başkanı Semih Sancar’ın haberdar olduğunu söyledi. Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel, “Bu şekilde parayı kabul etmek ‘şık’ değil” dedi. 30 bin dolar meselesi ısrarla Lockheed soruşturmasından ayrı tutuluyor, aradaki bağlantı saklanmaya çalışılıyordu. Tüm soruşturma da böyle sürdürüldü. Lockheed skandalından kamuoyunun duyduğu tepki ve yolsuzluğun nereye kadar yayıldığının merakı Alpkaya hakkında 30 bin dolar usulsüz para alınması meselesine indirgenerek yok edilmeye çalışılıyordu.

3 Mart günü Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Emin Alpkaya’dan istifa etmesini istedi. Yoksa resen emekli edeceklerdi. Cumhurbaşkanı ile Hava Kuvvetleri Komutanı Köşkte başka neler konuştu bilinmez ama sonrasında Alpkaya istifa ediyor, hakkında yapılan soruşturmadan da aklanıyordu. 5 Mart 1976 günü emeklilik işlemleri tamamlanan Emin Alpkaya üniformalarına veda ediyordu. İstifa sonrası da ilginç gelişmeler yaşanıyordu. Teamüllere göre Hava Kuvvetleri Komutanı orgeneral olmalıydı ve Hava Kuvvetleri’nde iki orgeneral vardı. Bunlardan biri Orgeneral İrfan Özaydınlı, diğeri ise Orgeneral Ethem Ayan’dı. Ama geleneklere karşın Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na vekalet edecek isim iki orgeneralden biri değil de Korgeneral Cemal Ergin oldu.

Dönemin Cumhurbaşkanı Korutürk, Başbakanı Demirel ve Genelkurmay Başkanı Sancar bu konuda hemfikirdi. Eğer mart ayında Emin Alpkaya istifa etmese 30 Ağustos’ta emekli olacaktı ve yerine İrfan Özaydınlı geçecekti. 26 Mart’ta da Genelkurmay Askeri Savcılığı iddianamesini hazırladı. İddianamede, sanık Emin Alpkaya, Abdullah Tenekeci ve Sinan Bilge hizmete ilişkin gerçeğe aykırı olarak resmî belge düzenleme, sanık İhsan Göksaran da böyle bir belgeyi Genelkurmay Başkanlığı’na vermekle suçlanıyordu. Sanıklar hakkında 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası isteniyordu.

Dava 7 Nisan 1976 günü başlayacaktı. Bu arada Emin Alpkaya bir açıklama yaparak, “Suçlamanın arkasında başka nedenler bulunduğunu ben söylemesem bile tarih herhalde arayıp bulacaktır” diyordu. Ama dava boyunca ve de sonrasında bu “başka nedenlerin” ne olduğunu açıklamaktan da kaçınıyordu. 7 Nisan’da başlayan davada Emin Alpkaya’yı savunan avukatlar Faruk Erem ve Emin Değer idi. Askeri mahkemenin başkanlığını ise Korgeneral Arif Koçak yapıyordu. Mahkeme heyeti ise Subay üye Korgeneral Haydar Saltık, Dava Hâkimi Albay Saadettin Üçüncüoğlu, Hâkim üye Albay Hamdi Sevinç ve Hâkim üye Binbaşı Nail Yücel’den oluşuyordu. İddia makamında ise Askeri Savcı Hâkim Albay Mehmet Turan bulunmaktaydı. ‘Hizmete ilişkin olarak gerçeğe aykırı şekilde resmî belge düzenlemek’ suçundan açılan dava büyük bir süratle yürütüldü ve 30 Nisan 1976’da sonuçlandırıldı. Yargılama sonucunda sanıkların suçsuz olduğuna kanaat getirilerek, mahkemece aklandılar. Mahkeme henüz sonuçlanmadan ve karar belli olmadan radyo ve televizyonlarda Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün bir açıklaması yayınlanıyordu. Bu açıklama davanın nasıl sonuca bağlanacağı konusunda da fikir vericiydi.

Korutürk mesajında, “Uzun ve başarılı bir meslek hayatı sonunda eriştiğiniz ve üstün bir hizmet anlayışı içinde ifa ettiğiniz Hava Kuvvetleri Komutanlığı’ndan, kendi isteğinizle emekliye ayrılmanız münasebetiyle Silahlı Kuvvetlerimize bugüne kadar yapmış olduğunuz değerli hizmetler için teşekkürlerimi sunar, hayatınızın bundan sonraki dönemini de sağlık ve mutluluk içinde geçirmeniz temennisiyle, size ve Sayın Alpkaya ailesine esenlikler dilerim.”

Mahkemenin gerekçeli kararı da Cumhurbaşkanı’nın demecine pek benziyordu, “Türk ulusunun en büyük güvencelerinden birini teşkil eden Türk Silahlı Kuvvetleri’nin mensuplarından olan; Emekli Orgeneral Emin Alpkaya, Hava Korgeneral İhsan Göksaran, Hava Tuğgeneral Abdullah Tenekeci ve Hava Kurmay Albay Sinan Bilge’nin; bu kutsal ve şerefli Türk Silahlı Kuvvetleri’ne gölge düşürebilecek bir davranışta bulunmadıkları, haklarında yapılan iddiaların herhangi bir suç teşkil etmediği anlaşıldığından; Maddi ve manevi unsurları itibariyle oluşmayan hareketlerinden dolayı BERAATLERİNE.”

Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesi’nin kararında İdari Araştırma ve Soruşturma Kurulu’nun Anayasa ve yasalara aykırı olduğu da belirtilmekteydi. Mahkeme kararında bu kurulun, kurulmasını ve görev yapmasını sağlayanlar hakkında yasal işlem yapılması da isteniyordu. Bu gelişmelerin ardından mahkemenin verdiği kararın bozulması için Askeri Yargıtay’a başvurulur. Bu arada Araştırma Kurulu’nun görev yapma koşulları mahkeme kararıyla ortadan kalkmıştır. Kurul raporunu hazırlar, gerekli yerlere verir ve görevi son bulur. Araştırma Kurulu’nun raporunda şu noktalar dikkati çekmekteydi:

“- Altay şirketi sahibi Nezih Dural’ın 25 Temmuz 1974 tarihli mektubunun veriliş tarihinden önce, Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından söz konusu uçakların nitelikleri, seçimi, alımı konusunda herhangi bir ön çalışmanın yapıldığı saptanamadı.

- 15 Ocak 1974 tarihli 7-7713 sayılı kararnamede, Fantom’ların alımı için ABD’den sağlanacak 75 milyon dolarlık kredi anlaşmasını, ABD ile, banka ya da bankalarla hükümetimiz adına görüşmeye Washington Büyükelçisi Melih Esenbel, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Plan Prensipler Başkanı Tümgeneral İhsan Göksaran, Büyükelçilik Başmüşaviri Muammer Akıncı’nın yetkili kılındıkları belirtiliyordu.

- Söz konusu kararnamede General Göksaran’ın ABD’ye gönderilme nedeni, görev ve yetkileri açıkça belirtiliyor, Lockheed firmasıyla temaslarda bulunması hususunda herhangi bir yetki verildiğine ilişkin belgeye rastlanılmıyordu.

- Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın 9 Mart 1976 gün ve Hv. P.P: 7200-452-76/Sis. Pl. Prog. Ş. sayılı yazısına ekli liste içeriğinden 21-26 Şubat 1974 tarihleri arasında İtalyan Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın resmî çağrısı üzerine Orgeneral Emin Alpkaya, Bayan Muammer Alpkaya, Tümgeneral İhsan Göksaran, Kurmay Albay Necdet Hızal, Kurmay Yarbay Aydın Üstün, Mühendis Yarbay Fazıl Aydın ve Mühendis Yarbay Okan Kiper’den oluşan bir heyetin İtalya’ya gittiği anlaşılıyordu. Bu gezinin programı, içeriği ve yapılan temaslar konusunda bir belgeye rastlanmıyordu.

- 20 Temmuz 1974 Birinci Kıbrıs Barış Harekâtı’na değin stratejik hedef planı uygulaması cümlesinden olarak, Amerikan Lockheed firması lisansıyla İtalya’da Aeritalia firması tarafından üretilen F-104 S uçaklarından satın alınması yolunda bir prensip kararı ve girişimi yoktu.

- Bu aşamada Nezih Dural’ın Orgeneral Emin Alpkaya’ya yazdığı mektup ortaya çıkıyordu.

- Mektubun verildiği 25 Temmuz 1974 tarihinde Kıbrıs Barış Harekâtı nedeniyle Türk Hava Kuvvetleri’nin gerçek uçak kaybı ve uçağa acilen ihtiyaç olup olmadığı konuları, ‘çok gizli’ ve ancak çok üst düzeyde yetkililerce bilinebileceği gerçeği göz önüne alındığında, böyle bir bilginin ticari şirket tarafından öğrenilerek uçak gereksiniminin en kısa sürede karşılanabileceği önerisine dönüşmesi dikkat çekici bulunuyordu.

- F-104 S uçakları seçimi ve alımı konusunda resmen herhangi bir çalışması bulunmayan Hava Kuvvetleri’nin, bu öneri olmasaydı, acil uçak gereksinimini nasıl gidereceği belirsizdi.

- Firmayla yapılan görüşmeler sırasında pazarlıkta ve görüşmelerde herhangi bir yetkisi olmadığı halde, Altay firması temsilcileriyle Başkan Nezih Dural’ın alım komisyonuna katıldığı belirtiliyordu.

- Aeritalia firmasıyla Millî Savunma Bakanlığı arasında bağıtlanan sözleşmede, akit taraflar arasında yapılacak yazışmaların Altay şirketi aracılığıyla yapılabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamasına karşın, birçok yazıların Altay şirketine yazıldığı belirleniyordu.

- İkinci F-104 S filosundan 30 Kasım 1975 tarihinde teslim edilecek 3 adet uçak 15 gün gecikme ile 15 Aralık 1975 tarihinde teslim ediliyordu. Bu gecikmeyle ilgili bir işlem yapılmıyordu.

- 31 Aralık 1975 tarihinde teslim edilmesi gereken 3 uçaktan iki tanesi 57 gün sonra 26 Şubat 1976 tarihinde teslim ediliyordu. Gecikmeyle ilgili sözleşmenin ilgili maddesi uygulanmıyordu.

- 31 Ocak 1976’da teslim edilmesi gereken 3 uçaktan yalnızca bir tanesi cezasız süre olan 26 Şubat’ta teslim ediliyordu.

- 9 Şubat 1976’da test için Torino’ya giden tecrübe pilotu, yalnızca bir uçağın tecrübeye hazır, bir uçağın ise arızalı olduğunu, diğerlerinin hazır olmadığını görüyor ve bu durumu rapor ediyordu.

- Belgelerden, Lockheed firmasının F-104 S uçakları programı için Türkiye Temsilcisi Nezih Dural’a sağlam istihbaratlar elde edebilmesi amacıyla 1 Mayıs 1973’te başlayan altı aylık bir süre için ayda 5 bin dolardan 30 bin dolar ödemeyi kabul ettiği anlaşılıyordu.

- Başbakanlık’tan Altay şirketinin belgelerine el konularak kurula gönderilmesi isteniyor, ancak bu belgeler kurula ulaştırılmıyordu.

- ABD’den rüşvet olarak Türkiye’de kimlere para dağıtıldığı konusunda isimler isteniyor, ancak bu isimler elde edilemiyordu.

- Uçakların devir teslim töreni nedeniyle Ankara’ya gelen İtalyan Hava Kuvvetleri Komutanı Dino Ciarlo ve yanındaki heyetin otel ve kokteyl masraflarına ait Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına kesilen fatura Altay şirketi tarafından ödeniyordu.”

Kurulun raporunda bütün bunlar yazmasına yazmaktadır da, askeri mahkeme bütün bunlar yokmuşçasına beraat kararı vermiştir. Şimdi gözler Askeri Yargıtay’ın kararına çevrilmiştir. Bu bekleyiş çok uzun sürmez. 23 Haziran 1976 günü Askeri Yargıtay Üçüncü Dairesi Emin Alpkaya ve arkadaşları hakkında mahkemenin vermiş olduğu beraat kararını oybirliğiyle onaylar.

Bütün bu yargılama safhalarında ismi geçenleri biraz daha yakından tanımaya çalıştığımızda ise ortaya nasıl bir manzara çıkmaktadır? Bu kimlikleri yakından tanımak yargılama sonucunda verilen karara kimlerin imza attığını da ortaya çıkaracak ve kararlar hakkındaki düşüncelerimizi bu yönüyle de değerlendirmemizi sağlayacaktır.

Oluşturulan mahkemenin iki üyesi eski sıkıyönetim hâkimiydi. Bunlardan biri Diyarbakır Sıkıyönetim Komutanlığı emrinde görev yapmış Hâkim Albay Hamdi Sevinç’tir. Öteki ise, Ankara 1 No’lu Sıkıyönetim Mahkemesi’nin Hâkim Albayı Sadettin Üçüncüoğlu’dur. Üçüncüoğlu Semih Sancar’a yardımcılık yapmış, ona yakınlığıyla da tanınan bir isimdi. Üçüncüoğlu, 12 Mart sonrasının sıkıyönetim mahkemelerinin ünlü yargıçlarından ve “Ülkücü gençler devletin Emniyet kuvvetleri yanında komünistlere karşı savaşıyorlar” görüşünü mahkeme kararlarına geçiren birisiydi. Bir başka kararına ise şöyle yazmıştı: “İşkence doğruyu söyletmeye yönelikse meşrudur.”

Savcılık görevlerini yapan İlhan Şenel ve Mehmet Turan da benzer niteliklere sahip isimlerdi. Mehmet Turan, Deniz Gezmiş’ler için idam kararını veren yargıçlardan biriydi. Ve bu idam kararlarının hukuki gerekçelerin çok ötesinde intikam mantığıyla verilmiş kararlar olduklarını artık herkes biliyordu. Devletin tepesindekiler böyle istemişti ve mahkemeler istenen kararları vermişti. İlhan Şenel ismi ise bize oldukça tanıdık. Bir dönemin önemli uyuşturucu kaçakçısı Hüseyin Baybaşin’den, askeri mahkemede müebbete mahkûm edilen amcasının serbest bırakılması karşılığında rüşvet alan İlhan Şenel. Şenel’in rüşvet olarak aldığı Altınoluk’taki villa tapu kayıtlarıyla belgelenerek, ‘İşte rüşvetin belgesi’ başlığıyla Emek gazetesinde yayınlanmıştı. Kendisinden ve makamından son derece emin olan İlhan Şenel, Türkiye’nin en ünlü uyuşturucu kaçakçısının ismine kayıtlı villayı karısının üstüne devralmakta hiçbir sakınca görmemişti. Altınoluk Kandaklar mevkii 3027 H pafta ve 2665 parseldeki tripleks villa, 26.3.1992 tarihinde 1426 yevmiye numarası ile yapılan işlemle Hüseyin Baybaşin’den İlhan Şenel’in karısı Türkiz Şenel’e devredilmişti. Aynı Şenel’in, kontrgerillanın varlığını kabul ettiği ve ona karşı mücadele ettiği için öldürülen Savcı Doğan Öz’ün katillerinin aklanma kararında da imzası bulunmaktaydı. 1997 yılına gelindiğinde MHP Genel Başkanlığı için adaylığını koyan İbrahim Çiftçi, 80 öncesi Doğan Öz’ü öldürmekten tutuklanmıştı ve heyet önünde verdiği ifadelerde Öz’ü öldürdüğünü kabullenmişti. Mahkemeler Çiftçi’ye dört kez idam cezası verdiler ancak bu kararlar Askeri Yargıtay tarafından her seferinde bozuldu. Askeri Yargıtay’da son kez bozulan karar 7’ye 6 verilmişti. Çiftçi’yi beraat ettiren imzalardan biri İlhan Şenel’e aitti.

Orgeneral Emin Alpkaya ve arkadaşlarıyla ilgili ilk soruşturmayı yürüten Askeri Savcı İlhan Şenel’di. Bu soruşturma sonrası ‘kovuşturmaya gerek yok’ kararını veren de aynı İlhan Şenel idi. Bu karardan kısa bir süre sonra soruşturmayı yürüten savcı, yani İlhan Şenel Askeri Yargıtay üyeliğine seçildi. Mahkemenin verdiği beraat kararı da Askeri Yargıtay’a gönderilmişti ve Askeri Yargıtay beraat kararını onaylamıştı. Mahkeme heyetindeki bir diğer tanıdık, belki de en ünlüsü ise Haydar Saltık’tı. Haydar Saltık 12 Eylül 1980 darbesini organize eden isim olarak da anılıyordu. Amerika’nın ünlü darbeciler yetiştiren okullarında eğitildiği bilinen Haydar Saltık, aldığı teorik eğitimi 12 Eylül’le birlikte pratiğe geçiriyordu. Darbe öncesi süreçte sık sık Amerika’ya gidip geldiği bilinen Saltık belki de CIA ile birlikte son hazırlıkları gözden geçiriyordu. Nitekim 12 Eylül 1980 sabahı Türkiye saatiyle saat üçte Amerika’da Ulusal Güvenlik Konseyi Türkiye Masası Sorumlusu Paul Henze, Türkiye’deki darbe haberini aldığı an, ‘Bizim çocuklar işi başardı’ diyordu. 12 Eylül darbecilerinin aldığı tüm önemli kararların hazırlayıcısı da olan Haydar Saltık darbeden bir müddet sonra Türkiye’nin İsviçre Zürih Konsolosluğu’na Büyükelçi olarak atanıyordu. Kara para aklama merkezi ve ünlü kaçakçıların meskeni olmakla ünlü İsviçre’ye Büyükelçi oluyordu darbe okullarında yetişen general. Niye başka bir yer değil de İsviçre seçiliyordu elçilik için bilinmez. Haydar Saltık daha büyükelçi olmadan önce, Ankara’dayken 12 Eylül sonrası Avrupa’daki yeni örgütlenmenin mimarlığına da başlamıştı. Psikolojik harp uzmanlarının aktif görev aldığı bu örgütlenmeyle camiler, spor kulüpleri ve dernekler vasıtasıyla Avrupa’daki Türkler örgütlenmeye ve etki altına alınmaya çalışılıyordu. En temel dayanak kuşkusuz Avrupa’daki faşistlerin örgütlü bulundukları ülkücü kuruluşlardı. Bu arada faşistler ve kaçakçılar devlet görevlileriyle birlikte Avrupa’da uyuşturucu kaçakçılığının organizasyonunu da tamamlıyorlardı. Tüm bu organizasyonların Konsey’in bilgisi dışında olmadığını iddia etmek mümkün değildi. Tabii Konsey’in ‘beyin’lerinden MGK Genel Sekreteri Haydar Saltık da tüm bilgi ve becerisini yeni dönemde de ortaya koyuyordu.

Biz yine Lockheed davasına dönelim. 12 Nisan 1976’da bir ilginç gelişme daha oldu. Genelkurmay Başkanlığı Emekli Sandığı’na bir yazı göndererek Alpkaya’nın emeklilik nedenini değiştirdi. Daha önce kendi isteğiyle emekli olduğu bildirilen Alpkaya’nın emeklilik nedeni bu kez kadro yetersizliği olarak gösterildi. Böylelikle Alpkaya’nın Emekli Sandığı’ndan alacağı paralar da 300 bin lira artış oldu. Ayrıca kendi isteğiyle emekli olanlar 7 bin lira maaş alırken kadro yetersizliği nedeniyle emekli olanlara 10 bin lira maaş ödeniyordu. Alpkaya da bu artıştan yararlanıyordu yeni emeklilik gerekçesine göre.

1 Mayıs 1976’da ise Hava Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı yeni yönetimini belirledi. Hani şu uçakları satan şirketin Türkiye Temsilcisi Nezih Dural’ın sık sık yüklüce miktarda bağış yaptığı ve Lockheed uçakları için ilk teklifi verdiği Vakıf. Bu tarihe kadar vakfın başkanlığını Emin Alpkaya yürütüyordu. Ancak son gelişmelerden sonra artık başkan olarak kalması pek de uygun düşmezdi. Bu yüzden Alpkaya yeni yönetimde görev almadı. Genel Kurul’da yapılan seçimlerle HKGV yönetimi şu isimlerden oluştu: Korgeneral Tahsin Şahinkaya, Korgeneral Halil Sözer, Emekli Hava Korgeneral Hulusi Kaymaklı, Orhan Işık, Emekli Hava Korgeneral Seyfi Turagay, Rıza Çerçel, Refet Erim, Cahit Özgür.

Vakfın yeni başkanı Tahsin Şahinkaya da son derece ilginç bir isimdi ve sonraları kendisinden oldukça fazla söz ettirecekti. 12 Eylül cuntasının liderlerinden olan Şahinkaya dünyanın en zengin beş generali arasında anılıyordu. Şahinkaya’nın bu servetine ve ilginç ilişkilerine ileriki bölümlerde yeniden döneceğiz.

Bu tarihten 1980’e kadar uzanan yıllar son derece sıcak gelişmelerin yaşandığı bir dönemdi aynı zamanda. Bütün ülkede işçi hareketleri, grevler, direnişler, gençlik hareketleri yükseliyordu. Bu yükselişe karşılık sistem de boş durmuyor yasal veya yasadışı örgütlenmelerle demokrasi mücadelesi verenlerin karşısına dikiliyordu. Bu dönem kontrgerillanın bir dizi eylemlerinin gerçekleştiği bir dönemdi de. Suikastlar, sabotajlar, katliamlar tarih boyunca belki de en çok bu dönem gerçekleştirilmişti. Bir yandan ülkenin birçok yerinde oluşturulan gizli kontrgerilla hücreleri emekçilere saldırıyor, öte yandan başta MHP olmak üzere yasal görünümlü kontra örgütlenmeleri işçi ve gençlik hareketinin karşısına çıkarılıyordu. 16 Mart, Maraş, Çorum, 1 Mayıs 1977 katliamları ilk elden akla gelen kontrgerilla organizasyonlarıydı. Bülent Ecevit’e Çiğli’deki suikast girişimi yine kontrgerillanın bir başka eylemiydi. O zamanlar olabildiğince saklanmaya çalışılan kontrgerilla ile askerlerin ilişkisini Lockheed Araştırma Kurulu’nun Başkanı Musa Öğün’ün emekli olduktan sonra Genelkurmay Başkanlığı’na yazdığı bir dilekçede bulabilmek mümkündü.

Lockheed Soruşturması’ndan hemen sonra 5 Haziran 1976’da Korgeneral Musa Öğün 9. Kolordu Komutanı olarak Erzurum’a atandı. Bu arada 3. Kolordu Komutanı Ali Fethi Esener de Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na hazırlanıyordu. Kara Kuvvetleri Komutanı Namık Kemal Ersun resen emekliye sevkedildi. Yerine beklenenin aksine Orgeneral Kenan Evren getirildi. Emekli edilen Esener, 1983’de kurulan Büyük Türkiye Partisi’nin Genel Başkanı olarak yeniden karşımıza çıkıyordu. Emeklilik işlemlerinden kısa bir süre sonra gazetelerdeki bir haber dikkati çekti. New York mahreçli habere göre emeklilik işlemlerinden hemen önce MHP Genel Başkanı Alpaslan Türkeş’in önderliğinde aşırı sağcı 200 kadar subay bir darbe teşebbüsünde bulunuyordu. Bu hareketin içersinde emekli edilen üç general de bulunuyordu. Süresinden önce emekli edilen Kara Kuvvetleri Komutanı Namık Kemal Ersun’un bu lider generallerden biri olduğu da basında yer aldı. Haberde generallerden birinin de Musa Öğün olduğu ifade ediliyordu. Yine haberde bu generallerin kontrgerilla ile bağlarına da işaret ediliyordu. Haberle ilgili herhangi bir yalanlama ya da tekzip çıkmıyordu. Bu sırada emekli Korgeneral Musa Öğün Genelkurmay Başkanlığı, Genelkurmay Askeri Savcılığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Erzurum Cumhuriyet Savcılığı’na birer dilekçe gönderiyordu. Dilekçede şunlar yazıyordu:

“Genelkurmay Başkanlığı, adı belirgin gazetece iddia edilen 2 Haziran 1977 tarihinde ihtilal yapılacağının planlandığı, bu planda ve kontrgerilla örgütünde ismimin geçtiği, 30 Ağustos 1977 tarihinde emekli olacağıma muhakkak gözüyle bakıldığı hususlarını tekzip etmemiş, bu iddialarla Orgeneral Namık Kemal Ersun’un emekliye sevk işleminin Sayın Bülent Ecevit’e yapılması Başbakan’ca belirtilen suikast teşebbüsü ile ilgisi olup olmadığı açıklanmamıştır...

Adı belirgin gazetece ihtilal teşebbüsünde bulunulduğu, bu teşebbüsün içinde şahsımın da olduğu, bu suretle TCK’nın 146/1 Maddesi’nde belirtilen Anayasa’yı ihlal suçunu ika ettiğim, kontrgerilla örgütüne mensup olduğum iddia edilerek fiili bir idare kurmak amacıyla yasalara aykırı cemiyet kurup TCK’nın 141/2 Maddesi’nde belirtilen yasak cemiyet kurma suçunu ika ettiğim, Genelkurmay Başkanlığı’nın gazetenin yayınını tekzip etmemesi, Kara Kuvvetleri Komutanı Namık Kemal Ersun’un süresinden önce emekliye ayrılması, keza şahsımın emekliye sevkedilmem, sayın CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit’e suikast yapılacağının Başbakan tarafından açıklanması şahsıma müsnet iddiaları teyit etmektedir. Şahsım ağır bir itham ve töhmet altında şaibeli olarak bırakılmıştır.”

Bu dilekçeden sonra da ne bir işlem yapılıyor ne de tekzip yayınlanıyordu. Musa Öğün’ün dilekçesi son derece ilginç noktaların altını çiziyordu. Öğün kontrgerilla ve Ecevit’e suikast iddialarını yalanlamıyor, tersine şahsının böyle bir faaliyet içersinde olmadığını kanıtlamaya çalışıyordu. Ecevit’e suikast olayı da Demirel’in ihbarıyla gündeme gelmişti. 1977 seçimleri öncesinde Taksim alanında Ecevit’in düzenleyeceği miting öncesinde, Demirel Ecevit’e, ‘Bu mitingi yapma, aldığım haberlere göre sana suikast düzenleyecekler’ diye ihbarda bulunmuştu. Ecevit de sonraları yaptığı açıklamalarda, kontrgerillanın kendisine birkaç defa suikast teşebbüsünde bulunduğunu söylemişti. Ecevit’e Çiğli’deki suikast teşebbüsünde de ilginç izler vardı. Zehirli mermi atan Türkiye’de bulunmayan, Amerikan ordusunda kullanılan bir tabancayla suikast düzenlenmiş, silahı kullanan polis yakalanmıştı. Ancak silah da kaybolmuştu, polis de. Ama bugüne değin ne Demirel ne de Ecevit defalarca Başbakanlık koltuğuna oturdukları halde bu karanlık ilişkilerin içersinde kimlerin olduğu ve kontrgerilla örgütlenmesi konusunda hiçbir açıklamada bulunmadıkları gibi, kontrgerillayı inkâr etmek için de ellerinden geleni yapmışlardı.

Meclis Komisyonu raporundan Lockheed skandalı

Lockheed’in dünyadaki birçok ülkeyle birlikte Türkiye’de de kamuoyunun gündemine oturması sonucunda TBMM’de de bir araştırma komisyonu kurulması kararlaştırıldı. CHP Milletvekili Yılmaz Alpaslan’ın başkanlığında oluşturulan komisyon yalnız Lockheed’i değil, yurtdışından yapılan tüm alımları araştırmakla görevliydi. Ancak en çok fırtına koparan olay olmasından dolayı komisyon Lockheed Komisyonu olarak anıldı. Komisyon araştırmaları boyunca ne zaman somut bir adım atmaya kalksa engellendi. Ne zaman konuyla ilgili üst düzey kişiyi çağırmaya kalksa gelmediler. Tıpkı yirmi yıl sonra Susurluk Komisyonu’nda olduğu gibi. Komisyon Başkanı Yılmaz Alpaslan basına yaptığı açıklamalarda sık sık komisyonun çalışmalarının ‘birileri’ tarafından engellendiğini söyledi, Başbakan Demirel’de rüşvet alanların listesi olmasına rağmen kasasında sakladığını öne sürdü. Birçok üst düzey yetkilinin, asker ve sivilin, bakanların adının geçtiği rüşvet alanlar listesi bugüne değin açığa çıkmadı. Komisyon araştırmaları sırasında ne zaman bir iz bulsa karşısına bir duvar örüldü. Görülmeyen eller araştırmaları istedikleri yönlere sevkettiler. Bütün dünyayı sarsan bu skandaldan Türkiye’de devlet yara almadan kurtulmayı bildi. Mahkemeler, araştırmalar, soruşturmalar bittiğinde suçlu kimse yoktu. Verilen rüşvetler kuruşuna kadar belliydi ama alanlar ortalarda yoktu.

Lockheed vartası atlatıldıktan sonra Demirel’in söylediği şu sözler süreci anlatmak açısından son derece aydınlatıcıydı: “Bence Lockheed bir muammadır. Üzerinde çok uğraşılmış, bir şey çıkarılamamıştır. Ben hukuk üstünlüğünün adamıyım. Kişi suçu ispatlanmadıkça suçsuzdur. İspatlarlarsa ben de üstüne varırım. Biz üstümüze düşeni fazlasıyla yaptık. Çok iyi yaptık.” Lockheed Komisyonu’nun belgelerine baktığımızda da gerçekten Demirel’in üzerine düşeni çok iyi bir şekilde yaptığı anlaşılmaktadır. Şimdi, noktasına virgülüne dokunmadan TBMM’de oluşturulan Lockheed Komisyonu’nun raporunu okuyalım:

“Amerika Lockheed Uçak Yapım firmasının çeşitli ülkelerde yaptığı gayrikanuni ödemeler konusunda, ABD Senato Dış İlişkiler Komisyonu’nun Senatör Church başkanlığındaki Kuruluş Alt Komitesi’nce yapılan soruşturma sonuçları dünya kamuoyuna 1976 yılı başından itibaren açıklanmaya başlanmış bulunmaktadır.

Türk basını, Amerikan ve dünya kamuoyuna daha evvel intikal eden Lockheed olayı ile ilgili haberlere Şubat 1976 ayı başlarından itibaren yer vermeye başlamış ve bu arada Lockheed firmasının, Türkiye Temsilcisi Nezih Dural’a, 1975 yılına değin, ‘kısmen üçüncü şahıslara hediye’ olmak üzere 876.000 dolar ödemiş olduğunu belirten bir belgenin fotokopisi de, Altay şirketi ile Lockheed firması arasındaki ilişkileri gösteren diğer bazı belgelerle birlikte yayınlanmıştır.”

Rapor, bu girişle başladıktan sonra rüşvet ve yolsuzluk iddialarıyla ilgili adli ve idare mercilerin yapmış oldukları araştırmalar ve vardıkları sonuçlar değerlendirilmekte. Ama yapılan bu değerlendirmenin büyük kısmı çeşitli makamlar tarafından çalışmalarının nasıl engellendiği, sonuca varmaları yönünde karşılarına çıkarılan sorunlardan ibarettir. Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporunun neredeyse her satırında daha önce Askeri Savcılık tarafından yapılan araştırmaya zıt değerlendirmeler yer almaktadır. Millî Savunma Bakanlığı’nın ve Genelkurmay’ın konuya ilişkin daha önce yaptıkları açıklamaların doğru olmadığı örnekleriyle sıralanmaktadır. Rüşvet alanların listesi olmasına rağmen Başbakanlığın bunları komisyona vermediği yazılmaktadır. Millî Savunma Bakanlığı, Askeri Savcılık, Adalet Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Başbakanlık, komisyona yardımcı olmanın tersine gerçekleri örtbas etme çabasındadır rapora göre. Daha da ileri giderek çalışmalarının, soruşturmanın engellendiğini ve anılan kurumlar tarafından bilgilerin gizlendiğini belirtmektedir Meclis Araştırma Komisyonu. Askeri Savcılığın elindeki belgeleri vermemekte ısrar etmesi üzerine başvurulan Genelkurmay Başkanlığı ‘Ben savcılığa bir şey diyemem, çünkü yargı bağımsızdır, bir şey demem yargıya müdahaledir’ diye cevap vermiştir.¹

Oysaki işlerin böyle yürümediğini pekâlâ bilmekteyiz. İşine gelince demokrasiden ve yargı bağımsızlığından bahsetmenin o soruşturmaya özgü, bilgi ve belgelere ulaşılmasını engelleyici bir tavır olduğu ortada. Genelkurmay’ın savcılara başvurarak falan şahıs hakkında şu sebepten dolayı soruşturma açın ve sonucunu bana bildirin dediği yüzlerce dava örneği bulunmakta. Bilhassa 28 Şubat sürecinde Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Çevik Bir imzalı yazılarla sivil mahkemelere bile talimat verilerek onlarca kitap hakkında dava açıldığı ve ceza verildiği bilinmektedir. Şu kitap hakkında dava açın ve sonucunu bana bildirin demek yargıya müdahale olmuyor da, Meclis’in Araştırma Komisyonu’nun devletin diğer birimlerinin kendilerine ellerindeki bilgilerin verilmesini istemesi yargıya müdahale oluyor ve demokrasiye ters düşüyor.

Komisyonun araştırmasının nasıl engellendiğini ve rüşvet alanların kimliklerinin açığa çıkmaması için nasıl ve kimler tarafından çaba gösterildiğini, yasama organı Meclis’in belgelerinde açık açık yazmaktadır. İş o boyuta varmıştır ki Askeri Savcılık’tan takipsizlik kararı verdikleri, ellerindeki dosyaları göndermesi istenmiş, savcılık ise ‘Yasaya göre 5 yıl saklama zorunluluğu var, 5 yıl sonra gel’ demiştir.²

Komisyon, raporunda kimler tarafından ve nasıl engellendiğini uzun uzun anlattıktan sonra –ki bu engellemelere raporun ileriki bölümlerinde de sıkça rastlanmaktadır–, araştırmaları sırasında elde ettikleri bilgileri belirtmeye başlar. Öncelikle Altay Kollektif Şirketi ile ilgili bilgiler sıralanır. Altay Kollektif Şirketi Lockheed’in Türkiye’deki temsilcisidir ve buradaki işlerini yürütmektedir. Aralarında yapılan yazılı anlaşmaya göre Altay Kollektif Şirketi Lockheed’e Türkiye’nin ekonomik, siyasi, askeri ve sınai durumu ve şartları hakkında bilgi sağlayacaktır. Ayrıca Türkiye’ye satılması muhtemel mamüllerin alınma sırası geldiğinde söz sahibi olabilecek makamlarda yer alabilecek kişiler hakkında geçmişleri dahil özel bilgiler toplanacak ve bunlar Lockheed’e sunulacaktır. Yine bu kişilerle ilişkili olunup, bunlarla ‘mesleki ve sosyal temaslar’ sağlanacaktır. Bu temaslar sonucunda ‘resmî dairelerden özel bilgi toplanmasına yarayacak ilişkiler kurulacaktır.’³

Lockheed ile Altay Kollektif Şirketi arasındaki 76 sayfalık sözleşmede yazanların ne anlama geldiği tartışmaya gerek olmayacak denli açık. Sözleşme iki firmanın arasında yapılmış bir ticari anlaşmadan çok, Türkiye’nin sırlarını Amerika’ya satmak için hazırlanmış bir casusluk sözleşmesine benzemekte. Lockheed’in Pentagon ve CIA ile ‘iyi’ ilişkileri göz önüne alındığında, işlerin yalnızca mal satan firmanın promosyon dağıtımıyla sınırlı olmadığı anlaşılmakta.

Lockheed soruşturması sırasında dünyanın birçok ülkesinde rüşvet dağıtımlarında Amerikan elçiliklerinde çalışanların rol aldığı ortaya çıktı. Japonya’daki rüşvet olayını CIA’nın 20 yıldır bildiği yine soruşturmalar sonucunda ortaya çıkan bir başka noktaydı. Japonya’daki Lockheed temsilcisinin ülkenin en ünlü faşisti olması bu bağlantıların diğer yönleri konusunda fikir veriyordu. Yine Almanya’da Hıristiyan Demokrat Parti’ye Lockheed tarafından yıllardır para ödenmesi ve destek verilmesi tercihleri yeteri kadar aydınlatıcıdır.

Ünlü casus uçakları U-2’ler CIA Plan Şubesi, Hava Kuvvetleri ve Lockheed yetkilileri tarafından tasarlanan ortak bir proje sonucu Lockheed firmasında imal ediliyordu. 1954 yılında onaylanan bu çok gizli casusluk projesi sonucunda 1955’ten itibaren U-2’ler uçmaya başladı. Türkiye’de İncirlik Üssü’nden havalanan U-2’ler Sovyetler Birliği üzerinde uçuyor, tüm stratejik hedeflerin filmini çekiyordu. U-2 casus uçakları 1 Mayıs 1960’da bir U-2’nin Moskova üzerinde düşürülmesi üzerine açığa çıkıyordu. Casus uçaklarının deşifre olması üzerine Amerika boş durmuyor, yeni projeler geliştiriyordu. Sonraki projenin ismi SAMOS (Uydu ve Füze Gözetleme Sistemi) projesiydi. Beyaz Saray ve Pentagon tarafından en büyük öncelik tanınan bu projeyle uzaydan çekilen fotoğraflarla hedef ülkenin tüm stratejik hedefleri detaylı olarak tespit ediliyordu. İlk olarak 1961 yılı Ocak ayında uzaya gönderilen SAMOS uydusu, ilginç bir tesadüf olsa gerek yine Lockheed firması tarafından imal edilmişti. Casuslukla ve CIA ile bu kadar içli dışlı bir firmanın Türkiye’deki temsilcisiyle yaptığı sözleşmede casusluk maddelerine rastlamak hiç de şaşırtıcı olmasa gerek.

Yine Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporunda Lockheed’in yaptığı ödemelerle ilgili ilginç şeyler de söylenmektedir. Lockheed, Altay Kollektif Şirketi’ne 876.000 dolar ödeme yapmıştır ve rakam ABD’deki soruşturma sırasında açığa çıkmıştır. 1976’da Türkiye’de başlayan soruşturmada ise Altay Kollektif Şirketi bu rakamın 630.000 dolarını harcama gösterebilmiştir. Temsilcilik tutarı da belgelerde 37.000 dolar olarak gözükmektedir. Ortada gözükmeyen 180.000 doların ne olduğu belli değildir. Bunlar ‘fevkalede masraf’ kapsamında bulunmaktadır. ABD Senato araştırmasının raporlarına göre bu 180.000 dolar Türkiye’de nüfus sağlamak için yapılmış bir ödemedir ve yasadışı amaçlar için ödenmiştir.⁴

Altay şirketi ile Aeritalia arasındaki hukuki ilişkileri ortaya koyan bu belgelerden son derece ilginç sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Aslında varolan bu sözleşmelerin her biri ayrı bir çelişkiyi sergilemektedir. Örneğin Altay ile Aeritalia arasında 2 Mayıs 1975 tarihinde yapılan bir anlaşmada uçak fiyatları 4.297.000 dolar olarak belirtilerek bunun üzerinden komisyon miktarı hesaplanmakta ve sözleşmeye geçirilmektedir. Oysaki Millî Savunma Bakanlığı Satınalma Komisyonu ile Aeritalia arasındaki birinci parti uçak alımına ilişkin sözleşme 6 Mayıs 1975 günü imzalanmış ve uçak fiyatları o tarihte belli olmuştur. Ama sözleşmenin imzalanmasından ve uçakların kaça alınacağının belli olmasından dört gün önce Aeritalia ve Altay Kollektif Şirketi yetkilileri kuruşu kuruşuna rakamı ‘tahmin’ etmişler ve bunu aralarındaki resmî sözleşmeye koymuşlardır.

Meclis Araştırma Komisyonu kurulduktan sonra Altay Kollektif Şirketi’nden resmî belgeleri istediğinde asıllarının bulunamadığı, yerine fotokopilerini göndermek zorunda kaldıklarını üzülerek belirtmişlerdir. Ama bu sözleşmelerde bulunan çelişkiler göstermektedir ki sonradan hazırlanan ya da aslı bulunmayan bu sözleşmeler minareyi çalanın kılıf hazırlama çabasından başka bir şey değildir. Birinci parti için uçak başına komisyon 5.000 dolar iken, ikinci parti bu rakam uçak başına 90.000 dolara çıkmış gözükmektedir. Ayrıca ikinci filo için anlaşma imzalandıktan bir yıl sonra 464.000 dolarlık ve üstelik birinci partiye mahsuben ama ikinci parti uçak alımını teşvik gibi bir açıklamayla yapılan ödeme çelişkileri ve gerçek dışı açıklamaları göstermesi bakımından yeterlidir. Ortaya atılan bu rakamlar Türkiye’ye verildiği ortaya çıkan miktarı yakalamak için söylenmiş matematiksel toplamlardan başka bir şey değildir. Bu rakamlar alt alta konunca Amerikan Senato Komisyonu’nun açıkladığı rakama denk gelecek, böylelikle Altay şirketinin yaptığı sözleşmelerin karşılığını aldığı söylenecek, dolayısıyla bütün para hakkı karşılığı Nezih Dural’ın cebine girdiği için rüşvet verecek para ve tabii ki rüşvet alan birileri de ortada kalmayacaktır.

İkinci filoya ait sözleşme 6 Mayıs 1975’te imzalanmıştır. 464.000 dolar, hani şu ikinci filoyu teşvik için birinci parti alımına mahsuben denilen 464.000 dolar ise 1 yıl sonra, 29 Mart 1976’da Türkiye’ye transfer edilmiştir. Bir tek bu bile yapılan ödemenin gerçeklerden ne denli uzak olduğunu göstermektedir.⁵

Paraların Türkiye’ye transfer tarihi de açığa çıkarmaktadır ki, rüşvetler yalnızca uçak alım zamanıyla da sınırlı değildir. Lockheed satın aldığı yetkililere âdeta memuru muamelesi yapmakta ve ödemeyi düzenli olarak sürdürmektedir. Tabii ki karşılığını alarak. Paraların Türkiye’ye transferi de ilginçtir. Paralar İtalya’dan değil de İsviçre’den transfer edilmiştir. Hani şu kara paraları aklamasıyla ve CIA’nın dünyanın dörtbir tarafındaki kontralara havale çıkarmasıyla ünlü İsviçre’den. Zürih’teki Fırst National Cıty Bank’tan yapılan havaleleri kimin gönderdiği ise belli değildir. Havaleyi gönderenin kimliği ‘banka müşterilerinden biri’ olarak geçmektedir kayıtlarda.

Türkiye’ye para transferiyle ilgili olarak Lockheed skandalından yıllar sonra görüştüğümüz bir tanık oldukça ilginç şeyler anlatıyordu. Söylediğine göre İsviçre’den para transferi uzun yıllar boyunca sürmüştü. Ancak bu transfer edilen paraların büyük kısmı açığa çıkmamıştı. Bunların transferi iz bırakmamak için İsviçre’den bir başka kara para merkezi Beyrut’a aktarılıyordu. Türkiye’den gönderilen kuryeler bu parayı alıp elden getiriyorlardı. Söylediklerinde en çarpıcı olan iddia ise bu kuryelerin asker kimliği taşıdıklarıydı.

Türkiye’de rüşvet iddialarının ortaya atılması ve tartışmaların başlaması üzerine gerek Millî Savunma bakanı gerekse Genelkurmay başkanı son derece net ifadelerle, Lockheed ve mümessili Altay Kollektif Şirketi’yle devletin herhangi bir ilişkisinin olmadığını söylemişlerdir. Neredeyse bu isimleri yeni duyduklarını iddia edeceklerdir. Oysaki bu sözlerin gerçeği ifade etmediği belgeleriyle ortaya çıkmıştır.⁶

Gerek Lockheed’in gerekse Altay şirketinin askerlerle son derece yakın ilişkileri belgeleriyle birlikte son derece açık olarak ortada olmasına rağmen, başta Hava Kuvvetleri Komutanı ve Millî Savunma Bakanı olmak üzere üst düzey yetkililer bu ilişkiyi saklamak için özel çaba sarf etmekte ve yalan söylemektedir. Bu yalanlar komisyondaki belgelerle ispatlanmasına rağmen sorumlular hakkında hiçbir işlem yapılmadığı gibi, bu yetkililerin ilişkileri saklamak için gösterdikleri özel çabanın nedeni de araştırılmamıştır. Askerlerin ziyafet faturalarının Nezih Dural tarafından ödenmesinin karşılığı olarak da Dural, kendi personelini Hava Kuvvetleri’nin listesine koydurmaktadır. Bu, içli dışlı ilişkilerin yalnızca belgelerle yakalanabilenleridir. Yazışmalarda dahi bu denli rahat davrananların yazışma dışı ilişkilerinin ne olacağını varın siz tahmin edin.

Komisyonun araştırmalarında ortaya çıkan Altay Kollektif Şirketi’nin yazışmalarında açıkça görüldüğü gibi Türkiye’de bazı çevrelere rüşvet dağıtılmıştır. Rakamlarına kadar rüşvetin belgeleri mevcuttur. Ancak bütün bunlara rağmen devlet yetkilileri el birliğiyle inkâr çabası içersine girmekte, rüşveti alanların kimliğinin açığa çıkmaması için büyük bir çaba sarf etmektedir. Yeri geldiği zaman, her fırsatta ‘en büyük irade’, ‘milletin temsilcileri’ olarak adlandırılan TBMM’nin kurduğu komisyon sorduğu hiçbir soruya cevap alamamakta, ‘birtakım güçler’ tarafından sürekli engellenmektedir.

Rüşvet alanların listesi ABD’de yapılan soruşturmanın sonucunda Türkiye’ye gönderilmiştir. Ancak ABD’den soruşturma ile ilgili 3 paket gönderilmiştir. Birinci paket komisyona verilmiş, diğer ikisi tüm ısrarlara rağmen verilmemiştir. Birinci paketteki dosyalarda Altay Kollektif Şirketi temsilcisi Nezih Dural’ın 1975 sonuna kadar ‘kısmen üçüncü şahıslara dağıtılmak üzere’ 876.000 dolar aldığı belgelenmektedir. Bu üçüncü şahısların kim olduğu, yani rüşvet alanların listesi 2 ve 3. paketlerle birlikte Amerika’dan gönderildiği halde Başbakan Demirel rüşvet alanların listesini kasasına koyarak, büyük bir titizlikle saklamış ve rüşvetçileri korumuştur. Listede generallerin, bakanların ve üst düzey bürokratların varolduğu ama devletin bunlara sahip çıkarak koruduğu kamuoyu tarafından tartışılmıştır.⁷

Miadı dolmuş yedek parçalar, uçamayan uçaklar, dünya piyasasının üzerinde fahiş fiyatlar, Türkiye’nin sırlarını emperyalist tekellere satışlar, satın alınan üst düzey devlet yetkilileri bütün çıplaklığıyla ortada olmasına ve yine birçok belgeye dayanılarak onlarca dava açılabilecek suç bulunmasına rağmen yetkililer milletin gözünün içersine baka baka yalan söylemiş, bu menfaat ilişkilerinin izlerini silebilmek için elbirliğiyle çaba sarf etmişlerdir. Tartışmaların ve rüşvet ilişkilerinin tam odağında olmasına rağmen ismi geçen generallerin temiz tutulması için yoğun bir çaba sarf edilmiş ve kurum olarak askeriyenin yıpranmaması için belge saklamaktan, evrakta sahtekârlığa, yalan söylemekten inkâr etmeye kadar her yol denenmiştir. Bu çabalar içersinde sivil ve askeri yargının oynadığı rolü inkâr etmek mümkün değildir.

Bir yandan Genelkurmay Askeri Savcısı Hak. Kd. Albay İlhan Şenel soruşturma sonucu kararında, “Bütün inceleme ve tetkikler neticesinde Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin bir menfaatlenmesi, ihmali, kusuru tespit edilemediğinden ilgililer hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi” yazmaktadır; öte yanda TBMM’nin Araştırma Komisyonu’nun raporunda, “Lockheed-Aeritalia-Altay-Hava Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı-Türk Hava Kuvvetleri arasındaki ilişkiler 1972 yılından beri vardır ve Altay şirketi o tarihten beri (şayet ilişki daha eskiye dayanmıyorsa) bu uçakların Türkiye’ye satılmasını sağlayacak girişimler içersindedir” yazarak, ilişkilere dikkat çekmektedir. Bu birbirinin tam tersi açıklamalardan tabii ki askeri savcının yazdıkları kabul görmüş, Meclis Komisyonu’nun yazdığı rapor Meclis’te görüşülememiştir bile. Lockheed Komisyonu raporunun başına gelenler, yıllar sonra yine Meclis’te kurulan bir başka komisyonun Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporunun başına gelenlere çok benzemektedir. İleride daha geniş olarak değineceğimiz Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporu da devlet yetkilileri tarafından pek beğenilmemiş, içerdiği iddialar konusunda hiçbir araştırma yapılmamış ve Lockheed raporunda olduğu gibi Meclis’in yasama dönemi sonucunda bir daha inmemek üzere tozlu raflara kaldırılmıştır.

Meclis Araştırma Komisyonu çalışmasının engellendiğini ve soruşturmanın birtakım güçler tarafından ısrarlı bir şekilde kapatılmaya çalışıldığını raporunda açık açık yazmakta, ötesinde bu güçlerden mevkileriyle birlikte çoğunu isim isim belirterek, haklarında yasal işlem yapılmasını da istemektedir. Komisyon anayasal yetkilerinin ayaklar altına alındığını bas bas bağırmaktadır ama duyan yoktur. En ufak talebini ifade eden genci, emekçiyi Anayasa’ya karşı gelmekten içeri atan devlet, Meclis Komisyonu’nun bazı çevreleri belirterek Anayasa’yı ayaklar altına aldıklarını söylemesine rağmen duyarsız kalmaya devam etmektedir. Rapordan bu bölümlere geçmeden önce, suçlanan isimlerden çok bu isimlerin devlet içersinde işgal ettikleri makamlara dikkat etmekte yarar var. Çünkü belirtilen isim ve makamlar bir araya getirildiği zaman tam da devleti yönetenlerin tablosu ortaya çıkmaktadır. Yani bir başka deyişle, yöneticiler bu rüşvet ve soygun olayını saklayabilmek için elbirliğiyle çaba sarf etmektedirler.

Meclis Araştırma Komisyonu’na göre rüşvet alanları saklayan ve araştıranın sonuca ulaşmasını engelleyenler arasında Millî Savunma Bakanı, Genelkurmay Başkanlığı, Genelkurmay Askeri Savcılığı ve Başbakan Süleyman Demirel de bulunmaktadır. Bunlar Anayasa suçu işlemişlerdir ve bundan ötürü haklarında soruşturma açılması gerekmektedir. Başbakan Demirel araştırmayı engelleyenler hakkında kendisinden ısrarla işlem yapılması talep edilmesine rağmen oralı olmamış, örtbas etme çabasına ortak olmuştur. Üstelik kendisi bildiklerini açıklaması için Araştırma Komisyonu’na davet edilmesine rağmen gelmemiştir. Komisyona göre Başbakan Demirel bunlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanmalıdır.⁸

Meclis Araştırma Komisyonu bunları söylüyor söylemesine de dinleyen elbette yok.

Demek ki bundan yıllar önce de işler aynı şekilde yürüyormuş. Herhangi bir olay geçiştirilemeyince, kamuoyunda tepkiler yükselince en sağlam kurtuluş yolu işi komisyona havale etmekmiş. ‘En yüce ve yüksek organ’ olan Meclis işe el koyduktan sonra da herkes derin bir nefes alıyor ve nasıl olsa komisyondan bir şey çıkmayacağından, bu iş de bitmiş sayılıyor. Komisyon bu arada bir şeyler yapmak istiyormuş, konu hakkında bilgi sahibi olanların ifadesine başvuracakmış, bütün bunlar halledilmesi son derece kolay teferruatlar. 25 sene önce Başbakan Demirel bilgileri saklıyormuş, komisyona gelmeyi reddediyormuş, 25 sene sonra aynı işi Susurluk Komisyonu’na gelmeyerek Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman yapıyordu. Kimde olayı aydınlatacak bilgi var, o komisyonu reddeder, olur biter. Komisyon üyeleri istedikleri kadar söylensinler, suç duyurusunda bulunsunlar, önemi yok. Lockheed Komisyonu yolsuzluklarla ilgili bulgularını ve araştırmalarının kimler tarafından engellendiğini yalnızca raporuna yazmakla kalmıyor, çalıştığı süre zarfında kamuoyu önünde de engellemeleri anlatıyordu. Komisyon kurulmasına kurulmuştu ama görüyordu ki sağlıklı bir araştırma yapmanın koşulları yoktu.

4 Ağustos 1976’da Komisyon Başkanı Yılmaz Alpaslan yaptığı açıklamada Başbakan Süleyman Demirel’i gerekli bilgileri komisyona vermemekle suçladı. Buna rağmen bir gelişme olmayınca 26 Ağustos 1976’da Yılmaz Alpaslan, ‘Başbakan Süleyman Demirel gerçekleri gizlemeye çalışıyor. Elimizde çok önemli kişilere Lockheed tarafından rüşvet verildiğini belirleyen mektup ve yazışmalar var. Bunları zamanı gelince açıklayacağız’ tehdidinde bulundu. Yine komisyon üyesi ve MSP Genel Başkan Yardımcısı Fehmi Cumalıoğlu, Başbakan Demirel’i tutumundan dolayı eleştirerek, ‘Başbakan listeyi açıklamalıdır’ dedi. Cumalıoğlu Amerika’dan istenen rüşvet verilen isimleri içeren dosyanın geldiğini ancak Demirel’in kasasında saklandığını iddia etti.

Karşılıklı bütün bunlar söylenmesine, rüşvet alanların listesi ellerinde olmasına rağmen bu liste hiçbir zaman açıklanmadı. Savcısından başbakanına kadar yetkililer rüşvetçileri saklamak için özel çaba sarf ettiler ve başarılı oldular. Araştırma Komisyonu’nun karşısına çıkanlar yalnızca bir iki kişiyle sınırlı değildi. Komisyonda yer alanların anlattıklarına göre nereye el atsalar oraya bir duvar örülüyordu. Karşılarında her yerde eli olan bir organizasyon vardı. Bu organizasyon her zaman var oldu. İleride inceleyeceğimiz diğer Meclis araştırmalarında da üzerine düşeni yaptı. Her araştırma ve soruşturmadan devletin yara almadan çıkmasını sağlamakla görevli bu organizasyonun nasıl bir şey olduğu Lockheed’den 25 yıl sonra Susurluk Komisyonu araştırmalarında çok daha net görülmeye başlandı.

13 Ocak 1977’de Nezih Dural tutuklandı. Ama tutuklanma gerekçesi hiç de tartışılanlarla ilgili değildi. Nezih Dural’ın tutuklanmasına yol açan suçu rüşvet vermek, Türkiye’nin sırlarını satmak vs. değil, yurtdışında aldığı komisyonları zamanında Türkiye’ye getirmemekten kaynaklanan Türk Parasını Koruma Kanunu’na muhalefetti. Bir önceki yıl ödediği 16 milyon 786 bin lira vergi ile Türkiye ikincisi olan Nezih Dural tutuklama kararı çıktığında kendisine sorulan sorulara, ‘Beni paşalara sorun’ yanıtı vermesi dikkat çekti. Aynı Nezih Dural, 1971 yılının Ekim ayında Hava Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’na o zamanın parasıyla yaptığı 40 bin liralık bağışla dikkati çeken ‘hayırsever’ bir işadamıydı. Nezih Dural, ‘hayırsever’ işadamlarımızın ‘kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez’ felsefelerinin bir örneğiydi de. Dural, 12 Mart cuntasının hemen ertesinde Hava Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’nı anahtar olarak kullanmayı iyi bilmişti. Elde ettiği anahtarın açmayacağı kapı yoktu. Rüşvet ve yolsuzluk tartışmalarından dolayı istifa edene kadar Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Emin Alpkaya vakfın başkanıydı. O vakıf başkanlığından ayrılınca yerine Tahsin Şahinkaya geçti. Emin Alpkaya 12 Mart cuntasının MGK Sekreteri idi. Tahsin Şahinkaya ise 12 Eylül 1980 Cuntası’nın liderlerindendi ve “Komuta Konseyi” üyesi idi. Yolsuzluk ve rüşvet söylentilerine adı karıştığı için vakıf başkanlığından da ayrılmak zorunda kalan Alpkaya’nın yerine geçen Şahinkaya ise, âdeta Alpkaya’ya rahmet okuttu. Alpkaya’ya isnad edilen suçlar Şahinkaya hakkında iddia edilen yolsuzluk ve karanlık ilişkilerin yanında devede kulak kalıyordu. Yıllar sonra gazetelerde yer alan bir haber Nezih Dural’ı hatırlattı. 34 ünlü işadamı, (ki bunlar Türkiye’nin en kalburüstü patronlarıydı) Devlet Üstün Hizmet Madalyası’na layık görüldüler. Bu işadamları, Sakıp Sabancı, Hacı Sabancı, Kamil Yazıcı, İzzet Özilhan, Rahmi Koç, Erol Üçer, Ali Osman Sönmez, Oğuz Gürsel, İbrahim Bodur, Osman Boyner, Mehmet Kemal Dedeman, Mehmet Ali Molay, Suna Kıraç, Çetin Berkmen, Salih Recep İşgören, Şarık Tara, Aslan Önel, Selçuk Yaşar, Asım Kocabıyık, Şükür Şankaya, Cavit Çağlar, Nuri Cıngıllıoğlu, Ayhan Şahenk, Sani Konukoğlu, Feyyaz Berker, Necati Akçağlılar, Halis Toprak, Sefer Ulusoy, Nihat Gökyiğit, Nejat Eczacıbaşı, Şakir Eczacıbaşı, Mehmet Başman, Nurettin Çarmıklı ve Aslan Ekşioğlu’ydu.

Bu liste açıklandığı zaman, kendisine de Üstün Hizmet Madalyası verilmiş olan Kadir Has, ‘Beni bu soyguncularla bir tutmayın’ diye feryat etmişti. Yaptıkları bağışlarla dikkati çeken bu ‘hayırsever’ işadamların büyük kısmı silah sektörüne girmişti ve orduya araç ve teçhizat satıyordu. Ya da generallerin şirketi OYAK ile ortaklıkları vardı. Birçoğu da karanlık ilişkilerle anılıyordu. Yıllar önce Lockheed skandalında rüşvet alanların ortaya çıkmaması için özel çaba sarf eden Başbakan Demirel bu kez cumhurbaşkanı olarak 34 zengine Devlet Üstün Hizmet Madalyası’nı kendi elleriyle takıyordu. Bu işadamlarının Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’na bugüne dek ne kadar bağışta bulundukları ise bilinmiyordu.

14 Nisan 1977’de Meclis Komisyonu’nun hazırladığı 275 sayfalık rapor basıldı ve dağıtıldı. Arkasından 77 seçimleri geldi, yasama dönemi bittiği gerekçesiyle rapor Meclis’te görüşülmedi ve Lockheed olayı unutturuldu. Ama birkaç ay arayla bir, gazetelerde ‘elim bir kaza’ haberleri görüldü. ‘Dün olağan uçuşunu yapmakta olan Hava Kuvvetlerimiz’e ait bir F-104 filan bölgede düştü. Kazada pilot üstteğmen şehit oldu. Kazanın teknik bir nedenden kaynaklandığı açıklandı. Ölenlere tanrıdan rahmet, yakınlarına başsağlığı dileriz’ haberleri 1997’ye kadar gazetelerde yer almaya devam etti.

1997’ye gelindiğinde uçacak F-104 kalmadığından bu tür haberler gazetelerde çıkmaz oldu. Ama çıkmayan kaza haberleri değildi, F-104 haberleriydi. Onun yerine F-16, F-4, Skorsky, Puma gibi düşen uçak ve helikopter haberleri hiç eksik olmadı. Bundan sonra da olmayacak gibi.

BELGELER

1-

“1- Ankara Cumhuriyet Savcılığı’nca yürütülen tahkikat, başlangıçta 3 kişilik bir bilirkişi heyeti marifetiyle sürdürülmüştür. 26.3.1976 tarihli bilirkişi raporunda Altay şirketi tarafından verilen belgeler üzerinde inceleme yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu noktada özellikle belirtilmesi gereken husus şudur: Altay şirketinde Cumhuriyet Savcılığı’nca bir arama yapılmamış olması, daha sonraki aşamalarda, hadisenin aydınlatılmasına yarayacak belge ve bilgilerin sağlanması açısından gerçekten önemli bir noksanlık ve tıkanmaya yol açmış bulunmaktadır.

Bu durumda ancak Altay şirketince ibraz edilen belge ve bilgilerle yetinmek durumunda kaldığı anlaşılan bilirkişi heyetince düzenlenen raporda sonuç olarak:

a- Lockheed firmasının, gerek Millî Savunma Bakanı gerekse Hava Kuvvetleri Komutanınca belirtilenin aksine, söz konusu satışlar ile doğrudan ve fiilen ilişkili olduğunun dikkate alınması;

b- Altay şirketine Lockheed firmasından yapılan ödemeler konusunda raporda açıklanmış olan karanlık ve tutarsız noktaların dikkate alınması ve yapılan tüm ödemelerin tarih, miktar ve mahiyetini gösterir ayrıntılı bilgilerin, ayrıca mahallinden temin edilmesi;

e- Uçaklarda kullanılan eski ve miadı dolmuş malzemeler konusunda yapılmış olan işlemin saptanması;

f- Raporun, özellikle askeri sırların karşı tarafa verilmesine, komisyoncu Altay şirketinin yaptığı anlaşma ile Lockheed firmasına vermeyi taahhüt ettiği bilgilere ve şüphe çekici bulunan bazı yazışmalara ayrılan bölümlerinde yer alan konuların ayrıca değerlendirilmesi; hususlarının, iddia konusunda kesin bir yargıya varmak için göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilmiştir.

Ankara Cumhuriyet Savcılığı, yürütülen tahkikat sonucunda, rüşvet iddialarına ilişkin dosyayı Genelkurmay Askeri Savcılığı’na iletmiş; ancak, Genelkurmay Askeri Savcılığı bu konuda ‘görevsizlik’ kararı vererek, 10.2.1977 tarihinde söz konusu dosyayı Ankara Cumhuriyet Savcılığı’na iade etmiştir.

Rüşvet iddialarına ilişkin dosya halen Ankara Cumhuriyet Savcılığı’nda olup, ‘Askeri Yargıya tabi olmayan kişiler yönünden soruşturmaya halen devam edilmekte olduğu’, adı geçen savcılığın 21.2.1977 tarihli bir yazısıyla Komisyon Başkanlığı’na bildirilmiştir.

2- Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı’nca yapılan tahkikat sonucunda ise:

- Lockheed rüşvet iddialarına ilişkin dosya hakkında ‘görevsizlik’ kararı verilerek, dosya Ankara Cumhuriyet Savcılığı’na iade edilmiş;

-F-104 S uçaklarının alım işlemleri hakkında da 7.2.1977 tarihinde, ‘Kovuşturmaya yer olmadığına’ karar verilerek, F-104 S uçaklarının alımına ilişkin tüm belge ve dosyalar Askeri Savcılık’ça arşive kaldırılmıştır.

3- Millî Savunma Bakanlığı’nca Yapılan Soruşturma:

Millî Savunma Bakanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı tarafından müştereken kurulan, ‘İdari Araştırma ve Soruşturma Kurulu’ 12.2.1976-24.5.1976 tarihleri arasında devam eden çalışmaları sonucunda bir rapor düzenlememiş, ancak 24.5.1976 tarihli bir yazı ile derlediği belge ve dosyaları Millî Savunma Bakanlığı’na tevdi etmiştir.

İdari Araştırma ve Soruşturma Kurulu’nun çalışma sonucunu belirleyen yazı ve ekleri Millî Savunma Bakanlığı’nca Genelkurmay Başkanlığı’na tevdi edilmiş, Genelkurmay Başkanlığı da bu evrakı gerekli adli inceleme ve kovuşturma yapılmak üzere Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı’na göndermiştir.

Askeri Savcılığa gönderilen bu dosya, daha önce de değinildiği üzere, 7.2.1977 tarihinde hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilerek arşive kaldırılmıştır...

ARAŞTIRMA KOMİSYONU’NA İNTİKAL EDEN BİLGİ VE BELGELER

A) ABD Senatosu Komisyonu Belgeleri:

ABD Senatosu Dış İlişkiler Komisyonu’nun ilgili Kuruluş Alt Komitesi’nce yapılan soruşturmalar sonucunda, Lockheed firması yetkililerince Türkiye de dahil olmak üzere bazı ülkelerde rüşvet dağıtıldığının saptanarak açıklanması üzerine, Türkiye’de dağıtıldığı iddia olunan rüşvet konularını araştırmak üzere kurulan komisyon, 7.4.1976 ve 14.4.1976 tarihli yazıları ile bu konuya ilişkin olarak sağlanan bilgi ve belgeleri Başbakanlık’tan istemiş bulunmaktadır. Bunun üzerine, Dışişleri Bakanlığı’nca, Amerikan Hükümeti ve Senatosu nezdinde yapılan girişimler sonucunda ABD makamlarından sağlanan belgelerden bir kısmı Komisyon Başkanlığı’na gönderilmiştir.

Adalet Bakanlığı’nın 13.9.1976 tarihli yazısıyla ABD’den sağlanan ve sağlanacak bütün belge ve bilgilerin birer örneğinin Araştırma Komisyonu’na gönderilmesi hakkındaki Başbakanlık yazısına atıfta bulunularak ABD Senato Komisyonu belgelerin tercüme ettirilmiş bir nüshası, dosya halinde Komisyon Başkanlığı’na gönderilmiştir.

Ancak, daha sonraki aşamada, Adalet Bakanlığı komisyona belge gönderme işlemini durdurmuş ve ABD Adalet Bakanlığı ile yapılan anlaşma hükümleri ileri sürülerek, ABD’den sağlanan 2. ve 3. paket belgeler komisyona iletilmemiştir.

B) F-104 S uçaklarının alım işlemlerine ilişkin dosya ve belgeler:

Komisyon çalışmalarına esas teşkil eden birinci ve ikinci parti F-104 S uçaklarının ve bunların yedek parça ve sair malzemelerinin alımı konusunda teşekkül eden dosyaların incelenmek üzere gönderilmesi, Millî Savunma Bakanlığı’ndan istenmiş bulunmaktadır. Ancak, ‘bir örneği’ Genelkurmay Başkanlığı’na gönderilen belgeler Araştırma Komisyonu’na yollanmamıştır. Bu kez bu belgeler Genelkurmay Başkanlığı’ndan istenmiştir. Genelkurmay Başkanlığı verdiği cevapta, dosyaların Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı’na gönderildiği belirtilerek oradan istenmesi belirtilmiştir. Askeri Savcılık takipsizlik kararı verildiğini belirterek vermediğinden Genelkurmay Başkanlığı’ndan bir kez daha istenmiştir.

Ancak, Genelkurmay Başkanlığı bir yazı ile, ‘Anayasamızın 138’inci maddesine göre askeri yargı organları tamamen bağımsız olduklarından, hiçbir komutan veya makamın mahkemeye veya Askeri Savcılıklara emir verme yetkisi bulunmamaktadır’ gerekçesiyle, dosyanın doğrudan doğruya Askeri Savcılık’tan istenmesi gerektiği görüşünde ısrar etmiştir.”

2-

“Millî Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı’nın bu olumsuz tutumları karşısında, Komisyon Başkanlığı’nın bir yazısıyla, hakkında takipsizlik kararı verilmiş ve işi bitmiş dosyanın, nihayet doğrudan doğruya Genelkurmay Askeri Savcılığı’ndan istenmesi yoluna gidilmiştir. Askeri Savcılığın bu konudaki cevabi yazısında, dosya ve belgelerin:

- Teftiş görmemiş bulunduğu;

- 29.7.1969 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanan Adalet Bakanlığı’na ait bir yönetmelik icabı, 5 sene müddetle saklanmasının zorunlu bulunduğu, gerekçesiyle, Komisyon Başkanlığı’na gönderilmesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir.

Araştırıldığında, 29.7.1969 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanmış yönetmeliğin, ‘muhafazasına luzüm kalmayan evrak ve belgelerin imha edilmesi hakkında yönetmelik’ olduğu ve evrakın imha usulünü belirten bu yönetmeliğin konuyla hiçbir ilgisinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu konuda sonuç olarak, Meclis Araştırma Komisyonu’nca Anayasa’nın 88 ve Meclis İçtüzüğü’nün 103’üncü maddeleri uyarınca Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Genelkurmay Askeri Savcılığı’ndan istenen bu dosyanın, birden fazla örneğinin mevcut olmasına ve hakkında takipsizlik kararı da verilerek işi bitmiş bulunmasına rağmen, bu makamlarca halen Komisyon Başkanlığı’na iletilmemiş bulunmasının, Anayasa ile Millet Meclisi’ne tanınan araştırma görev ve yetkisini işlemez hale getirdiği görüşüne varılmıştır.”

3-

“ALTAY KOLLEKTİF ŞİRKETİ HAKKINDAKİ BİLGİLER

Amerika Lockheed Uçak Yapım Firması’nın Türkiye Temsilciliği 1971 yılından bu yana Altay Kollektif Şirketi tarafından yürütülmekte olup, Lockheed Lisansı altında İtalyan Aeritalia firmasınca imal edilen F-104 S uçaklarının Türkiye’ye satılmasındaki aracılık rolü de adı geçen şirket tarafından ifa edilmiş bulunmaktadır...

Altay şirketi ile Lockheed firması arasındaki sözleşmelerden en önemlisi, LEG/F-249 No’lu ‘Müşavirlik Anlaşması’ (Consultant Agreement) olup, bu anlaşma 1 Ocak 1971 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Sözleşme hükümlerine göre, özetle:

- Altay şirketi Lockheed’e işle ilgili olmak üzere, Türkiye’nin ekonomik, siyasi, askeri ve sınai durum ve şartları konularında bilgi verecektir.

- Altay şirketi, Lockheed mamüllerinin Türkiye’de satın alınmasına karar verecek makamları işgal eden veya etmesi muhtemel bulunan kişileri geçmişleri ile Lockheed’e tanıtacak, bu kişilerle mesleki ve sosyal temaslar sağlayacak ve resmî dairelerden özel bilgi toplanmasına yarayacak ilişkileri kuracaktır.

- Altay şirketi, özellik arz eden bazı toplum ilişki ve faaliyetlerinin başlatılması ve kuvvetlendirilmesi konusunda tavsiyede bulunacaktır.

- Altay şirketine, bu hizmetin ücreti olarak yılda 8400 dolar ödenecektir.”

4-

ALTAY ŞİRKETİ’NE YAPILAN LOCKHEED ÖDEMELERİ

Nezih Dural’a yapılan Lockheed ödemelerinin 876.000 dolar olarak Şubat 1976’da ABD tarafından açıklanması ve bunu takiben 1976 yılı Şubat ayında Türkiye’de başlayan soruşturmalar üzerine; Altay ve Lockheed firmaları, 1971 yılından itibaren çeşitli namlar altında Altay şirketine yapılan Lockheed ödemelerini önce 630.581 dolar olarak açıklamışlar daha sonra da bu meblağı 634.781 dolar olarak düzeltmişlerdir.

Ancak, Altay ve Lockheed firmalarınca 630.581 dolarlık ödemeye ilişkin bu açıklamaların yapıldığı 15-16 Şubat 1976 tarihlerinde, Altay şirketi kayıtlarına yalnızca 37.800 dolar tutarında temsilcilik ücretinin intikal ettirilmiş olup, diğer faaliyetlerinden hiç bahsolunmaması, kuşkusuz konunun en ilginç yönlerinden birini teşkil etmiştir...

Altay şirketince açıklanan fakat şirkette kaydı olmayan 183.760 dolarlık büro ve seyahat, telefon, teleks masraflarının yanı sıra, bir de Nezih Dural tarafından gizlenen ‘fevkalade masraf’ ödemeleri, komisyona intikal eden 1’inci paket ABD Senato Komisyonu belgelerinden anlaşıldığına göre, Lockheed tarafından Türkiye’de nüfus satın alınması amacıyla Nezih Dural’a yapılan bir ödeme türünü ifade etmekte olup; bu belgeler, Nezih Dural’a Nisan 1973 Şubat 1975 döneminde, bu cümleden olmak üzere 20 kalemde yapılmış toplam 102.128 dolarlık bir ‘fevkalade masraf’ ödenmesinin varlığını da kanıtlamaktadır. Bunların önemli ölçüde gayrikanuni amaçların gerçekleşmesi için Nezih Dural’a ödenmiş bulunduğunu ifade etmek mümkündür.

5-

ALTAY KOLLEKTİF ŞİRKETİ İLE AERİTALİA FİRMASI ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİ

İki firma arasındaki hukuki ilişki bilindiği kadarıyla üç belgeye dayanmaktadır. Bunlar, Aeritalia firmasınca Altay şirketine hitaben düzenlenmiş 16 Ekim 1974, 2 Mayıs 1975 ve 27 Şubat 1976 tarihli yazılardır.

a) 16 Ekim 1974 tarihli belge:

Birinci filoya ilişkin sözleşmenin imzalandığı gün, Aeritalia Ticaret Müdürü Dr. F. Marocca tarafından Ankara’da imzalanmış bu belgede, ilk 18 uçaklık parti için Aeritalia tarafından Altay şirketine verilecek komisyonlar açıklanmaktadır.

Buna göre, ilk partide:

- 18 uçak için toplam 90.000 dolar (uçak başına 5.000 dolar)

- Yedek parça ve yer teçhizat için bedelin %2’si oranında (takriben 140.000 dolar tuttuğu hesaplanmıştır) komisyon ödenecektir.

b) 2 Mayıs 1975 tarihli belge:

Yine Aeritalia Ticaret Müdürü Dr. F. Marocca tarafından Ankara’da düzenlenip imzalanmış bulunan ve ‘aslının kaybolduğu’ gerekçesiyle Altay şirketince yetkililere ancak fotokopi ibraz edilebilen bu belgede ise, 22 uçaklık ikinci parti için verilecek komisyonlar ve komisyon avansları belirlenmektedir. Buna göre:

- Beher uçak için 92.500 dolar.

- Yedek parça ve yer teçhizatı için, bedelin %4’ü oranında.

- İlk parti ile ilgili retrofit kiti için de bedelin %5’i oranında komisyon verilecektir.

- İlk komisyon ödemesi sırasında avans olarak 300.000 dolarlık bir meblağ da ayrıca ödenecektir.

Bilindiği üzere ikinci filonun alımına ilişkin sözleşme 6 Mayıs 1975 tarihinde Millî Savunma Bakanlığı ile Aeritalia arasında imzalanmış bulunmaktadır. Hal böyleyken, alım sözleşmesinden 4 gün önce 2 Mayıs’ta imzalanmış bulunan bu komisyon anlaşmasında, uçak birim fiyatının 4.297.000 dolar olacağı şeklinde bir bilginin de yer aldığı görülmektedir. Henüz uçak alım sözleşmesinin imzalanıp fiyatın belirlenmediği ve uçak fiyatı üzerinde Satınalma Komisyonu ve Aeritalia arasındaki müzakerelerin devam ettiği 2 Mayıs tarihinde, satış fiyatının zaten taraflarca kesinlikle bilindiğini göstermesi bakımından 2 Mayıs 1975 tarihli bu belge ayrı bir anlam ve önem taşımaktadır.

c)DICV/59/76 sayılı ve Napoli, 27 Şubat 1976 tarihli yazı:

27 Şubat 1976 tarihini taşıyan ve gayet muğlak kaleme alınmış bu belgede, özet olarak, Altay şirketinin ikinci parti F-104 S uçak satışında teşviki ve masraflarının bir kısmının karşılanması amaçlarıyla; ilk parti uçak satışı için ilaveten 464.000 dolarlık bir ödemenin daha yapılmasının kararlaştırıldığı belirtilmekte olup, bu meblağ 29 Mart 1976’da Türkiye’ye transfer edilmiş bulunmaktadır.”

6-

1- Lockheed’in askeri mercilerle ilişkileri:

“Rüşvet verildiğine ilişkin iddiaların ortaya çıkması üzerine dönemin Millî Savunma Bakanı Ferit Melen, TBMM’de yaptığı ilk açıklamada, Türk makamlarının Lockheed firması ile herhangi bir ilgisi olmadığını, Lockheed’in bu işle tek ilgisinin uçakların kendi lisansı altında imal edilmesi olduğunu ifade etmiştir.

Zamanın Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Emin Alpkaya da, ‘Ne Türk Hava Kuvvetleri’nin ne de Satınalma Komisyonu’nun Lockheed ile direkt bir irtibatı olmamış ve kontrat çalışmalarına da iştirak etmemişlerdir’ beyanında bulunmuştur. Oysa, gerek Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın ve gerekse Millî Savunma Bakanlığı’nın Lockheed firması ile baştan beri direkt bir ilişki içinde olduğu belgelerle saptanabilmektedir.

2- Altay şirketinin Askeri Mercilerle Olan İlişkileri:

Millî Savunma Bakanlığı Maliye Bakanlığı’na gönderdiği 11.3.1976 tarihli yazıda Altay şirketi ile Millî Savunma Bakanlığı arasında herhangi bir sözleşme olmadığını belirtmektedir. Ayrıca Komisyon Başkanlığı’na 26.12.1976 tarihinde gönderilen yazıda da, ‘F-104 S uçaklarının ilk partisinin alımı müzakerelerinden önce bakanlığımızla Nezih Dural arasında bu konuda görüşme yapıldığına dair herhangi bir bilgi mevcut değildir.’ demektedir. Oysa elde mevcut belgeler, durumun MSB’nın açıklamalarından farklı olduğunu ortaya koymaktadır:

- Altay şirketince Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na gönderilen 1.11.1974 tarihli bir yazıda, İtalya’da uygulanacak eğitim programına Altay şirketinden bir personelin de Hava Kuvvetleri personeli ile birlikte katılacağı belirtilmekte ve bu şahsın isminin, ‘Hava Kuvvetleri Personeli ile ilgili listeye ilavesi gerektiği’ keyfiyeti Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na bildirilmektedir.

- Öte yandan, Hava Kuvvetleri’nce Altay şirketine ödetilen iki ziyafet faturası bulunmaktadır.”

7-

“RÜŞVET İDDİALARINA İLİŞKİN HUSUSLAR

Türkiye’de dağıtıldığı iddia olunan rüşvet konusuna ilişkin bilgiler esas itibarıyla ABD Senato Dış İlişkiler Komisyonu’nun soruşturma tutanak ve belgeleri arasında yer almış bulunmaktadır.

ABD’den gelen 1’inci paket belgeler Komisyon Başkanlığı’na intikal ettirilmiş ancak 2 ve 3’üncü paket belgeler ise komisyonun bilgisi dışında bırakılmıştır. ABD Senato Komisyonu çalışmaları sonucunda düzenlenen ‘Bazı ülkelerde Lockheed tarafından ödenmiş komisyonlar’ başlıklı belgede, Lockheed tarafından 1975 yılı sonuna kadar Nezih Dural’a, ‘Kısmen üçüncü şahıslara hediye olmak üzere’ toplam 876.000 dolarlık bir ödeme yapılmış olduğu görülmektedir.

16 Nisan 1973 tarihli bir Lockheed dahili haberleşme belgesinde de, Ocak-Şubat 1973 döneminde Nezih Dural’a yapılan bazı ödemeler arasında, mahiyeti, tutarı ve kime verildiği belli olmayan bazı ‘hediyeler’den bahis edilmekte ve bunların tutarının ‘Listelerdeki gibi’ olduğu belirtilmektedir. Yine Nezih Dural’ın Lockheed şirketine yazdığı bir rapordan açıkça anlaşıldığı gibi, Lockheed, Türkiye’de nüfus temini amacıyla harcamak üzere, Türkiye’deki temsilcisi Nezih Dural’a ‘Fevkalade Masraflar’ adı altında bazı ödemeler yapmıştır. Nisan 1973-Şubat 1975 döneminde yapılmış bu tür 20 kalem masraf görülmekte olup, bunlar toplam olarak 102.128 dolar tutarında bulunmaktadır.

Yine kayıtlardan anlaşıldığı üzere Lockheed tarafından Dural’a gönderilen paranın yalnızca 37.800 dolarlık kısmı usulüne uygun bir biçimde defter kayıtlarına intikal ettirilmiş, 876.000 dolarlık ödemenin aslında kimlere, nerede, ne zaman ve hangi amaçlarla ödenmiş bulunduğu konularında da izaha muhtaç birçok karanlık noktanın mevcut olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır... Hiç kuşkusuz 876.000 dolarlık Lockheed ödemesinin önemli bir kısmı, bu gayrikanuni faaliyet ve ilişkilerin temini ve devamı amacıyla Nezih Dural’a yapılmış bulunmaktadır.”

8-

“Araştırma Komisyonu tarafından Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Genelkurmay Askeri Savcılığı’ndan istenen dosyaların Komisyon Başkanlığı’na gönderilmemiş olmasının, Anayasa ile Millet Meclisi’ne tanınan araştırma görev ve yetkisini işlemez hale getirdiği görüşüne varılmıştır...

Uçakların satın alınma sürecine katılan bazı görevlilerin, gayrimeşru çıkar sağlamış olabileceklerini, bazı resmî görevlilerin ise, komisyonca yürütülmekte olan araştırmayı engellemek için bazı belgeleri ketmettiklerini, gerçeği ortaya çıkaracak bazı soruşturma işlemlerini yapmakta ihmal ve terakki gösterdiklerini ortaya koymuş bulunmaktadır. Ne var ki komisyonumuzun yaptığı araştırma ve incelemelerin ortaya koyduğu suçlularla, sorumluluğu gerektiren eylemler bunlardan ve faillerde yukarıda değinilen kişilerden ibaret değildir. Şöyleki; Millî Savunma bakanının gerek yaptığı açıklamalar gerçeği tam olarak yansıtmamakta, gerekse istenilen belgeleri komisyonumuza vermekten kaçınmıştır.

Bakanın yukarıda değindiğim eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 230-235 ve 240’ıncı maddelerini ihlal eden nitelikte olduğu görülmektedir. Bu bakımdan, Millî Savunma Bakanı Ferit Melen hakkında işlediği suçlar açısından Yüce Divan’da hesap vermek üzere hakkında TBMM’de soruşturma açılması gerekir...

Genelkurmay başkanı ile emrindeki askeri savcının gerekli belgeleri komisyona vermeme şeklindeki tutumu, komisyon başkanı tarafından 11.3.1977 tarihinde bir basın toplantısı ile kamuoyuna açıklandığı, bu toplantı radyo ve televizyon aracılığı ile yayınlandığı halde, Başbakanlık tarafından da bugüne kadar herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. O nedenle, Başbakanlık da, daha doğrusu Başbakan Demirel de Anayasal ve içtüzüksel buyrukların yerine getirilmesini sağlamak için duruma derhal el koyması gerekirken, hareketsiz kalmak suretiyle cezai sorumluluğa katılmıştır. Bu eylemlerin, Genelkurmay başkanı ve askeri savcı açısından Türk Ceza Kanunu’nun 240, Başbakan Demirel açısından aynı yasanın 230’uncu maddelerini ihlal eden eylemler oldukları açıktır. Bu bakımdan Başbakan hakkında bu eylemi dolayısıyla Yüce Divan’da hesap vermesi için TBMM aracılığıyla soruşturma açılması, Genelkurmay başkanı ile askeri savcının eylemlerini de merciine duyurulması yerinde olacaktır...

En kısa biçimde özetleyerek verdiğimiz bilgiler, ne büyük suistimaller olduğunu, özellikle ikinci parti uçaklar satın alınırken büyük çıkar hesaplarının döndüğünü ve buna birçok kişinin katıldığını göstermekte iken, Başbakan Demirel, kendi iktidarları döneminde Lockheed’den hiçbir uçak satın alınmadığını kamuoyuna açıklamıştır. Oysa, ikinci parti uçakların satın alınmasına ilişkin sözleşme, Demirel hükümetinin güvenoyu almasından sonra imzalanmış ve bu sözleşme ile bir yandan devlet hazinesi çok ağır külfetlerin altına sokulurken, devletin sırtından bazı kimselerin haksız ve gayrimeşru çıkar sağladıkları ortaya çıkmıştır.

Başbakan Demirel, ‘İktidarımız zamanında hiç uçak alınmamıştır’ derken gerçeği söylememiş ve devletin zarara sokulduğunu gizlemek, yapılan yolsuzlukları örtmek ve yolsuzluk yapanları gizlemek istemiş, ancak, araştırmalar bunda başarı sağlamasını önlemiştir. Başbakan, bundan başka, bilgi vermek üzere komisyona çağrıldığı ve çağrıya uymak zorunda olduğu halde, komisyonun huzuruna gelmemiş, böylelikle, gerçekleri saklamak çabası içinde olduğu yolundaki şüpheleri kuvvetlendirmiştir. Bu bakımdan ilerde icra edilecek soruşturmalar başka bir sorumluluğunu ortaya koyuncaya dek, Başbakan Süleyman Demirel hakkında, TCK’nın 240’ıncı maddesine göre kovuşturma yapılmak üzere Meclis Soruşturması açılması yerinde olacaktır.”

Mafyalaşan Ekonomi ve
İhracatın Hayalisini Sevenler

24 Ocak 1980 Ekonomik Kararları, Türkiye’nin uluslararası sermayenin denetimine tam olarak girmesinin yolunu açtı. Faizler ve döviz fiyatları serbest bırakıldı; yapılan büyük devalüasyonla Türk Lirası’nın değeri döviz karşısında yüzde 70 oranında değer kaybına uğratıldı. Fiyatlar serbest bırakılırken, ücretler hızla düşürüldü. IMF ve büyük sermayenin istekleri doğrultusunda, ülke kalkınması için gerekli stratejik sanayi alanlarına, tarım ve hayvancılığa yapılan sübvansiyon ve destekleme kredileri kaldırıldı; kaynağı belirsiz her tür paranın aklanması ve kaçakçılığı yapılan malların serbestçe ülkeye girişi sağlandı. Ancak bu program, o günkü koşullar altında uygulanamazdı. İşçi sınıfı ayaktaydı; fabrika işgalleri, direnişler, yüzbinlerce işçinin grevleri birbirini izliyordu. Öğrenci gençlik merkezli anti-faşist, anti-emperyalist hareket son derece dinamikti. Büyük sermaye ve hükümeti pek çok alanda ipleri elinden kaçırmıştı; egemen sınıflar büyük bir umutsuzluk içindeydi; yabancı sermaye Türkiye’yi yatırım için riskli ülkeler kategorisinde görüyordu. Büyük sermaye, 1970’lerin ikinci yarısından beri KİT’lerin özelleştirilmesini istiyordu. Ancak 24 Ocak Kararları devrimci hareket ve işçi mücadelesinin terörle bastırıldığı koşullarda uygulanabilir bir programdı. Bu yüzden de 24 Ocak Kararları ancak 12 Eylül darbesinden sonra, süngü zoruyla hayata geçirildi.

Banker adı altında vurguncu kuruluşlar, halkın küçük tasarruflarının toplandığı tuzaklar olarak her köşede mantar gibi bitti. Kısa yoldan zengin olunacağı hayali pompalandı. Herkes elinde avucundakini, yetmediği yerde evini arabasını satarak bir yıl sonra eline geçeceğini umduğu “büyük paralarla”, hayatının bundan sonrasını nasıl bol para harcayarak geçireceği hayalini kurmaya yöneltildi. Ancak, orta sınıfların kurduğu hayal şatoları bir anda çöktü; birkaç ayda o günün parasıyla milyarlar toplayan bankerler, birer birer “iflas etmeye”, türediklerinden daha bir hızla ortadan kaybolmaya başladı. Yüzbinlerce bankerzede, yetkililerin kapısına dayandı. Ama ekonominin direksiyonunda oturan Turgut Özal, cuntadan da aldığı güçle felsefesini veciz şekilde ifade etti: “Paralarınızı yüksek faize yatırmanın bir riski vardı. Kazansaydınız bana mı verecektiniz?” Böylece, “serbest pazar ekonomisine” ilk adım atıldı! Arkasında yüzbinlerce “zede” bırakarak ortadan silinen bankerlik, bir devlet-büyük sermaye organizasyonuydu. Halkın birikimlerini büyük sermayeye aktarmanın bir manivelası olarak kullanıldı. Çünkü bankerler yüzde 150 faiz vaadi ile topladıkları paraları, yüzde 200-250 gibi yüksek faizlerle büyük sermaye şirketlerine aktarmış, ne var ki; bu paraların geri dönmeyeceği anlaşılınca, lümpen, mafya bankerler de son dolandırdıklarıyla piyasadan çekilmişti. Dahası, bu banker kuruluşlarının en önemlilerinin çeşitli büyük sermaye kuruluşlarının paravan kuruluşları olduğu da sonradan anlaşıldı. Ama, atı alan Üsküdar’ı çoktan geçmişti.

12 Eylül cuntasının ilk yaptığı iş; siyasi ve sendikal faaliyeti, her türden gösteriyi, protestoyu yasaklamak, devrimci, anti-faşist, anti-emperyalist örgütlere karşı savaş açmak oldu. İşyerlerindeki işçi önderleri tutuklandı; çeşitli bahanelerle mahkemelere çıkarıldı. Bunu feyz alan patronlar, önder işçileri işten attı; geniş işçi yığınlarını kendi dayattığı koşullarda çalışmaya zorladı. Ücretler, enflasyon karşısında hızla düşürüldü; patronlar işyerlerinde her tür işgüvenliği ve işgüvencesi yaptırımlarından azade olarak, azgın bir sömürü ve zulüm çarkını hızla çevirmeye koyuldu. Ama banker tezgâhı, alt sınıflardan üst sınıflara servet aktarımında henüz ilk adımdı. İkinci adım hayali ihracatçılık ve her tür kaçakçılığın meşru görüldüğü yolları açmak oldu. ANAP’ın, cuntanın devamı olarak iktidar olduğu ilk dönemde, bu mekanizma olağanüstü bir hızla çalıştı. Kamuoyu önünde bizzat Özal’ın kendisi; “Para gelsin de kaynağı ne olursa olsun. Hiçbir yetkili, ülkeye döviz getirenlere nereden buldun demeyecek” garantisi verdi. Hayali ihracatçılık ve kara para aklaması dönemin en itibarlı işi, bu işle uğraşanlar da en itibarlı iş adamları oldu. Örneğin 1983-1987 yılları arasında en çok ihracat yapan, ihracat madalyası alan iş adamları, bir yıl sonranın hayali ihracat sanıkları olarak mahkemelere çıktılar. Ancak, hükümet tarafından çıkarılan yasalarla affedildiler.

Hayali ihracatı bizzat yapanların bir bölümü, sonradan eroin kaçakçılığının önde gelenleri haline gelirken, büyük bir çoğunluğunun büyük sermaye gruplarının paravanları olduğu anlaşıldı. Riski, bu mafya bozması “iş adamları” aldı, ama hayali ihracat yoluyla devlet hazinesini asıl yağmalayanların piyasanın “itibarlı” ve “köklü” büyük sermaye grupları olduğu ortaya çıktı. Ama onlar hiçbir zaman mahkemelere hayali ihracatçılar, kara para aklayıcılar, kaçakçılar olarak çıkarılmadılar. Devlet de kurduğu ‘şirketlerle’ bu piyasada aktif olarak rol aldı.

Bankerlik, hayali ihracat, eskiden “kayıt içi” olan ekonominin de kayıt dışına kaymaya yönelmesi, “kayıt dışı ekonomi”nin hızla büyümesi; mafyacıların büyük ithalatçılar ve ihracatçılar olarak “itibar görmesi”; mafyanın şirketleşmesi, şirketlerin mafyalaşması, şirketlerin birbiri ile ya da şirketlerle devlet arasındaki ilişkilerde rüşvet, iltimas, adam kayırma ve çek-senet mafyasının rolünün büyümesi, devletin istihbarat örgütlerinin eroin kaçakçılığı başta olmak üzere kara para kanallarını denetlemesi ve buradaki büyük rantı devletin yasadışı işlerinde kullanmaya yönelmesi; örneğin Güneydoğu’da yürütülen savaşın maliyetinin eroin ticaretiyle karşılandığının yarı resmî devlet kuruluşları tarafından açıkça itiraf edilmesi, ekonominin mafyalaşma boyutunun gösterdiği gelişmeyi anlatmaya yeterlidir. Öyle ki; Türkiye ekonomisini yakından takibe alan ve anlayışı, “paranın karası akı olmaz. Para paradır” olan IMF’nin bile kara para sorununu gündeme getirmesi, ithalat ihracat makasıyla Türkiye’nin döviz rezervleri arasındaki farkı Türkiye’ye kara para akışına bağlaması, Türkiye ekonomisinin mafyalaşma süreci bakımından diğer bir gösterge olarak değerlendirilebilir.

Devlet bütçesinin büyük sermaye grupları tarafından soyulmasının diğer bir ayağı da faizlerin serbest bırakılması oluşturdu. Borçlarını devlet tahvili, hazine bonosu satarak karşılayan hükümet, yüksek faizle (yüzde 150-250’ye varan) para toplayarak, büyük para sahiplerinin devlet hazinesini yağmalamasını sağladı. Aradan geçen 20 yıl içinde bir avuç rantiyer (sayılarının 3 bin dolayında olduğu belirtiliyor) devletin vergi gelirlerinin yüzde 54’üne el koyar duruma geldi. Örneğin 500 büyük firmanın toplam kârları içindeki faaliyet dışı kârlar hızla arttı. Şirketlerin faaliyet dışı kâr kaynakları, hisse senedi, hazine bonosu, repo vb olarak ifade ediliyordu. 500 büyük firmanın, faaliyet dışı kârının toplam kârlarına oranı, 1982 yılında yüzde 15.3, 1987’de yüzde 30.8, 1993’te yüzde 40.7, 1994’te yüzde 54.6, 1996’da ise yüzde 52.3’tür. Bu gelişme sermayenin, üretim alanlarından çekilip, ranta, faize ve spekülasyona kaydığını açıkça gösteriyor. Başka bir söyleyişle büyük sermaye, sadece işçileri sömürmekle kalmıyor, devlet aracılığı ile tüm emekçi sınıfların birikimine de el koyuyor.

Serbest pazar ekonomisi olarak nitelenen bu sistem, mafyanın nerede bittiği, işadamlığının nerede başladığı belli olmayan, rant ve vurgunun en meşru kazanç yolu sayıldığı, emeğin, emekçinin horlanmasının had safhaya ulaştığı bir ekonomik düzendi. Sistemin Türkiye’deki piri sayılan Turgut Özal, açıkça, “Ben insanın zenginini severim” diyerek, vurgunculuğu, spekülasyonu, talanı, devlet soygunculuğunu kutsadı.

Borsa’da spekülasyon yapmak sadece aç gözlü kumarbazların değil, büyük sermaye şirketlerinin de başlıca faaliyeti oldu; uluslararası kara para ticaretinin merkezi Türkiye’ye kaydı. Öyle ki, bazı Avrupa ülkeleri, devlet bankalarının yurtdışı şubelerini kara para akışına yardımcı oldukları gerekçesiyle faaliyetlerini durdurma yoluna başvurmak zorunda kaldı. Kumarhaneler, 7-10 milyar dolarlık bir ciroya ulaşarak, ekonomiyi ayakta tutan sektör haline geldi. Türkiye ihracatının yarısından fazla bir miktardaki (15 milyar dolar) kayıt dışı ekonominin döviz getirdiği resmî kayıtlara geçti. Ne gariptir ki bütün bunlar, kendisini en milliyetçi, en muhafazakâr, en dindar olarak lanse eden partiler ve “liderler”in hükümette olduğu dönemde gerçekleşti.

Ekonominin direksiyonunu sıkıca tutan Turgut Özal, sonradan adları mafya ilişkilerine, kara para ticaretine karışan Amerikan vatandaşı ve “yuppi” kültürü almış olma ötesinde hiçbir özelliği olmayan Amerikan eğitimli “prensleri” ithal ederek, ekonominin kilit noktalarına yerleştirdi. Rüşvet, adam kayırma, iltimas, ekonomideki mafyalaşmanın devlet kademelerine yansıması olarak karşımıza çıktı. Bu ekonomik sistemde, alacak-verecek davaları, çek-senet mafyasının işi oldu. Büyük sermaye şirketlerinden her biri, eski faşist militanların reisliğinde çeteler kurdular. Susurluk kazasıyla ortalığa saçılan faşist militanlarla içli-dışlı mafyalaşan devlet çeteleri, son biçimlerini bu ekonomik ilişkiler üstünde aldılar. Dönem boyunca enflasyon, emekçi sınıflardan rantiyerlere servet aktarmanın vazgeçilmez aracı oldu. Para babaları ve hükümetler “enflasyonu halk düşmanı” ilan ettiler. Her hükümet, ilk işinin enflasyonu düşürmek olduğunu, “enflasyonu iki rakama indirmeyen bir hükümetin halka ihanetlerin en büyüğünü yapmış olacağını” iddia etti. Enflasyonu önlemek uğruna sayısız zamlar yapıldı; sürekli faizler yükseltildi; dış ve iç borç stokları hızla artırıldı; ama bunlar enflasyonu daha da azdırmaktan öte bir işe yaramadı. Gerçekte; rantiyerler, para babaları ve onların hükümetleri, aslında enflasyondan memnundu. Çünkü enflasyon, zengini daha zengin yapmanın, işçileri emekçileri iliklerine kadar sömürmenin en göze batmayan yoluydu. Üstelik pahalılığın suçunu enflasyona yıkmak, işçilerin ücretlerini, memurların maaşlarını düşük tutmak için “enflasyonu azdırmayalım” bahanesini öne sürmek imkânı tanıyordu enflasyon.

Yeniden parlatılmaya çalışılan Özal’ın ülke ekonomisini getirdiği nokta bütün boyutlarıyla birlikte ortada olmasının yanı sıra, Özal’ın para ihtiyacını nasıl karşıladığı ve karanlık parayla olan ilişkisi de unutturulmaya çalışılan bir diğer nokta. İflas etmiş ekonomiye soluk aldırabilmek amacıyla, Turgut Özal ekonominin kaptanı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanı olarak kara para sahipleriyle, kaçakçılarla anlaşmalar yapmış, Türkiye ekonomisinin kara paraya olan ihtiyacını açık şekilde ortaya koymuş ve bunun için de gerekli yasal düzenlemeleri dahi yapmıştı. Ekonomik suça ekonomik ceza adı altında yasalarda yaptığı değişiklikle uyuşturucu, silah ve altın kaçakçılarını affetmiş, para gelsin de nereden gelirse gelsin diyerek kara paranın Türkiye’ye akması için gerekli düzenlemeleri yapmıştı.

Kenan Evren imzalı yasal düzenlemeler

7 Mayıs 1985 tarihinde TBMM’de kabul edilen yasalarla 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine İlişkin Kanun, 1177 sayılı Tütün ve Tütün Tekeli Hakkında Kanun, 3078 sayılı Tuz Kanunu, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanun ve 2305 sayılı kanun maddelerinde yapılan değişikliklerle hayali ihracat, altın ve döviz kaçakçılığı serbest bırakılmıştı. Meclis’te kabul edilen bu yasalar göstermelik olarak bir kez geri gönderildikten sonra Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından da onaylanmıştı.

Bu yasaların yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye kara para için bir cennet haline gelmişti. Özal’ın istediği tüm yasal değişiklikleri yapacak imkânı olmasına ve ekonomide istediği rotayı çizebilmesine rağmen, soluk alabilmek için gördüğü tek seçenek kara paranın ekonomiye sokulmasıydı.

Her türlü kaçakçılık ve yeraltı dünyasının kara parasının cirit atmasına izin vermenin yanı sıra, bizzat devlet eliyle girişilen faaliyetlerle de kara para aklanmıştı. Hayali ihracat furyasındaki isimlerden birçoğunun devlet görevlisi olması da göstermektedir ki, mafya ile devletin işbirliği kişiler düzeyindeki basit bir işbirliği değildir ve bu organizasyon bizzat devletin bir organizasyonudur.

Sistemin yıllar öncesinde oluşturmuş olduğu kontrgerilla tipi örgütlenmeler daha çok devlet adına yürütülen gizli askeri operasyonların mimarı olarak işlev sürdürmekteydi. Ama bilhassa Özal dönemiyle birlikte, bu gizli örgütlenmelerin ekonomiye para temininde yeraltı dünyasıyla, mafyayla tam olarak işbirliği ve bütünleşmesinin yaşandığı bir dönem oldu. Kontra tipi örgütlenmeler ekonominin de tam ortasında yer alarak, başka hiçbir çaresi olmayan ekonomiye kara para desteği sağlamada önemli rol üstlendiler. Bu gelişme sonucunda kontra örgütler, politikacılar, yüksek bürokratlar ve mafya âdeta bütünleşti. Hangisinin nerede başlayıp nerede bittiği içinden çıkılamaz hale geldi. Bu bütünleşmede büyük sermaye de dışta kalmadı ve bir ayağı da onlar oluşturdu. Sonraki süreçte sık sık görüldüğü gibi bir davette ya da açılışta politikacıların, bürokratların, büyük sermaye temsilcilerinin, polis şeflerinin, mafyanın adamlarının ortak kadeh kaldırışı da işte bu ortak çıkarlar ve bütünleşmenin yarattığı bir tablodan başka bir şey değildir. Başbakan Tansu Çiller’in koruma polislerinin yeraltı dünyasının hesaplaşmasında ülkücü baba Tevfik Ağansoy’la omuz omuza çarpışması bu bütünleşmenin doğal sonucudur.

Devletin organize ettiği hayali ihracat furyasında Koç grubuna ait Ram Dış Ticaret’in hayali ihracat birincisi olması yine aynı tablonun bir gereğidir. Hayali ihracatın en büyüklerinden Kemal Horzum’un şirketinin ortaklarının MİT elemanları olması, öte yandan Horzum’un cuntacı generallerin partisini finanse etmesi ekonomideki bu iç içe geçmenin bir ürünüdür. Yine o dönem hayali ihracatın ünlülerinden Nurettin Güven’in yıllar sonra uyuşturucu trafiğinin kilit isimlerinden olması ve devletin verdiği yeşil pasaportlarıyla Avrupa’da cirit atması Özal döneminde parlatılan bir politikanın gereğidir. Her çete tartışmasıyla birlikte sıkça örnekleri gözüken özel timcilerin, MİT’çilerin, JİTEM’cilerin karıştığı olaylar basit bir haraç almanın çok ötesindeki olaylardandır. Kara para aklamada en önemli ayaklardan birisi olan kumarhaneler zinciri patronu Ömer Lütfü Topal’ın öldürülmesi, piyasanın en büyük bankerleri olan Nesim Malki ve Yener Kaya’nın ortadan kaldırılışı sürdürülen politikadan bağımsız fevri olaylar değildir.

Kaçakçılarla ortak zirve

Türkiye Cumhuriyeti başbakanı olarak Turgut Özal’ın yanında ekonomiden sorumlu prensleriyle birlikte kaçakçılarla ortak bir zirve düzenleyerek Türkiye ekonomisini ilgilendiren kararlar almaları da göstermektedir ki, o dönem her türlü kara para faaliyeti devletin devlet olarak içinde bulunduğu ve tercih ettiği bir faaliyettir. Davos’ta Turgut Özal, Ahmet Özal, Kıbrıslı ünlü patron Asil Nadir’in yakın dostları Bülent ve Sinan Şemiler kardeşlerin de aralarında bulunduğu Türk heyeti, dünyanın önde gelen kaçakçısı Şekerciyan ve altın kaçakçısı Berber Yaşar’la (Yaşar Aktürk) saatler süren toplantı sonunda kara paranın Türkiye’ye girişi ve aklanışı konusunda mutabakata varmışlardır.

Çeşitli yollardan yurtdışına kaçırılan kara para ve altın kaçakçılığından Avrupa’ya çıkarılan para bu toplantı ve de yasal düzenlemelerle Türk ekonomisinin hizmetine sokulmuştur. Her köşe başından çıkan devlet çeteleri ve mafya işbirliği, her türlü kaçakçılık, Özal’ın izinden iyi yüründüğünün göstergesidir. Türkiye’nin Avrupa’da uyuşturucu kaçakçısı bir ülke olarak anılması boşuna değildir. Askeri helikopterlerle dahi yapıldığı iddia edilen uyuşturucu kaçakçılığı devletin raporlarına bile, “savaşın finanse edilmesi” olarak geçmiştir. Her türlü karanlık işi yürüten çeteler, emekçileri ve muhalifleri susturabilmenin yanı sıra ekonominin kara para olmadan bitmiş olduğu gerçeğinin sonucudur da. Şimdi bu mafyalaşan ekonomiye tipik bir örnek olan hayali ihracat kesitini ele alıp incelemeye çalışalım. En büyük referans kaynağımız yine TBMM belgeleri.

İhracatın hayalisini sevenler

1970’li yılların sonlarında hayali ihracat denildi mi ilk akla gelen Yahya Demirel olurdu. Eski Başbakan ve Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in işbilir yeğeni, mobilya ihraç ediyorum diyerek sunta ihraç etmesiyle ünlenmişti. Onun içindir ki, Yahya-sunta-hayali ihracat birbirinden ayrılmayan kelimelerdi. Yahya, o zamanlar Şellefyan adlı ortağıyla İsviçre’de bir şirket kurmuş, mobilya ihracatı yapıyor gözükerek art arda yolladığı TIR’larla suntaları gönderiyor, ardından da vergi iadelerini ve teşvikleri cebine indiriyordu. Yahya’nın amcası o zamanlar henüz cumhurbaşkanı değildi ama başbakanlığa kadar yükselmişti. Yahya’nın hayali ihracatları gazetelerde patladığı zaman birçoğu onun işbilirliğine yormuştu bunu. Ama Yahya yalnızca, sonraları ekonominin temel yöntemlerinden biri haline gelecek olan hayali ihracatın yıllar önceki bir öncüsüydü. Bu işbilirliğini sonraları da sürdürmeye devam etmiş, hayali ihracat yapan şirketlere her zaman sahip olmuştu. Yahya, Süleyman Demirel’in nüfusundan faydalanan, uslanmaz yeğen olarak yazılmıştı gazetelerde. Oysaki hayali ihracatların ötesinde, uyuşturucu kaçakçılarıyla ortaklık, yolsuzluklar ve rüşvet, Kıbrıs’ta banka sahibi olma, kara para aklama; yani mafya ekonomisine özgü ne varsa Yahya’da vardı. Cumhurbaşkanı Demirel’in bir dizi badire de atlatsa, devletin en tepesine kadar yükselmesi, kendisine ve ekibine hiçbir şey olmaması, onun “devlet adamlığı”ndan kaynaklanmaktaydı. Yahya’nın da bir dizi karanlık işe bulaştığı iddialarına karşın halen itibarlı bir işadamı olmasındaki sebep ise yalnızca onun Süleyman Demirel’in yeğeni olması değildi. Bu, belki birçok şeyi daha kolaylaştırmaktaydı, ama zaten işadamlarının hemen hepsi mafya ekonomisinin gereklerini yerine getirdiklerinden, bu işlere bulaşmaları da biraz işin doğası gereğiydi.

1985 yılına gelindiğinde gazeteler çarşaf çarşaf ihracattaki patlamayı anlatan haberler yayınlıyorlardı. ‘Ekonomide darboğaz aşıldı’, ‘Devlerin ihracat başarısı’, ‘Büyüklerin notu pekiyi’ gibi haberlerle çizilen pembe tablo, ekonominin ve devletin kapkara yüzünü saklama çabasından başka bir şey değildi.

1984 yılının ekonomik değerlendirmesi yapılırken, ‘Dış ticaret sermaye şirketleri 1984 yılında 2 milyar 620 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi’ yazıyordu gazeteler ve ardından bu patlamayı gerçekleştiren 21 ‘Dev’in listesini sıralıyorlardı. 2 milyar 620 milyon dolar ihracat gerçekleştiren şirketler şunlardı: AKPA, Anadolu Export, Cam Pazarlama, EX-SA, Çolakoğlu, EDPA; Çukurova Dış Ticaret, İmeks, İzdaş, Menteşoğulları, RAM Dış Ticaret, Süzer, Tekfen, Temel, PENTA, Meptaş, Ekinciler, Yaşar Dış Ticaret, Borusan, ENKA, MEPA. Bu 21 şirket içinde birinciliği ENKA, ikinciliği KOÇ Grubu’na bağlı RAM Dış Ticaret, üçüncülüğü de MEPA alıyordu. Daha bir sürü firma vardı ihracat patlamasında katkısı bulunan, bu “Dış Ticaret Sermaye Şirketi” 21 devin yanı sıra. Bazı adı hiç duyulmamış yeni zenginler de vardı ihracat patlamasından yararlanan. Bu yeni yıldızlar renkli yaşamlarıyla gazetelerin birinci sayfalarından inmiyordu. Bu başarılı işadamları başarılı çalışmaları ve işbilirlikleri sonucu kazandıkları parayı harcamayı da biliyorlardı. O gazino senin, bu şarkıcı benim gezip durarak gündüzki yoğun çalışmalarını akşamları biraz olsun atmaya çalışıyorlardı. Sosyal faaliyetlere de pek meraklıydılar. Sosyal faaliyet dediysek hani fakir fukaraya yardım değil kastettiğimiz. Spor kulubü başkanlığı falan yapıyordu bu yeni meşhur olan ihracatçılarımız. Her biri kendi memleketinin futbol takımına başkan olmuş, futbolcularının zaferden zafere koşması için ellerinden geleni yapıyorlardı. Kimi ta Brezilya’lardan futbolcu getirtiyor, ama bu emekli futbolcuların Brezilya’nın sıcağından Malatya’nın ayazına uyum sağlayıp, nasıl top oynayacağını hiç hesaba katmıyordu. Gerçi böylesi bir dertleri de yoktu. Kimi spor kulübü yöneticileri ise paralarını güzel film yıldızlarıyla beraber yat gezilerinde değerlendirmek gibi sosyal faaliyetlere ayırıyorladı. İhracatın büyükleri listesindeki yerleriyle zirvenin başdöndürücülüğünü yaşıyor deniyordu bu işadamlarımız için. Yeni ismi duyulanların yanı sıra eskiler de bol miktarda bulunuyordu ihracatın büyükleri listesinde. Ama onlar, bu yeniler gibi değildi yaşam tarzı olarak. Görgüsüz diyorlardı hatta onlar için. Sonradan görmeler diyorlardı yenilere eskiden beri para içinde yüzenler. Belki garip bile karşılıyorlardı bu yenilerin sosyal faaliyetlerini. Elbette, film yıldızlarıyla yat gezileri yapılırdı. Bunda garip olan bir şey yoktu. Kendileri de babalarından öyle görmüşlerdi zaten. Ama bu gezilere magazin muhabirlerini de çağırıp, alt alta üst üste fotoğraf çektirmek olacak iş miydi? Ayrıca faydalı faaliyetler yapmak her işadamı için farzdı ve yapılmalıydı. Ama bu futbol kulübü başkanlığı gibi işleri de biraz yadırgıyorlardı. Gerçi fena fikir değildi. Hem kulübe yardım adı altında, paraları aklamaya yarıyordu sonradan geri aldığı paralar hem de bedavadan bir sürü reklamı oluyordu işadamımızın. Ama onlar biraz daha farklı sosyal faaliyetlere alışkındılar. Hayır işlerini pek severlerdi. Vakıflara yardım eder, ötesinde kendileri vakıf kurarlardı. Gazeteler de bunları boy boy yayınlardı. En sevdikleri ve en hayırlı vakıf da Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’ydı.

Vakıflara bağışladıkları her kuruş kendilerine ihale olarak geri dönerdi. Parayı harcama tarzlarında bazı farklılıklar gözükse de kazanma tarzlarında hiçbir farklılık yoktu. Aynı işleri yapıyor, aynı ihracatları gerçekleştiriyorlardı. Emniyet ve ordu emeklisi ortakları da aynıydı işlem yaptıkları gümrük kapıları da. Aynı kararnamelerden faydalanıyor, aynı teşvikleri alıyorlardı. İhracat patlaması yapan Türkiye bolluk içersinde yüzüyordu. Daha düne kadar cebinde bir dolar bulundurmak yasakken şimdi gazinolarda saz heyetinin başından aşağı yeşil yeşil dolar destelerini saçıyorlardı. Düne kadar bir şişe viskiyi bile zar zor, kaçak getirip yudumlarken şimdi Rockfor peynirleri mahalle bakkalında bile bulunuyordu. Eskiden beri armudun iyisini pek severlerdi ama şimdi kiwi, ananas, hindistan cevizi de eksik olmuyordu sofralardan. Gerçi bütün bu ithal mamüller emekçilerin sofrasında gözükmediği gibi her geçen gün ekmekleri biraz daha küçülüyordu ama olsun, beş parmağın beşi de bir olamazdı elbette.

Allah ve de kanun ve kararnameler yürü ya kulum demişti ihracatçı şirketlerimize. 1980 sonraları patlama üstüne patlama yaşanıyordu. Patlamayı zorlaştıran bir yasa mı var, bir gecede değiştiriliyor, yerine patlamayı gerçekleştirmeye hizmet edecek yasalar getiriliyordu. Tüm Meclis elbirliği içersinde ihracatçılarımıza destek olmak için elinden geleni yapıyordu. Medya başarılı ihracatçılarımızın ülkeye çuval çuval döviz getirdiklerini, bu sene olmazsa bir dahakine darboğazdan çıkacağımızı müjdeleyip duruyordu. 80 cuntasının patronlar için sağladığı tüm avantajlar ve ülkedeki en ufak muhalefetin bile baskı ve zorla karşılaşması patronlar için cennet günleri yaşatmaya devam etti. Darbenin olduğu gün sevinç çığlıkları atan TİSK Başkanı Halit Narin, ‘Bugüne kadar işçiler güldü, şimdi sıra bizde’ diyordu. Gerçekten de cennet günlerinin tadını çıkarıyorlardı. Karışan görüşen yoktu. Yağma için ne gerekiyorsa vardı. Koskoca cunta başta olmak üzere. Hemen hemen her patron ve holding sırtını bir cuntacıya dayamış gemisini daha iyi yürütmek için uğraş veriyordu. Generallerin çoğu büyük şirketlere gizli ortak olmuştu, emekli olanlar ise hemen bir holding yönetimine giriyorlardı.

Yıllar yılları kovaladı. Her sene gerçekleşen ihracat patlamasından yanardağdan beter olmuştuk. Bu arada ihracatın kokuları da çıkmaya başlamıştı. Yapılan ihracatların hayali olduğu iddiaları her geçen gün biraz daha yayılıyordu. Aslında ortada ihracat mihracat yoktu. Kitabına, kanununa uydurularak, gümrük kapısı garantili yollanan tırlar, gemiler, taş toprak, hurda dolu yollanıyor ama vergi iadesi ve teşvikler tıkır tıkır kasalara giriyordu. Ayak direyen bürokratlar için Başbakan özel kararname yayınlıyor, ‘ihracatçılara kimse dokunmayacak, paraları derhal ödenecek’ diye fetvalar bildiriyordu. Ama bütün bu çabalara rağmen kokular ortalığı sarmaya devam ediyordu.

22 Kasım 1985’e gelindiğinde ihracat devleri listesinde bulunanlardan 6 büyük şirket için suç duyurusunda bulunuldu. Bunlar Doğuş Grubu’na bağlı İmeks, Tekfen Grubu’na bağlı Tekfen Dış Ticaret, Yaşar Holding’e bağlı Yaşar Dış Ticaret, Süzer Grubu’na bağlı Süzer Dış Ticaret, Anadolu Endüstri Holding’e bağlı Anadolu Export ve ECA’ya bağlı Eksel Dış Ticaret idi. Ardından haberler çorap söküğü gibi gelmeye devam etti. Her geçen gün yeni bir hayali ihracat, yolsuzluk, rüşvet haberleri yazılmaya başlamıştı gazetelerde. Örtbas edilme çabalarına karşın hem bunları saklamak artık mümkün olmuyordu, hem de namuslu kalemler üzerine gidiyordu. Daha üç gün öncesine kadar kahraman ilan edilen patronların aslında birer üçkâğıtçı oldukları yavaş yavaş gözler önüne seriliyordu. Yapılan ihracatın neredeyse tamamı hayali idi. Devlet yöneticilerinin kara para sahipleriyle yaptıkları anlaşmanın sonucu olarak uyuşturucudan, silah kaçakçılığından, her türlü pis işten elde edilen para ihracat karşılığı olarak yurda sokuluyor, aklanıyordu. Yöneticiler bunu bilip de ses çıkarmamasının yanı sıra üstüne üstlük teşviklerle, kredilerle patronlara destek oluyordu. Nasıl destek olunduğunu, kimlerin kimleri kolladığını, dönen dolapları, yolsuzlukları, bütün bunların bir devlet politikası olduğunu yine TBMM’nin belgelerinden okuyalım. TBMM’de kurulan Hayali İhracat İddialarını Araştırma Komisyonu’nun raporunda bakalım neler yazıyor:

“1960’lı yıllara gelindiğinde, ödemeler dengesi probleminin çözülmesi için ihracatın mutlaka artırılması gerektiği, bunun içinde ihracatın ciddi şekilde teşvik edilmesinden başka alternatif bulunmadığı ve bu yola gidildiği müşahade edilmektedir. İhracatta vergi iadesi ödemeleri, gerçek bir teşvik primi olarak bu dönemlerde uygulanmaya başlanmıştır. Daha sonra ihracat teşvikleri genişletilip yaygınlaştırılmaya başlanmış, Kaynak Kullanım Destekleme Fonu Primi, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Primi, İhracatta Katma Değer Vergisi İadesi gibi diğer teşvik sistemleri de devreye sokulmuştur.

İhracat teşvikleri o derece yaygınlaştırılmıştır ki, zaman zaman bazı ürünlerde bu oranların, gelen dövizin %70-80’ine ve ürünün gerçek maliyetlerinin %200’üne ulaştığı görülmüştür. Bunlara bir de Katma Değer Vergisi İadesi, gümrük muafiyeti, ucuz faizli ihracat kredisi, selektif kredi faiz iadesi, tahakkuk edecek vergi iadesine mahsuben avans şeklinde peşinen ödenen faizsiz krediler gibi mevzuatımızda zaman zaman yer almış diğer teşvikleri de ilave ettiğimiz takdirde bu sistemin ne kadar yaygınlaştırıldığı ortaya çıkmaktadır.”

Meclis’in belgelerinde de görüldüğü gibi patronların cebine devlet tarafından para konulması olayı yalnızca şu veya bu hükümetle sınırlı olmayan, devletin sürekli bir uygulamasıdır. İhracatı ve ihracatçıyı teşvik adı altında tüm yasal düzenlemeler yapılmış, şu fondu bu primdi denilerek ihraç edildiği iddia edilen ürünün iki misli para destek olarak patronların kasasına aktarılmıştır. Köylüden, küçük esnaftan esirgenen teşvikler holding patronlarına tepsi içinde sunulmuştur.

Meclis Komisyon raporu, hayali ihracat denilen soygunu tarif ederken akıllara durgunluk verecek yöntemleri madde madde sıralamaktadır da. İhracat malı diye taşın toprağın gönderilmesinden, malın değerinin yüz misli fazla gösterilmesine kadar yöntem mevcuttur müteşebbislerde. Bazen de mal olduğundan yüz kat fazla gösterilir. Ya da gösterilenle alakası olmayan bir mal gönderilir. Hiç gönderilmemiş bir mal da ihraç edilmiş gibi gösterilir, belgeler üzerinde de tahrifatlar yapılabilir.⁹

Birbirinden zengin yöntemlerle devletin yağmalanması yalnızca üç beş tane cin fikirli işadamının marifeti değildi. Ne kadar cin olursa olsun yasalarıyla, kararnameleriyle, tebliğleriyle çerçevesi çizilen bu soygunu kişilerin niyetine bağlamak elbette yersiz olacaktır. Bu devletin çizdiği bir modeldi ve yapılanlar tam da devletin isteği doğrultusundaydı. Ekonomiden sorumlu bakanından gümrük kapısındaki müdüre kadar, tüm yetkililer bu kumpasın içersindeydi. Aksi olması da düşünülemezdi. Yıllarca süren bu yağmalamada ne zaman ki mızrak çuvala sığmamıştır, o zaman bu iddialar araştırılmaya, soruşturulmaya çalışılmıştır. Ama Meclis’inden mahkemelerine, polis teşkilatına kadar yapılan tüm incelemeler sonuçsuz kalmış, hayali ihracatın failleri korunmuştur. Bu koruma işlemini de Cibali Karakolu’nun bekçilerinin yapmadığı da ayrı bir gerçektir. İnceledikçe göreceğiz ki hayali ihracat işinde Koç dahil ülkenin tüm büyük holdingleri yer almakta, MİT mensupları mafya babalarıyla ortak şirketler kurmakta, emekli generaller holdingler tarafından kapışılmakta ve işleri hızlı ve güvenli sürdürmede etkili birer unsur olarak devreye sokulmaktadır. Bakanlar, milletvekilleri, gazete patronları, hâkimler, polis şefleri, generaller hayali ihracat yağmasında ya ortak olarak ya da koruyucu olarak karşımıza sık sık çıkmaktadır.

Şimdi yine Meclis belgelerinden öğrenerek hayali ihracatı kolaylaştıran ve teşvik eden yasal düzenlemelerin hangi tarihlerde çıkarıldığına ve süreç içersinde yenileriyle desteklendiğine bakalım. Bu aynı zamanda, kumpasın yasal yönünün tezgâhlanmasının bir özetidir de. İhracatta vergi iadesi uygulamasının yasal dayanakları 1973 yılına kadar gitmektedir. Arada yapılan ufak tefek düzenlemelerin dışında 1987 yılına kadar yasalarda önemli bir düzenlemeye gidilmemiştir. 1985 yılına kadar ihracatların denetimi her kuruluşça kendilerini ilgilendiren yönleriyle yapılmaktaysa da, zamanın Başbakanı Turgut Özal’ın yardımcısı ve Devlet Bakanı Kaya Erdem imzasıyla yazılan bir yazı ile bundan böyle bu işin böyle olmayacağı ilan edilmiştir. Artık denetim yalnızca Devlet Planlama Teşkilatı tarafından yapılacaktır. Ayrıca yazılan yazılarda, ‘ihracatı artırmak ve desteklemek herkesin görevidir’ denilerek işlerin hızlandırılması talimatı da verilmiştir. Hiçbir görevlinin, görev yapıyorum gerekçesiyle ihracatçının faaliyetine engel olamayacağı kadar açık bir dille yazılan talimatla âdeta hayali ihracatın önündeki engeller birer birer temizlenmiştir. Kontrol ve denetim yapan memurların elleri ayakları böylelikle bağlanmış, ötesinde bekletilen vergi iadelerinin derhal ödenmesi de emredilmiştir. Bu ödeme emrine hakkında soruşturma yapılan tüm firmalar da dahildir. Komisyon raporunda hayali ihracatı kolaylaştırmak için yapılan bol miktardaki mevzuat değişikliğini teker teker sıralamıştır da.¹⁰

Hayali ihracatın bilinçli bir devlet politikası olduğu TBMM Araştırma Komisyonu’nun raporunda bütün açıklığıyla gözükmekte. Başta Başbakan Turgut Özal olmak üzere ekonominin ‘beyinleri’ hayali ihracat yani kara para aklanması için ne gerekiyorsa onu yapmışlardır. Başbakan Turgut Özal’ın İsviçre’nin Davos kentinde, dünyanın önde gelen silah ve uyuşturucu kaçakçıları, kara para aklayıcılarıyla yaptığı görüşmede verilen sözler tutulmuş, konuyla ilgili mevcut tüm yasalar amaçlanan soyguna müsait hale getirilmiştir. Devletin kaçakçılarla yaptığı pazarlık sonucu başta uyuşturucu ve silah kaçakçılığından sağlanmış kara para Türkiye’ye getirilip aklanmış, ötesinde kaçakçılara bu hizmetlerinden ötürü teşvikler verilmiştir. Devlet Planlama Teşkilatı ve Merkez Bankası Turgut Özal ve Kaya Erdem’in yakın denetiminde hayali ihracat tezgâhının işlemesi için ne yapılması gerekiyorsa yapmıştır. Devlet Planlama Teşkilatı’nın başına da Yusuf Bozkurt Özal ve Bülent Öztürkmen gibi ‘güvenilir’ isimler getirilerek çıkabilecek aksaklıkların derhal çözümlenmesi yoluna gidilmiştir. ‘İşgüzar’ devlet memurlarının hayali ihracatı sekteye uğratabilecekleri göz önüne alınarak, ‘Hiçbir memur görev yapıyorum gerekçesiyle ihracatı engelleyemez’ yazan genelgeler yayınlayabilmişlerdir. Turgut Özal’ın kara para aklayıcılarla ortak zirveler düzenlemesinin yanı sıra, Kaya Erdem ve Bülent Öztürkmen de şaibeli ilişkileriyle yeraltı dünyasına yakınlıklarıyla tanınmaktadırlar. Kaya Erdem’in hayali ihracatçı şirketlerle ve mafya babalarıyla ortaklıkları defalarca gündeme gelmiş, yazılıp çizilmiştir. Bülent Öztürkmen ise bir MİT mensubu olup geçmişte işkenceli sorgulara katıldığı iddia edilmektedir. Başbakan’ın, mafyayla ortak olduğu iddia edilen bir bakanın, işkenceyle anılan bir MİT mensubunun başında bulunduğu hayali ihracat operasyonu birkaç kişinin kişisel çıkar sağlama yolsuzluğundan çok daha kapsamlıdır. Organize eden isimler ve Meclis raporunda sıralanan yasal düzenlemeler göz önüne alındığında, çok daha iyi anlaşılmaktadır ki hayali ihracat devletin yeraltı dünyasıyla ve holding patronlarıyla ortak olarak düzenlediği kapsamlı bir kara para yıkama operasyonudur. Uyuşturucudan, silah kaçakçılığından, yedek parça kaçakçılığından; akla gelebilecek her türlü pis işten elde edilen paralar, yapılmış gösterilen ihracatın bedeli karşılığıymış gibi Türkiye’ye getiriliyor, Devlet Planlama Teşkilatı ve Merkez Bankası’nın özel çabalarıyla kara paranın sahiplerine yıkanmış olarak, tertemiz teslim ediliyordu. Üstüne üstlük ceplerine devlet tarafından para da konuluyordu. Gümrük kapısı müdüründen başbakana kadar tüm devlet yetkilileri bu organizasyonun daha iyi yürümesi için ne gerekiyorsa yapıyordu. Canla başla çaba sarf eden yetkili kişilerin yanı sıra devlet tüm kurumlarıyla hayali ihracat operasyonunun emrindeydi. Mafya babalarının ve holdinglerin yanı sıra devlet de MİT gibi kuruluşlarıyla şirketler kurup hayali ihracat yapıyordu. Hayali ihracatın boyutları Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporunda tüm rakamlar ortaya dökülerek sergilenmektedir. 1984-1990 yılları arasında yapılan ihracatlarda ödenen vergi iadesinin %57’si hayali ihracatçı firmalara ödenmiştir. 1987 yılı itibarı ile bu rakam %64’tür. Yapılan vergi iadelerinin 269.908.779.840 TL’lik kısmı hayali ihracatçılara ödenen paradır.¹¹

İhracat patlaması yaygarası yapıldığı dönemin rakamları işte böyledir. İhracatın yaklaşık üçte ikisi hayalidir. Yani ihracat mihracat yapılmamıştır. Zamanın parasıyla trilyonlarca lira gözüken ihracat rakamları aklanan kara paranın boyutlarını göstermektedir. Rakamlardan gözüken bir başka şey ise Türkiye’nin ekonomisinin tamamen bir kara para ekonomisi olduğu gerçeğidir.

Holding patronları, mafya babaları yasadışı kazançlarını aklamaktadır. Peki ama MİT mensuplarına, görevlilerine hayali ihracat şirketleri kurduran ve bu organizasyonda oldukça önemli miktardaki paraları aklayan devlet hangi kara parayı aklamaktadır. Devletin elindeki bu kara paranın kaynağı nedir? Devlet ne tür işler yaparak bu kara paraya sahip olmuştur?

Hayali ihracat tartışmalarından yıllar sonra bu paranın kaynağı Özel Harp Dairesi’nin yan kuruluşlarında görev yapanlar tarafından açıklanıyordu. Türkiye’de adı kontrgerillayla özdeşleşmiş olan Özel Harp Dairesi –adı bile kontrgerillanın özel harbini anımsattığı gerekçesiyle Özel Kuvvetler Komutanlığı olarak değiştirildi– bünyesinde ve MGK’ya bağlı olarak faaliyet gösteren psikolojik harbin yürütücüsü Toplumla İlişkiler Başkanlığı’nın (TİB) çıkardığı bir dergide yayınlanan bir rapor, paranın kaynağını açık açık yazmaktaydı. Türk Tarihi Dergisi’nde yer alan raporda, Güneydoğu’da sürdürülen savaşın finansmanının uyuşturucu parasıyla yapıldığı, üstelik övüne övüne anlatılıyordu. Daha önceleri bu pazarın başkalarının elinde olduğunu, ancak aldıkları önlemler sayesinde uyuşturucu kaçakçılığı pazarına devletin tamamen sahip olduğu anlatılıyor ve bu sayede savaşı bedavaya getiriyoruz deniliyordu. Pazarı nasıl ele geçirdikleri ve diğerlerini bertaraf ediş şekilleri de belliydi. Bazı Kürt işadamları kısa süreli aralarla kaçırılıp öldürülüyordu. Cinayetler başlamadan kısa bir süre önce zamanın Başbakanı Tansu Çiller, ‘Teröre yardım eden işadamlarının listesi elimizde, gereğini yapacağız’ diye bir açıklama yapmıştı. Bu açıklama da dönem olarak MGK tarafından yeni Millî Güvenlik Siyaset Belgesi hazırlandığı dönemlere denk düşüyordu. Değişiklik yapılan Millî Güvenlik Siyaset Belgesi’nde ‘bölücü terör’ birinci tehlike ilan ediliyordu. Siyaset Belgesi demek tüm kanun ve kararnamelerin uyması gerektiği belge demekti, Siyaset Belgesi demek saptanan hedefler doğrultusunda devletin nasıl yönetileceğinin ilanı demekti. İşte bu tarihi Siyaset Belgesi’nden sonra başta Güneydoğu olmak üzere tam da kontrgerilla talimnamelerinde ne varsa uygulamaya konuluyor, özel timlerinden psikolojik savaşa kadar özel savaşın tüm gerekleri yerine getiriliyordu.

Devlet görevlilerinin uyuşturucu kaçakçılığı yaptığını uyuşturucu dünyasının bir zamanların ünlü isimlerinden Hüseyin Baybaşin de iddia ediyordu. Baybaşin Susurluk kazasının ardından yaptığı açıklamalarda, uyuşturucu kaçakçılığını bizzat devlet görevlilerinin yönettiğini, kendilerinin bu planın içersinde yalnızca görev aldıklarını söylüyordu. Devlet tarafından kendisine yeşil pasaport verildiğini ve korunduğunu anlatan Baybaşin, 80 cuntasından sonra, cuntanın bilgisi dahilinde bu faaliyetlerin başladığını, kendisine generallerin görev verdiğini anlatıyordu. Askeri kamyon ve gemilerle uyuşturucu taşımacılığının yapıldığını söyleyen Baybaşin devlet yetkilileri tarafından derhal yalanlandı. Ama Baybaşin’in iddialarının büyük kısmının gerçek olduğu kısa sürede görüldü. Örneğin Yüksekova’da başında Yarbay Hamdi Poyraz ve Binbaşı Mehmet Emin Yurdakul’un bulunduğu bir çetenin askeri panzerlerle uyuşturucu taşımacılığı yaptığı basında yer aldı. Ancak bir sürü delile rağmen bu çete tahliye edildi.

Yine Türk Tarihi Dergisi’nde yayınlanan rapor, uyuşturucu kaçakçılığının devlet görevlileri tarafından yapıldığının ilk elden itirafıydı. Haber Emek gazetesinde çıktıktan sonra raporu yazanlar bir açıklama yaparak, ‘Bunun son derece doğal olduğunu, başta CIA olmak üzere dünyada tüm istihbarat örgütlerinin bu işi yaptığını’ söylediler.

İşte uyuşturucu kaçakçılığı, altın kaçakçılığı ve benzer yasadışı yollardan elde edilen paraların aklanmasının ve ülke ekonomisine sokulmasının bir aracıydı hayali ihracat. Peki bu hayali ihracat işine karışan kaç firma vardı? Bunlar hangi firmalardı? Hangi holdinglere bağlıydı? Bütün bunları TBMM Araştırma Komisyonu raporundan öğrenmemiz mümkün. Yapılan incelemelerde 469 firmanın hayali ihracat yaptığı belirtiliyor raporda. Üstelik bunlardan 303’ünün cebine devletin kasasından teşvik primi ödemesi de yapılmıştır. Liste incelendiği zaman görülecektir ki o dönem Türkiye’nin en büyük holdingleri hayali ihracatın tam da ortasında bulunmaktadır. Yine incelendiğinde bu holdinglerin büyük kısmının bugün de Türkiye ekonomisindeki dev firmalar olduğu görülmektedir. Adını duyduğunuz her büyük patron bu listede mutlaka yer almaktadır. Menteşoğlu, Kemal Horzum gibilerini bir kenara koysak bile Koç, Karamehmet, Tuncay Özilhan, Halit Narin, Süzerler, Tekfenler, Eczacıbaşı, Enka, Ekinciler, Gümüşsuyu, Konukoğlu, Sönmezler, Ulusoy, Toprak, Yaşarlar gibi tanıdık isimler şirketleriyle bu listede bulunmaktadır.¹²

Burada kısa bir geriye dönüş yapıp, daha önceki bölümlerde 1998 yılında devletin Üstün Hizmet Madalyası verdiği kişileri bir kez daha hatırlayalım. 34 ‘ünlü’ işadamına Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel Köşk’te düzenlenen bir törenle madalyalarını takmış ve yaptıklarından ötürü şükranlarını bildirmişti. Bu ‘ünlü’ler içersinde Rahmi Koç, Suna Kıraç, Ali Osman Sönmez, İbrahim Bodur, Şarık Tara, Selçuk Yaşar, Halis Toprak, Sefer Ulusoy, Nihat Gökyiğit, Nejat ve Şakir Eczacıbaşı da bulunuyordu. Yukarıdaki hayali ihracat yapan şirketlerin listesine baktığımızda bu ‘ünlü’ işadamlarının Devlet Üstün Hizmet Madalyası’nı haketmek için o günden kolları sıvadıklarını görürüz. Hayali ihracat yapan şirketlerin içersinde Türkiye’nin her büyük holdinginin bir şirketinin bulunması ve bunların devlet tarafından madalyalarla ödüllendirilmesi ekonominin işleyişinin nasıl olduğunu anlatan bir örnektir de.

Her biri sermayesinin kat kat üstünde, hatta bu rakam sermayesinin 1884 katına kadar varan teşvikler alan firmaları, sahiplerini ve bunların karmaşık ilişkilerini ileride yine ele alacağız. Ama bundan daha önce hayali ihracat organizasyonunun devlet cephesinden nasıl adım adım tezgâhlandığına, mevzuatların nasıl düzenlendiğine ve operasyonun kimler tarafından yürütüldüğüne bakalım. Göreceklerimiz hayali ihracat olayının yalnızca devletten haksız teşvik alarak yapılan bir yolsuzluk olmadığını, Başbakan Turgut Özal’ın kara para sahipleriyle yaptığı anlaşmanın yerine getirilmesi olduğunu da ortaya koymakta. Bu işin odağında kara para sahipleriyla uluslararası zirve düzenleyen Başbakan Özal, yeraltı dünyasıyla karmaşık ilişkilere sahip olan Başbakan Yardımcısı Kaya Erdem ve Ankara’da Marmara Köşkü’nde yaptığı iddia edilen işkencelerle tanınan MİT elemanı Bülent Öztürkmen yer almakta ve devletin bu operasyonunu birinci elden yürütmekte. İşlerin kusursuz ve aksamadan yürümesi için bu isimler tüm yetkileri ellerinde toplayarak çıkabilecek pürüzleri ortadan kaldırma çabası içersindeler. Tabii bu iş için yapılan düzenlemeler herkesin gözü önünde ve tüm devlet yetkililerinin bilgisi dahilinde yapılmakta. Yapılan usulsüz yetki toplamalar ve verilen talimatlar hiçbir devlet kademesinden tepki görmeden, tıkır tıkır yürümekte. Artık işler ayyuka çıktıktan sonra hayali ihracat tartışılmaya ve soruşturulmaya başlanmakta. Soruşturma da kara para aklama kısmı gözardı edilerek yalnızca bir yolsuzluk ve usulsüz teşvik almaya indirgenerek yapılmakta. Gerçi bu yönüyle yapılan soruşturma bile yetkililerin üstün çabası neticesinde hiçbir sonuç alamadan örtbas edilmekte.

TBMM Araştırma Komisyonu’nun raporunda tezgâhın yasal prosedürünün nasıl hazırlandığı da sayfalar tutan detaylı örneklerle anlatılmakta. İlk olarak ihracatta vergi iadesiyle ilgili tüm yetkiler tek elde, Devlet Planlama Teşkilatı’nda toparlanmıştır. Böylelikle işin içersine gereksiz kişilerin ve denetimlerin karışması engellenmiştir. Ötesinde, yetkiler Devlet Planlama Teşkilatı’na verilmesine rağmen raporların nasıl değerlendirileceğine ilişkin herhangi bir tebliğ yayınlanmamıştır. Bunun yerine Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen yazdığı bir yazı ile tüm yetkilerin kendisinde olduğunu ilan etmiştir. Yani vergi iadesini değerlendirmek yalnızca ona aittir. Meclis Araştırma Komisyonu kurulunca yaptıklarının yasadışı olduğu kendisine söylenen Öztürkmen, ‘Tüm yaptıklarımdan Bakan ve Başbakan’ın haberi vardır’ demiştir. Tıpkı Lockheed Soruşturması sırasında yolsuzluk yapmakla suçlanan Hava Kuvvetleri Komutanı Emin Alpkaya’nın soruşturma sırasında, ‘Yaptıklarımın tamamından Genelkurmay başkanının haberi vardır, her yaptığımdan kendisini haberdar ettim’ demesi gibi. Tıpkı Susurluk Komisyonu sırasında Mehmet Ağar’ın, ‘Her yaptığımdan MGK’nın haberi vardır’ demesi gibi.

Maliye ve Gümrük Bakanı Kaya Erdem imzası ile tüm raporların Devlet Planlama Teşkilatı’nda toplanması talimatı verilmiştir ama burada toplanan raporların üzerinde hiçbir işlem yapılmamıştır. Zaten Öztürkmen’in tüm yetkileri kendisinde toplamasındaki amaç da bu değil midir? Öztürkmen’e gelen 162 rapor tam 16 ay boyunca el sürülmeden bekletilmiş ve çoğunun zaman aşımına girmesi sağlanmıştır.

Kaya Erdem’in yazısının tüm raporların DPT’de toplanmasında yetersiz kalması üzerine ayrıca Başbakan Turgut Özal da bir yazı yazarak talimatı yinelemiştir. Özal yazısında aksine davrananlar hakkında yasal işlem yapma tehdidini de açıkça belirtmiştir. Öztürkmen hayali ihracatçıları aslanlar gibi koruyup kollamakta, ötesinde hakkında rapor düzenlenmiş 58 firmaya ödeme yapılması için Merkez Bankası’na talimat da vermektedir. Sonradan yapılan soruşturmalarda ihracatçı firmaların çoğunun hayali olduğu da anlaşılmıştır. Kimi adresinde yoktur kiminin sahibi çaycı, odacıdır. İş o boyuttadır ki, ‘başarılı ihracatları’ nedeniyle Maliye Bakanı’ndan Başarı Belgesi ve Altın Madalya alan Emef Dış Ticaret’in resmî sahibi Bilal Yıldız’da bu madalya ancak bir gün kalabilmiştir. Perde arkasındaki sahip, Ender Oskay, ‘Bu benim madalyam’ diyerek elinden almıştır.

Hayali ihracatçıları yalnızca Bakan ve Başbakan korumamakla kalmaz. Dönemin Emniyet Genel Müdürü Saffet Arıkan Bedük teşkilata yazdığı bir yazıyla kimsenin hayali ihracatçılar hakkında kendisine sormadan işlem yapmamasını emretmiştir. Marmaris’te ortaya çıkan hayali ihracat olayında Ertan Sert ve Turan Çevik’in işlerini MİT görevlisi Mustafa Necati takip etmektedir. Altın kaçakçıları, uyuşturucu kaçakçıları yurtdışından getirdikleri paraları ihracatın karşılığı gibi gösterip paralarını aklamaktadırlar. Üstelik devletten teşvik primi de almaktadırlar.¹³

Almanya ve Zürih’te şirketleri bulunan ‘Shakarchi’ hayali ihracat yapan çeşitli göstermelik şirketler aracılığı ile uyuşturucu paralarını Türkiye’de aklamakta. Hayali ihracatın gerçek olmayan ihracat ve belgelerle yapılan bir yolsuzluk ve devletten haksız kazanç elde etmek olarak gösterilmesinin ardında yatan gerçek yönü de işte bu. Peki bu şirketlere Türkiye’ye transferi ve aklanması için paraları veren ‘Shakarchi’ kim? ‘Shakarchi’ ya da Türkiye’de tanınan ismiyle Şekerci, dünyanın en büyük uyuşturucu ve altın kaçakçılarından. Aynı zamanda dünyanın sayılı kara para aklayıcılarından. Birçok ülkedeki temsilcileri ve İsviçre ve Beyrut’la olan özel ilişkileri sayesinde bu konuda aranan bir isim. Şekerci aynı zamanda CIA adına Afgan mücahitlerine 25 milyon dolar gönderdiği de kanıtlanmış bir isim. Şekerci, yine Türk Devleti’yle yaptığı bir anlaşmanın sonucu olarak Türk bankalarına DÇM (Dövize Çevrilebilir Mevduat) adı altında 300 milyon dolar kredi vererek Türk ekonomisine geçmişte de ‘katkıda’ bulunmuştu. İşte bu ünlü kaçakçı ile Türkiye Cumhuriyeti’nin Başbakanı Turgut Özal İsviçre’nin Davos kentinde bir araya geliyorlar. Davos Zirvesi olarak da anılan bu toplantıda Şekerci ve adamlarının yanı sıra Türkiye’yi temsilen Başbakan Özal ile Türk hükümetinin ekonomiden sorumlu birçok ismi bulunuyor. Özal ve Şekerci arasında yapılan anlaşma neticesinde yasadışı yollardan elde edilmiş paraların Türkiye’ye getirilmesi ve aklanması için anlaşma sağlanıyor. Bu anlaşma neticesinde şimdiye kadar suç sayılan fiillerin ortadan kaldırılması ve ceza alanların affedilmesi konusunda mutabakata varıyorlar.

Özal daha başbakan olmadan önce, 12 Eylül cuntası döneminde başbakan yardımcısı iken de Şekerci ile temaslarını sürdürmüştü. Şekerci ve diğer kaçakçılara altın kaçırıp karşılığında döviz getirmelerini istemiş ve bu kaçakçılığa göz yumulmasını devlet adına emretmişti. Şekerci’nin 1987 yılına kadar Türkiye temsilcisi Berber Yaşar (Yaşar Öztürk) idi. Berber Yaşar’ın ortağı Uğur Süzer’di. Turgut Özal’ın oğlu da Uğur Süzer’in maaşlı elemanı. Şekerci (Shakarchi), uyuşturucu kaçakçılığından kara para aklamaya kadar birçok kirli işe karıştığı iddialarına rağmen İsviçre’de haddinden fazla kollanan bir firmadır. Dünyanın kara para aklama merkezlerinden olan ve bankacılık mevzuatının müşterisine tanıdığı avantajlar ve sırdaşlığıyla övünen İsviçre’de el üstünde tutulmaktadır. Shakarchi Trading SA’nın Başkan Yardımcısı ünlü hukukçu Hans W. Kopp’dur. Hans’ın karısı Elisabeth Kopp ise İsviçre Adalet Bakanı. Avrupa’nın ünlü bir ülkesinin Adalet bakanından Türkiye’nin başbakanına kadar uzanan karışık ve karanlık ilişkiler.

Adı ister İsviçre olsun ister Türkiye, ister gelişmişliğiyle ve modernliğiyle reklamı yapılsın ister emperyalizmin iliğine kadar sömürdüğü bir geri kalmış ülke olsun, kapitalizmin var olduğu her yerde hukuk ve ahlak dışı her yöntem mübah. Kapitalizm her yerde yeraltı ekonomisiyle bütünleşmiş ve iç içe geçmiş durumda. Amaç daha çok para daha çok kâr olunca bakanlarından kanunlarına kadar her şey bu amaca hizmet eder hale getiriliyor. İşte, Meclis raporunda gördüğümüz yasal düzenlemeler, hayali ihracatçılara dokunmama, tüm operasyonun aksamaması amacıyla birkaç elde toparlanması, başbakanından Emniyet genel müdürüne kadar titizlikle hayali ihracatçıların korunması yapılan bu anlaşmanın kusursuz hayata geçirilmesi için gösterilen çabalardan başka bir şey değildir. Hayali ihracat operasyonunun en etkili makamlarından birinde yer alan Bülent Öztürkmen’in bir MİT elemanı olması tesadüf değildir. Nitekim hayali ihracat yapan birçok şirketin ortakları arasında ya da arkasında MİT elemanlarının bulunması, Emniyet genel müdürünün özel çabaları, birçok bakanın ve milletvekilinin hayali ihracat yapan şirketlerle ilişkisi olması kara para aklama operasyonunun tam göbeğinde devletin olduğunu kanıtlamaktadır.

Hayali ihracat işinde karşımıza çıkan birçok ismin daha sonra da karşımıza çıkması, uyuşturucu kaçakçılığında isimlerine rastlanılması ya da devlet tarafından yeşil pasaport verilerek Avrupa’da görevlendirilmesi, bu isimlerin devletin başka gizli operasyonlarında da kullanıldığını göstermektedir. Hayali ihracat yapan gemilerin (örneğin Şafak 1 gemisinin) ileriki tarihlerde uyuşturucu kaçakçılığında da karşımıza çıkması pek tesadüf olmasa gerek. Şafak 1 gemisinin hayali ihracat yaptığı sıralar kaptanının Mustafa Çubuk olması, aynı Mustafa Çubuk’un yıllar sonra uyuşturucu operasyonunda yakalanan Lucky-s gemisinin yakalandığı sırada kaptanı olması, Mustafa Çubuk’un oğlu Şevket Çubuk’un da Tuğrul Türkeş’in ortağı olduğu iddia edilmesi kaderin bir cilvesi değildir herhalde. Kısmetim-1 gemisine hayali ihracat sırasında bir operasyon yapıldığında, operasyonu yöneten gümrük müdürünün ismi Ali Balkan Mete idi. Aynı Mete’yi daha sonra Habur Gümrüğüne tayin edildiğinde duymuştuk. Habur’dayken Mete’nin şoförünün adı, JİTEM’ci Binbaşı Cem Ersever’in öldürülmesine karıştığı iddia edilmişti. Sonraları Ali Balkan Mete Giresun’da gümrük müdürü olmuştu. Hani şu kaçakçılarla ilgisi olduğu söylenen, Abdullah Çatlı’yla telefon görüşmeleri yapan Tuğgeneral Veli Küçük’ün tayin olduğu, uyuşturucu trafiğinde yeni bir güzergâh olarak anılan bölge. Sonrasında ise Ali Balkan Mete İstanbul’a gümrük müdürü olarak tayin edildi. Bu ilginç tesadüflere sonradan tekrar dönmek üzere Şekerci’nin para aklamasıyla ilgili bir örnek daha verelim. Hani devletin uyuşturucu ticareti yaptığının itiraf edilmesinden sonra, bu raporu yazanlar, ‘Bu iş gayet doğaldır, bütün dünyada istihbarat örgütleri bu işi yapıyor’ demişlerdi ya, işte bir başka istihbarat örgütünün, CIA’nın yaptığı işten de bir örnek verelim. Ve bakalım Şekerci’nin yaptıkları ile CIA görevlisi karanlık Albay North’un yaptıkları birbirine ne kadar çok benziyor.

Oliver North kontrgerillanın en iyi elemanlarından birisi idi. Amerika İran’la çatışmalı günler yaşar ve ambargo uygularken, o, İranlı mollalara silah satıyordu. Bu alışverişe İsviçre’deki banka ve bankerler aracılık ediyorlardı. Mollalar aldığı silahların parasını ödeyebilmek için eroin ve baz morfini Türk ve Lübnanlı kaçakçılara veriyor, onlar da malı Avrupa’da pazara sürüyordu. Satış sonrası kaçakçılar payını alıyor, kalan para İsviçre’deki bankalara yatırılıyordu. İranlılar da payını aldıktan sonra Oliver North bankerlere talimat vererek kalan para Orta Amerika’ya transfer ediliyordu. Bu paralarla da Salvador ve Nikaragua’daki kontralara para ve silah veriliyordu. CIA’nın bu operasyonunda İran’a silah sevkiyatı yapan kargo uçaklarının Türkiye’nin ünlü hayali ihracatçılarından Kemal Horzum ve emekli general ve MİT’çi ortaklarına ait olduğunu da hemen belirtelim.

Meclis Horzum Komisyonu bölümünde bu konuya daha geniş olarak değineceğiz. Biz yine TBMM Hayali İhracatı Araştırma Komisyonu’na dönelim. Komisyon araştırmaları sırasında 58 kişinin bilgisine başvuruyor, onları dinliyordu. Ancak bunların yanı sıra çağrıldığı halde bilgi vermeyi reddeden ve komisyona gelmeyen 5 kişi vardı. Bunlar Başbakan Turgut Özal, DPT Müsteşarı ve sonrasında Devlet Bakanı olan Yusuf Bozkurt Özal, Türk Kadınını Güçlendirme ve Tanıtma Vakfı Başkanı Semra Özal, Süzer Grubu’nun koordinatörlüğünü yapan Efe Özal ve Habur Gümrük Kapısı’nda görevli Şahin Kaya idi. Tıpkı Susurluk Komisyonu bilgisine başvurmak için çağırdığı zaman gelmeyen Teoman Koman ve Veli Küçük gibi bu isimler de TBMM’ye bilgi vermeyi reddetmişlerdi. ‘Milletin temsilcilerinin’ de millet adına bunları dinlemek için herhangi bir yaptırım yapma gücü ise yoktu.

TBMM Araştırma Komisyonu raporunun sonuna geldiğinde, hayali ihracatın devletin soyulduğu bir organizasyon olduğu tespitini yapıyor, yasadışı uygulamalara pek çok örnek gösteriyor ve bütün bu yapılanlardan birinci derecede dönemin bakanları ve başbakanının sorumlu olduğunu ilan ediyor.¹⁴

Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporu böyle son buluyor. Ama Meclis Araştırma Komisyonu’nun yapılan bütün işlerden bakanlar ve başbakan sorumludur demesi onlar hakkında herhangi bir yasal işlem yapılması gereklidir anlamına gelmiyor. Meclis Komisyonu’nun söyledikleri onca gürültü arasında sivrisinek vızıltısından öte bir anlam taşımıyor. Yazılanları komisyonda yer alan bazı milletvekilleri yeterli bulmuyor ve kendi görüşlerini rapora ek olarak koyuyorlar. Bunlardan Antalya Milletvekili Faik Altun’un muhalefet şerhi ilginç noktalar içermekte.¹⁵

Tabii ki onun yaptığı uyarıların da dikkate alınmadığını ve başka bir işlem yapılmadığını söylemeye gerek bile yok. Uyuşturucu kaçakçılığından kazanılan paraların aklanması olayında adı geçen firmaların ortakları kimlerdir, ilişkileri nelerdir diye soruyor Altun. Bunları araştırmakla görevlendirilmiş bir komisyonun üyesi, TBMM olarak yapamadıklarını itiraf ediyor, kimlerin kendilerini engellediğini isim belirterek söylüyor. Ama, işte yalnızca söylüyor, Meclis’te bu söylenenleri duyan yok. Faik Altun’un son söyledikleri bize Susurluk Komisyonu üyesi milletvekillerinin sözlerini hatırlatıyor. Altun, Hayali İhracat Komisyonu’nda görev yaptığı süre içersinde gördüklerini, ‘Uyuşturucu paraları devlet üst düzey yetkilileri korumasında aklanıyor’ diye özetledikten sonra, ‘Gördüklerimiz yalnızca aysbergin suyun üstündeki kısmıdır. Suyun altındaki karanlık kısım da araştırılmalıdır’ diye noktalamakta.

Yıllar sonra Susurluk’la beraber, hayali ihracattaki kara para aklama operasyonunda da yer alan çeteler karanlık faaliyetleriyle biraz daha net olarak görülmeye başlandığı zaman, bu ilişkileri araştırmak üzere yine Meclis’te bu kez Susurluk Araştırma Komisyonu kuruluyordu. Diğer komisyonlar gibi aylarca araştırdıktan, belge, bilgi topladıktan, yüzlerce kişiyi dinledikten sonra o da işin içinden çıkamıyordu. Susurluk Komisyonu Başkanı Nevşehir Milletvekili Mehmet Elkatmış, araştırmalar sonucu gördüğü karanlık ilişkileri, tıpkı Hayali İhracatı Araştırma Komisyonu’nda görev yapan Faik Altun gibi özetliyordu. Hem de kelimesine kadar aynı cümleyi kurarak: ‘Gördüklerimiz yalnızca aysbergin suyun üstündeki kısmıdır. Esas suyun altındaki kısım araştırılmalıdır.’

Altın kaçakçılığından hayali ihracata Türkiye ekonomisi

Özellikle 80 darbesi sonrası Türkiye’de ekonominin işleyişi tıpkı diğer kapitalist ilişkilerin olduğu her yerdeki gibi amaca ulaşmak için her yolun mübah olduğu bir mantığa sahiptir. Amaç da elbette kâr ve sömürüden başka bir şey değildir. Hiçbir kural ve sınır tanımaksızın yeraltıyla bütünleşen ekonomi mafyalaşmış durumdadır. Mafya yöntemleri ekonomiye tamamen hâkim olmuştur. Para gelsin de nerden gelirse gelsin mantığı bu bütünleşmeye hız katmıştır. Öte yanda devletin diğer yasadışı icraatları bütçe dışındaki kaynaklardan karşılanmak durumundadır. Devlet adına yapılan ‘bin operasyon’, ülke dışında gerçekleştirilen suikast ve sabotajlar, devlet için kurşun atmak üzere beslenen kontra çeteleri, gayrinizami harbe uygun olarak yürütülen Güneydoğu’daki savaş, İsrail’den gizlice satın alınan operasyon silahları işte bu kaynaklardan finanse edilmektedir. Bir yandan işadamlarına ve kaçakçılara hangi kaynaklı olursa olsun kara parasını ülkeye getirmesi için yakılan yeşil ışık, öte yandan bu kara para akışı içersinde bazen işadamlarıyla, bazen mafyayla ortak olarak devletin görevlilerinin sürdürdüğü faaliyet devletin politikasının birbirini bütünleyen iki yönü olmuştur. Bu kara para ekonomisi belirli dönemlerde farklı araçlar kullansa da amaç değişmemektedir. 24 Ocak Kararları’yla birlikte IMF’nin direktiflerinin harfiyen yerine getirilişi ve yabancı sermayeye çekilen sınırsız peşkeş bu süreci hızlandıran bir rol oynamıştır. Hele 12 Eylül cuntasının astığı astık kestiği kestik yönetimi kara para babalarına tam bir cennet dönemi yaşatmıştır. IMF politikalarının Türkiye’deki sadık ve cesur uygulayıcısı Özal’ın Sabancı’nın danışmanlığından MESS patronluğuna uzanan yolda sermayeye verdiği güven, onun ekonominin direksiyonuna oturtulmasında güçlü bir referans olmuştur. Sabancı Holding’te çalışırken, Sabancı ile birlikte Türkeş’i ziyaret ederek bavul dolusu parayı komünizme karşı verdiği mücadelede kullanmak üzere teslim eden Özal, devlette ekonomiden sorumlu kilit noktalara geldiği andan itibaren yeraltı dünyasıyla yaptığı anlaşmalarla ekonomiye para aktarmaya çalışmıştır. Süleyman Demirel’in başbakanlığı döneminde Devlet Planlama Teşkilatı’yla beraber başlayan, Özal’ın ekonomiye yön vermedeki ağırlığı, 12 Eylül cuntası döneminde Ekonomiden Sorumlu Başbakan Yardımcılığıyla sürmüş, Başbakanlığında da devam etmiştir. 1980-83 arası altın kaçakçılığının en üst boyutlara vardığı bir dönemdi. Devlet adına Özal tarafından kaçakçılara verilen güvence ile yurtdışına altın kaçırılıyor, karşılığında döviz getiriliyordu. Kaçakçılar için hiçbir işlemin yapılmadığı gibi devlet tarafından desteklenen bu altın kaçakçılığı döneminde mantık, yine ‘döviz gelsin de nereden gelirse gelsin’ idi.

Türkiye’ye döviz getirme işini organize edenlerin başında bulunan kaçakçılar, devlet yetkilileriyle toplantılar yapıyor, işin teknik ayrıntıları üzerine fikir teatisinde bulunuyorlardı. Bu ünlü kaçakçılardan Mehmet Emin Görpe, Yaşar Aktürk (Berber Yaşar), Suphi Aşıcıoğlu İstanbul’da lüks bir lokantada MİT’in ve Emniyet’in ünlü isimleri Mehmet Eymür ve Atilla Aytek’le yemek yerken fotoğrafları çekiliyordu. Polis şeflerine kaçakçılarla bir arada olma sebepleri sorulduğunda, ‘Döviz meselesini konuşuyorduk. Bu bize verilmiş bir görevdi’ yanıtı alınıyordu. Bu toplantı ve yanıt, devletin kaçakçılarla ortak kara para aklama organizasyonunu yürüttüğünün bir kanıtıydı aynı zamanda. Benzer toplantılar sonrasında da sürdü, bugün de sürüyor.

Altın kaçakçılığının en üst boyutlara vardığı 80-83 döneminde toplam 400-450 ton altının kaçak olarak yurtdışına çıkarıldığı belirtilmekte. Altın kaçakçılığı, hayali ihracat gibi geniş araştırmalara ve tartışmalara yol açmadan kapatılmış olmasına rağmen, birçok ünlünün ismi altın kaçakçılığı ile birlikte anılmıştı. Kastelli, birçok banka, Maliye Bakanı İsmet Sezgin, Başbakan Yardımcısı Turgut Özal o dönem altın kaçakçılığına karışmakla suçlanmışlardı. 4 tonluk altın kaçakçılığı olayında yakalanan Feyzullah Ayan, ‘Biz bu işi Başbakan Yardımcısı Turgut Özal’ın bilgisi dahilinde yaptık’ diye ifade vermişti. Ama Mersin Emniyeti’nde alınmış olan bu ifade sonraları kaybolmuş ve bir daha bulunamamıştı.

1983 yılında Mersin Emniyeti’nde altın kaçakçılarını sorgulama görevi Siyasi Şube’den bir komisere verilmişti. Yaptığı sorgulama sırasında birçok bilgiye sahip olduğu kesin olan bu komiserin adı Hanefi Avcı idi. Hani şu Susurluk tartışmaları sırasında ortaya çıkan ve söylediği birbirinden ilginç sözlerle dikkatleri üzerine çeken Emniyet İstihbarat Dairesi Başkan Yardımcısı Hanefi Avcı. Susurluk Komisyonu’na verdiği ifadelerle birden gündeme oturan Avcı, komisyonda çetelerle ilgili birçok şey söylemişti. Hatta o kadar gündeme oturmuştu ki, gazeteler Mersin Siyasi Şube’deyken işkence yaptığı mağdurlarıyla Avcı’yı bir araya getirip, yazı dizileri hazırlamışlardı. ‘İşkencecim demokrat olmuş’ diyerek yapılan bu yayınlarla Avcı’nın ne kadar çok değiştiği ve çetesiz bir Türkiye’yi onun da istediği vurgulanmıştı. Avcı, Mersin Siyasi Şube’deyken devrimcilere yaptığı işkencelerden şimdi pişman olduğundan dem vurarak, timsah gözyaşları akıtmıştı. Çok şey bildiği kesin olan, konuşuyor gibi gözüküp hiçbir şey konuşmayan, yalnızca karşısındakilerin hamlesini savuşturacak mesajlar veren ‘Demokrat İşkenceci’, altın kaçakçılığı soruşturması sırasında karşısına kimlerin çıktığını, çetenin o günkü uzantılarının kimler olduğunu ise hiç ama hiç ağzına almıyor. Yaptığı işkenceleri bile inkâr etmeyen Avcı’nın hayatında sanki hiç altın kaçakçılığı soruşturması yokmuş gibi, bahsedilmesi yasak bir sır olmaya devam etmekte. Susurluk sonrası kızağa alınan Avcı, AKP hükümeti döneminde yine üst düzey kilit bir göreve getiriliyordu.

Altın kaçakçılığı davası sürerken seçimler olmuş, iktidara gelen Özal altın kaçakçılarına çıkardığı afla davaları kapatmasını bilmişti. O güne kadar altın kaçakçılığının cezası 20 yıl iken, döviz affıyla birlikte 100 bin liraya dönüştürülmüş ve parayı veren temize çıkmıştı. Meclis Hayali İhracatı Araştırma Komisyonu Başkanı Aksaray DYP Milletvekili Mahmut Öztürk, komisyon çalışmaları sırasında partisiyle de çelişkiler yaşamaya başlamıştı. Hayali ihracat deşildikçe devletin her kademesine olduğu gibi milletvekillerine hatta bakanlara kadar uzanıyordu.

Hayali ihracat yapan şirketlerin içersinde bakanlara ait olanlar da vardı. Mahmut Öztürk basına verdiği demeçlerde, ‘Beni ölümle tehdit ediyorlar, karşımda çok güçlü kişiler var’ diyerek, Meclis komisyon başkanlarının klasik açıklamalarından birini yapıyordu. Tabii, ölümle tehdit edenler kim? Araştırma sürdükçe karşılarına çıkan güçlü kişiler ve örgüt nedir? Bu konulara net bir yanıt vermeksizin. Bu sıralar, Öztürk’ün seçim bölgesi olan Aksaray’da da partisi içinde ilginç gelişmeler oluyor, örgüt feshediliyor, yenisi seçilmiyordu. Bütün bunları Öztürk, ‘Aksaray’dan beni seçtirmemek istiyorlar’ diye yorumluyordu. Bir müddet sonra da Öztürk DYP’den istifa ediyordu.

Lockheed soruşturmasını incelerken, rüşvetçi Nezih Dural’ın, rüşvet ortaya çıkmadan bir sene öncesinin Türkiye vergi rekortmenlerinden olduğunu görmüştük. Hayali ihracat tartışmaları yaşandığı sırada ülkenin vergi rekortmeni Sönmez Şirketler Grubu’nun sahibi Ali Osman Sönmez idi. Ne garip tesadüftür ki, araştırmalar neticesinde bu vergi rekortmeninin de hayali ihracatçı olduğu ortaya çıkıyordu. Sönmez bu işlerde yeni değildi. Adı 12 Eylül öncesi de ‘Floş Kaçakçılığı’na karışmıştı. 1982 yılında da, toplu gümrük kaçakçılığı suçundan 12 yıl hapsi istenerek yargılanıyordu. Ancak yapılan yasa değişikliği tüm diğer kaçakçılıkla yargılananlar gibi ona da vurmuş ve dava düşmüştü. Daha önce de belirttiğimiz gibi, 1998’e gelindiğinde Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in Devlet Üstün Hizmet Madalyası verdiklerinin arasında Ali Osman Sönmez de vardı.

Ali Osman Sönmez, 1983 seçimlerinde emekli general Turgut Sunalp’ın partisi MDP’ye parasal destek sağlıyor, ötesinde MDP’den milletvekili adayı oluyordu. Turgut Sunalp’ın MDP’sini başta Kenan Evren olmak üzere 12 Eylül cuntacıları da destekliyordu, kaçakçı ve dolandırıcı Kemal Horzum da.

Lockheed Komisyonu tartışmaları sırasında bazı bakanların da rüşvet alanlar içersinde olduğu söylenmiş ama bunların isminin ortaya çıkması yoğun çabalar sonucu engellenmişti. Hayali ihracat tartışmaları sırasında da aynı iddialar ortaya atıldı. Birçok ünlü holdingin, mafyanın ve devletin istihbarat örgütlerinin yanı sıra bakanların da hayali ihracat yaptığı iddia edildi. Bunlar tabii ki derhal reddedildi. Ama ilerleyen günlerde örneğin Devlet Bakanı Mehmet Ali Yılmaz’ın ismi hayali ihracatçı olarak anılmaya başlandı. Bu sefer isim benzerliğidir denilerek geçiştirilmeye çalışıldı. Ama bütün bu çabalara rağmen hayali ihracat yapan şirketlerden TEKPA’nın Devlet Bakanı Mehmet Ali Yılmaz’a ait olduğu kesinleşti. Kabine üyelerinden birisinin, bir devlet bakanının yasadışı işlere karıştığının, devleti soyduğunun, kara para akladığının kesinleşmesi üzerine Hükümet derhal istifa etti, Meclis altüst oldu sanıyorsanız aldanıyorsunuz. Hiçbir şey olmamış gibi yollarına devam ettiler. Öyle ya, bakan oldu diye diğer patronlara tanınan imtiyazlardan yoksun mu kalacaklardı.

Hayali ihracat yapan Devlet Bakanı Mehmet Ali Yılmaz’ın yeraltı dünyasıyla sıkı bağlarından da söz edilmekteydi. Bakanlığından yıllar sonra, 24 Kasım 1997’de Sabah gazetesine verdiği bir demeçte kontrgerillanın varlığını ve yeraltı dünyasıyla ilişkilerini edindiği tecrübelere dayanarak anlatıyordu. Yılmaz, “O zamanlar (1968’leri kastediyor), bu kontrgerilla denilen bir sisteme başvuruldu. Resmî güçlerin dışında maşa güçler kullanılmaya başlandı. Ben bunu fark ettiğim zaman öğrenciydim. Sonradan boyut değiştirdi, sivil karakollar oluşturuldu. Yani işte duyuyorsunuz hukuk işlemiyor, yargı işlemiyor, ne yapalım işte biz de bunları yapıyoruz denir gibi bir hale dönüştü. Bu faili meçhul cinayetlerin de artma sebebidir. Devletle irtibatlı olmadan, devletin kayırmacılığı olmadan faili meçhul iş yapılmazdı... Ben hep bilirdim onları (Kontrgerillayı). Hepsinin kimler olduğunu, nasıl işlediğini aşağı yukarı biliyordum... Cinayet şebekesi başındaki insanlar kabadayı değildir. İşte onlar devletin uzantısıdır. Yani bir insan bu kadar olayı yapıyorsa, bunların çoğu faili meçhul kalıyorsa veya olayı yapmayan kişi yaptı diye karakola götürülüyorsa, hapise atılıyorsa, sonra hemen çıkıyorsa, bu güç iyi düşünülmesi gereken bir güçtür. Bunları, yetki verdiğiniz belli mevkilerdeki insanlar korumazsa bu olmaz...” diyordu söyleşisinde.

Hayali İhracat Komisyonu’nun araştırmaları sürerken komisyona bilgi verenler ilginç şeyler söylemeye devam ediyorlardı. Komisyona çağrılan Eski Maliye Bakanı ANAP’lı Ekrem Pakdemirli, bakan olan Tansu Çiller hakkında söyledikleriyle dikkati çekiyordu. Pakdemirli, Bakan Çiller’in Çukurova Holding’e usulsüz olarak 250 milyon dolarlık akreditifi ödettiğini söylüyordu. Sonra mı ne söylüyordu? Söylediklerinin tutanaklara geçmemesini istiyor ve teybi kapattırıyordu Pakdemirli. Onun için diğer anlattıkları bilinemiyordu. Çiller ismi sonrasında da her daim yolsuzluk ve çete ilişkileriyle anılan bir isim oluyordu. Usulsüz ödeme yapılan Çukurova Holding’in ismi de sürekli olarak yolsuzluk ve kaçakçılıkla beraber anılıyordu. Çiller Amerika’dan döndüğü zaman ilk işi Çukurova Holding’le görüşmek ve kocası Özer’e holdingte iş başı yaptırmak olmuştu. Yani eldeki verilere bakıldığında Meclis’in içi sağlam gözüküyordu, hayali ihracatçılar açısından. Peki ya diğer devlet kurumları? Emniyet, MİT vs. O cephe de sağlamdı. Hayali ihracat yapan birçok firmanın ortakları arasında MİT görevlileri bulunuyordu. Elbette devlet görevi yapmaktaydılar. Kimi devlet için kurşun atıyordu, kimi ise hayali ihracat yapıyordu.

İzmir’de yakalanan hayali ihracatçılardan Mustafa Necati Ercan’ın eski MİT elemanı olduğu ortaya çıkıyordu. Ercan, yeraltı dünyasının ünlü isimlerinden Necdet Ulucan’ın ismini vererek, işi beraber yaptıklarını söylüyordu. MİT’çi Mustafa Necati Ercan’ın arasının çok iyi olduğu söylenen iki avukat bulunuyordu. Bunlar Necdet Küçüktaşkıner ve Mete Bozbora idi. Hani şu işkence yaptığı kanıtlanan, 1 Mayıs 1977 Taksim katliamında parmağı olduğu söylenen, Baybaşin’i İngiltere cezaevlerinde ziyaret eden, işkence ve yargısız infaz davalarından yargılanan polislerin avukatlığını yapmakla tanınan avukatlar, Necdet Küçüktaşkıner ve büro arkadaşı Mete Bozbora. İki avukat da MİT’çiydi. 1971 cuntası döneminde işkenceli sorguların vazgeçilmez ismi Necdet Küçüktaşkıner, 25 yıl sonra Evrensel gazetesi muhabiri Metin Göktepe’yi döverek öldüren polisleri aklamak için elinden geleni yapıyordu. İki avukatın Emniyet Müdürü Şükrü Balcı ile de aralarından su sızmadığı söyleniyordu o zamanlar. Meşhur Arşimidis davasını bu avukatların saptırdığı iddiaları da dilden dile gezmekteydi. Arşimidis şirketinin sahibi kravatla boğularak öldürülüyor ama katilleri bir türlü bulunamıyordu. İşin içinde olduğu iddia edilen Erdoğan Demirören sonraki günlerde şirketin %20 hissesine sahip oluyordu. Ünlü MİT raporunda bu işi örtbas edenlerden birinin de MİT’çi Nuri Gündeş olduğu belirtiliyordu.

Aynı Nuri Gündeş, bir başka MİT’çiyi, Nihat Yıldız’ı Başak Şirketler Grubu’nda çalışması için görevlendiriyordu. Başak Şirketler Grubu da hayali ihracatın yıldız olan firmalarından biriydi. Ortakları arasında Ertan Sert ve Necdet Ulucan da bulunuyordu. Marmaris hayali ihracat davasında içeri alınan Ertan Sert, başta Başbakan Özal olmak üzere birçok politikacıya mektup yazarak, ‘Konuşursam çok kişinin canı yanar’ demişti. Bu mektuptan kısa bir süre sonra Sert tahliye ediliyor ve sonrasında suskunluğa bürünüyordu. Mektubu yazmadan önce yaptığı açıklamalarda bazı isimler veren Ertan Sert’in mesajı, anlaşılıyor ki gerekli kesimler tarafından kavranmıştı.

Ertan Sert, konuşmalarında, ‘İlk hayali ihracat altın kaçakçılığı işidir’ diyordu. ‘Altın kaçakçılığında Erol Aksoy da var’ diyordu Ağustos 88’de Kapıkule’de yapılan operasyonu kastederek. Sonraları Show tv’nin de sahibi olan Erol Aksoy yıllar önce edindiği bu alışkanlığını yıllar sonra da sürdürmeye devam ediyordu. Medya grupları arasında maçların televizyondan hangi televizyon kanalı tarafından yayınlanacağı kapışmasının sürdüğü günlerde, rakip kanallar Aksoy’a ait AKS şirketinin 1996 yılında hayali ihracat yaptığını belgeleriyle ortaya koyuveriyordu. Erol Aksoy, altın ve döviz kaçakçılığının en yoğun olduğu günlerde dövizleri ihracat karşılığı gibi göstererek kabul eden bankalardan birinin genel müdürü. Para aklama işinde aktif yer alan Çukurova Grubu’na ait üç banka, Pamukbank, Yapı Kredi Bankası ve Uluslararası Endüstri ve Ticaret Bankası gelen dövizleri aklamaya yarıyorlardı. İşte bu bankalardan birinin Genel Müdürü Erol Aksoy’du. Yani maaşlı bir memurdu. Sonraları aynı Erol Aksoy bankalarıyla, şirketleriyle ve televizyonlarıyla hatırı sayılır zenginlerden... Bu servetini herhalde memur maaşından ay sonunda artırdıklarını biriktirerek elde etti.

Hayali ihracat işi olur da Yahya Demirel olmaz mıydı? Yahya Demirel’in DEFKUR adlı şirketiyle 1986-87-88 yıllarında hayali ihracat yaptığı müfettiş raporlarıyla kanıtlanıyordu. Kanıtlanıyordu kanıtlanmasına ama şirketin sahibi Süleyman Demirel’in yeğeni olmasından mıdır nedir, bu raporlar bir türlü yürürlüğe konulmuyordu. Anamur’daki hayali ihracatta da yine tanıdık isimlere rastlanıyordu. Anamur’daki 130 milyarlık hayali ihracatta kullanılan gemi Kısmetim-1 gemisiydi. Eski ismi Burak Akat olan gemiyi Osman Ayanoğlu alınca ismini Kısmetim-1’e çevirmişti. Hayali ihracata karışan gemiye yakalama emri veriliyor, gemi İstanbul’da yakalanıp müsadere ediliyordu. Yıllar sonra aynı gemi bu kez uyuşturucu naklinde isminden sık sık bahsettiriyordu. Üstelik işin içinde yer alanların yaptığı açıklamalara göre devletin sahibi olduğu uyuşturucuyu taşımada kullanılıyordu.

Biz dönelim yine Anamur’a. Buradaki tezgâhın arkasında Mehmet Emin Görpe, Turan Çevik ve Osman Nuri Nergün’ün olduğu ortaya çıkıyordu. Mehmet Emin Görpe’yi İstanbul’da lüks bir lokantada Mehmet Eymür ve Atilla Aytek’le yediği yemekten hatırlıyorduk. Hani şu ‘Türkiyenin döviz meselelerini konuşuyoruz’ dedikleri yemekten. Nergün ve Görpe ortaktı. Nergün aynı zamanda Çevik ile de ortaktı. Osman Nuri Nergün kendisini bir tek Anamur’la sınırlamayan, Türkiye’nin hemen hemen tüm gümrük kapılarından hayali ihracat yapan bir girişimciydi. Nergün eski bir ülkücüydü de. Memleketi de Afyon Dazkırı idi. Hani şu Özal’a suikast düzenleyen Kartal Demirağ’ın memleketi olan Dazkırı. Suikast araştırmaları sırasında yıllar öncesinden kontrgerilanın örgütlendiği ve hücrelerinin bulunduğu anlaşılan Dazkırı.

Afyon’un bir başka ünlüsü Dinarlı Kemal Horzum idi. Hayali ihracatın ve devletin yasadışı işlerinin âdeta simgesi olan Horzum’u bir başka bölümde, yine bir Meclis araştırmasıyla beraber daha geniş incelemeye çalışacağız. Şimdi hayali ihracat işinde polis şefleriyle, MİT görevlileriyle, bakanlarla ortak iş yapan kaçakçılık dünyasının bazı ünlülerini kısaca bir kez daha özetlemeye çalışalım. Berber Yaşar, Çillo Mehmet ve Ceyhan Bektaş kara para aklamada oldukça uzman olan ve her daim devletle yakın işbirliği içersinde çalışan isimler. Bunlar aynı zamanda dünyanın en ünlü kara para aklayıcılarından, CIA ile ortak iş yapan, Başbakan Özal’ın Türkiye ekonomisi üzerine ortak kararlar aldığı, İsviçre Adalet bakanının kocasının patronu Şekerci’nin Türkiye’de şu veya bu biçimde ilişkide olduğu isimler.

1987 yılına kadar Şekerci’nin temsilciliğini yapmış olan Berber Yaşar (Yaşar Aktürk), 80 sonrası altın, döviz kaçakçılığı ve hayali ihracat davalarının vazgeçilmez ismi. Kilisli olan Berber Yaşar İnterpolün uyuşturucu kaçakçıları listesinde üst sıralarda yer alıyor. Türkiye’de hakkında onlarca mahkeme açılınca İsviçre’ye kaçıyor. İsviçre’de Türk yetkililerle yaptığı pazarlık sonucu Türkiye’ye gelip teslim oluyor ve kısa sürede beraat ediyor. Yaşar’a ait Aksaray’daki Zürih oteli kaçakçılık merkeziydi, yanındaki döviz büfesi de para aklama. Berber Yaşar’ın bu işlerdeki tecrübesi eskilere dayanmakta. 1978’de Tahtakale’de arkadaşlarıyla birlikte bir ‘şirket’ kuruyorlar. Kilisliler adı verilen bu ‘şirketin’ ortakları Suphi Aşcıoğlu, Uğur Sağlam, Gencer Taştanyılmaz, Yaşar Aktürk ve Ceyhan Bektaş. Şirkete başkan olarak da Denizlili Ceyhan Bektaş seçiliyor. Şirket, altın kaçırıp döviz getiriyor. Bu işte Çukurova Grubu’nun bankaları da devrede. Hani şu Tansu Çiller’in kocasını işe yerleştirdiği, sonrasında bakanken 250 milyon dolar usulsüz kredi verdiği Çukurova Grubu. İşlerin en yoğunlaştığı dönem ise Turgut Özal’ın planlamadan sorumlu olduğu dönem, 24 Ocak Kararları’nın hemen sonrası.

6 Kasım 1983’te, yani Özal’ın başbakan olduğu tarihten sonra ise altın kaçakçılığı yerini hayali ihracata bırakmaya başlıyor. 1985 yılında döviz affı yasası çıkarılarak altın kaçakçılarının sürgünde yaşamalarına ve memleket özlemi çekmelerine son veriliyor. Yaşar Aktürk faaliyetlerini iki koldan sürdürüyor. Bu iki kol, Lütfü Kefelioğlu ve Uğur Süzer. Kefelioğlu’nun hayali ihracata da karışan şirketi Delta Dış Ticaret’teki ortaklarından biri Hadi Uruğ. 12 Eylül cuntacılarından Necdet Uruğ’un oğlu Hadi. Diğer kol da bakır kablo içersinde altın kaçırmakla ünlü Uğur Süzer. Turgut Özal’ın küçük oğlu Efe de Süzer Holding’te çalışmakta. Berber Yaşar bir yanda 12 Eylül cuntasının liderlerinden bir generalin oğluyla, öte yandan sivil siyasi otorite başbakanın oğluyla dirsek teması içersinde. Ha, unutmadan söyleyelim, Aktürk’ün Kemal Horzum’la da ortak bir şirketi bulunmakta.

Diğer ünlümüz Çillo Mehmet (Mehmet Yıldırım) de Kilisli. Eski sırtçılardan. Suriye’den kaçak altın getirmekle başlamış işe. 12 Eylül döneminde Gaziantep Sıkıyönetim Komutanı Şahabettin Kılınç’la içtiği su ayrı gitmiyor. İstanbul’daki ilk ortağı hemşehrisi Berber Yaşar. Kaçakçılık yapıp, İstanbul’a yerleşip otel sahibi olmadan iş yürütmek zor. Uygun bir mekâna ihtiyaç var. Bunu bilen Çillo da mekân sahibi olmak için kolları sıvar ve Laleli’deki Gold Otel’i satın alır. Oteli satın aldığı kişinin yine uluslararası çapta ünlü silah kaçakçılarından Bekir Çelenk’in karısı Nilüfer Koçyiğit olduğu söylenmektedir. Çillo, ardından Laleli İş Merkezini inşa eder. Tabii içine de döviz bürosu açar. Çeşitli suçlardan yargılanırken kendisini aklayan İstanbul DGM Savcısı Kemalettin Çelik ile aynı Mercedes’te bir arama sırasında bir arada bulunmalarını ise tesadüf olarak tanımlamaktadır. Bürosunda yapılan bir aramada devletin yalnızca birkaç istihbarat merkezinde bulunan ‘çok gizli’ ibareli yeraltı dünyasının yurtdışı bağlantılarını sergileyen belgeler ele geçer. Çillo Mehmet çok yönlü bir işadamıdır. Nurettin Güven’le birlikte sahte hisse senedi basma olayına da adı karışmıştır. Nurettin Güven de Turan Çevik gibi Malatyaspor başkanlığı yapmış bir kaçakçıdır. Susurluk tartışmaları sırasında Nurettin Güven’in adı halen geçmektedir. Birçok kaçakçı gibi Nurettin Güven’e de devlet tarafından yeşil pasaport verilmiş ve Avrupa’da uyuşturucu trafiğinde aktif olarak rol oynaması sağlanmıştır. Yani devlet adına uyuşturucu kaçakçılığı yapanlardan biri de Nurettin Güven’dir. İkinci MİT raporunda ismi bulunan 58 kişiden biri de Nurettin Güven’dir.

Yukarıda değindiğimiz, Kapalıçarşı’da kurulan şirketin başkanı Ceyhan Bektaş ise şirket dağıldıktan sonra yine dünyanın ünlü kara para aklayıcılarından Mecettaf ile iş yapmaya başladı. Döviz büfeleri kurdu. Ceyhan Bektaş Sarkuysan’ın da kurucularından. Sarkuysan işlediği bakırdan altın elde etmesiyle tanınan bir şirket. Bektaş’ın Özal’la da dostlukları oldukça eskilere dayanıyor.

1985 yılında Merkez Bankası ihtiyacı olan parayı temin etmek için elindeki stoklardan 10 ton altını piyasa değerinin altında satar. Bu altınların pazarlanması işini de Ceyhan Bektaş’la Nazif Bayer üstlenirler. Bu ucuz altınlardan ilk olarak Efe Özal ve Hadi Uruğ’un aldıkları söylenmektedir. Bektaş’ın Deha Menkul Değerler diye bir firması vardır. Bir diğer firması da Randıman Döviz. Randıman Döviz’in 12.4.1988 tarihinde yaptığı genel kurul, 3 Mayıs’ta tescil edilerek, 9 Mayıs 1988 tarihli Ticaret Sicili gazetesinde yayınlanır. Genel kurulda eski yönetim kurulu yerine yenisi seçilir. Yeni yönetim kuruluna oybirliği ile Ceyhan Bektaş, Talat Alacahanlı ve Cihan Kamer seçilirler. Yönetim kurulu kendi arasında yaptığı toplantıda da Bektaş yönetim kurulu başkanlığına seçilir. Genel müdürlüğe seçilen Talat Alacahanlı Malatyalıdır ve MİT’ci olduğu söylenmektedir.

6.3.1989 tarihinde yapılan yeni genel kurulda Randıman Döviz 1 milyar olan sermayesini 10 milyara yükseltmeye karar verir. Sermaye artırımını nakden yerine getirenler Cihan Kamer, Adnan Bıyıkbeyi, Ethem Haluk Bayatlı, Talat Alacahanlı, Mehmet İmam Bıyıkbeyi ve Ceyhan Bektaş’tır. Üç ay sonra, 12.6.1989 tarihinde yapılan yeni bir genel kurulda Cihan Kamer’in istifası ile boşalan yönetim kurulu üyeliğine Kilisli Adnan Bıyıkbeyi seçilir. Yani yeni yönetim kurulu Ceyhan Bektaş, Talat Alacahanlı ve Adnan Bıyıkbeyi’den oluşur. 30.5.1990’da yapılan genel kurulda bu yönetim kurulu üç yıl süre ile yeniden görevlendirilir. 1.9.1995’te yapılan genel kurulda yine aynı isimler yönetim kurulu üyeliklerine seçilirler. Ama bu genel kurulda şirketin ismi değiştirilir. Bundan böyle Randıman Döviz, Verim Döviz adını almıştır. Belli ki Randıman Döviz ismi fazla deşifre olmuştur. Sermaye de tamamı nakit ödenerek 10 milyardan 15 milyara yükseltilir. Sonraki genel kurulda sermaye artışı sürdürülür ve 30 milyara çıkılır. Verim Döviz Sermaye Piyasası Kurulu’na başvurarak dövizin yanı sıra İstanbul Altın Borsası’nda işlem yapmak için izin ister. Bu talebe 22.7.1997 tarihinde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından Altın ve Dövize Dayalı Vadeli İşlem ve Obsiyon Sözleşmelerine uygun görülerek olumlu yanıt verilir. Randıman sonrasında da Verim Dövizi uzun uzun anlatmamızdaki amaç, kara para aklanmasında tipik bir örnek olmasından kaynaklanmaktadır. İşin içersinde yer alan isimlerin nitelikleri örneğimizi pekiştirmektedir. Başkan Ceyhan Bektaş eskiden beri piyasanın içinde olan ve uluslararası üne sahip kaçakçı ve para aklayıcı Mecellaf’ın ortağıdır. Talat Alacahanlı’nın MİT mensubu olduğu ve kurumunun bilgisi dahilinde bu işleri yürüttüğü ileri sürülmektedir. Adnan Bıyıkbeyi de yine bu piyasanın adamı olan bir Kilislidir. Randıman Döviz yurtdışından gelen paraları piyasaya sokmaktadır. Bu organizasyon için Talat Alacahanlı Turgut Özal’la görüşmüş ve teferruatlar üzerine ayrıntılı tartışmalar yapmışlardır. Turgut Özal Merkez Bankası Başkanı Yaman Törüner’e talimat vererek gelen dövizlerin aksama olmadan Randıman Döviz’in eline geçmesi için gerekli hazırlıkları yapmasını istemiştir. Törüner de bunun için Merkez Bankası Unkapanı Şubesi’ne gerekli emirleri vererek yurtdışından gelen dövizlerin Randıman’ın kasasına girmesini sağlamıştır. Mevzuatlara aykırı olan bu uygulama pratikte hiçbir zorlukla karşılaşmamıştır.

Bir diğer iddiaya göre ise, tüm bu organizasyonun perde gerisindeki isim Şükrü Balcı’dır. Avrupa’ya Türkiye’den uyuşturucu kaçırmada ve elde edilen parayı Türkiye’ye getirmede aktif rol oynayan Hüseyin Baybaşin de anlattıklarında benzer organizasyonları tarif etmekteydi. Baybaşin bu organizasyonların başında Emniyet Müdürü Şükrü Balcı’nın bulunduğunu da söylemekteydi. Kendisi gibi işin içinde olanları Balcı’nın görevlendirdiğini, yeşil pasaport sağladığını, İngiltere’de uyuşturucudan yatarken cezaevinde ziyaretine geldiğini anlatmaktaydı. Şükrü Balcı’nın organizasyonun kilit noktalarında olduğunu, ama bütün yaptıklarını devlet adına yaptığını ve tamamından MGK’nın haberi ve onayı olduğunu da anlatmaktaydı Baybaşin. Baybaşin’in anlattıklarıyla Randıman Döviz örneğini bir araya getirerek değerlendirildiğinde iddialar daha fazla düşündürücü oluyor. Merkez Bankası’ndan özel olanaklar sağlayan bir döviz bürosu. Üç yöneticisinden biri uluslararası bir kara para aklayıcısının ortağı, biri MİT’çi, diğeri piyasanın içindeki bir Kilisli. Başbakanla özel görüşmeler, polis şefinin perde gerisinden organizasyonu... Kaçakçılık ve kara para aklama işinde devletin aktif rolü olduğunu kanıtlamak ister gibi bir oluşum. Görüldüğü gibi hayali ihracat yalnızca beleşten para kazanmaya hevesli birkaç tokatçının devleti dolandırmasının çok ötesinde bir organizasyondur. Açığa çıkan kısmıyla bile 12 Eylül cuntası generallerinin, başbakanın, bakanların, Emniyet müdürlerinin, istihbarat örgütlerinin, mafyanın, kaçakçıların, patronların içinde olduğu bir yapılanmadır. Yasalardan mevzuatlara, Devlet Planlama Teşkilatı’ndan Merkez Bankası’na, MİT’inden mahkemelere tüm kurumlarıyla bu organizasyonun göbeğinde devlet oturmaktadır. Ve bu organizasyon da bir merkezden yönetilmektedir. Devletin gizlenen yüzü bu organizasyonla bir kez daha görülmüştür. Somut olarak birçok isim hayali ihracat olayında ortada olmasına rağmen, bunlar bir yerler tarafından özenle korunmuş, Lockheed’de olduğu gibi ortaya çıkan yasadışı uygulamaların devlete sıçramadan örtbas edilmesi için çaba sarf edilmiş ve devlet bu vartayı da atlatmasını bilmiştir.

BELGELER

9-

“Özellikle vergi iadesi ve prim alabilmek veya daha fazla vergi iadesi ve prim alabilmek için miktarı, değeri ve ihraç tarihleri çeşitli usullerle farklı gösterilen ihracata hayali ihracat denilmektedir. Hayali ihracata ilişkin akla hayale gelmedik pek çok yöntem kullanılmıştır. Aşağıda sadece belli başlı yöntemler anlatılmaya çalışılmıştır. Hayali ihracatçıların bazen bu yöntemlerin birkaçını aynı olayda kullandıkları tespit edilmiştir.

1- Ekonomik değeri olmayan malların ihraç edilmesi:

Bu yöntemde hiçbir ekonomik değeri olmayan taş, toprak, hurda, metal kırpıntıları ve döküntüler vergi iadesi listesindeki mal isimleri altında ihraç edilir. Mesela Gümrük Çıkış Beyannamelerinde deriden mamül giyim eşyası olarak beyan edilen malın aslında deri kırpıntıları ve bunun altında taş, tuğla ve briketten oluştuğu tespit edilmiştir.

2- İhraç fiyatının gerçeğinin çok üstünde gösterilmesi:

Bu yöntemde, malların gerçek ihraç fiyatlarını 5-10 misli katlayarak, bazen 100 katına kadar fazla gösterip, bu şekilde beyan edilir.

3- İhraç edilen mal miktarının gerçeğin üzerinde gösterilmesi:

Bu yöntemde ihraç mallarının gerçek miktarı 5-10 misli katlayarak beyan edilir. Bazı durumlarda miktarın 100 katından daha çok gösterildiği de anlaşılmaktadır.

4- İhraç edilen malın örneğinin gerçeğinden farklı gösterilmesi:

Bu yöntemde, gerçekte vergi iadesi listelerinde yer almayan veya yer alıp da düşük vergi iadesi uygulanan bir mal, yüksek teşvik primi uygulanan bir mal gibi gösterilerek, haksız yere teşvikten yararlanılması veya yine haksız yere daha yüksek oranda teşvikten faydalanılması amaçlanmaktadır.

5- Fiilen ihraç edilmemiş malların ihraç edilmiş gösterilmesi.

6- İhracata ilişkin belgeler üzerinde tahrifat yapılması.

7- Yurtiçinde ve yurtdışında hayali ihracatı gerçekleştirmek maksadıyla paravan şirketler kurulması.

8- Sahte deklare belgesi ile ihracat bedeli dövizlerin yurda gelmiş gösterilmesi.”

10-

“İhracatta vergi iadesi uygulanmasına esas teşkil eden Bakanlar Kurulu kararlarının yasal dayanakları, ‘İhracatı Geliştirmek Amacı ile Vergilerle İlgili Olarak Hükümetçe Alınacak Tedbirlere Dair’ 27.6.1973 tarih ve 261 sayılı kanun ile ‘Kalkınma Planının Uygulanması Esaslarına Dair’ 28.7.1967 tarih ve 933 sayılı kanunlardır...

İhraç malının maliyetinin düşürülmesine yönelik önlemlerin başında gelen ‘İhracatta vergi iadesinin’ genel esasları 9.9.1975 tarih ve 7/10624 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile

saptanmıştır...

22.12.1976 tarih ve 15797 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan, ihracatta vergi iadesi kararına ilişkin 2 sıra numaralı tebliğinde Merkez Bankası’nın ihracatta vergi ödemeleri sırasında ihracatçılardan ihraç ettikleri mallarla ilgili olarak isteyeceği belgeler belirtilmiştir...

İhracatta vergi iadesi ödemesinde aranılacak belgeler yönünden 1987 yılına kadar başkaca bir düzenleme yapılmamıştır...

1985 yılına kadar ihracatta vergi iadesi kararlarına göre yapılan uygulamada, denetimin, 7/10624 sayılı kararın 22’nci maddesi hükmüne göre ilgili tüm kuruluşlarca kendilerini ilgilendiren yönden yerine getirilmesi öngörülmüştür.

1985 yılından itibaren 7/10624 sayılı kararın 22’nci maddesinin uygulanması konusunda önemli farklılıklar taşıyan genelge ve protokoller uygulamaya konmuştur. Bu genelge ve protokoller aşağıda tarih sırasına göre ele alınmıştır.

- Devlet Planlama Teşkilatı çıkışlı 2 Ekim 1985 tarih ve 35478 sayılı yazı:

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı İ. Kaya Erdem imzasını taşıyan ve Hazine ve Dış Ticaret Müsteşanlığı’na yazılan bu yazı ile; ihracatı teşvik tedbirleri ile ilgili çalışmaların ve tedbirlerin, ihracatta vergi iadesi dahil tümüyle Devlet Planlama Teşkilatı görevlerinden olduğu aynı konuda iki ayrı müsteşarlığın uygulamada bulunmasının farklı görüşlerin ortaya çıkmasına sebep olduğu, bu nedenle bizzat zamanın Sayın Başbakanının konuyla ilgili sözlü talimatları uyarınca teşvik tedbirleriyle ilgili olarak (ihracatı teşvik tedbirleri dahil) yazı tarihine kadar Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’na yapılmış ve yazı tarihinden sonra yapılacak müracaat ve dokümanların Devlet Planlama Teşkilatı’na intikal ettirilmesinin ve bu suretle uygulamanın tek elden yürütülmesinin uygun görüldüğü belirtilmektedir...

- İhracat rejimi kararının konuya ilişkin hükümleri:

13.12.1984 tarih ve 84/8859 sayılı İhracat Rejimi Kararının 1’inci maddesi aşağıdaki gibidir.

‘Madde 1- İhracatı artırmak, zamanında ve düzenli yapılmasını sağlamak, Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile ilgili kamu ve meslek kuruluşlarının en önde gelen görevidir. Bunun için ilgili kamu ve meslek kuruluşları görevlileri, ihracatı artıracak kolaylık ve tedbirleri alma, muameleleri süratle sonuçlandırmak durumundadırlar. Hiçbir görevli görev yapma gerekçesiyle ihracatçının faaliyetini engelleyemez...’

- Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı’nın 13 Kasım 1985 tarih ve 20226 sayılı yazısı:

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen imzasını taşıyan ve Merkez Bankası İdare Merkezi’ne yazılan bu yazıda daha önce gönderilen Kaya Erdem imzalı ve içeriği yukarıda özetlenen yazı ilgi gösterilerek, teşvik tedbirleriyle ilgili uygulamaların Devlet Planlama Teşkilatı Uygulama Müsteşar Muavinliği tarafından verilecek talimatlar doğrultusunda yürütülmesinin uygun görüldüğü bildirilmiş ve firmaların durdurulan vergi iadesi ödemeleri ile ilgili olarak da;

Şifai talimatla durdurulan dosyalarla ilgili vergi iadelerinin teminat mektubu alınmadan ödenmesi, hesap uzmanlarınca, müfettişlerce veya Hazine Kontrolörlüğü’nce, ülke veya gümrük çıkış beyannameleri bazında soruşturma yapılan veya soruşturması devam eden firmaların vergi iadelerinin iade tutarı üzerinden teminat mektubu karşılığında, söz konusu firmaların soruşturma yapılmayan ihracatlarının teminat mektubu aranmadan vergi iadelerinin ödenmesi, istenmektedir.

- Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı ve Merkez Bankası yetkilileri arasında yapılan 20 Kasım 1985 tarihli protokol:

Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı yetkilileri ile TC Merkez Bankası yetkilileri arasında yapılan 20 Kasım 1985 tarihinde yapılan toplantıda, iki kuruluş arasında bir protokol düzenlenmesi kararlaştırılmıştır.

Bu protokolün hükümleri şöyledir:

1- Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı’nca tüm teşvik tedbirlerinin Müsteşarlıklarınca yürütüleceğine dair 7 Ekim 1985 tarihli yazıları gereğince, vergi iadelerinin firma, ülke ve gümrük çıkış beyannamesi bazında durdurulması hususunda Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca verilen yazılı ve şifahi talimatlar 7 Ekim 1985 tarihinden sonra dikkate alınmayacak, vergi iadesi ödemeleri (firma, ülke ve gümrük çıkış beyannamesi bazında) durdurulmuş firmaların 7 Ekim 1985 tarihinden sonra yapacakları vergi iadesi talepleri genel talimatlar çerçevesinde sonuçlandırılacaktır.

2- TC Merkez Bankası şubelerince vergi iadesi talepleriyle ilgili ihracatın fiktif olduğu hususunda tereddüt doğarsa, bu ihracata ait bilgiler TC Merkez Bankası İdare Merkezi’ne intikal ettirilerek, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı yetkilileriyle Merkez Bankası yetkilileri arasında yapılacak toplantıda söz konusu ihracata vergi iadesi ödemesi yapılıp yapılmayacağı hususu değerlendirilecektir.

3- Merkez Bankası İdare Merkezi’nce özel olarak bildirilmedikçe, TC Merkez Bankası şubelerince vergi iadesine ilişkin talimatta belirlenen belgeler dışında ayrıca herhangi bir belge (kapasite raporu ve benzeri) talep edilmeyecektir...

Protokolde Devlet Planlama Teşkilatı tarafından Müsteşar Muavini Bülent Öztürkmen, Grup Başkanı Ethem Kulhan ve Uzman Hüseyin Aslan’ın, Merkez Bankası tarafından Başkan Yavuz Canevi, Başkan Yardımcısı Zekeriya Yıldırım ile Nejdet Kaya Sezer ve Selahattin Altıer isimli görevlilerin imzası bulunmaktadır. Söz konusu protokolde dikkati çeken hususlar şunlardır:

1- Protokolde gerekçe teşkil eden 7 Ekim 1985 tarihli yazıyla kastedilen Kaya Erdem imzalı 2 Ekim 1985 tarihli yazı olup, bu yazının muhtevası yukarıda özetlenmiştir.

2- Protokolde açıkça belirtildiği üzere, ihracatta vergi iadesi işlemleriyle ilgili olarak Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tamamen devre dışı bırakılmıştır.

3- Merkez Bankası’nca vergi iadeleri ödemeleriyle ilgili olarak ihracat işlemlerinin denetimi konusunda öteden beri sürdürülmekte olan şüpheli dosya ve işlemlerin gelirler kontrolörlerine inceletilmesi uygulaması zorlaştırılmıştır...

Hayali ihracatı kolaylaştıran mevzuat ve yazışmalar kronolojik sıralamasıyla şöyledir:

1- 29.12.1983 tarih 83/7540 sayılı İhracat Rejimi kararı

2- 29.12.1983 tarihli Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu hakkındaki 20 sayılı karara ilişkin tebliğ

3- 12.1.1984 tarih 84/7557 sayılı İhracatı Teşvik Kararı

4- 13.12.1984 tarih 84/8859 sayılı İhracat Rejimi Kararı

5- 2.10.1985 tarih 35476 sayılı Kaya Erdem imzalı Devlet Planlama Teşkilatı Genelgesi

6- 13.11.1985 tarih 40226 sayılı Bülent Öztürkmen imzalı Devlet Planlama Teşkilatı Genelgesi

7- 20.11.1985 tarihli Devlet Planlama Teşkilatı-Merkez Bankası Protokolü

8- 20.12.1985 tarihli Emniyet Genel Müdürü Saffet Arıkan Bedük imzalı Emniyet müdürlüklerine gönderilen talimat

9- 86/11237 sayılı İhracatta Vergi İadesi ile ilgili Bakanlar Kurulu kararı

10- 87/11509 sayılı İhracatta Vergi İadesi ile ilgili Bakanlar Kurulu Kararı

11- 1.12.1986 tarih 87/3 sayılı İhracatta Vergi İadesi Tebliği

12- 7.3.1987 tarih 19355 sayılı Maliye ve Gümrük Bakanı A. Kurtcebe Alptemoçin imzalı defterdarlıklara gönderilen genelge

13- 2.4.1987 tarihli Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen imzalı iç genelge

14- 17.4.1987 tarih 11560 sayılı Kaya Erdem imzalı Devlet Planlama Teşkilatı yazısı

15- 24.9.1987 tarih 32084 sayılı Bülent Öztürkmen imzalı yazı

16- 12.11.1987 tarih 38676 sayılı Başbakanlık genelgesi

17- Devlet Planlama Teşkilatı’ndan Merkez Bankası’na muhtelif tarihlerde yapılan usulsüz ödeme talimatları”

11-

“1.1.1984-31.12.1990 tarihleri arasında ülke genelinde ihracatçı firmalara toplam 2.426.948.788.000 TL’lik vergi iadesi ödemesi yapılmıştır. Bu süre içersinde yapılan ödemelerden 269.908.779.840 TL’lik kısmının tamamen hayali ihracat karşılığı yapıldığı, Merkez Bankası’na ulaştırılan ve işleme konulması yetkili kuruluşlarca istenen talimat ve raporlardan tespit edilmiştir. Bankalara bildirilen hayali ihracat işlemlerinden tespit edilebilen 469 ihracatçı, imalâtçı firmanın hayali ihracata adı karıştığı, bu firmalardan 303 ihracatçı firmaya vergi iadesi ödendiği, bu firmalardan 256 adedinin ise haksız vergi iadesi aldığı anlaşılmıştır. Bu belirtilen firmaların toplam olarak aldığı ihracatta vergi iadesi tutarı 1.378.962.272.640 TL olup, bu tutarın denetim elemanlarınca düzenlenen rapor konusu gerçek dışı ihracatlarına 269.908.779.840 TL ödeme yapılmıştır.

-1984-1990 yılları arasında yapılan ihracatta vergi iadesi ödemelerinin %57’si hayali ihracata adı karışan firmalara yapılmıştır.

-1987 yılı içersinde ise, toplam vergi iadesi ödemeleri içersinde hayali ihracata adı karışan firmalara ödenen vergi iadesi %64’tür.”

12-

“Adına rapor düzenlenen 485 firmadan 469’unun hayali ihracata adı karıştığı tespit edilmiştir. Hayali ihracata adı karıştığı raporlarla tespit edilen 469 firmadan hiçbir teşvik ödemesi yapılmayan 166’sı dışında kalan 303 firmanın çeşitli dönemlerdeki ihracatlarından dolayı teşvik primi ödemelerinden yararlandığı tespit edilmiştir...

Haksız yere teşvik alan ilk 66 firmanın aldıkları teşvik büyüklüğüne göre sıralaması aşağıdadır:

1- MENTEŞOĞLU İHRACAT PAZARLAMA A.Ş.

2- TOP DIŞ TİCARET A.Ş.

3- ÇUKUROVA DIŞ TİCARET A.Ş.

4- TEKPA DIŞ TİCARET A.Ş.

5- AKFA PAZ. İHR. İTH. A.Ş.

6- A.C.A. ANADOLU KARGO HAV. A.Ş.

7- ANADOLU EXPORT A.Ş.

8- BESA TEKS. ÜR. İHR. TİC. A.Ş.

9- DELTA DIŞ TİC. A.Ş.

10- İNTUREKS İNŞ. TUR. EKS. SAN. A.Ş.

11- MENKA DIŞ TİC. A.Ş.

12- ÖZPA DIŞ TİC. A.Ş.

13- TİRA DIŞ TİC. A.Ş.

14- EMEF DIŞ TİC. A.Ş.

15- ARMASAN ARMATÜR SAN. A.Ş.

16- ALPA DIŞ TİC. A.Ş.

17- BA-Gİ BAYAN GİYİM SAN. A.Ş.

18- CEVTAŞ DIŞ. TİC. A.Ş.

19- ÇEVİK DIŞ. TİC. A.Ş.

20- DESTEK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş.

21- EKSEL DIŞ TİC. A.Ş.

22- GEPA GIDA MAD. PAZ. A.Ş.

23- HAS DIŞ. TİC. A.Ş.

24- İMEKS SAN. MAD. DIŞ TİC. A.Ş.

25- KALE ELEKTRO MEK. SAN. TİC. A.Ş.

26- MURAT SAN. TAR. ÜR. PAZ. A.Ş.

27- ME-AS DIŞ TİC. PAZ. A.Ş.

28- MEPAL MERSİN MET. AĞ. SAN. A.Ş.

29- NARİN PAZARLAMA İHR. İTH. A.Ş.

30- ORAS DIŞ TİC. A.Ş.

31- SAMTAŞ DIŞ TİC. A.Ş.

32- SEVİN DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

33- SÜZER DIŞ TİC. A.Ş.

34- SANPA SAN. ÜR. İM. TİC. A.Ş.

35- TRİMO DERİ KONF. LTD. ŞTİ.

36- SÜZER ELEKT. SAN. TİC. A.Ş.

37- YE-DA TEKS. TİC. A.Ş.

38- YAVUZLAR DIŞ TİC.

39- ALEMDAR ENT. PAZ. A.Ş.

40- AŞAMA İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş.

41- AKSAN METAL KİM. SAN. A.Ş.

42- ARTAM DIŞ TİC. A.Ş.

43- CAN-EK DIŞ. TİC. A.Ş.

44- DAMA DIŞ. TİC. A.Ş.

45- DAMLA DIŞ. TİC. A.Ş.

46- DESAN TİC. (KEMAL HORZUM)

47- DARCA TEKS. SAN. A.Ş.

48- EGE İNŞ. GIDA PAZ. A.Ş.

49- EZEKS DIŞ. TİC. A.Ş.

50- GÖKSUN TURZ. TİC. LTD.

51- GÜNAL DIŞ. TİC. A.Ş.

52- KAGİ DIŞ. TİC. A.Ş.

53- MARMARA DIŞ TİC. A.Ş.

54- MENTEKS DIŞ TİC. A.Ş.

55- MOTOPAR A.Ş.

56- MOD DIŞ TİC. A.Ş.

57- NUT EKSPORT A.Ş.

58- NUR DIŞ TİC. LTD.ŞTİ.

59- PEK DIŞ TİC. A.Ş.

60- PENTA DIŞ. TİC. A.Ş.

61- SÜPER PARTS A.Ş.

62- SAVAŞ DIŞ TİC. A.Ş.

63- SANLI İTH. İHR. A.Ş.

64- SUTAŞ SU ÜR. A.Ş.

65- TEKFEN DIŞ. TİC. A.Ş.

66- ÜÇEL İH. İTH. LTD.ŞTİ.

Bu listedeki ilk 14 firma, yani toplam hayali ihracatın %52,4’ünü gerçekleştiren 14 firmanın 10 tanesinin aldığı toplam teşviklerin %100’ü hayali ihracat dolayısıyla aldıkları haksız teşviklerdir. Yani tutarı olarak en yüksek haksız teşvik alan 14 firmadan 10 adedi sadece hayali ihracat yapmış, gerçek ihracatta bulunmamıştır.

Hayali ihracata adı karışmış olup haksız teşvik primi ödenen 256 firmadan 143 adedinin yapmış oldukları ihracatların tamamının hayali olduğu tespit edilmiştir. Yani 143 firmanın almış oldukları teşviklerin tamamı haksız olarak aldıkları teşvik tutarıdır. Bu firmaların büyük bir kısmı tamamıyla hayali ihracat için kurulmuş olup, bugün yerleri dahi tespit edilememektedir.

Hayali ihracata adı karışan ve haksız teşvik aldığı tespit edilen 256 firma aşağıdaki listede gösterilmiştir. (Liste alfabetik sıraya göre hazırlanmıştır)

1- AKFA PAZ. İHR. İTH. A.Ş.

2- AKADEMİ HOLDİNG A.Ş.

3- ARSLANLAR DIŞ TİC. A.Ş.

4- ALEMDAR ENTERNASYONAL PAZ A.Ş.

5- A.C.A. ANADOLU KARGO HAV. YOL. A.Ş.

6- ATİK DIŞ. TİC. LTD. ŞTİ.

7- AHMET KAYA TİRALİ

8- ABDULLAH TİRALİ

9- ARI TURİZM SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

10- ARMASAN ARMATÜR SAN. TİC. A.Ş.

11- ALPA DIŞ TİC. A.Ş.

12- AŞAMA İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş.

13- ATLAS ULUSLARARASI PAZ. A.Ş.

14- AKDAĞ MAD. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.

15- ALTEKS TEKSTİL PAZ İTH. LTD. ŞTİ.

16- ARMATAŞ ULUSLARARASI SAN. ÜR. A.Ş.

17- ATİLLA ŞAHBAZ

18- ALAN İTH. İHR. PAZ. KOL. ŞTİ.

19- AKDENİZ ORMAN ÜR. SAN. TİC. A.Ş.

20- AKSAN METAL KİM. SAN. A.Ş.

21- ALPAZ TAR. ÜR. PAZ. LTD. ŞTİ.

22- AKEKS DIŞ TİC. A.Ş.

23- ALKA DIŞ TİC.

24- ARTAM DIŞ. TİC. A.Ş.

25- ARSAL CAM SAN. TİC. A.Ş.

26- ANKO TEKS. VE DIŞ. TİC. A.Ş.

27- ANADOLU EKSPORT A.Ş.

28- ASKA BALATACILIK OT. SAN. T.A.Ş.

29- ALTINBAŞ ULUS. NAK. SAN. T.A.Ş.

30- ATA DERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.

31- ADA DIŞ. TİC. A.Ş.

32- ALPLER DIŞ. TİC. LTD. ŞTİ.

33- ADNAN TAYFUN - TAYFUN LTD.

34- ALİ SEYDİ ŞAHİN

35- ALAM İTH. İHR. A.Ş.

36- ANDAŞ ANTALYA DIŞ TİC. A.Ş.

37- AYVAZ YILDIZ

38- BALKAYA İNŞ. TİC. KOLL. ŞTİ.

39- BAZ ULUS. NAK. TİC. LTD. ŞTİ.

40- BİRLİK YAT. SAN. TİC. A.Ş.

41- BONCUK GIDA MAD. LTD. ŞTİ.

42- BA-Gİ BAYAN GİYİM A.Ş.

43- BUDAK DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

44- BALKAN DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

45- BALIL SAN. ÜR. İTH. LTD. ŞTİ.

46- BİLTEKS BİLİR TEKS T.A.Ş.

47- BONNY DERİ KEMER SAN. LTD. ŞTİ.

48- BESTEKS DIŞ TİC. A.Ş.

49- BAŞARAN UĞUR LTD. ŞTİ.

50- BESA TEKS. ÜR. A.Ş.

51- BATI PAZ. A.Ş.

52- BEDİR DIŞ TİC. A.Ş.

53- BİAT İÇ DİŞ TİC. A.Ş.

54- BOYSAL TUR. TİC. A.Ş.

55- BATTAL ÖZDEMİR

56- BAŞAK DIŞ TİC.

57- CONTAC CİHAN OTO LTD.

58- CAN-EK DIŞ TİC. A.Ş.

59- CANSU İNŞ. TİC. A.Ş.

60- ÇUKUROVA DIŞ TİC. A.Ş.

61- CEVTAŞ DIŞ TİC. A.Ş.

62- ÇAĞ ULUS. TİC. A.Ş.

63- ÇEVİK DIŞ TİC. A.Ş.

64- ÇOLAKOĞLU DIŞ TİC. A.Ş.

65- DELEN BAĞLANTI EL. A.Ş.

66- DA-MA DIŞ TİC. A.Ş.

67- DAMLA DIŞ TİC. A.Ş.

68- DORUK DIŞ TİC. A.Ş.

69- DEVTEP NAK. TİC. LTD.

70- DESAN TİC. KEMAL HORZUM

71- DESTEK İÇ VE DIŞ TİC.

72- DARCA TEKS. A.Ş.

73- DELTA DIŞ TİC. A.Ş.

74- DİLER DIŞ TİC. A.Ş.

75- DOTEKS DIŞ TİC. A.Ş.

76- ERAL DIŞ TİC. A.Ş.

77- ER-İMPEKS A.Ş.

78- EGE DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

79- EREL İÇ VE DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

80- EMA KİMYEVİ MAD. LTD. ŞTİ.

81- EYÜPLER SAN. TAR. ÜR. A.Ş.

82- EGE İNŞ. GIDA PAZ. A.Ş.

83- ETAŞ DIŞ TİC. A.Ş.

84- EVAR KESİCİ TAKS SAN. A.Ş.

85- ECZACIBAŞI İLAÇ SAN. A.Ş.

86- ERPEKS DIŞ TİC. A.Ş.

87- EK END. VE TAR. ÜR. A.Ş.

88- EREN DIŞ TİC. A.Ş.

89- EREN KONF. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.

90- EZEKS DIŞ TİC A.Ş.

91- ADPA PAZ. A.Ş.

92- ENKA PAZ. İTH. İHR. A.Ş.

93- EMEF DIŞ TİC. A.Ş.

94- EKSEL DIŞ TİC. A.Ş.

95- EKİNCİLER DIŞ TİC. A.Ş.

96- FARUK V. EBUBEKİR

97- FEPAŞ DIŞ TİC. A.Ş.

98- FULEKS DIŞ TİC. A.Ş.

99- FAİSAL DIŞ TİC. A.Ş.

100- FAMER TAR. ÜR. PAZ.

101- FİNFORT DIŞ TİC. A.Ş.

102- GÜMÜŞSUYU HALI SAN. A.Ş.

103- GÜNEYDOĞU TİC.

104- GALAKSİ MOD. LTD. ŞTİ.

105- GÖKSUN TUR. VE TİC. LTD. ŞTİ.

106- GÜNAL DIŞ TİC. A.Ş.

107- GİTAŞ DENİZCİLİK A.Ş.

108- GÜNEY GIDA A.Ş.

109- GEPA GIDA A.Ş.

110- GÜRPA İTH. LTD. ŞTİ.

111- GÜLEL TEKS. SAN. LTD. ŞTİ.

112- GİTPA İHR. İTH. PAZ. A.Ş.

113- GRUP REK. TUR. A.Ş.

114- GÜNKA MAD. LTD. ŞTİ.

115- HORTAŞ MADEN ÜR. A.Ş.

116- HAKER DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

117- HAS DIŞ TİC. A.Ş.

118- HAKSAN HADDECİLİK A.Ş.

119- HERBOY ÇAM A.Ş.

120- HAMA TİC. LTD. ŞTİ.

121- HAMİT METE BÖKE

122- HAMİT ŞAHBAZ

123- HİSAR NAK. - FİKRİ ŞİRİN

124- İBO TİC. - İBRAHİM UĞU

125- İNTER DIŞ TİC. A.Ş.

126- İNTUREKS İNŞ. TUR. ERKB A.Ş.

127- İMEKS SİNAİ MAM. A.Ş.

128- İBRAHİM YILDIRIM

129- İLK-PA TAR. LTD. ŞTİ.

130- İNTER COM. A.Ş.

131- KURUTEKS KONF. LTD. ŞTİ.

132- KAMEK PAZ. TİC. LTD. ŞTİ.

133- KONAK DIŞ Tİ. A.Ş.

134- KROM ÇELİK DÖK. LTD. ŞTİ.

135- KRİSTAL DIŞ TİC. A.Ş.

136- KENT OR. VE KİM. ÜR. A.Ş.

137- KUTAN DERİ TEKS. LTD. ŞTİ.

138- KAMER GIDA A.Ş.

139- KEÇNAK SAN. A.Ş.

140- KALE ELEKT. SAN. A.Ş.

141- KAGİ DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

142- MEPA METALLER PAZ. A.Ş.

143- MEPA MERKEZİ PAZ. A.Ş.

144- MENKA DIŞ TİC. A.Ş.

145- MENTEŞOĞLU İHR. PAZ. A.Ş.

146- MARMARA DIŞ TİC. A.Ş.

147- MENTEKS DIŞ TİC. A.Ş.

148- MUTLU DENİZCİLİK A.Ş.

149- MERONİKS DIŞ TİC. A.Ş.

150- MONDO DIŞ TİC. A.Ş.

151- MURAT SAN. TAR. ÜR. PAZ. A.Ş.

152- MİMOZA DIŞ TİC. LTD. ŞTİ,

153- ME-AS DIŞ. TİC. VE PAZ. A.Ş.

154- MİNOYTEKS GEN. PAZ. DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

155- MOTOPAR MOT. PARÇ. İML. A.Ş.

156- MOTİVTAŞ MOT. AR. LTD. ŞTİ.

157- MUD DIŞ TİC. A.Ş.

158- MERTAŞ SAN. MAM. PAZ.

159- MUSTAFA ÖZPOLAT

160- MÜDERRİSOĞLU YAPI MALZ. A.Ş.

161- MEPTAŞ MANİSALI EVRENSEL PAZ. A.Ş.

162- MUSTAFA ŞAHBAZ

163- MEPAL MERSİN METAL VE AĞAÇ SAN. PAZ. LTD. ŞTİ.

164- MURAT SERT

165- NİSAŞ METAL NİKELAJ SAN. TİC. A.Ş.

166- NET TURİZM TİC. VE SAN. A.Ş.

167- NARİN PAZ. İTH. İHR. A.Ş.

168- NUT EXPORT FINDIK SAN. TİC. A.Ş.

169- NATEKS TEKS. SAN. TİC. LTD.ŞTİ.

170- NEFA İHR. İTH. LTD.ŞTİ.

171- NASAŞ ALÜM. SAN. TİC. A.Ş.

172- NUR DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

173- OSAK İÇ DIŞ TİC. A.Ş.

174- OKTAY DIŞ TİC. LTD.ŞTİ.

175- ORKUN DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

176- ORDAŞ ORTADOĞU DIŞ TİC. A.Ş.

177- ORTEKS DIŞ TİC. A.Ş.

178- ORSEL ÇELİK A.Ş.

179- ORİMEKS DIŞ TİC. A.Ş.

180- OKAN DIŞ TİC. A.Ş.

181- ORAS DIŞ TİC. A.Ş.

182- ORYANTAL İHR. PAZ. A.Ş.

183- OKER HALI DERİ MAM. A.Ş.

184- ÖZBAY İNŞ. LTD. ŞTİ.

185- ÖZPA DIŞ TİC. A.Ş.

186- ÖĞETEKS KUMAŞÇILIK A.Ş.

187- ÖZ-AS ULUS. NAK. A.Ş.

188- PEK DIŞ TİC. A.Ş.

189- PERŞEMBELER KOL. ŞTİ.

190- PEKEKS DIŞ TİC. A.Ş.

191- PEKSAN ASBEST LTD. ŞTİ.

192- PAKO PAM. KONF. SAN. LTD. ŞTİ.

193- PENTA DIŞ TİC. A.Ş.

194- PROKİM DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

195- KOLMEKS DIŞ. TİC. LTD. ŞTİ.

196- HAKSAN GIDA MAD. A.Ş.

197- RUGANO DERİ GİYİM A.Ş.

198- RACA TEKS. A.Ş.

199- RAM DIŞ TİC. A.Ş.

200- REMAN REŞADİYELİLER A.Ş.

201- SEVİN DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

202- SÜZER DIŞ TİC. A.Ş.

203- SÜZER ELEKTİRİK SAN. A.Ş.

204- SAVAŞ DIŞ TİC. A.Ş.

205- SANLI İTH. İHR. PAZ. A.Ş.

206- SANPA SAN. ÜR. İML. TİC. A.Ş.

207- SANPA SAN. ÜR. İML. TİC. A.Ş.

208- SÜTAŞ SU ÜR. SAN. TİC. A.Ş.

209- SİSTEM GIDA İHR. MAD. LTD. ŞTİ.

210- SEZBAĞ MAKİNE YED. PAR. LTD.

211- SATEP TURZ. LTD. ŞTİ.

212- SİNDİ DERİ TEKS. A.Ş.

213- SÖZAŞ METAL SAN. TİC. A.Ş.

214- SAMTAŞ DIŞ TİC İNŞ. A.Ş.

215- SÜPERPARTS OTOM. A.Ş.

216- SUNEX DIŞ. TİC. A.Ş.

217- SEDİR TEKS. SAN. A.Ş.

218- SEYYAH DIŞ TİC. A.Ş.

219- SEHER PAZ. İTH. İHR. A.Ş.

220- SAN-MA SAN. MAM. DIŞ TİC. A.Ş.

221- SÖNMEZ TEKS. TİC. A.Ş.

222- TOKTAŞ İTH. İHR. A.Ş.

223- TEKPA DIŞ TİC. A.Ş.

224- TEMAK DIŞ TİC. A.Ş.

225- TAMAK MAK. SAN. LTD. ŞTİ.

226- TESTAŞ TİC. SAN. A.Ş.

227- TİM TUR İHR. MÜM. TİC. A.Ş.

228- TİRA DIŞ TİC. PAZ. A.Ş.

229- TRİMO DERİ KONF. LTD. ŞTİ.

230- TOP DIŞ TİC. A.Ş.

231- TEKFEN DIŞ TİC. A.Ş.

232- TARSAN TURZ. TAR. ÜR. A.Ş.

233- TOPRAK DIŞ TİC. A.Ş.

234- TAYSAN TAV. A.Ş.

235- TAŞDEMİR TİC.

236- TÜPA TEKS. KOLL. ŞTİ.

237- TEMEL PAZ. İTH. İHR. A.Ş.

238- UMUT DIŞ. TİC. TUR. A.Ş.

239- ULUSOY DIŞ TİC. A.Ş.

240- UĞURSAN DERİ KONF.

241- UĞUR TAVUKÇULUK A.Ş.

242- ÜÇEL İHR. İTH. LTD. ŞTİ.

243- ÜRİMPA KİMYA TAR. A.Ş.

244- VAROL ÖRME VE GİYİM KOLL. ŞTİ.

245- VOLKANLAR İTH. İHR. LTD. ŞTİ.

246- VOLKAN DIŞ TİC. A.Ş.

247- YAMSAN BESİCİLİK A.Ş.

248- YILMAZ TİC. GIDA SAN.

249- YEKTA DIŞ TİC. A.Ş.

250- YILDIZ LASTİKÇİLİK A.Ş.

251- YAŞAR DIŞ TİC. A.Ş.

252- YE-DA TEKS. TİC. A.Ş.

253- YAVUZLAR DIŞ TİC. A.Ş.

254- YURT TAVUKÇULUK

255- YU-Pİ TAV. İŞL. TİC. A.Ş.

256- ZER-AN DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.

Hayali ihracatın toplamının %50.2’sini gerçekleştiren firmalar ve bunların hangi gruba bağlı oldukları ve aldıkları haksız teşvik listesi ise aşağıdaki gibidir:

A- MENTEŞOĞLU

1. Menteşoğlu İhr. Paz. A.Ş. 60.971.582.360

2. Menka Dış Tic. A.Ş. 7.523.014.887

B- TURAN ÇEVİK

1. Çevik Dış Tic. A.Ş. 2.119.502.521

2. Cevtaş Dış Tic. A.Ş. 3.353.359.663

3. Besa Teks. Ür. İhr. Tic. A.Ş. 6.287.719.173

4. Boncuk Gıda ve İth. Mad. Paz. Tic. Ltd. Şti. 830.032.316

5. Raca Teks. Gıda Mad. İth. ve Tic. A.Ş. 36.870.645

6. Çağ Ulus. Dış Tic. ve Teks. San. A.Ş. 732.533.815

7. Samtaş Dış Tic. A.Ş. 2.810.791.043

8. İntureks İnş. Turz. Eks. San. A.Ş. 6.835.868.823

9. Has Dış Tic. A.Ş. 2.763.516.624

10. Aşama İç ve Dış Tic. A.Ş. 1.123.428.619

11. Destek İç ve Dış Tic. A.Ş. 4.009.583.190

12. Sanpa San. Ür. İmal. veTic. A.Ş. 2.989.258.318

13. Sanpa Tarım ve San. Ür. Paz. A.Ş. 36.099.824

C- SÜZER GRUBU

1. Top Dış Tic. A.Ş. 18.841.637.117

2. Süzer Dış Tic. A.Ş. 2.218.138.189

3. Süzer Elk. San. Tic. A.Ş. 4.748.401.864

D- ÇUKUROVA DIŞ TİC. A.Ş. 14.112.119.310

E- TEKPA DIŞ TİC. A.Ş. 11.318.284.326

F- A.C.A. ANADOLU KARGO HAV. YOL. 7.552.741.856

G- DELTA DIŞ TİC. A.Ş. 7.500.854.870”

13-

Yine TBMM Araştırma Komisyonu’nun raporuna dönerek tezgâhın yasal prosedürünün hazırlanışını inceleyelim:

“HAYALİ İHRACATIN DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI YÖNÜ

A- İHRACATTA VERGİ İADESİYLE İLGİLİ YETKİLERİ TAMAMEN DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATINDA TOPLAYAN MEVZUATLAR VE YAZIŞMALAR

İhracatta vergi iadesiyle ilgili olarak, kurum ve kuruluşların kendi teşkilat kanunları ve mevcut mevzuatlarından aldıkları her türlü yetkilerin aşağıda gösterilen mevzuat ve yazışmalarla bu konuda dağınıklığı gidermek ve çelişkili uygulamaları önlemek bahanesiyle DPT Müsteşarlığı’na toplanması cihetine gidilmiştir.

İhracatta vergi iadesi ile ilgili işlemleri DPT’de toplayan mevzuat ve yazışmalar, kronolojik olarak aşağıda sıralanmıştır;

1- 1.10.1985 tarih ve 35478 sayılı Başbakan Yardımcısı İ. Kaya Erdem’in Hazine ve Dış Tic. Müsteşarlığı’na yazdığı yazı

2- 20.11.1985 tarihli, DPT ile TC Merkez Bankası elemanları arasında yapılan protokol

3- 28.11.1986 tarih ve 86/11237 sayılı Bakanlar Kurulu kararı

4- 25.2.1987 tarih ve 19383 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 87/11509 sayılı Bakanlar Kurulu kararı

5- 17.4.1987 tarih ve 11560 sayılı Başbakan Yardımcısı İ. Kaya Erdem’in TC Merkez Bankası’na yazısı

6- 22.4.1987 tarih ve 11666 sayılı Başbakan Yardımcısı İ. Kaya Erdem’in Maliye ve Gümrük Bakanlığı’na yazısı

7- 24.9.1987 tarih ve 32084 sayılı DPT Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen’in TC Merkez Bankası İdare Merkezi’ne gönderdiği yazı

8- Başbakan Turgut Özal’ın 12.11.1987 tarih ve 39676-78-80-82 sayılı, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’ne, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’na, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’na, TC Merkez Bankası İdare Merkezi’ne gönderilen genelgesi

B- DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI’NDA TOPLANAN İHRACATTA VERGİ İADESİ İLE İLGİLİ YETKİLERİN PLANLAMA BÜNYESİ İÇERSİNDE TEK ELDE TOPLANMASI:

Söz konusu mevzuat ve yazışmalarla ihracatta vergi iadesi ile ilgili bütün yetkilerin kullanılması DPT’de toplanmasına rağmen, raporların DPT’de nasıl değerlendirileceğine dair DPT Müsteşarlığı tarafından resmî bir tebliğ çıkartılmadığından, DPT Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen kendi imzasıyla 2.4.1987 tarihinde yayınladığı iç genelge ile bu yetkiyi kendisinde toplayarak tek başına kullanmıştır. Daha sonra Bülent Öztürkmen 3.2.1993 tarihinde komisyon üyelerine verdiği bilgide, yaptığı her işten ve kullandığı her yetkiden bürokrasi olarak müsteşarını, siyasi olarak ilgili bakan ve başbakanı haberdar ettiğini belirtmiştir.

C- İHRACATTA VERGİ İADESİ İLE İLGİLİ RAPORLARIN DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI’NDA DEĞERLENDİRİLMESİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER

Yürürlükteki mevzuatlar çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşların kendi denetim birimlerince hazırlanan ihracatla ilgili her türlü rapor, İ. Kaya Erdem imzalı 2.10.1985 tarih ve 35478 sayılı yazı üzerine değerlendirilmek üzere DPT’de toplanmıştır. Ancak raporlar üzerinde hiçbir işlem yapılmamış ve raporlar bekletilmiştir...

Kararnameler ile Başbakan Yardımcısı ve DPT Müsteşar Yardımcısı tarafından yazılan yazılar bütün raporların DPT’de toplanmasında yetersiz kalmış olmalı ki, daha sonra Başbakan Turgut Özal tarafından aynı mahiyette 12.11.1987 tarihli ve tüm ilgili kuruluşlara gönderilen yazıda bu raporların mutlak surette DPT’de toplanması istenmiş, aksine davrananlar hakkında yasal işlem yapılacağı açıkça belirtilerek kuruluşlar siyasi otorite tarafından âdeta tehdit edilmiştir. Anılan Kararname, Genelge ve Talimatlar gereği DPT’de yeniden toplanması ısrarla istenen raporlar, 2.3.1987 tarihinden itibaren DPT’ye gönderilmiş, ancak bu raporlardan 162 adedinin DPT Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen tarafından işlem yapılmak üzere ilgili uzmanlara havale edilmeden 12.9.1987 tarihine kadar ukdesinde beklettiği anlaşılmıştır...

DPT’deki bu tespitlerimizden netice olarak, raporların 16 ay bekletilmesi ve bekletilen raporların hiçbir işlem yapılmadan ilgili kuruluşlara tekrar iade edilmesinin, ilgili kuruluşların, raporların gereğini zamanında ifa edememesine neden olduğu ve aradaki büyük zaman kaybı sebebiyle raporların bir kısmının Türk Ceza Kanunu yönünden zaman aşımına uğradığı tespit edilmiştir.

D- DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI’NDAN MERKEZ BANKASINA VERİLEN USULSÜZ ÖDEME TALİMATLARI:

Hakkında raporlar tanzim edilmiş muhtelif firmaların vergi iadelerinin ödenmesi hususunda Müsteşar Yardımcısı Bülent Öztürkmen’in imzası ile 58 adet ödeme emri TC Merkez Bankası’na intikal ettirilmiştir. Raporların dışında 69 adet ihbar ve evrak uzun müddet hiçbir işlem yapılmadan bekletilmiş, bu arada ilgili firmalar için ödeme talimatları verilmiştir.

E- EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE YAPILAN İŞLEMLER:

Yapılan soruşturmalar sırasında ihracatçı firmaların adreslerinin çoğunluğunun hayali olduğu veya soruşturmaya başlamadan uzun süre önce terk edildiği, ihracatçı firmaların genelde çaycı, odacı, işçi vs gibi kişiler adına kurulduğu, aslında hayali ihracatın resmî şirket kurucuları tarafından değil perde arkasındaki kişiler tarafından resmî kuruculardan genel vekaletname alınmak suretiyle yapıldığı hususuları tespit edilmiştir. Bu soruşturmalar neticesinde, ayrıca hayali ihracata karışan ihracatçı, imalâtçı, nakliyeci, aracı ve iş takipçisi gibi kişilerin çoğunluğunun halen firarda olduğu anlaşılmıştır. ‘Hayali ihracatla ilgili olarak; alınan herhangi bir bilgi ve ihbar sonucu operasyonel faaliyete geçilmeden önce; durumun makama arz edildikten sonra alınacak talimat üzerine gerekli işlemin yapılması’ hususunda dönemin Emniyet Genel Müdürü Saffet Arıkan Bedük tarafından Umum Emniyet Müdürlüklerine 20 Aralık 1985 tarih ve 990189 sayılı şifre telsiz çekilerek bu konuda talimat verilmiştir.

- Marmaris limanında ortaya çıkarılan hayali ihracat olayı sanıklarından Ertan Sert’in sekreteri Oya Demir 28.5.1988 tarihli ifadesinden; olay sanıklarından eski MİT görevlisi Mustafa Necati Ercan’ın, Ertan Sert ve Turan Çevik’in yaptıkları hayali ihracat işlerini takip ettiği anlaşılmıştır.

- İhracatçı firmalardan Erta, Meroniks, Kamel, Usmal, Sarko, Elda, Mars, Yopan ve Ercan firmalarının resmîyette başka kişiler adına kayıtlı olmasına rağmen, gerçek sahiplerinin Ertan Sert ile Necdet Ulucan olduğu Emniyet’çe yapılan soruşturmalardan anlaşılmıştır.

- Atlas firmasının resmîyette Burak Sağman ve M. Akın Yılmaz’a ait olduğu gözükmesine rağmen gerçek sahibinin Turan Çevik olduğu tespit edilmiştir.

- 1986 yılında Antalya Güllük limanından Şafak-1 isimli gemiyle (ilgili şirketler, Hasal Dış Tic. A.Ş, Atlas Uluslararası Paz. A.Ş., Mesa Dış Tic. A.Ş., İstanbul Dış Tic. A.Ş., Menteks Dış Tic. A.Ş., Boğaziçi Bilgisayar Sanayi, Hürpa İhr. İth. Paz. Ltd. Şti., Me Pa Merkezi Paz. A.Ş., Tekpa Dış Tic. A.Ş., Uzay Dış Tic. Ltd. Şti. ile Çevik Dış Tic. Ltd. Şti.) hayali ihracat yapılmak istenmiştir.

- Diyarbakır Gümrük İdare Memurluğu’ndan 1987 yılı içersinde hayali ihracat yaptığı tespit edilen Emef Dış Tic. A.Ş.’nin resmîyette yönetim kurulu başkanı olan Bilal Yıldız’a şirketin başarılı ihracatından dolayı zamanın Maliye ve Gümrük Bakanı tarafından İstanbul’da düzenlenen bir törenle ‘Başarı Belgesi ve Altın Madalya’ verildiği, törenden sonra ise şirketin perde arkasındaki gerçek sahibi Ender Oskay’ın belge ve madalyayı Bilal Yıldız’dan geri aldığı anlaşılmıştır. Söz konusu şirketin (sadece belgeler üzerinde yapılmış gibi gösterilen) hayali ihracat karşılığı dövizlerinin Çillo Mehmet lakabı ile bilinen Mehmet Yıldırım tarafından sağlandığı, adı geçen şahsın 12 Eylül sonrası yurtdışına kaçan ve Zürih’te yaşayan Murat Sanlı Çelikel isimli şahıstan İstanbul’daki 9 ayrı bankaya döviz getirttiği, gelen dövizleri kardeşi ve yanında çalışan kişilere şirketin yetkilisiymiş gibi tahsil ettirdiği bu hizmetlerin karşılığı alınan vergi iadesinin yarısını aldığı tespit edilmiştir.

- Düsseldorf Gümrük Araştırma Bürosu görevlilerince yürütülen araştırma ve soruşturma sonucunda komisyonumuzca yapılan araştırmada hayali ihracat yaptıkları tespit edilen; Delta Dış Tic. A.Ş., Armasan Armatür San. ve Tic. A.Ş., Ba-gi Bayan giyim A.Ş.., Can-ek Dış Tic. A.Ş., Cebitaş Dış Tic. A.Ş., GSD Dış Tic. A.Ş., İmpo Beynelminel Muhaya Paz. Organizasyon A.Ş., Kibar Dış Tic. A.Ş., Koçmar Dış Tic. A.Ş., Me-As Dış Tic. A.Ş., Sönmez Butik Faik Sönmez Teks. Tic. San. A.Ş., Tira Dış Tic. A.Ş., Yavuzlar Gıda A.Ş. isimli 14 şirkete ödenen ihracat karşılığı toplam 80.059.511 DM paranın, halen Almanya’da uyuşturucu kaçakçılığı suçundan tutuklu TC vatandaşı Arif Temel ile Münşengladbah firmasının sahibi olan Alman vatandaşı Peter Dirim isimli şahıslar tarafından Almanya ve Zürih’teki ‘Shakarchi’ Şakargo şirketleri kanalı ile ve bu şahısların talimatlarıyla bahse konu 14 şirkete para transferi yapılmak suretiyle sağlandığı, transfer edilen bu paranın yapılan ihracat karşılığı olmayıp (çünkü ihracatlar hayali) uyuşturucu kaçakçılığından elde edilen para olabileceği, böylece kara paranın bu şekilde hayali ihracat yoluyla aklanıldığı anlaşılmıştır.”

14-

“Hayali ihracat firmalarının bir kısmının asıl sahiplerinin mafya olarak bilinen kişiler olduğu, bunların sahipleri olduğu firmalar hakkında bazı olaylarla ilgili olarak alınan ihbarların değerlendirilmek üzere gönderildiği Devlet Planlama Teşkilatı’nda 86/11237 sayılı Bakanlar Kurulu kararı gereği kayda değer herhangi bir işlem yapılmadığı için bu ihbarların değerlendirilip sonuçlandırılamadığı, böylece gerekli tedbirlerin alınmadığı, bazı firmaların sahipleri ve iş takipçilerinin terör olaylarına bulaşmış olduğu, getirilen dövizlerin bir kısmının uyuşturucu kaçakçılığından elde edilen para olduğu, böylece kara paranın bu şekilde hayali ihracat yoluyla aklandığı anlaşılmıştır. 1984/8859 sayılı İhracat Rejimi Kararı’nın 1’inci maddesinin gereği üzerine Emniyet Genel Müdürü Saffet Arıkan Bedük imzalı tüm il Emniyet müdürlüklerine çekilmek zorunda bırakılan 20.12.1985 tarih 990189 sayılı talimatlarla Emniyet teşkilatının çalışmaları koordine sağlanmak bahanesiyle engellenmeye çalışılmış, daha sonra da 86/11237 ve 87/11509 sayılı İhracatta Vergi İadesi ile ilgili Bakanlar Kurulu kararları ve Başbakan Turgut Özal imzalı 12.11.1987 tarih ve 38678 sayılı genelgesiyle Emniyet Genel Müdürlüğü’ne ilgili kanunlarla verilen görevleriyle ilgili çalışmaları tamamen tesirsiz hale getirildiği tespit edilmiştir.

Hayali ihracat olaylarının gümrük müfettişleri ve gümrük kontrolörlerince de tahkik edildiği, bu soruşturmalarda diğer hususlarla birlikte özellikle birkaç memurun görev yaptığı küçük gümrük idarelerinde gümrük görevlilerinin büyük oranda suistimallerine rastlanmış, bazı hayali ihracatlara ilişkin olarak da sahte gümrük mühürleri ve kaşeleri kullanılarak sahte çıkış beyannameleri düzenlendiği, bu gümrük çıkış beyannamelerinin ilgili gümrüklerde kaydı bulunmadığı gibi, işlem yaptığı belirtilen memurların da gerçek olmadığı müşahade olunmuştur...

Sonuç olarak ihracatı artırmak, bu alanda görülen mevcut tıkanıklıkları gidermek bahanesiyle 7/10624 sayılı Bakanlar Kurulu kararında belirtilen esasları kanunsuz emir ve talimatlarla değiştirmeye giden ve bunların uygulanmasını sağlayarak Hazineyi büyük oranda zarara uğratan dönemin bir kısım yetkili siyasileri ve bürokratları ile sonradan yapılan bütün bu yasal prosedürden yoksun işlemleri 7/11237 ve 7/11509 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yasal hale getirmeye çalışan ihracat işlemlerinden sorumlu dönemin bakanları ile başbakan sorumludur.”

15-

“Hayali ihracatın menşei belli olmayan döviz girişine yönelik amaçlarının olduğu tespit edilirken, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün bildirdiği, terör olaylarına karışmış uyuşturucu kaçakçılığı ile kazanılan parasını aklayan firmaların üzerine gidilmemiş, Emniyet Genel Müdürlüğü firmaların üzerine gidince Saffet Arıkan Bedük ve Turgut Özal’ın imzalarıyla polisiye çalışmalar etkisiz hale getirilmiş ve bu durum raporda tespit edildiği halde komisyon bu firmaların ilişkilerini araştırmamıştır. Komisyonun bu çalışmaları olayların aysberg gibi suyun üzerindeki kısmını tespite yönelmiş, derlemeden öteye gidememiştir. Bu aysbergin tespitiyle suyun altındaki karanlık gerçeklerin ortaya çıkarılması gerekliliği vardır. Bu gereklilik inancıyla, raporu incelemenin amaçlarına ulaşması ve yukarıda açıkladığımız hususların raporda bulunması önerilerimle imzalıyorum.”

Provokatörlükten Hayali İhracatçılığa ya da
Devlet İçin Ne İş Olsa Yaparım:
Kemal Horzum

Meclis’in Hayali İhracat Araştırma Komisyonu bölümünde gördüğümüz kaçakçılardan bir tanesi de Kemal Horzum. Ama Horzum’un marifetleri yalnızca hayali ihracat yapmakla sınırlı değil. Horzum örneği belki de sistemin karanlık ilişkileri içersinde görev verdiği elemanlarını değişik zamanlarda değişik işlerde kullanmasının somutlaşmış bir ifadesi. Nasıl Nurettin Güven hayali ihracat furyasında oldukça önemli görevler üstlenmekle tanınıyorken, Susurluk sonrası da devletin çeşitli birimleriyle bağları ve uyuşturucu kaçakçılığındaki rolü, Tarık Ümit’le ilişkileri ortaya çıkıyorsa; nasıl Abdullah Çatlı 80 öncesi katliam yapıp, sonrasında Avrupa’da uyuşturucu kaçakçılığıyla görevlendiriliyor, bazen de Türki Cumhuriyetler’deki kontra diplomasisine yardımcı oluyorsa, Horzum da her dönem sistem tarafından önemli görevler verilen bir simge isimdir. Üstelik Horzum’un devlet adına çalışma tarihi oldukça eskilere uzanmaktadır. 1970’li yıllarda öğrenci gençliğin sürdürdüğü mücadelede deşifre edilmiş bir provokatördür Kemal Horzum. O yıllarda ODTÜ’de öğrencilerin bir kitlesel eyleminde, belinde bir polisin silahıyla öğrenciler tarafından yakalanan ve dövülen biri olmakla başlar Horzum’un görev yapma süreci. Bir süre pek ortalarda gözükmeyen Kemal Horzum, sonraki yıllarda sanki bu sessiz dönemin farkını kapatırcasına sürekli kendisinden bahsettirmektedir. Önceleri bir demir vurgunuyla duyulmuştur Kemal Horzum’un adı. Yurtdışından ihracat yapmak kaydıyla getirdiği demirleri iç piyasada satarak gerçekleştirdiği vurgun patlak vermiştir. Vurgunun yanı sıra elindeki demirlerin fiyatını artırmak ve satışı kolaylaştırmak için Karabük Demir Çelik Fabrikası’na sabotaj yaptırdığı ve üretimini durdurduğu iddiaları da vardır. Bu vurgunun kokusu ortalığı sarınca kendisini bu beladan devletin bir başka has adamı, ünlü savcı Nusret Demiral kurtarmıştır.

Horzum bazı generallerle de oldukça sıkı fıkıdır. 80 cuntacılarının desteklediği parti olan Turgut Sunalp’in MDP’sine parti binası da dahil olmak üzere her türlü desteği vermiştir. Hayali ihracatın ünlülerinden olan Kemal Horzum’un şirketlerindeki ortakları emekli generaller ve MİT mensuplarıdır. Üstelik bu bazılarının çarpıtmaya çalıştığı gibi emekli olan sıradan memurların Horzum’un şirketinde çalışması ve mevcut ilişkilerinin devlet kapılarını açmada sağladığı kolaylık kadar basit bir ortaklık değildir. Horzum’un ortağı Mustafa Arda sıradan bir MİT mensubu değil, tersine bu örgütün başındaki en yetkili isimlerden biridir. Arda’nın teşkilattaki görevi MİT Müsteşar Yardımcılığı’dır.

Horzum’un arası yalnız generallerle, ünlü savcılarla, MİT yetkilileriyle iyi değildir. O, verilen görev icabından dolayı devletin her yetkilisiyle sıcak ilişkiler kurmaktadır. 80 sonrası ilk seçimlerde desteklediği generallerin partisi MDP seçimi kazanamamıştır. Ama olsun, kazanan kim olursa olsun devlet için çalışanlar devlet için görev yapmaya devam etmektedirler. Her zaman devletin sürekliliğinden boşuna mı bahsetmektedirler. Sunalp yerine Turgut Özal kazanmıştır seçimleri. Ama Özal da cuntacıların has adamlarından biridir. Cunta zamanında ekonominin direksiyonunda Özal oturmaktadır. Mafya ekonomisinin, hayali ihracatın babası da sayılmaktadır Özal. İşte Horzum’un şirketi Başbakan Özal’ın tanıtım kasetlerini ve Başbakanlığın televizyonda yayınlanan İcraatın İçinden programının yapımcılığını da yapmaktadır.

Emlak Bankası’nı soyup soğana çeviren, büyük meblağdaki paraları yurtdışına aktaran yine Horzum’dur. Bu paraların kime ve niçin gönderildiği ise halen açıklığa kavuşmamıştır. Horzum’un emekli generallerle ve MİT’çilerle ortak kurduğu kargo taşımacılığı yapan havayolları şirketinin ismi ise, CIA’nın İran’a silah verip karşılığında uyuşturucu aldığı İrangate skandalına da karışmıştır. Kemal Horzum’un adı Turgut Özal’a suikast olayında da geçmektedir. Hani Özal’ın araştırmaları sonucunda kontrgerillaya dayandığı için sesini çıkarmadığı suikast olayına. Yolun başında, gençliğinde belinde polis silahıyla provokatörlükle, ileriki dönemlerinde de kontrgerillanın başbakana karşı düzenlediği bir suikastta kendisinden bahsettirmektedir Kemal Horzum. Bu arada bir dizi hayali ihracat, banka dolandırma gibi ekonomik icraatlarda da bulunmuştur. CIA ile ortak silah ve uyuşturucu ticaretine de imza atan Kemal Horzum’un, kişi olarak bu denli çeşitli yeteneklere sahip olabileceğini ve ne kadar işbilirse bilsin devlet kademelerinden bağımsız olarak bir ömür boyu yasadışı faaliyetlerinin envai çeşidini engellenmeden sürdürebileceğini düşünmek fazlaca safdillik olacaktır. Binbir çeşit işte rol almıştır. Meclis raporunu incelediğimizde daha geniş olarak göreceğimiz gibi bir görevlidir Horzum. Devlet adına iş yapmaktadır. Devlet için ne gerekiyorsa onu icra eylemektedir. Kimi zaman belinde polis silahı, kimi zaman kasasında dolarları, kimi zamansa uçağında taşıdığı uyuşturucular ile.

Her zaman gündemdeki bir isim olan Kemal Horzum hakkındaki tartışmalar 1988’in son günlerinde iyice artmıştır. Horzum’un bir devlet bankası olan Emlak Bankası’nı dolandırmasının etrafında dönen tartışmalar, siyasi iktidarla olan işbirliğini de birçok ipuçlarıyla ortaya koymaktadır.

Özal ekonomisinin kilit isimlerinden Kaya Erdem, Bülent Şemiler ve hayali ihracatın başrol oyuncularından Kemal Horzum arasındaki çelişkiler ve hesaplaşmalar bu tartışmaların hızlanmasında etken de olmaktadır. Gazetelerin birinci sayfalarında bu üçlünün ilişkileri ve çelişkileri üzerine boy boy haberler yayınlanmaktadır. Rant paylaşımı, siyasi hesaplaşmalar işin tuzu biberi olmaktadır. Kamuoyu, tartışmaları ilgiyle ve ibretle izlemektedir. Kamuoyunun gündemini fazlaca meşgul eden birçok olayda olduğu gibi bu tartışmalar sırasında da Meclis’te konuyla ilgili Araştırma Komisyonu kurulması gündeme gelir. 10 Ocak 1989’da Meclis araştırması yapılması için Meclis Başkanlığı’na başvurulur.¹⁶

Kamuoyunda tartışmalar sürdükçe, tam da önergede yazdığı gibi devletin yıpranması sürmektedir. Amaç, çeşitli yollardan bu yıpranmanın önüne geçilmesidir. Daha önceki örneklerde gördüğümüz gibi Meclis’te Araştırma Komisyonu kurulması bu yollardan bir tanesidir. İşte şimdi Meclis Horzum olayında da aynı yönteme başvurma hazırlığı içersindedir. Araştırma Komisyonu açılması için verilen önergenin gerekçesinde ilginç noktalar dikkati çekmektedir. Bu noktalar birçok konuda fikir vericidir. Önergede Emlak Bankası’nı soyup soğana çeviren Bülent Şemiler’in, Maliye Bakanı Kaya Erdem’in ve Kemal Horzum’un aralarındaki ilişkinin açığa çıkarılması gerektiği yazmaktadır. Bu ilişkilerin yasadışı olayların odak noktası haline geldiği belirtilmektedir. Horzum’un yaptığı tüm işlerde korunup kollandığı anlatılmaktadır.¹⁷

Önergede bütün bu ilişkiler anlatıldıktan sonra bu gerekçelerle Meclis Araştırma Komisyonu kurulması istenmektedir. Değişik partilere mensup milletvekilleri önergenin lehine ve aleyhine konuşma yapmaktadırlar Meclis kürsüsünden. Bu konuşmalar sırasında Fikri Sağlar bir MİT raporundan alıntılar yapar ve Horzum ile ilgili çeşitli iddiaların bulunduğu bu MİT raporu Meclis tutanaklarına geçer. Bu MİT raporunun dağıtımı Cumhurbaşkanlığı’na, Başbakanlığa ve Genelkurmay Başkanlığı’na yapılmıştır. Meclis kürsüsünden okunan bu belgede son derece ilginç şeyler yazmaktadır.

MİT raporuna göre Karabük Demir Çelik Fabrikası’na yapılan sabotaj Horzum’un işidir. Fabrikayı çökertip kendisi istediği fiyattan piyasaya demir satmıştır. Horzum’un Emniyetçilerle sıkı ilişkileri vardır rapora göre. Yurtdışı seyahatlerden dönüşünde İstanbul’da Emniyet Müdürü Nihat Camada, Ankara’da ise Merkez Mali Şube Müdürü Tahsin Gürdal tarafından karşılanmaktadır. Niye bu karşılamalara ihtiyaç duyuyorsa? Bu müdürlerden Horzum’a sürekli bilgi akışı yapıldığı yazmaktadır MİT raporunda. Daha birçok polis müdürünün ismi geçmektedir Horzum’la bağlantılı olduğu söylenen. Ötesinde Horzum, Ünal Erkan’ı İstanbul Emniyet müdürü yapmak için temaslarda bulunmaktadır. Atamalarda ünlü bir kaçakçının temasları olduğu yine MİT raporunda yazılanlardan.

Horzum Emniyetçilerin yanı sıra Ankara’nın ünlü kabadayılarından Kürt Ahmet ile de pek sıkı fıkıdır. Kürt Ahmet’e ait evler Horzum tarafından kullanılmaktadır. Bu evlerden Tandoğan’da olanı sonraları AVA şirketinin merkezi olarak kullanılmıştır. Hani şu Başbakan Turgut Özal’ın ünlü Ulusa Sesleniş programlarının kaydını yapan şirket. Gaziosmanpaşa’daki Mavi Ev ise MDP merkezi olarak kullanılmıştır. Cunta sonrası ilk seçimlerde cuntacılar tarafından desteklenen emekli general Turgut Sunalp’in partisi MDP. Ünlü savcılardan Nusret Demiral da Horzum’la oldukça yakındır ve onun adının karıştığı davaları bizzat alarak lehine sonuçlanmasını sağlamaktadır.¹⁸

MİT raporunda yazdığına göre, Kemal Horzum devletle son derece sıkı fıkı olan bir isimdir. Neredeyse yakın korumalığını Emniyet müdürleri yapmaktadır. Merkez Mali Şube Müdürü Tahsin Gürdal’ın çocuklarının kirvesidir aynı zamanda Horzum. Bunda ne var, Abdullah Çatlı da özel timci polislerin çocuklarının kirvesi değil miydi denilecektir belki! Ne denli kaynaştıklarının bir ifadesidir aslında bu kirvelik ve benzeri ilişkiler.

Peki kimdir bu Kemal Horzum denilen adam? Bizzat Başbakan Turgut Özal tarafından organize edilen hayali ihracat denilen kara para aklama operasyonunun önemli ismi, emekli generallerin ve MİT müsteşar yardımcılarının ortağı, cuntacıların partisinin parasal destekleyicisi Kemal Horzum kimdir? Ünal Erkan’ın İstanbul Emniyet müdürü olması için niçin yoğun çaba göstermektedir? Horzum’un her başı derde girdiğinde kurtarmak için elinden geleni yapan ünlü DGM Savcısı Nusret Demiral’la da yakınlığı bir tesadüf müdür? O Demiral ki, her önüne gelen dava ile ilgili yaklaşımları nedeni ile dikkatleri üzerine çeken bir isimdir. Uğur Mumcu, Bahriye Üçok, Muammer Aksoy cinayetlerini, Özal suikastını çözmekle görevli savcıdır da Demiral. Ama ele aldığı bütün bu davalar çözümsüz kalmış, deliller karartılmış ve cinayetler birer faili meçhul olarak kalmıştır. Önemli davaların çoğunda yakın çalışma arkadaşı da Mehmet Ağar’dır Demiral’ın. Emekli olur olmaz bir kontra partisi olan MHP’ye törenle giren Nusret Demiral, savcılığı döneminde icraatlarının yanı sıra ortaya attığı fikirlerle de ne menem birisi olduğunu gözler önüne sermiştir. Sanıkların ifadelerinin alınması sırasında gözlerinin bağlanmasını savunmuştur Demiral. Hatta bebeklerin el ve ayak izlerinin alınmasını isteyerek, bebeklerin dahi fişlenmesini istemiş, bunu da İçişleri Bakanlığı’na önermekten geri kalmamıştır. Devletin yargıdaki temizlik işlerini yürüten Nusret Demiral gibi bir ismin Kemal Horzum’a bu denli sahip çıkmasının ve başı yargıyla belaya girdiğinde acilen yardım eli uzatarak davayı temizlemesinin sebebi nedir acaba? Yoksa Horzum’u kurtarmak da devlet operasyonlarının bir parçası mıdır? Horzum’un gençliğinde belinde polislere ait bir silahla gençlik eylemlerini provoke etmeye çalışırken ODTÜ’de gençler tarafından yakalandığını ve dövüldüğünü yazmıştık. Daha o günlerde polis adına çalıştığı bilinmektedir Horzum’un. Gençler tarafından yakalanıp sopalanışının etkisi var mıdır bilinmez ama sonraki görevleri provokatörlük ve tetikçilikten daha teknik ve ekonomik alanlardadır Kemal Horzum’un. Uzun bir süre adı duyulmaz. Belli ki sonrası görevleri için hazırlık yapmakta, belki de eğitim almaktadır, gençliğindeki gibi verilen görevleri eline yüzüne bulaştırmasın diye.

Ülkede 80 darbesi olmuş, cuntacılar yönetimi ele geçirmiştir. Halk üzerindeki baskı ve terörün alabildiğine yoğunlaştığı bir dönem yaşanmaktadır. Onbinlerce insan cezaevlerine doldurulmuş, grevler yasaklanmış, en basit örgütlenmeler dahi yasadışı ilan edilmiş, sendikalar kapatılmıştır. Cuntacıların iki dudağının arasından çıkanın kanun olduğu yıllardır. Askerlerin aracısız olarak yönetimde olduğu bu yıllar, soygun ve talanın, yasadışı yöntemlerle ülke yönetilmesinin en açık örneklendiği bir dönemdir de. Ama bütün bunları eleştirmek, söylemek, yazmak yasaktır. Kanun maddesi haline getirilen bir uygulamayla cuntanın yaptıklarının eleştirisi yasaklanmıştır. Cunta liderlerinden Tahsin Şahinkaya’nın dünyanın en zengin 5 generali arasında yer aldığı yıllardır, aynı zamanda bu yıllar. İşte, tam bu sıralar Kemal Horzum’un adı yeniden duyulur, gençlik yıllarındaki provokatörlüğünden sonra. 1982’nin Aralık ayında bir gece bir matbaada içki âlemi sırasında Yarday Kürklü adlı şahsın koma halinde hastaneye getirilmesi soruşturması sırasında halkaların ilerlemesi sonucu Horzum adı işin içine girer. Komadaki şahsın uyuşturucudan bu hale gelip gelmediği araştırılırken iş Horzum’a kadar uzanır. İçki âlemindekilerden biri de Feyyaz Aker’dir. Üzerinde çıkan belgelerden ve sorgusundan Kemal Horzum’la birlikte hayali firma kurarak demir kaçakçılığı yaptıkları ortaya çıkar. Ama bütün bu ifade ve belgelere rağmen Horzum bir türlü bulunamamaktadır. Horzum her yerde aranırken Ankara Cumhuriyet Savcı Başyardımcısı Nusret Demiral, polise telefon açarak soruşturma evrakının kendisine gönderilmesini ister. 30 Mart 1983 tarihinde evrak savcılığa gönderilir. Belge savcılığa geldikten kısa bir süre sonra bir türlü bulunamayan Horzum ortaya çıkar ve savcılığa gelir. Nusret Demiral’ın bizzat kendisine ifade veren Kemal Horzum aynı gün, elinde artık aranmadığına dair bir belge ile elini kolunu sallaya sallaya savcılıktan ayrılır.¹⁹

Belgeler yakalanmasına, ortağının itiraflarına hatta devletin en tepesine sunulan MİT raporunda yazmasına rağmen Horzum demir kaçakçılığı davasından Nusret Demiral’dan aldığı yazı sayesinde kolaylıkla aklanır. Diğer ortakları için Ağır Ceza Mahkemesi’nde dava açılmakla birlikte Kemal Horzum hakkında dava açılmaz. Bu yıllarda Horzum’un yakınlıkları yalnızca Nusret Demiral’la sınırlı değildir. Generaller tarafından cunta döneminden ‘sivil yönetime’ geçiş izni verilmesiyle birlikte, seçime girebilecek ‘sivil’ partiler de generaller tarafından titizlikle seçilir. Hem partiler hem de tek tek bütün adaylar cuntanın onayını almak zorundadır. Cuntacıların seçilmesi kesin gözüyle baktıkları parti de başında emekli Orgeneral Turgut Sunalp’in bulunduğu Milliyetçi Demokrasi Partisi’dir (MDP). Turgut Sunalp tam da özlenen ‘sivil’ döneme layık bir yöneticidir. 12 Mart döneminde Kocaeli ve Sakarya illeri Sıkıyönetim Komutanlığı da yapmış olan Sunalp, bir süre de Faik Türün’e vekâleten İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı görevinde de bulunmuştur. Sonraları kontrgerilla merkezi olarak deşifre edilen Ziverbey Köşkü’ndeki sorgulamalarda bulunduğunu hiçbir zaman inkâr etmeyen Sunalp, gerçi seçimleri kazanamamıştır ama kazansa nasıl bir ‘sivil’ yönetim uygulayacağının ipuçları çeşitli röportajlarla ortaya konmuştur. Örneğin 3 Kasım 1985’te Nokta dergisine şunları söylemektedir emekli Orgeneral Turgut Sunalp:

“Bir adama copla işkence yapılsa, ardından intihar etmesi gerekir. Etmediyse, ya o şahsiyetsizdir, her şey yapılabilir, ya da yalan söylüyordur. Yine bir kıza copla tecavüz edildiği iddia edilmişti. Taş gibi delikanlı oğlanlar var elimizde, yirmi yaşında, yirmi bir yaşında. Yani kalkıp bir kıza bu yoldan işkence yapacaksa, copa müracaat etme ihtiyacını hisseder mi?”

İşte böyle bir adamdır, 12 Eylül cuntasının ‘sivil’ uzantısı olmaya aday Sunalp. Emekli orgeneral partisini kurup çalışmalara başlayınca Kemal Horzum ve ortağı, Ankaralı babalardan Ahmet Turgut aktif olarak destek olurlar, yeni iktidar adayına. Parasal desteğin yanı sıra MDP’ye Genel Merkez olacak, eskiden kumarhane olan Mavi Ev isimli binayı da tahsis ederler. Turgut Sunalp’e de şoförüyle beraber son model bir Mercedes vermeyi de unutmazlar. Bu ilişki, yıllar sonra, 1987’de Milliyet gazetesinde çıkan bir haberde şöyle yer alıyordu: “Turgut Sunalp, kaçak işadamı Kemal Horzum’un, partinin kuruluş çalışmaları sırasında yardımları dokunduğunu, bu nedenle kendisini sevdiğini söyledi.”

Horzum’un Sunalp ve partisine desteği, bu ilişkiden ileride çıkar sağlamak mıdır yoksa belirli bir merkezden verilen ‘finanse et’ emri midir, pek bilemiyoruz. Ama Sunalp’in seçimlerdeki başarısızlığı Horzum’a pek fazla bir şey kaybettirmemiştir. Sunalp’in yerine seçimleri kazanan Turgut Özal’la da aynı sıkı ilişkileri kurmakta gecikmez ve zorlanmaz Horzum. Seçimlerde rakip partiyi desteklemiş olmanın hiçbir sakıncası yoktur her iki taraf için de. Sonuçta ikisinin de yüreği devlet için çarpmaktadır. Horzum bir yandan hayali ihracat yapan şirketleriyle kara para aklayarak Özal ekonomisinin gereklerini yerine getirmektedir, öte yandan kurduğu AVA tanıtım şirketi vasıtasıyla televizyonda yayınlanan hükümetin İcraatın İçinden programlarının hazırlanmasını üstlenmektedir.

Horzum hayali ihracatın da oldukça önemli bir ismidir. Çok sayıda şirketi kara para aklama operasyonunda görev almıştır. Bu şirketlerdeki ortakları da emekli generaller ve MİT mensuplarıdır. Horzum’un bir başka alanda faaliyet gösteren önemli bir şirketi daha vardır. Ticaret siciline göre 9 Kasım 1984’te kurulan B.C. Havayolu isimli yük ve yolcu taşımacılığı yapma amacındaki bu şirketin ortakları da hayli ilginçtir. Kemal Horzum, Uğur Reyhan, Mustafa Arda, Orhan Süerdem ve Sabri Bolışık şirket kurucularıdır. Daha sonra ortaklar arasına Fikret Babaç, Yılmaz Temel ve Şerafettin Uğur da katılmıştır.

Mustafa Arda, emekli korgeneraldir, aynı zamanda MİT eski Müsteşar Yardımcısıdır. Orhan Süerdem de bir emekli generaldir. Oğlu Çavlan Süerdem’in de babası gibi ilginç ilişkileri mevcuttur. Oğul Süerdem, Kıbrıs’ta Rauf Denktaş ve Asil Nadir’e oldukça yakın bir isimdir ve her ikisiyle birlikte çalışmıştır. Sabri Bolışık, 1983’e kadar Emlak Kredi Bankası’nın Ticari Krediler müdür yardımcısıdır. Fikret Babaç da geçmişte aynı bankanın genel müdür yardımcılığını yapmıştır. 1983’te de halen Emlak Kredi Bankası’nın yönetim kurulu üyesidir. Kuruluşla beraber şirketin genel müdürlüğünü üstlenen Uğur Reyhan ise hem Tercüman gazetesinin yönetimindedir, hem de bir silah şirketi olan Zirak’ın ortaklarındandır. Daha sonra, 25 Ekim 1989’da isim değiştirerek ACA Anadolu Kargo Havayolları A.Ş. adını alan şirkete, 2 emekli general daha, Şerafettin Uğur ve Yılmaz Temel de ortak olurlar. Bir başka general de şirkette danışmanlık yapmaktadır. Yine ilginç bir nokta, emekli Hava Tümgeneral Vedat Akat isimli bu danışman da 1981-1984 yılları arasında Emlak Kredi Bankası’nda yönetim kurulu üyeliği yapmıştır.

Horzum, general ve MİT’çi ortaklarıyla havayolu şirketini kurmuştur kurmasına da, şirketin uçağı bulunmamaktadır. Uçak olmadan hava taşımacılığı yapılamayacağına göre ya uçak alacaklardır ya da kiralayacaklar. Horzum ve ortakları şirketi kurduktan kısa bir süre sonra Devlet Planlama Teşkilatı’na başvurarak teşvik isterler. Bu istek DPT tarafından uygun görülür ve 25 Şubat 1985 tarihinde 3 uçak için 42 milyon dolarlık teşvik belgesi verilir. Bu arada birtakım nedenlerden dolayı bu teşvik iptal edilir ama hemen arkasından 27 Eylül 1985 günü, bu kez de 6 uçak için 33 milyon dolarlık yeni bir teşvik verilir ve bu teşvik 29 Kasım 1985 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanır.

Horzum, Emlak Bankası’ndan aldığı kredilerden dolayı borçlanınca, borçlarını ödemek için ilginç bir teklifte bulunmuştur. Yapılan yazılı öneriye göre borcuna karşılık havayolu şirketiyle İran’a yapacağı transit taşımacılıktan elde edeceği kârı teklif etmiştir. Tüm dünyada yankılar yapan İrangate soruşturması sırasında da İran’a silah sevkiyatı yapan bir Türk şirketine ait 3 kargo uçağının kullanıldığı resmî olarak açıklanmıştı. Yarbay North, Reagan’ın Başdanışmanı Amiral Poindexter’a gönderdiği 20 Kasım 1985 tarihli yazıda şunları yazmıştı: “Füzeler... CIA’ya ait üç uçağa yüklenecek... Türkiye 16. ülke FIR bölgesi üzerinden varış noktası olarak Tebriz’e verecekler... Türkiye hava kontrol personeliyle uygun düzenlemeler yapılmış bulunmaktadır.”

Karanlık Yarbay olarak anılan ünlü kontracı Yarbay North’un organize ettiği bu sevkiyatla İranlı mollalara silah veriliyor, karşılığında aynı uçaklarla uyuşturucu getiriliyordu. Avrupa’da Türk ve Lübnanlı kaçakçılar tarafından pazarlanan bu uyuşturucudan elde edilen para İsviçre’de aklanıyor, sonra da CIA, mollalar ve kaçakçılar arasında pay ediliyordu. CIA elde ettiği parayı Latin Amerika’daki kontra çetelerine aktarıyordu. İşte böyle bir organizasyonun içinde Horzum ile emekli general ve MİT’çilerin ortak oldukları uçak şirketinin adı geçiyordu. Horzum’un adının da uyuşturucu kaçakçılığı ve devletin yasadışı örgütleriyle beraber anılması, yurtdışındaki mekânının İsviçre olması İrangate olayında oynadığı iddia edilen role denk düşüyordu.

MİT mensuplarının, bol miktardaki emekli generalin yanı sıra eski Emlak Bankası yöneticilerinin de Horzum’un şirketlerinde yönetici olması dikkat çekici bir nokta. Bilindiği gibi Horzum’un en çok tartışılan yönlerinden biri de Emlak Bankası’ndan aldığı ve geri ödemediği büyük miktardaki kredilerdi. İşe biraz daha tepeden ve diğer ilişkilerle beraber bakınca olayın basit bir banka dolandırıcılığı olmadığı da anlaşılmakta. Bir devlet bankası olan Emlak Kredi Bankası anlaşılıyor ki derin devletin yasadışı operasyonlarında bir nevi gizli kasa görevini görmekte. Emlak Bankası’ndan yurtdışına havale edilen paraların alıcı hesaplarının sahiplerinin bugüne değin ortaya çıkarılamamış olması da bu kanıyı güçlendirmekte. Bu işlerin içersinde yer alanlar da büyük ihtimalle kişi olarak yüklerini tutmuşlardır elbette. Ama tıpkı hayali ihracatta olduğu gibi burada da yapılan derin devletin gizli operasyonlarına kalkan olmaktır. Nasıl ki İrangate olayında Avrupa’ya getirilen ve piyasaya sürülen uyuşturucunun paraları CIA, mollalar ve uyuşturucu kaçakçıları tarafından pay ediliyor ve parayı aklayan İsviçre bankerlerine belli bir yüzde ödeniyorsa, bizde de işleyiş aynı olmalıydı. Yine nasıl ki CIA Latin Amerika ve benzeri yerlerdeki kontra operasyonlarını bu parayla finanse ediyorsa, bizde de yasadışı yollardan elde edilen karanlık paralarla yasadışı operasyonların yapıldığını tahmin etmek çok zor olmasa gerek. Gençliğinde eylemlerde provokatörlük yapan, ilerleyen yıllarda Özal’a suikast olayında ismi kontrgerillacı paşalarla anılan Kemal Horzum’un bu tür karanlık işler için devlet tarafından kullanılması da işleyişin gereği ve pek şaşırtıcı olmayan bir isim. Fikri Sağlar ve arkadaşları Meclis’e araştırma açılması için önerge verirken Erdem-Şemiler-Horzum hakkında araştırma yapılmasını istemişlerdir. Gerçi sonradan açılan araştırma önergesinde Kaya Erdem kısmı ortadan kaybolmuş, önergenin adı Horzum ve Şemiler’i araştırma önergesi olarak değiştirilmiştir ama kimse bu ayrıntının üzerine gitmemiştir.

22.11.1989 tarihinde kurulan Meclis Araştırma Komisyonu yaklaşık 1.5 yıl çalıştıktan sonra 6.6.1991’de hazırladığı raporunu TBMM Başkanlığı’na sunar. Komisyon çalışma süresi boyunca toplam 68 toplantı yapmış, 66 kişinin ifadesine başvurmuştur.

Raporda Erdem, Şemiler ve Horzum ile ilgili iddialara ve yapılan araştırmaların sonuçlarına geniş yer verilmektedir. Maliye Bakanı Kaya Erdem’in kardeşinin Horzum’dan yüklü miktarda çek aldığı ve Horzum ile ortak olduğu yazmaktadır raporda. Kaya Erdem’in Horzum ile ilgili raporları tahrif ettiği söylenmektedir. Bülent Şemiler’in başında bulunduğu Emlak Bankası’nı bilerek zarara uğrattığı, bankanın arsalarını yok fiyatına birilerine çıkar sağlama amacıyla sattığı anlatılmaktadır. Bankadan istifa ettikten sonra bile görev yerinden ayrılmadığı ve bilançoyu istediği gibi gerçeğe aykırı düzenlediği belirtilmektedir.

Raporda Horzum’dan bahseden bölümler ise oldukça fazla yer tutmaktadır. Horzum hakkındaki tüm bilgilerin devletin elinde olmasına rağmen işlerine devam ettiği, yani devletin üst kademeleri tarafından korunup kollandığı bilgisi yer almaktadır araştırma komisyonunun raporunda. Demir kaçakçılığından bahsedilmektedir. Bankerlik furyasında kurduğu bankerlik şirketinin halkı nasıl soyduğu ve tüm bankerlik firmalarının üzerine gidilirken Horzum’unkine hiç dokunulmadığı belgelenmektedir. Milletvekillerinin dış seyahatlerde Horzum’a eskortluk yaptıkları da yazmaktadır raporda. Horzum’un uyuşturucu işindeki parmağından söz edilmektedir.²⁰

Raporda görüler örneklerden de açıkça anlaşıldığı gibi, Emlak Bankası’nın yaptığı arsa alımlarında tam bir yağmalama ve talan yaşanmaktadır. Bunlar yalnızca raporlara geçen birkaç örnektir. Ama bu örnekler bile bize yağmanın boyutlarını göstermeye yetmektedir. Arsaların gerçek değerleriyle bankanın satın aldığı kişiye ödenen bedeller arasında kat kat fark bulunmaktadır. Bu soygunu yalnızca bankanın başında bulunanların kişisel beceriksizliği olarak izah etmek mümkün değildir. Süzer Grubu, Şahenk’ler gibi kişilerin isimlerinin geçtiği örneklerden de anlaşıldığı gibi, bu alım-satım yolsuzluklarının bir yönü siyasi iktidarın kendine yakın sermaye gruplarına devlet kesesinden sermaye desteğidir. Bu yolsuzluklar banka müdürleri gibi bürokratlardan çok, onlara emir veren ve yol gösteren siyasi iktidarların tasarruflarıdır. Bu yüzdendir ki yapılan araştırmalara ve somut raporlara rağmen bir tek kişi bile bu yolsuzluklardan dolayı suçlanmamış, yapılan hiçbir satış iptal edilmemiştir.

Bunların içersindeki bir örnek ise soygun ve yağmalamanın işleyişine son derece çarpıcı örnek oluşturmaktadır. Meclis Komisyonu’nun raporunda da adı geçen, Mustafa Süzer’den alınan Büyükçekmece Hoşdere Köyü yakınlarındaki arsadır bahsettiğimiz örnek. Süzer Grubu, hani şu bakır içinde altın kaçakçılığı yaptığı hemen her yerde yazılan grup, Emlak Bankası’ndan oldukça yüklü miktarda kredi almıştır. Süzer Grubu bu işleri iyi bildiğinden, Turgut Özal’ın oğlu Efe Özal’ı da holding yönetiminde çalışması için işe almıştır ve kendisine maaş ödemektedir. Efe Özal’ın patronu Uğur Süzer aynı zamanda ünlü kaçakçı Berber Yaşar’ın (Aktürk) ortağıdır da. Beraber döviz büfesi işletmekteler. O dönem döviz büfesi demek kara para aklama demek. Süzer’in ortağı Berber Yaşar karanlık dünyanın en ünlüsü sayılanlardan Şekerci’lerin adamı. Berber Yaşar’ın yurtdışına adına para transferi yaptığı bir isim de kahramanımız Kemal Horzum. Süzer’lerin ortağı olduğu iddia edilen bir başka isim, İstanbul eski Belediye Başkanı Bedrettin Dalan. Dalan sayesinde istedikleri binaya imar izni alabiliyorlar. Taksim’deki iş merkezi buna sadece bir örnek.

İşte bu ilginç ilişkilerin ortasındaki Süzer’ler bankadan aldıkları kredilerin vadesi gelince, ‘Kusura bakmayın, paramız yok ki borcumuzu ödeyelim’ demiştir. Herhangi bir emekçinin devlet bankalarına olan üç kuruşluk borcunun birkaç gün geciktirmesi halinde aslan kesilen ve icra üstüne icra uygulayan banka yöneticileri, Süzer’lerle bir araya gelerek işin olurunu bulmak için çaba sarf ederler. Öyle ya sermayeye köstek değil destek olunması gerekmektedir. Süzer’ler akıllı adamlardır. Devlet bankalarından trilyonlarca kredi alıp tüymek modası geçmiş bir yöntemdir. O zaman vurgun bir kez yapılmaktadır. Hem vurgunun sürekliliğini sağlayacak, hem de saygın işadamı olarak anılmaya devam edecek yöntemler revaçtadır şimdi. Bankaya derler ki, ‘Bizim size borcumuz var ama paramız yok, gel şu elimdeki arsayı borcuma karşılık al.’ Tabii ki bu masumane bir borç ödeme teklifi değildir. Uzmanların raporlarında da görüldüğü gibi, teklif edilen arsanın metrekaresinin gerçek bedeli 3.390 TL’dir. Ama banka Süzer’lerden bu arsayı, metrekaresi 24.700 TL’ye satın alır. Yani gerçek bedelinin 7-8 kat fazlasına. Böyle borç ödemek olunca, herkes borcuna sadık olur demeyin, vurgunun daha gerisi de var. Süzer’lerin devlete sattığı Büyükçekmece Hoşdere Köyü civarındaki arsa, bugün Türkiye’nin ilk uydu kenti olarak lanse edilen Bahçeşehir’den başka bir yer değildir. Banka burayı alınca, lüks konutların yapıldığı bir toplu konut alanı olarak değerlendirmeye karar verir. Konutları yapacak müteahhit firmalarla anlaşmaya başlar. Bahçeşehir’i yapan birkaç firmanın içersinde Süzer Grubu da bulunmaktadır ve işin büyük kısmını onlar almıştır. İhale şartlarını ve birim fiyatlarını bilmiyoruz ancak arsanın alım-satımındaki fiyatlar inşaat işlerinin de nasıl yapıldığı konusunda fikir verici.

İnşaat işlerinde de epey şeyin döndüğü ortada olsa gerek. Süzer’lerin ilk işi, yaptıkları villalardan bir kısmını hatırı sayılır kişilere hediye etmek olmuştur. Özal ailesinden Alpaslan Türkeş’e, yüksek bürokratlara kadar birçok kişiye süper lüks villalardan hediye edilmiştir. Milyarlarca lira değerindeki bu hediyelerin karşılığında, bu hediyeleri alanlar da herhalde bu güzel hediyelerin altında kalmamışlar, bir biçimde karşılığını vermişlerdir. Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporunda arsa alım-satımında Süzer’ler Emlak Bankası’nı ve devleti dolandırmıştır yazdığına bakmayın siz. Bugün Bahçeşehir’in en büyük caddesinde koca bir tabela bulunmakta ve tabelada Süzer Bulvarı yazmaktadır. Bu belki de hediye edilen villaların manevi bir karşılığıdır. Maddi olanlarını bir kenara bırakırsak.

Rapordan Horzum’la ilgili yazılanlara göz atmaya devam edelim. Demir işinde ihraç amacıyla ithal ettiği demirleri iç pazarda sattığı, hayali ihracat yaptığı, politikacı ve emekli generallerle ortak olduğu çok sayıda şirketi belgelenmektedir raporda. MİT’çiler, politikacılar, emekli generaller tek tek hangi şirkette ortak, gösterilmektedir.²¹

Bunun ardından Meclis raporunda Horzum ve firmalarının Emlak Bankası’ndan aldığı kredilerle ilgili uzun uzun dökümler sıralanmakta. Oldukça yüklü meblağlardaki bu krediler için, usul yerini bulsun diye Horzum çeşitli gayrimenkulleri teminat olarak göstermektedir. Ama bunların hemen hepsi değer olarak kredileri karşılamadığı gibi, içlerinde Afyon’daki gibi Kızılay’a ait gayrimenkuller de bulunmaktadır. Horzum son derece düşük bedellerle Kızılay’ın Afyon’daki tesislerinin işletme hakkını almış, bu vurgunu yetmemiş olacak ki, Emlak Bankası’ndan aldığı kredilere karşılık teminat olarak işletme hakkını aldığı bu tesisleri göstermiştir. Hem Kızılay’a ait tesisleri kiralarken para kazanmakta, hem Emlak Bankası’ndan kredi alırken para kazanmakta, hem de teminat olarak devletin bir kurumuna bir başka kurumunun mallarını teklif etmektedir. Yasal olarak işletme hakkı belirli bir süreliğine alınan tesisler teminat gösterilemezmiş, kimin umurunda. Meclis Komisyonu’nun raporunda Horzum’un hayali ihracat vasıtasıyla devleti ne kadar dolandırdığı kuruşuna kadar ortaya konuyordu.²²

Raporda bunun ardından yine uzun uzun örneklerle Emlak Bankası’nın nasıl dolandırıldığı, alınan kredilerin usulüne uygun olmadan verildiği ve bunları geri almanın mümkün olmadığı anlatılmakta. İsviçre’deki bankalarda açılan şifreli hesaplara yurtiçinden para sevkiyatına ilişkin bir dizi örnek yine raporda yer almakta. Oldukça yüksek meblağdaki bu transferler uzun süre devam etmesine rağmen, ne banka yöneticilerinden ne de dönemin siyasi yöneticilerinden herhangi bir itiraz ve müdahale gelmemiş, İsviçre’ye para havalesi devam etmiştir. Ancak bu hesapların kimlere ait olduğu, transfer edilen paraları kimlerin çektiği konuları ise ciddi bir şekilde araştırılmadan geçiştirilmiştir. Böyle olunca da bu paraların ne amaçla kullanıldığı bir soru işareti olarak kalmaya devam etmiştir. Bu paralar bazı bürokrat ve dönemin siyasi yöneticilerinin ceplerine rüşvet olarak mı girmiştir, yoksa devletin Avrupa’daki bazı operasyonlarının finanse edilmesi için mi kullanılmıştır, her ikisi için de kaynak mı olmuştur, somut olarak belgelemek mümkün değil. Ama aynı dönemde devletin Avrupa’da sürdürdüğü bazı kontra operasyonları ve yine devletten bağımsız olarak düşünülemeyecek, İran’a silah taşıma karşılığında uyuşturucu getirme gibi bizzat Horzum’un içinde yer aldığı operasyonlar hatırlanınca paraların ne amaçla kullanıldığını tahmin etmek pek zor olmasa gerek.

Yine Meclis Komisyonu’nun hazırladığı raporda Kemal Horzum’un MİT’çilerle ve emekli generallerle ilişkisinin kişisel düzeyde olmadığı, bu ilişkinin devrin yöneticileriyle doğrudan bir ilişki olduğu ve devletle kişiselliğin ötesinde kurulan bir bağ olduğu da gözler önüne serilmekte. Horzum’un faaliyetlerine özellikle 80’den itibaren cunta dönemiyle birlikte hız verdiğinin altı çizilmektedir raporda.²³

Araştırma Komisyonu’nun 92 sayfalık raporunun satır aralarında bazı itiraflar bulunmakla beraber, raporun bütünü bir araştırma raporundan çok aklama raporunu andırmaktadır. İnkâr edilemeyecek denli olanlar raporda yer almakta ama onlar da sistemle olan bağlarından koparılarak basit birer dolandırıcılık ve suistimal davalarına indirgenmektedir. Komisyon çalışmalarını bitirip raporunu yayınladıktan sonra, bazı komisyon üyeleri bu rapora muhalefet şerhlerini koymuşlardır. Bunlardan Fikri Sağlar ve Mehmet Moğultay’ın hazırlamış olduğu muhalefet şerhinde birçok devlet biriminin ellerindeki belge ve raporları komisyona vermediğini belirtmektedirler. Bu birimler içersinde MİT ve Başbakanlık başta gelmektedir. Hakkında önemli iddialarla raporlar düzenlenen Emniyetçilerden Ünal Erkan ve Mehmet Ağar’ın bırakın hakkında soruşturma açmayı, terfi etmelerinin gerekçesi de sorulmaktadır bu muhalefet şerhinde. Onca belgeli iddiaya ve ihbar mektubuna rağmen dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in Devlet Denetleme Kurulu’nu devreye sokmaması işin en karanlık noktası olarak tarif edilmektedir. Özal’a yapılan suikastı bir banka müdürü olarak Şemiler’in takip etmesindeki garipliğe dikkat çekilmektedir. Şemiler elde ettiği bilgileri ne komisyona anlatmıştır ne de yargılama sırasında mahkemeye.

Muhalefet şerhinde milletvekilleri araştırma süreci boyunca engellendiklerini açıkça belirtmektedirler. Horzum’un uyuşturucu, silah ve kara para işinin üzerine gidememişlerdir. Afyon Sandıklı’daki kontrgerilla ile ilgili bulgular, bazı güçler tarafından araştırma engellenerek yok edilmiştir. Başkaca kuşkulu birçok örnek de yer almaktadır bu şerh içersinde.²⁴

Bu muhalefet şerhinden de bir kez daha anlaşılmakta ki, Araştırma Komisyonu’nun yaptığı araştırmaların olayları açığa çıkarmak niyetiyle olmadığını kendileri de bilmekte. Sorulan soruların yanıtlarını hiçbir zaman alamayacaklarını onlar da biliyorlar. Cevap alamayacakları ama dilden dile dolaşan bu soruları burada gündeme getirmekteki amaç, bir anlamda milletvekillerinin çaresizliğinin ifadesidir de. Komisyonlar kurulup olaya Meclis ‘el koysa’ da, işleyiş devam etmektedir. Ve bu işleyiş içersinde milletvekilleri ve Meclis hiçbir soruna el atamayacak, müdahale edemeyecektir. Milletvekillerinin cevabını bulamadıkları ya da söylemeye cesaret edemedikleri sorular kimin kimi yönettiğini anlatmak için yeterli. ‘Arada bir çıkar ilişkisi de yok ama bu kaçakçıları, vurguncuları DGM savcıları niye koruyor?’ diye soran milletvekilleri acaba gerçekten yeraltı dünyasıyla devletin arasındaki bağı sağlayan organizasyondan habersiz midir? Kontrgerillanın cinayet işlemenin yanı sıra ekonomide de yasadışı organizasyonlar geliştirdiğini, uyuşturucu kaçırdığını, kara para akladığını ama bütün bunları kişisel çıkar sağlamaktan çok –kendilerine de bir şeyler kalsa bile bu işleyişin doğal bir sonucudur– sistemin ihtiyaçlarını yerine getirme amaçlı olduğunu Araştırma Komisyonu’ndaki milletvekilleri bilmemekte midir? Kontrgerilla örgütü içersinde tetikçilerin yanı sıra gazetecilerin, profesörlerin, işadamlarının yer alması devletin bu çok kapsamlı ihtiyaçlarını giderme amacından kaynaklanmamakta mıdır?

Hakkında yüzlerce iddia ortada olmasına rağmen, niçin kimse Kemal Horzum’a dokunamamaktadır? Horzum’un arkasındaki bu büyük güç nedir? Niçin bütün izler ve deliller bir noktaya geldikten sonra ortadan kaybolmaktadır? Bu sorunun cevabını zamanın Başbakanı Turgut Özal, kendisine yapılan suikast girişimi sonucu yaptığı araştırmalar sonucu bulmuştu. Bu suikastta da Horzum’un adı geçiyordu. DGM cephesinden Nusret Demiral, Emniyet cephesinden de Mehmet Ağar’ın yaptığı soruşturmalar kısa bir süre içersinde tıkanıp kalmıştı. Suikastçı bireysel bir şekilde yargılanmış ve küçük bir cezayla kısa sürede serbest kalması sağlanmıştı. Başbakan Turgut Özal bu suikastın ardında kimler var diye özel bir araştırma yaptırmış, ama karşısına çıkan gücü görünce araştırmayı kesin talimatı vermişti. Ve bir daha da bu konuyu ağzına almamıştı.

Başbakana suikast düzenleyen güç kontrgerilladan başkası değildi. Bu kontrgerillanın başbakanlara yönelik ilk eylemi değildi. 1977 yılında da Başbakan Ecevit’e Çiğli Havaalanı’nda bir suikast girişimi olmuştu. Ecevit de yaptığı araştırmalar sonucu suikastı kimin düzenlediğini görmüş, bir süre ‘bana kontrgerilla suikast düzenledi’ demiş, ama sonra o da Özal gibi meseleyi kavradığından olsa gerek, kontrgerillayı telaffuz etmekten vazgeçmiş ve bu defteri kapatmıştı.

Kartal Demirağ adlı tetikçi 18 Haziran 1988 günü Ankara’daki ANAP kongresinde, içeri nasıl soktuğu halen bilinmeyen bir silahla ateş etmiş, Özal’ı parmağından vurmuş, sonrasında da korumaların açtığı ateşten aldığı askeri eğitim sayesinde, akrobatik hareketler yaparak kurtulmuş ve sağ olarak yakalanmıştı. Önceleri Demirağ’ı bu eyleme teşvik eden kişinin Kemal Horzum’un bir adamı olduğu iddiaları ortaya atılmış ve suikastla Horzum arasında bağ kurulmaya çalışılmıştı. Emniyet ve DGM’nin soruşturmayı savsaklaması karşısında, Özal da bunlardan bağımsız bir araştırma içersine girmişti. Bu araştırmayı yürüten de Bülent Şemiler’di. Şemiler olayda Horzum’un bağı olabileceğini de düşünerek başlangıçta ciddi bir araştırmaya soyundu. İki tecrübeli hukukçuyla izleri takip etmeye, parçaları bir araya getirmeye başladı. Bunlardan biri hukukçu ve gazeteci Prof. Çetin Yetkin, diğeri de Yargıtay’dan emekli Uğur Tönük idi.

Ekip araştırmalarına Horzum ve Demirağ’ın memleketi olan Afyon’dan başladı. Dinar ve Dazkırı’da araştırmalar yaptı. Çeşitli kişilerle görüştü. Gerçi bu araştırmalar için sonraları kimi gazete adına gittik dedi kimi Şemiler görevlendirdi dedi ama bu ayrıntılar bir yana, Afyon civarında bahsedilen araştırmalar yapıldı ve buralardan önemli sonuçlar da elde edildi. Tanıkların anlatımlarından da görüldü ki, Kartal Demirağ 12 Eylül öncesinde bölgede son derece aktif olan bir MHP militanıydı ve birçok saldırı olayına karışmıştı. O dönem ilericilere, demokratlara karşı bölgede gizli bir sağcı örgütün kurulduğu ortaya çıkıyordu. Biraz daha araştırılınca, bunun ülkenin birçok yerinde oluşturulan kontrgerilla örgütlenmesinin bir parçası olduğu anlaşıldı. 80 öncesinde Demirağ’ın yüzünden ağır yaraladığı Dazkırı eski Kaymakamı Tuncer Özgüler kendisiyle görüşenlere şunları söylüyordu: ‘Ben Dazkırı Kaymakamlığından ayrıldıktan sonra orada büyük bir gizli örgütün varlığını öğrendim. Ben kaymakam iken bunun farkında değildim.’ Araştırmayı yapanlardan Çetin Yetkin, Afyon dönüşü sırasında Nusret Demiral’la görüştüğünü anlatmaktadır. Bu görüşmede konuşulanlar ilginçtir. Yetkin, Demiral’a, ‘Biz bile orada böyle bir örgütün varlığını kendi olanaklarımızla saptadık. Nasıl olur da siz elinizde devletin bunca gücü varken bunu bulamadınız’ diye sorunca, Demiral hiç de inkâr etme ihtiyacı hissetmeden, ‘Biz de tespit ettik tabii’ diye cevap verir. Yani DGM’nin ünlü savcısı da Afyon’da bulunan bu gizli örgütün varlığına onay verir.

Çetin Yetkin’in anlattıklarına benzer şeyleri, hatta daha açık olanlarını aynı araştırmalarda bulunan emekli Yargıtay üyesi Uğur Tönük de anlatıyordu. Tönük’ün başına ayrıca ilginç şeyler de gelmişti, yaptıkları araştırmada elde ettikleri bazı bulgulardan dolayı. Bulduklarını ve başına gelenleri Tönük kendisiyle röportaj yapan Aktüel dergisine şöyle anlatıyordu: “Tönük: Şemiler, tahkikat Özal’ın direktifiyle başladığı için iki olay arasında bağlantı olabileceğini söyleyip bizi bu soruşturmaya memur ediyor. Biz de Afyon’a gidiyoruz. Orada bazı eski dostlarımız var. Onlardan öğrendiğimiz bilgiler şöyle: Ege’de solcular bazı hareketler yapınca, Dazkırı kıyıda köşede kaldığı için orada bir kontrgerilla örgütü kurulmuş. Bir eczacının liderliğinde. Bu kontrgerilla teşkilatının içinde Kartal Demirağ da var. Bir sinema çıkışında kaymakamın suratına ustura atmış.

Aktüel: Efendim, Dazkırı’da kurulu teşkilatın adının kontrgerilla olduğunu nereden çıkardınız? Yalnızca bir ülkücü teşkilat da olabilirdi, değil mi?

Tönük: Oradaki adamların beyanından koyduk. Oranın çok tanınmış adamlarıydı. Hatta onlar o bölgede milletvekilliği bile yapmışlardı ve kontrgerilla olduğunu biliyorlardı. Biz bu kadar tespit etmişiz. Biz banka adına gitmiş bu kadar tespit etmişiz. Gerisini de artık devletin resmî kuruluşları götürecek. Değil mi?

Aktüel: Peki suikast olayında bu kontrgerilla ilişkisinin bir anlamı olabilir mi? Böyle bir intiba edindiniz mi?

Tönük: Biz onu sorgulayan Mehmet Ağar’a rastladık. O zaman Ankara Emniyet Müdürü. Sorduk ki siz araştırdınız mı bunun siyasi yapısını, mensup olduğu yerleri, doğduğundan büyüdüğüne kadar olan şeyleri araştırdınız mı? Cevap vermedi, sadece ağır bir sorgu yaptık dedi. Yani demek ki tahkikat sırasında da evladım söyle, diyorlar. O da diyor ki, hapisteki arkadaşları çıkarmadı onun için vurdum. Yani davanın gerekçesi bu olur mu? Bir adamın bir başkasını vurma gerekçesi bu olur mu? Sonra yine Afyon’da eski bir mahkûm bize Demirağ’ın kongre salonuna silahla girecek türden tedbirsiz biri olmadığını söyledi. Silahla gelip yakalanma riskine girmez, orada vermişlerdir silahı dedi. Televizyonda da kendisi MİT ile ilişki içinde olduğunu söyledi işte.

Aktüel- Diğer yandan siz elbette ki asıl olarak Horzum’u araştırıyordunuz. Onun da böyle bağlantıları var mıydı?

Tönük: Dahilde MİT mensupları, emekli MİT mensupları şirketin adamları. Bunlar biliniyor. Horzum’un dava dosyasında adları var. Bunlar bilinen şeyler.

Aktüel: Ayrıca ülkücü kuruluşlarla içli dışlı olduğu...

Tönük: Şimdi MHP’ye yardım edebilir, MDP’ye de yardımları vardı. Belli kesime yardımlarda bulunmuştur.

Aktüel: Yurtdışındaki ilişkilerini, mali ilişkilerini Musa Serdar Çelebi ile yürüttüğü söylendi.

Tönük: Yani o zaman şöyle düşünmek lazım, demek ki bu para Horzum’un cebinde değil. Başkalarının da cebinde, değil mi? Sizin sorduğunuz gibi bir örgütlenme şeması varsa, demek ki bu paranın ancak muayyen bir kısmı Horzum’da. Horzum o zaman bizim tabirimizle bu davanın işçisi oluyor, sahibi olmuyor. Mutemedi oluyor. Devletin 70 milyon dolarını dolandıracak çapta bir adam değil ki o. Gördünüz mü hiç? Mümkün değil. Bu da güç, iktidar gerektiren bir iştir. Horzum’da nerede o?”

Aktüel’deki Tönük’le yapılan röportajda yazılanlar yukarıdakilerle sınırlı değil. Tönük ilginç noktaları işaret etmeye devam ediyor:

“Ve Tönük, uzun uzun ‘Horzum davasının iki önemli köşesi’ dediği olayı anlatıyor:

‘Banka şu hesaptaki parayı ödemeye tekeffül ettim diyerek sahte çekilen telekse dayanarak parayı ödüyor. Ödememesi lazım. Kendisinin makinesini kullanmış, şifresini çalmışlar. Yani Emlak Bankası suça maruz kalmış. O zaman ne yapılması lazım? İki banka beynelmilel olarak mahkemeleşip Emlak Bankası’nın kusuru varsa kusuru nispetinde para ödemesi lazım gelirken, veyahut bu bankanın kusuru varsa Emlak Bankası’nın hiç para ödememesi lazım gelirken, bu parayı Emlak Bankası ödüyor. En mühim tarafı bu, bu bir. İkincisi, bu paranın gittiği İsviçre bankalarında hesaplar var. Bu hesapların sahibini bulamıyor Emlak Bankası. Onu bulsa olayı çözecek. Hesap numaraları belli, sahipleri yok.’

Tönük, bu iki önemli ‘köşe’yi anlatırken, paranın bankayı müşkül durumda bırakacak şekilde ödeme emrinin büyük mesuliyet taşıdığını, bu yüzden bu kadar büyük miktarda parayı genel müdürün bile kendi başına karar verip ödeyemeyeceğini söylüyor. Tönük’ün kaygısı, yalnız bankanın zarara uğramasıyla sınırlı değil. Eğer banka parayı ödemeseydi uluslararası mahkemelerde dava görülecek; böylece İsviçre bankalarındaki paranın sahipleri de ortaya çıkacaktı ona göre...

‘Aktüel: (Suikast ile ilgili olarak) TBMM Horzum Komisyonu’nda bir korgeneral ve bir sivilin kilit adam olabileceğini söylemiştiniz. Kimlerdi bunlar?

Tönük: O zaman komisyonda bana sordular, isim ver dediler. Ama bu isimler bu işin içinde var mıdır, yok mudur araştırmak lazım. Ben tahkikatı yapan bir kişi olarak bunları düşündüm. Hiç çekinmeden de söyleyebilirim. Dedim ki, acaba Kaya Erdem ile bunların arasında bir ilişki var mı? Ayrıca aynı zamanda Kaya Erdem’in kardeşi Turgut Erdem’i düşündüm. Acaba bu adam kimlerle temas eder diye düşündüm. Ayrıca yine düşündüm ki bir korgeneral dediğimiz kişi acaba Sabri Yirmibeşoğlu olabilir mi? Ben şudur budur diye itham etmiyorum ki. Bunları araştırmak lazım diyorum. Ben Bülent Şemiler ile Turgut Özal’a haber gönderirken bunları inceleyecek güç oydu, ben değildim ki.”

Turgut Özal da bütün bunları görmüştü elbette. Suikastın arkasındaki gücü anlamıştı. Ve anladıktan sonra da daha ileri gidilmesine engel olmuş, araştırmayı kestirtmişti. Bunu yıllar sonra Korkut Özal da doğruluyordu: ‘Turgut Özal suikastın arkasındaki gücü görmüştü. Araştırmaları ona bu sonucu vermişti. Ama gördüğü şeyden olsa gerek, daha ileri gidilmemesini istedi, soruşturmayı kesin emrini verdi.’

Uğur Tönük’ün Aktüel’e anlattıkları yalnız bunlar değildi. Başbakanın talimatıyla yapılan bir araştırmaya kimlerin nasıl müdahale ettiğini de anlatıyordu Uğur Tönük. Bu bir tek örnek bile bu ülkede başbakandan çok daha yetkili ve etkili kesimlerin bulunduğunu ortaya çıkarıyordu. Bu kesimlerin istedikleri soruşturma istedikleri yönde yapılıyor, istemedikleri de anında kesiliyordu. Başbakana yapılan bir suikastın izini takip etmekle başbakan tarafından görevlendirilmiş olan emekli Yargıtay üyesinin başına gelenleri şöyle yazıyordu Aktüel dergisi:

“Üç yıl önce, emekli Yargıtay Savcısı Uğur Tönük’ün ‘Özal’a suikast’ ve ‘Horzum vurgunu’nu soruşturduğu günlerdeydi. Artık işin sonuna yaklaştığını hissediyordu. Birkaç ayrıntıyı ve bu ayrıntıların kahramanlarını bulduğunda bağlantılar tamamlanacaktı. Yıllar boyunca edindiği savcılık deneyimi doğru iz üzerinde olduğunu sezdiriyordu ona. Çırağan Sarayı boyunca sıralanan çınar ağaçlarının arasındaki gölgelikli yoldan ilerlerken bunları düşünüyordu. Otomobil Ortaköy’den Dereboyu’na döndü, sonra Boğaz Köprüsü’nü sağına alarak Ulus’a doğru tırmanmaya başladı. Derken bir bahçe kapısından geçerek Boğaz’a hâkim villanın kapısında durdu.

Uğur Tönük, villada üç kişiyle karşılaştı. Kibar davranıyor, itibar ediyorlardı. ‘Yetenekli bir hukukçusunuz Uğur bey’ dedi üç kişiden biri. ‘Neden bu yeteneğinizi daha huzurlu bir yaşam içinde değerlendirmiyorsunuz?’

İkinci kişi devam etti: ‘İzmir’de sizin için bir avukatlık bürosu açalım. Kavgadan gürültüden uzak yaşayıp gidersiniz.’ ‘Neden ama’ diye sormaya fırsat kalmadan, irikıyım üçüncü kişi Tönük’ün oturduğu koltuğun yanına kadar gelip gövdesiyle bütün Boğaz manzarasını kapattı: ‘Tahkikatla ilgilenmeyin. Kesin, durdurun araştırmalarınızı.’

Emekli Savcı Tönük yerinden kalktı, üç kişiyi sırayla süzdükten sonra, ‘Sizi tanıyorum ve anlıyorum beyler’ dedi. ‘Bir şey vermeniz gerekmiyor. Tahkikatı bırakıyorum...’”

Kendisini kimlerin kaçırdığını ve tehdit ettiğini ima ederek bırakıyor Uğur Tönük yaptığı röportajda. Ama daha sonra, bir başka yerde Tönük’ün yazdıkları kendisini kaçıranlar konusunda daha net ve açık:

“Resmî ideoloji yanlıları 1988 Haziranında Kartal Demirağ ile Özal’a suikast girişiminde bulundular. Turgut Özal bu tahkikatı elinde MİT, Emniyet, Savcılık ve diğer resmî kuruluşlar olduğu halde onların tahkikatlarından ayrı olarak Bülent Şemiler vasıtasıyla emekli olduğum dönemde bana ayrıca inceletti...

Geriye baktığımızda Afyon Dazkırı’daki kontrgerilla üssünü açıklayan CHP Afyon Milletvekili Güneş Öngüt trafik kazasında öldü. Beni silahıyla tehdit ederek general ismi veren Berker İnanoğlu genç yaşta kısa bir hastalıktan sonra aniden öldü. Olayda adı geçen general emekli edilip Fenerbahçe Orduevinde ayağından silahla vuruldu. Ben gerçek suikast tertipleriyle karşılaştım...”

Tönük’ü birileri adına tehdit edenlerden Berker İnanoğlu çeşitli faaliyetleriyle tanınan bir isim. Film yapımcılığı ve televizyon dünyasıyla da yakın ilgisi olan İnanoğlu, 80 öncesinde Türkeş ve MHP’nin kasası olarak tanınanlardan. Birçok işadamından bir kontra partisi olan MHP’ye komünizme karşı sürdürdüğü mücadele için para toplayan Berker İnanoğlu, ilişkileri sayesinde 12 Eylül’ü kazasız belasız atlatanlardan. Generallerle de her zaman yakınlığı bilinen İnanoğlu’nun MHP’ye finansal desteğini askerlerin o zaman da bildiği göz önüne alındığında, faşistlere parasal yardım için devlet katından görevlendirildiğini düşünmemek için hiçbir sebep yok. Tönük’ün tehdit edilmesinde İnanoğlu’nun aracılığını yaptığı söylenen general ise Sabri Yirmibeşoğlu. Özel Harpçiliği herkes tarafından bilinen ve psikolojik harp konularında yazılmış kitapları da bulunan Yirmibeşoğlu, kıtadan Cumhurbaşkanlığı Köşkü’ne kadar birçok yerde görev yapmış bir isim. 1971-74 arasında Özel Harp Dairesi’nin başında bulunan Yirmibeşoğlu, SS kararnameleri diye anılan Sansür Sürgün kararnamelerinin mimarı.

Kontrgerillayla birlikte anılan özel harpçi isimlerin Uğur Tönük’ü tehdit etmesi ve suikast soruşturmasının peşini bırakmasını istemesi, Özal’a suikast girişiminin ve Horzum’un ilişkilerinin nerelere kadar uzandığı konusunda fikir vermekte. Hakkında değişik konularda birçok iddia bulunan Kemal Horzum İsviçre’ye kaçtıktan sonra Türkiye tarafından geri istendi. Ama uluslararası anlaşmalar gereği yalnızca iadesi istendiği davadan yargılanabileceğinden, bunun dışındaki hiçbir suçtan yargılanamayacağından, iade gerekçesi olan Emlak Bankası’nı dolandırmaktan yargılandı getirildiği Türkiye’de. Ve bu yargılamadan da bir şey çıkmadı. Çünkü daha ileri bir noktaya gidilmemesi için gerekli tedbirler Horzum daha Türkiye’ye getirilmeden alınmıştı.

Meclis Araştırma Komisyonu bu olayda da, tıpkı diğer olaylarda olduğu gibi üzerine düşeni yaptı. Devletin üstüne düşen gölgeleri kaldırmak için çabaladı, toplumda biriken tepkileri yumuşatmak ve dağıtmak için uğraştı. Sonuçta kimseyi tatmin etmese de bir rapor hazırlandı. Ama rapor görüşülmeden Meclis tatile girdi. Ve sonuçta bir Araştırma Komisyonu raporu daha Meclis’in tozlu raflarına kaldırıldı. Üstelik bu raflarda bile Horzum Komisyonu raporuna ulaşmak kolay olmuyor.

BELGELER

16-

“TBMM Başkanlığı’na

Ülkemizde yıllardır devam eden usulsüzlük, yolsuzluk iddiaları vardır. Bir yandan bu iddialar asılsız denirken, diğer yandan kamu kaynakları talan edilmektedir. Gittikçe büyüyen çirkef çamuru devletin tüm kurumları ve bireylerine sıçramaktadır.

En son Erdem-Şemiler-Horzum olayı ile ayyuka çıkan sorulardaki gerçeklerin bulunması ve artık, devletin yıpratılmasının önlenmesi için Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 102’nci maddesi uyarınca bir Meclis araştırması açılmasını talep etmekteyiz. Saygılarımızla”

17-

“Türkiye, 1988 yılının son günlerinde açık bir ‘siyasi kriz’ ortamında kalmıştır. Bu kriz, Bülent Şemiler’in görevden istifası ile çözülmüş değildir. Aksine, Şemiler’in başbakanlık başdanışmanlığına atanmasıyla alabildiğine derinleşmiştir. Erdem-Şemiler-Horzum ilişkisi, ülkemizdeki yasadışı olayların bir odak noktası haline gelmiştir...

Horzum olayının üzerine gittiği izlenimi veren Bülent Şemiler’in, Emlak Bankası’nı keyfince yönettiği konusundaki iddiaların ayrıca soruşturulup gün ışığına çıkarılması gerekmektedir.

1. Kemal Horzum’la ilgili bilgiler devletin en üst yetkililerinin elinde var iken, Horzum’un türlü işlerine devam etmesi ilginçtir.

a) Kemal Horzum’un adı, ilk olarak, ihraç amacıyla ithal edildiği halde ihraç edilmeyen 122 milyar liralık bir demir-çelik vurgununa karışmıştır. Bu konuda, MİT ve Gümrük müfettişleri tarafından raporlar da düzenlenmiştir.

b) Kemal Horzum, en önemli sermaye birikimini bir bankerlik kuruluşu olan Anadolu Finansman’ın 1 milyar lirası ile yaptığı söylenmektedir. Bu konunun Ticaret Sicili Gazetesi’nde açık olarak yer almasına karşın, daha sonra bankerlerin tasfiyesi sırasında, ilgili banker tasfiye kuruluşunun, Anadolu Finansman’a para yatıran halka paralarını ödemek için Kemal Horzum’un üzerine gitmesi fiilen engellenmiştir.

c) Kemal Horzum’un 1980’li yılların başından itibaren bürokrasi, hükümet ve mafya ile ciddi ilişkiler kurduğunun bilindiği iddiaları, demokratik açılımın ve ekonomik tercihlerde Özal hükümetine olan etkileri, yasadışı usulsüz ve haksız kazançların paylaşılması yolları, ya da kavgaları, açıklanması gereken önemli konulardır.

2. TBMM’nin araştırması gereken başka bazı somut olgular ise;

a) Kemal Horzum, 29 Ocak 1985 tarihinde yurtdışına çıkarken, aynı uçağa, herhangi bir engelleme ile karşılaşması halinde kendilerine yardımcı olmak üzere hangi milletvekili binmiştir?

b) 27 Mart 1985 tarihinde, Avrupa emlak bankalarının bir toplantısı için Brüksel’de bulunan devrin Emlak Kredi Bankası Genel Müdürü Erol Kıcıman ile konuşmak üzere, Kemal Horzum karayolu ile Zürih’ten Brüksel’e giderken yanındaki milletvekili kimdir? Brüksel’de Kıcıman ile bir yardımcısı Horzum ve beraberindeki milletvekili ile ne konuşmuş ve neyi tartışmıştır?

c) Bülent Şemiler, Kemal Horzum’un Türkiye’ye İsviçre’den narkotik görevlisi polisler tarafından getirildiğini, polislerin kimliklerini Merkez Bankası Başkanı Rüştü Saraçoğlu ile birlikte gözleri ile gördüklerini söylemektedirler.

Bu olayın basına da yansımış görünmesine karşın, Kemal Horzum İsviçre’de neden tutuklandığı, uyuşturucu konusunda İsviçre polisinde bir belge olup olmadığı konusunda, Adalet Bakanlığı hareketsiz kaldığından hiçbir işlem yapılmamıştır. Oysa, Horzum’un uyuşturucu konusunda da yargılanması için, Bülent Şemiler ve Rüştü Saraçoğlu, Türkiye’de girişimde bulunacaklarını İsviçre makamlarına söylediklerini beyan etmişlerdir. Olayın bu boyutu TBMM’de ortaya çıkarılmalıdır.

3. Kemal Horzum’un yurtdışına kaçtıktan sonra BC Havayolları için teşvik belgesi alabilmesi, bu konuda daha önce de Hortaş’a o tarihte DPT Yabancı Dairesi Başkanlığı tarafından geniş teşvik olanaklarının sağlanmış bulunması titizlikle araştırılması gereken kuşkulu olaylardır.

4. Horzum olayının takibinde görünüşte son derece ciddi, ancak dağınık ve sonuç vermeyen bir çaba içinde bulunduğu izlenimini veren Bülent Şemiler’in genel müdürlük yaptığı bankaları iyi yönetemediği bilinmektedir.

Kâğıt üzerinde bazı arsa alım-satımları sayesinde kâra geçirilmiş gibi gösterilen bankanın genel müdürlüğünden istifa etmiş olmasına karşın, Şemiler’in 10 Ocak 1989 gününe kadar bilançoyu düzenlemek için görevde kalması ve icraatta bulunması bu konudaki iddiaları güçlendirmektedir. Nitekim, istifadan sonra banka gayrimenkullerinin satıldığı haberleri basında yer almaya başlamıştır.

Bütün bu arsa alım-satımları ile ilgili olarak kime ne çıkar sağlandığı, neyin hangi amaçla yapıldığı, kimlerin nereden nasıl komisyon aldığı konularındaki iddiaları bankalar yeminli murakıplarının dahi çözmesi olanaksızdır.

5. Bankayı dolandıran Horzum’un mevcut mal varlığı üzerine ne eski yöneticilerin, ne de Bülent Şemiler’in herhangi bir tedbir kararı koydurmamaları da kuşkuları artırıcı bir olgu olarak önümüzdedir.”

18-

“Kemal Horzum, Ahmet Turgut ve ilişkili bulundukları kişiler hakkında muhtelif kaynaklardan intikal eden istihbari bilgilerle, kendisine yakın bazı şahıslar tarafından intikal ettirilen ihbar mahiyetindeki diğer bilgiler, müteakip maddelerde sunulmuştur. Kemal Horzum, Ali ve Şevkiye oğlu, Dinar 1949 doğumludur. DESAN İthalat İhracat, HORTAŞ Maden ve Maden Ürünleri Sanayi Ticaret A.Ş., Üçbirlik Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaret Limited, Ümit Demir Sac Profil Ticaret, ÜNİMTAŞ Uluslararası Nakliyat ve Ticaret şirketlerinin sahibidir. 1983 yılında Karabük Demir Çelik tesislerinde meydana gelen bir arıza, Kemal Horzum tarafından tertiplenmiştir. Bu sebepten dolayı, Karabük Demir Çelik tesislerinde üretim durduğundan, ihtiyaç Kemal Horzum tarafından karşılanmış, adı geçen bu şekilde haksız kazanç elde etmiştir...

Kemal Horzum’un Ankara’da, çeşitli kesimlerde tanıdığı bulunmaktadır. Adı geçeni yurtdışından gelişlerinde, İstanbul’da Emniyet Müdürü Nihat Camada, Ankara’da ise Tahsin Gürdal karşılamaktadır. Kemal Horzum, Tahsin Gürdal’ın çocuklarının kirvesidir. Kemal Horzum Merkez Mali Şube Müdürü olan Tahsin Gürdal vasıtasıyla kaçakçılıkla ilgili birçok bilgiye sahip olmaktadır. Tahsin Gürdal, her gün mesai bitiminde Kemal Horzum’un yazıhanesine gitmektedir. Ankara Emniyet Müdür Yardımcısı Ali Akan, Ankara İkinci Şube Müdürü Azmi Derin, Ankara Emniyet Müdür Yardımcısı Necmettin Dede ve Ankara Emniyet Müdürü Ünal Erkan’ın da, Kemal Horzum ve Kürt Ahmet lakabıyla tanınan Ahmet Turgut ile yakın ilişkileri vardır. Kemal Horzum, Ankara Emniyet Müdürü Ünal Erkan’ı İstanbul Emniyet müdürü yapmak için teşebbüslerde bulunmaktadır. Kemal Horzum, bazı Emniyet görevlilerinin masraflarını karşılamaktadır. Kemal Horzum’un, Ankara’nın tanınmış kabadayılarından Kürt Ahmet’le yakın işbirliği ve ortaklığı mevcuttur. 12 Eylül 1980 öncesi parlamenterlerin gittiği ve kumarhane olarak işletilen Kürt Ahmet’e ait Tandoğan’daki ev, bilahare, bir süre Kemal Horzum tarafından kullanılmış, Kemal Horzum burada önemli görüşmelerini yapmış, daha sonra da bu ev Ahmet Turgut tarafından Ankara Video Acentalığı (AVA) olarak kullanılmaya başlanmıştır. Keza, başlangıçta AVA’nın merkezi olan Gaziosmanpaşa’daki Mavi Ev de, MDP merkezi olarak mezkûr şahıslar tarafından verilmiştir. Ankara’nın tanınmış kabadayılarından Haydar Koç da, bir aralık Kemal Horzum, Yusuf Koç ve Kürt Ahmet’le birlikte çalışmıştır. 1983 yılında Haydar Koç ile Kemal Horzum arasında, bir alacak yüzünden ihtilaf çıkmıştır. Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcıları Nusret Demiral ve Tahir Demirel, Kemal Horzum ve Kürt Ahmet’e yakın kişilerdir. Nusret Demiral, Kemal Horzum ve Kürt Ahmet’in adının karıştığı davaları bizzat alarak, Kemal Horzum ve Kürt Ahmet’in lehine sonuçlandırmıştır.”

19-

“1615 sayılı Gümrük Kanunu’nun 118. maddesi uyarınca geçici olarak Türkiye’ye ithal ettiği demirleri süresi içinde yurtdışına çıkarmayıp Türkiye’de başkalarına devreden ve bu nedenle hakkında 1918 sayılı Kanuna göre soruşturma sürdürülmekte olan Feyyaz Aker’le ilgili tahkikatta ismi geçen Halil oğlu, Şevkiye’den doğma, 949 D.lu, Ankara Cinnah Caddesi 57/1-6 numarada oturan ve Karanfil sokak 78/1’de konfeksiyon üzerine ihracat ve tır taşımacılığı işlerini yapmakta olan Kemal Horzum isimli kişinin olayla ilgili ifadesi alınıp serbest bırakıldığına dair iş bu belge kendisine düzenlenip verildi.”

20-

“Komisyonumuz, Meclis Araştırması önergesinde ve gerekçesinde ileri sürülen iddiaları üç ana bölümde toplamıştır. Gerekçedeki sıralamada konular birbiri içersine girdiğinden konuların takdim ve tehiri dikkate alınmamış, aşağıdaki sıraya göre incelenmiştir. Önce ileri sürülen iddia ve ithamlar tespit edilmiş, daha sonra da yapılan araştırma ve sonuçları açıklanmıştır.

1. Kaya Erdem hakkında ileri sürülen iddialar

2. Bülent Şemiler hakkında ileri sürülen iddialar

3. Kemal Horzum hakkında ileri sürülen iddialar

I) Kaya Erdem Hakkında İleri Sürülen İddialar:

Bu iddialar üç grupta toplanıp değerlendirilmiştir:

1- Basında yer alan iddialar,

2- Meclis Araştırması Önergesi’nde ileri sürülen iddialar,

3- Emlak Bankası eski Genel Müdürü Bülent Şemiler tarafından ortaya atılan iddialar.

1- Basında yer alan iddialar:

Önce Sabah gazetesi 11 Aralık 1988 tarihinde, ‘Bakan kardeşine Horzum’dan çek’ başlığı ile, ‘Horzum davasında önemli bir gelişme daha, Kemal Horzum’un bir bakanın kardeşine önemli tutarlarda iki ayrı çek verdiği öne sürüldü’ şeklindeki bir haber ile, itham edilenin kim olduğu tespit edilemeyen bazı iddiaları kamuoyunda ileri sürdü.

Sonra, Hürriyet gazetesi, 12 Aralık 1988 tarihinde, ‘Horzum olayında şok yaratacak yeni iddialar ortaya atıldı’ başlığı ile verdiği haberde, Kaya Erdem’e benzeyen bir (resim) suliet basarak, ‘kabinenin en kıdemli bakanı (yanda) ile Emlak Bankası’nın eski üst düzey yöneticilerinden birinin Horzum ile ortak olan kardeşinin iki İsviçre bankasında gizli hesap açtırdıkları öne sürüldü’ şeklinde kim olduğu açıkça belli olan bir bakanı itham etti.

2- Meclis Araştırma Önergesi’nde öne sürülen iddialar:

Önergenin takdim tezkeresinde kısaca, ‘en son Erdem-Şemiler-Horzum olayı ile ayyuka çıkan sorulardaki gerçeklerin bulunmasına ve artık devletin yıpratılmasının önlenmesi’ne değinildikten sonra, gerekçe bölümünde de, ‘Erdem-Şemiler-Horzum ilişkisi ülkemizdeki yasadışı olayların bir odak noktası haline gelmiştir’ denilmektedir. Araştırma önergesinin öngörüşmesi yapılırken Fikri Sağlar, Bülent Şemiler tarafından yaptırılan bir araştırmanın sonucunda, Kaya Erdem için verilen bir rapordan bahsetmekte ve raporun bir bölümünden pasajlar okuyarak aşağıdaki iddiaları ileri sürmektedir.

‘Yapılanlar:

Emlak Bankası eski Genel Müdürü Erol Kıcıman’ın yeğeni Gülay Kıcıman’a ait olduğu belirlenen firma ile bunun açık adresi ve bu firmaya ait banka hesap numaraları ekte sunulmuştur.

a) Bu hesap numaralarıyla ilgili bankalar araştırıldığında, Sayın Kaya Erdem ailesinden (ABD’de bulunan kızı olduğu belirtiliyor) verilen çek karşılığı ortaya çıkacaktır. Yine bu hesapların biri özellikle Grindlays Bank Cenevre Şubesinin 2222 hesap numarası irdelendiğinde, bu kez de Kemal Horzum’un ayrıca Günay Kıcıman’a yaptığı ödeme de ortaya çıkacaktır.’

3- Emlak Bankası eski Genel Müdürü Bülent Şemiler tarafından ortaya atılan iddialar:

Bülent Şemiler verdiği dilekçede komisyonumuzun kuruluş şekline itiraz etmektedir. Önergede Kaya Erdem adının bulunmasına karşın, önerge başlığında zikredilmemiş olması nedeni araştırılmıştır.

Bülent Şemiler komisyonumuza verdiği ifadede ise; ‘bu arada ... bankaya, Kaya Erdem ve kardeşi Turgut Erdem’in Horzum olayı ile ilişkilerini içeren ihbarlar geldi. Hatta Sayın Kaya Erdem’in Horzum raporlarını tahrif ettiği, önemli konumdaki bazı bürokratlar tarafından iddia edildi. Bu iddialardan bazıları, biliyorsunuz, biri Hazine murakıbı, biri eski bir yargıtay üyesi dört değişik yerden. Sayın Özal’ın bilgisi dahilinde bu iddiaların doğru olup olmadığı, iddiaların Horzum ile ilgili banka konumu açısından gizli olarak standart prosedür gereği kanunların verdiği görev ve yetki çerçevesinde araştırmaya başlandı.’

II) Emlak Bankası eski Genel Müdürü Bülent Şemiler Hakkında İleri Sürülen iddialar:

Bu iddialar, araştırma önergesinin gerekçe kısmında aşağıdaki gibi yer almaktadır. ‘Horzum olayının takibinde görünüşte son derece ciddi, ancak dağınık ve sonuç vermeyen bir çaba içersinde bulunduğu izlenimini veren Bülent Şemiler’in genel müdürlük yaptığı bankaları iyi yönetemediği, kâğıt üzerinde bazı arsa alım-satımları sayesinde kâra geçirilmiş gibi gösterilen bankanın genel müdürlüğünden istifa etmiş olmasına karşın Şemiler’in 10 Ocak 1989 gününe kadar bilançoyu düzenlemek için görevde kalması ve icraatta bulunması bu konudaki iddiaları güçlendirmektedir. Nitekim, istifadan sonra banka gayrimenkullerinin satıldığı haberleri basında yer almaya başlamıştır.

Bütün bu arsa alım-satımları ile ilgili olarak kime ne çıkar sağlandığı, neyin hangi amaçla yapıldığı, kimlerin nereden nasıl komisyon aldığı konularındaki iddiaları bankalar yeminli murakıplarının dahi çözmesi olanaksızdır.

Bankayı dolandıran Horzum’un mevcut mal varlığı üzerine ne eski yöneticiler, ne de Bülent Şemiler herhangi bir tedbir kararı koydurmamaları da kuşkuları artırıcı bir olgu olarak önümüzdedir.

III) Kemal Horzum Hakkında İleri Sürülen İddialar:

1- Araştırma önergesinin gerekçe kısmında Kemal Horzum hakkında ileri sürülen iddialar aşağıdaki şekilde sıralanmaktadır.

A) Kemal Horzum’la ilgili bilgiler devletin en üst yetkililerinin elinde var iken, Horzum’un türlü işlerine devam etmesi ilginçtir.

a) Kemal Horzum’un adı ilk olarak ihraç amacıyla ithal edildiği halde ihraç edilmeyen 122 milyar liralık bir demir-çelik vurgununa karışmıştır. Bu konuda, MİT ve gümrük müfettişleri tarafından raporlar da düzenlenmiştir.

b) Kemal Horzum en önemli sermaye birikimini bir bankerlik kuruluşu olan Anadolu Finansman’ın 1 milyar lirası ile yaptığı söylenmektedir. Bu konunun Ticaret Sicili Gazetesi’nde açık olarak yer almasına karşın, daha sonra bankerlerin tasfiyesi sırasında, ilgili banker tasfiye kuruluşunun Anadolu Finansman’a para yatıran halka paralarını ödemek için Kemal Horzum’un üzerine gitmesi fiilen engellenmiştir.

c) Kemal Horzum’un 1980’li yılların başından itibaren bürokrasi, hükümet ve mafya ile ciddi ilişkiler kurduğunun bilindiği iddiaları, demokratik açılımın ve ekonomik tercihlerde Özal hükümetine olan etkileri, yasadışı usulsüz ve haksız kazançların paylaşılması yolları ya da kavgaları, açıklanması gereken önemli konulardır.

B) TBMM’nin araştırması gereken başka bazı somut olgular ise;

a) Kemal Horzum, 29 Ocak 1985 tarihinde yurtdışına çıkarken, aynı uçağa herhangi bir engelleme ile karşılaşması halinde kendisine yardımcı olmak üzere hangi milletvekili binmiştir?

b) 27 Mart 1985 tarihinde, Avrupa Emlak Bankalarının bir toplantısı için Brüksel’de bulunan devrin Emlak Kredi Bankası Genel Müdürü Erol Kıcıman ile konuşmak üzere, Kemal Horzum karayolu ile Zürih’ten Brüksel’e giderken yanındaki milletvekili kimdir? Brüksel’de Kıcıman ile bir yardımcısı Horzum ve beraberindeki milletvekili ile ne konuşmuş ve neyi tartışmıştır?

c) Bülent Şemiler, Kemal Horzum’un Türkiye’ye İsviçre’den narkotik görevlisi polisler tarafından getirildiğini, polislerin kimliklerini Merkez Bankası Başkanı Rüştü Saraçoğlu ile birlikte gözleri ile gördüklerini söylemektedirler.

Bu olayın basına da yansımış görünmesine karşın, Kemal Horzum İsviçre’de neden tutuklandığı, uyuşturucu konusunda İsviçre polisinde bir belge olup olmadığı konusunda, Adalet Bakanlığı hareketsiz kaldığından hiçbir işlem yapılmamıştır. Oysa, Horzum’un uyuşturucu konusunda da yargılanması için Bülent Şemiler ve Rüştü Saraçoğlu Türkiye’de girişimde bulunacaklarını İsviçre makamlarına söylediklerini beyan etmişlerdir. Olayın bu boyutu TBMM’de ortaya çıkarılmalıdır.

C) Kemal Horzum’un yurtdışına kaçtıktan sonra BC Havayolları için teşvik belgesi alabilmesi, bu konuda daha önce de Hortaş’a o tarihte DPT Yabancı Sermaye Dairesi Başkanlığı tarafından geniş teşvik olanaklarının sağlanmış bulunması titizlikle araştırılması gereken kuşkulu olaylardır...

ARAŞTIRMA:

I) Kaya Erdem Hakkında İleri Sürülen İddialarla İlgili Araştırmalar:

Basında çıkan iddialarla ilgili olarak bilgilerine başvurulan basın mensupları komisyonumuza verdikleri ifadelerinde, Kaya Erdem hakkında ellerinde delil sayılabilecek bir belgenin olmadığı, bütün söylenenlerin ve yazılanların basın camiasında dedikodu olarak dolaştığı, kendileri Horzum davasını araştırırken bazı fısıltılar duyduklarını, bir gazeteci olarak duydukları bu fısıltılardan, iddialardan yola çıktıklarını, bunun bir gazetecilik gereği olduğunu ellerinde delil olabilecek tek belgenin, kimin tarafından nasıl yazıldığı belli olmayan, tarihsiz, isimsiz ve imzasız düz beyaz kâğıt üzerine daktilo ile yazılmış 6 sayfalık ‘yapılanlar’ başlıklı dedikodu mahiyetinde bir not olduğunu ifade etmişlerdir...

Bülent Şemiler’in de Kaya Erdem hakkında kesin bir kanaati bulunmamakta, bir dönemde itham ettiği Kaya Erdem’i, daha sonra savunmaktadır. Ancak, kesin olan Kaya Erdem’e izafe edilecek suçlaması varsa, onu da geri almış bulunmaktadır. Bu çelişkiler olayın tam bir nitelik kazanmasına engel olmaktadır.

II) Bülent Şemiler Hakkında İleri Sürülen İddialarla İlgili Yapılan Araştırmalar:

Bülent Şemiler 7.8.1986-8.1.1988 tarihleri arasında münfesih Anadolu Bankası’nda 8.1.1988- 10.1.1989 tarihleri arasında ise Anadolu Bankası ile Türkiye Emlak Kredi bankalarının birleşmesiyle oluşan Emlak Bank’ta (Konut Bank) görev yapmıştır. Her iki bankada görevi esnasında ve görevden ayrıldıktan sonra Bankalar Kanunu’na aykırı olarak Banka işlemlerini gerçek mahiyetlerine uygun düşmeyecek şekilde muhasebeleştirmek ve gerçeğe aykırı bilanço tanzim etmek ve bankaca, satın alınan bazı gayrimenkullerin çok yüksek bedellerle alındığı iddialarıyla suçlanmıştır...

Bülent Şemiler’in genel müdürlük yaptığı bankalarda, bankaların satın aldığı bazı gayrimenkullerin çok yüksek bedellerle alındığı iddialarıyla ilgili olarak komisyonumuz, geniş çaplı bir araştırma yapmış olmasına rağmen bununla yetinmemiş, konunun bir kere de Devlet Bakanlığı kanalıyla Bankalar Yeminli Murakıpları Kurulu Başkanlığı tarafından incelenmesini istemiştir. Hazırlanan rapora göre; Tercüman Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş., Mehmet Kafkaslıgil, Güneri Civaoğlu ve Arslan İçsevgi’den satın alınan İstanbul Kadıköy Küçükbakkalköy 2-4 pafta 2425 parselde kayıtlı gayrimenkulün m2’si 193.500 TL’den satın alınması; ekibimizce, banka ve bilirkişilerce yapılan değerlendirmelere göre arsanın değerinin azami 40.000 TL/m2 olarak takdir edilmesi ve Hazinenin arsayı alım tarihinden bir yıl önce m2’sini 5.349 TL’den bankaya sattığı göz önünde bulundurularak uygun bulunmamıştır. Bir başka deyişle, arsanın satın alım değeri olan 193.500 TL/m2 fahiş bulunmuştur.

Ayhan Şahenk ve Genoto A.Ş.’ye ait İstanbul, Kadıköy 4. Bölge, İçerenköy’de 1046 ve 1047 ada, 175,6,62,40,170,178 parsellerde kayıtlı Kayışdağı Karaman çiftliği namıyla maruf tarla, fabrika ve müştemilatlarının satın alınmasına esas teşkil eden 401.084 TL/m2 birim fiyatının, arsanın alım tarihindeki gerçek değerinin üstünde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Ekibimizce, Libaş İnşaat Yatırım A.Ş.’nin kredi borcunun tasfiyesi amacıyla alınan gayrimenkullerle ilgili olarak yapılan inceleme sonucunda, işleme emsal oluşturan Töbank A.Ş.’nin gayrimenkul alımında m2 birim fiyatının, aynı günlere rastlamasına rağmen 2.000 TL daha düşük düzeyde gerçekleşmesi nedeniyle sözkonusu gayrimenkullerin, değerinin üzerinde bir fiyatla satın alındığı kanaatine ulaşılmıştır.

Mustafa Süzer’den satın alınan, İstanbul Çatalca Büyükçekme ce Hoşdere Köyü 7 pafta 1694, 1696, 1997, 1700, 1701, 1922, 1928, 1936, 1938, 1940, 1942 parsellerde kayıtlı gayrimenkullerin satın alınmasında uygulanan 24.700 TL/m2 birim fiyat; bu arsaların kamulaştırılmasında uygulanan 3.390 TL/m2 birim fiyat ile karşılaştırıldığında arada büyük fark ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, ekibimiz gayrimenkullerin alımına esas teşkil eden 24.700 TL/m2 birim fiyatının tartışmalı olduğu kanaatine varmıştır. Ekibimiz, Ordo Ortadoğu Şehircilik Yatırım A.Ş.’den satın alınan İstanbul büyükçekmece Kavaklı Köyü Ada Çiftliği 819 ve 820 parselde kayıtlı gayrimenkuller için eksper tarafından belirlenen 148.500 TL/m2 şeklindeki arsa değerinin gerçek durumu yansıtmadığı, Banka Gayrimenkul Alım Komitesi’nce belirlenen 85.000 TL/m2’lik değerin daha uygun bir fiyat olduğu kanaatindedir. Ekibimizce, Et Balık Kurumundan satın alınan İstanbul Zeytinburnu Demirhane Mahallesi 85/1 pafta, 774 ada, 41 parselde kayıtlı arsanın değerini belirlemek için üç ay gibi kısa bir zaman diliminde düzenlenen ekspertiz raporları arasında yarıdan fazla değer farkı bulunması olağan bulunmamış, arsanın satın alma bedeli olan 508.000 TL/m2’nin yüksek olduğu kanaatine varılmıştır, denilmektedir.”

21-

“Kemal Horzum Hakkında İleri Sürülen İddialarla İle İlgili Yapılan Araştırmalar:

Kemal Horzum 1971 yılında İzmir’de oto komisyonculuğu ve demir ticareti ile ticari faaliyete başlamış, 1977’de Ankara’ya gelerek demir ticareti işine devam etmiştir. Bu faaliyetleri, Kemal Horzum-Desan Ticaret isimli bir firma ile yürütmeye başlamış, daha sonra da birçok şirket kurarak bu şirketler yoluyla ticari, sınai faaliyetlere yönelmiş, ithalat ve ihracat işlerine girmiş, hayali ihracat yapmış, ihraç amacıyla demir ithal etmiş, ancak ihraç etmeyerek dahili piyasada satmış, vergi rekortmeni olarak ödül almış, Türkiye Emlak Kredi Bankası ile kredi ilişkisine girmiştir.

Kemal Horzum’un kurduğu şirketlerin başlıcalarında bazı eski politikacılar ve emekli generaller yönetim kurulu üyesi olarak görev almışlardır. Bu şirketlerden araştırma önergesinde isimleri geçenler ve yönetim kurulu üyelerinin isimleri aşağıya alınmıştır.

Türkiye’de Kurulan Şirketler:

1- Hortaş Maden ve Maden Ürünleri, İthalat ve İhracat A.Ş.

Mustafa Arda (Emekli General, MİT Müsteşar yardımcısı)

Ahmet Orhan Süerdem (Emekli General)

Kemal Horzum

Tekin Doğancı

Ahmet Mahir Ablum (AP eski bakanı)

Ali İhsan Ulubahşi (AP eski milletvekili)

Cavit Erdemir (Eski bakan, halen milletvekili)

Ali Turhan Uysal

Haydar Gökçe

OKOMEX (Sermaye teyidi sırasında katılmış Kemal Horzum’a ait İsviçre’de kurulu şirket)

2- Güney Soğuk Hava Deposu

Hortaş A.Ş.

Kemal Horzum

Mustafa Arda

A. Orhan Süerdem

Ali İhsan Ulubahşi

Cavit Erdemir

Fatih Sertel

3- ACA Anadolu Kargo Havayolları A.Ş.

Uğur Reyhan (Gazeteci)

Kemal Horzum

Mustafa Arda

Ahmet Orhan Süerdem

Sabri Bolışık

4- AVA Ajans, Televizyon Haber Prodüksiyon Ticaret ve Sanayi A.Ş.

5- Ünimtaş Nakliye A.Ş.

Dışarıda Kurulan Şirketler:

1- OKOMEX SA

2- REKOM SA Cenevre

3- FİBROCA SA

4- Societe Transcontinental Oceonsa Panama”

22-

Araştırma Komisyonu’nun raporundan bölümler okumaya devam edelim:

“Maliye Bakanlığı da 28.6.1990 gün ve 61607 sayılı yazıda Horzum şirketleri ve bunlara mal temin eden şirketlerle ilgili açıklamaları göndermiştir. Buna göre;

1- Kemal Horzum’un ortağı olduğu şirketlerden Desan Tic. ve Hortaş Maden ve Maden Ürünleri İth. İhr. San. Tic. A.Ş. hakkında 14 adet rapor düzenlenmiş olup, sözkonusu firmaların 3.922.491.933 TL ihracatta vergi iadesini gereksiz yere aldıkları tespit edilmiştir.

2- Mükellefin Çankaya Vergi Dairesi’ne 36.000.000 TL muhtelif borcu bulunmaktadır. Ayrıca 431.449.304 TL gelir vergisi ve buna ilişkin olarak da 1.184.698.873 TL gecikme zammı borcu bulunmaktadır.

3- 1984 yılı incelemeleri sonucunda 449.345.315 TL gelir vergisi ile 1.348.035.845 TL kaçakçılık cezası kesilmiştir...”

23-

“Kemal Horzum’un 80’li yılların başından beri bürokrasi, hükümet ve mafya ile olan ilişkileri de araştırılmıştır.

Kemal Horzum 1980’li yılların başında ortaya çıkmış, 1981 yılından itibaren Emlak Kredi Bankası ile ticari kredi ilişkilerine başlamış ve bu ilişki normal ticari krediler, aşımlı ticari krediler ve kayıt dışı krediler olarak 1985 yılının 5’inci ayına kadar devam etmiştir. Bu konuda yapılan işlemler, teftişler ve bankanın maruz kaldığı zarar yukarıda teferruatıyla açıklanmıştır. Bu olayların 1983 yılına kadar olan bölümü konsey yönetimi dönemine, 1984-Mayıs 1985 dönemi de ANAP iktidarı dönemine rastlamaktadır.”

24-

“- Komisyonumuz araştırmalarını, kamu kişi ve kuruluşlarının ellerindeki konu ile ilgili belgelerin incelenmesi ve ilgili kişilerin vermiş olduğu bilgilerle yapmıştır. Kurum ve kuruluşların kendi gönderdiği belgelerin haricinde sorulan ve istenilen belgelerin var olmadığı cevapları karşısında diretilememiş, yerinde araştırılamamış, eldekilerle zorunlu olarak yetinilmiştir. Oysa bilgilerine başvurulan kişilerin varlığını belirttikleri rapor ve belgeler ilgililerce ‘yoktur’ diyerek kestirip atılabilmiştir. (MİT ve Başbakanlığa verildiği söylenen raporlar)...

Bir kamu görevlisi olan Bülent Şemiler, Kemal Horzum’un Türkiye’ye iade edilmesini kasıtlı olarak Adalet Bakanlığı yetkililerinin istemediğini ve uluslararası anlaşmalara uymayan yabancı dilde başvurular yapıldığı iddialarını öne sürmüştür. Burada iki önemli konu vardır:

a- Bir kamu görevlisi, diğer bir kamu organını çok rahatlıkla suçlayabilmektedir ve bu konu ile ilgili bir girişim yapmamaktadır.

b- Bir koca bakanlıkta dış ilişkileri sağlayacak lisan bilen uzman kişiler yoktur. Devletin böyle kişileri bulma gücünde ve niyetinde olmadığı gözlenmektedir.

Bir başka konu ise, bir kamu kurumu olan MİT’in adı ile yayınlanan ve kaleme alanları belli olan bir raporun içeriğidir. Çok ciddi iddialar öne sürülmesine rağmen bu iddialar öylece ortada kalmıştır. Üstelik adı geçenler görevlerinde taltif edilmişlerdir. Örneğin raporda adı geçen Ünal Erkan Edirne Valisi, Mehmet Ağar İstanbul Emniyet müdürü olmuştur. Bu ciddiyetsizlik ve sorumsuzluk göstergesidir. Şayet rapordaki iddialar doğru değilse öne sürenlere ne ceza verilmiştir? Şayet doğruysa ilgililerine ne yapılmıştır? Hangi gerekçe ile taltif edilmiştir?

Bir başka iddia, aranılan hayali ihracatçı Turan Çevik’i yakaladığını iddia eden ve basına göstereceğini bildiren İzmir Emniyet Müdürü Lütfü Tombuş, yaptığı basın toplantısında ‘şaka yaptım’ diyebilme sorumsuzluğunu gösterebilmiştir. Ve bu kişi ile ilgili hiçbir işlem yapılmamıştır...

- Siyasi olarak Bank Seandia Swiss’in 13 Mart 1983 tarihinde Türkiye’ye Emlak ve Kredi Bankası’na çektiği teleks notu ile ortaya çıkan Horzum olayının kimin-kimlerin korumasıyla (himayesi) uzun süre gizlenebildiği sorusu yanıtsız kalmıştır.

Horzum’un dolandırıcılık yaptığına ilişkin bankaya tam 158 kez uyarı yazısı geldiği ve bunun araştırılmadığı savının salt parasal yanı olmadığı ortadayken, bu konunun muhatabı olarak Kemal Horzum ve birkaç banka yöneticisinin gösterilmesi anlamlıdır. Bu bağlamda, bankanın ilk genel müdürü Cemal Kulu’nun bankacılık sektörü hiyerarşisi içinde yaptığı başvuru (ilgili bakana) nerededir, niçin ortaya çıkarılmamıştır?

- Dönemin Cumhurbaşkanı Evren’in Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu’nu niçin devreye sokmadığı olayın en karanlık noktasıdır.

- Dönemin Başbakanı Turgut Özal’ın talimatıyla Bülent Şemiler ve üst düzeyde iki devlet yetkilisinin İsviçre’de yaptığı incelemeyle ilgili rapor ortada yoktur. Soruşturmaya ışık tutacak bulguları taşıyan bu raporun içeriği niçin saklanıyor? T. Özal’ın ifade vermemesinin nedeni nedir?

- Şemiler’in ‘Problem adli açıdan çözülmeden kapatılmıştır’ savı ile ‘Bir başbakan yardımcısı ile (Erdem) bir başbakan başdanışmanı ve genel müdür (kendisi) devletin ve hükümetin güvenliğini ilgilendiren bir konuda hiç araştırma yapılmadan istifa ettirilmiştir’ savı bile tek başına soruşturmanın yenilenmesi gerekçesi olabilir.

- Konunun siyaseten örtülme isteğinin (suçunun) kanıtı yine Şemiler’in ‘belgeler İsviçre’ye benimle birlikte gelen resmî kişilere verildi’ yanıtındadır. Sayın Özal’ın ısrarla kaçması olayın bir sis perdesi ile örtülmesine neden olmaktadır.

- ‘Ticaret Sicili’ne kayıtlı olanlar’, ‘kefil olanlar’ ve ‘herhangi bir belgeli ortaklığı olmayan ancak Kemal Horzum’u çok seven, O’nu kurtarmaya çalışan milletvekilleri ve bakanların varlığı iddiaları kişi beyanlarında asılsız olduğu ortaya çıkmış gibi görünmektedir. Bülent Şemiler’in istifası sonrası yazılan bildiri ve Şemiler’in sunulan araştırma notlarının yazılmasında Sırrı Çağlar’ın büyük payı olduğu kanısı güçlüdür. Ancak kişinin ifadelerinde, ‘yazmadığı’ ama ‘içeriğine imza koyabileceğini’ söylemesi bu konunun da derinlemesine araştırılması, siyasilere rastgele çamur atılmasını önleme açısından önem taşıdığı düşüncesindeyiz.

- Bülent Şemiler’in bir banka genel müdürü olarak Başbakan Özal’ın suikast olayını incelemesi, ‘bu konuda bildiklerini söylememesi (komisyonda bu konuda konuşmak istemediğini açıklaması) ciddi bir olaydır. Kartal Demirağ’ın yargılanması sürecinde yaşamsal nitelikteki bu bilgilerin DGM’nin değerlendirmesinden kaçırılmasını anlamak mümkün değildir. Komisyonun en azından DGM’ye duyuruda bulunma, geniş yorumuyla düşünüldüğünde TCK 235’inci maddesi uyarınca tavır alması gerekmektedir. Komisyonun dinlediği alanlarında uzman tanıkların gerek Emlak Kredi Bankası dolandırılması, gerek Özal’a suikast girişimi soruşturmalarının ‘adli makamların elinden alındığı’ iddiaları çok ciddi, çok boyutlu sonuçların ortaya çıkmasının engellendiği, engellenmek istendiği biçiminde düşünülmelidir.

- Komisyonda dinlenen tanıkların sık sık ‘uyuşturucu silah ve kara para aklama girişimlerine’ değinmelerine karşın; bu savlar tutanaklarda kalmıştır. Örneğin BC Havayolları ile ilgili ihracat kayıtları, banka ve gümrük belgeleri yeterince incelenmemiştir. Afyon Sandıklı’da kontrgerilla iddiaları, bu bulguların sonucu bazı güçlerin bu araştırmayı durdurma girişimleri başlı başına bir araştırma konusu olmalıdır.

- Dolandırıcılığa konu olan milyarlarca liranın nereye gittiğinin bulunamaması da dikkat çekici bir olaydır. İrangate olayı, ABD Kongre raporları ve İsviçre Adalet Bakanı Koop ile ilgili İsviçre Meclis Araştırma raporları komisyonumuzca elde edilememiş, dolayısıyla bağlantılar araştırılamamıştır.

- Gerek Bülent Şemiler’in gerekse onun adına çalışan uzmanların Kemal Horzum olayından DYP lideri Süleyman Demirel’in yeğeni Yahya Demirel’i çıkarmaları, T. Özal’ın ‘Şekerbank olayıyla da siz ilgilenin’ talimatı vermesi, akla ünlü MİT raporunu getirmektedir. Özal ve çevresinin Banker Bako olayıyla seçim kazanma, karşıtlarını yıpratma anlayışını Horzum olayında da duyumsatmaktadır. Nitekim, Sayın Kaya Erdem ile görüşmemizde durup dururken böyle bir konuyla ilgilendirilmesinin asıl nedeninin siyasi gelişmelerde alacağı yerlerin engellenmesi düşüncesinin ağırlaştığıdır. Kaldı ki Hasan Celal Güzel-Hande olayı, Abdülbaki Albayrak olayları hafızalarda kuşku ile kalan örneklerdir.

- K. Horzum ifadelerinde birkaç kez, ‘öldürülmekten korktuğunu’ söylemiştir. K. Horzum ve avukatı Uğur Alacakaptan, Ahmet Özal’ın ve daha sonra Bülent Şemiler’e rüşvet verilmesine ilişkin bilgi ve belgeleri getireceğini söylemiştir. Bu belgelere hukuk sistemi içinde ulaşamamak düşünülemez. K. Horzum’un İngiltere’de oturan bir şahıs aracılığı ile B. Şemiler adına 5 milyon dolar istendiği iddiasını belgeye döktüğünü söylemesine karşın bu belgeleri komisyona getirmemesi kuşku vericidir.

- BC Havayolları şirketinin K. Horzum’un Emlak Kredi Bankası’na olan borçlarına kefil olması, ‘İranla yapılacak transit taşımacılıktan elde edilecek gelirle borcun ödeneceğini taahhüt etmesiyle’ ilgili belge boşluktadır. Hangi mal götürülmüş ve ne getirilmiştir? Bu sorunun yanıtı şu anda yoktur. Kaldı ki BC-ACA şirketinin ihracat gelirleri K. Horzum’un aktifleri arasında görülmektedir.

- K. Horzum’un İsviçre’de kaldığı üç yıl içinde yapmış olduğu her türlü faaliyet devletlerarası anlaşmalar çerçevesinde mutlaka araştırılmalıdır.

- Ankara DGM Başsavcısı Nusret Demiral-K. Horzum ilişkisi açıklanamamaktadır. Bir çıkar ilişkisi olmamakla birlikte, örneğin demir kaçakçılığı olayının asıl faili K. Horzum olmasına rağmen, fer’i faillerine dava açılmıştır. K. Horzum için dava açılmamıştır. K. Horzum’u kim, hangi kurum ve kuruluş korumaktadır? N. Demiral’ın bu ilişki içinde yeri nedir?

Bu durumun sadece Nusret Demiral’ın bilgisine başvurularak değil, ciddi bir uzman ya da bu konuda faaliyet gösteren devlet kurumları ile işbirliği ile araştırmak mümkün olacaktır. Ancak bu kişi ve kuruluşların her türlü baskıdan uzak, kamu yararına, sadece kamu için var oldukları içtenliği, dürüstlüğü ve görev bilinci ile çalışmaları gerekmektedir.

- Kemal Horzum ve Bülent Şemiler, komisyonumuza gelerek verdikleri ifadelerde çeşitli çelişkiler vardır. Bu çelişkiler gerçeklerin açıklanmasını engellemiştir. Gizlemiştir. Bu ifade tutanaklarının doğrudan yetkili kamu kurumlarınca tekrar incelenmesi gerektiğine inanmaktayız.”

Faili Belli Olan Cinayetlerin Meçhul Kılınışı

TBMM komisyon kurmaya oldukça meraklı. Bu meraka birçok neden kaynaklık etmektedir. Ama yaşanan tarihsel süreç de bir gerçeği gözler önüne sermiştir. Bunca komisyon kurulup, bunca dosya bu komisyonlara havale edilirken bir başka sonuca ulaşılmak istenmektedir. Bu sonuç, “Dostlar alışverişte görsün”dür. Eğer böyle olmasaydı, komisyonlara havale edilen dosyalar hakkında gerekenler yapılır, komisyonlardan hiç değilse soruşturmanın ön açıcısı olması beklenirdi. Ama bu beklenti olmanın ötesine geçemedi.

Süreç şöyle işletildi; Meclis araştırma komisyonları kuruldu, kamuoyu bir beklenti içerisine sokuldu, dönem dönem komisyon başkan ya da sözcüleri kamuoyunu ‘bilgilendirdi’. Sonuçta imam bildiğini okudu. Komisyonlara raporlar hazırlatıldı. Ardından komisyonlar, “Görevini yerine getirmenin dayanılmaz hafifliği” ile huzura erdiler! Aslında işleme konmayan ve rafa kaldırılan komisyon raporlarında sistemin gizlenen yüzü satır aralarında gözükmekte. Devletin içersindeki gizli organizasyonlar, yasadışı örgütlenmeler Meclis’in tutanaklarında bulunmakta. Ama TBMM’den çok daha üstün olan bu güç, komisyon raporlarını kendisini zora sokmadan örtbas etmesini de çok iyi bilmekte.

Şimdi devletin içindeki yasadışı örgütlenmeyi, kontrgerillayı ve icraatlarını, TBMM Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporunu inceleyerek öğrenelim. TBMM Genel Kurulu’nun 9 Şubat 1993 tarihindeki oturumunda verilen bir önerge ile, ‘Ülkemizin çeşitli yerlerinde işlenmiş faili meçhul cinayetler konusunda Meclis Araştırma Komisyonu’ kurulması kararlaştırılır. Kendisine verilen süreyi 5 kez uzatan komisyon, çalışmalarını 20 ay sürdürerek raporunu hazırlar. 14 Ekim 1994 tarihinde imzaya açılan rapor komisyon üyeleri tarafından bir türlü imzalanmaz ve seçim dönemine kadar rapor Meclis’e sevk edilmez. Seçimle birlikte bu rapor da diğer komisyon raporları gibi rafa kaldırılır.

Faili meçhul cinayetlerde öldürülenlerin sayısı onbeş bine yakındır. Bunlardan hemen hemen hiçbirinin faili bugüne kadar bulunamamıştır. Bir tek bu yönü bile faili meçhul cinayetlerde derin devletin rolünü ortaya koymaktadır. Bu cinayetlerin büyük bir kısmı Güneydoğu’da işlenmiştir. Muhalif olan Kürtler birer birer infaz edilmiştir. Güneydoğu’nun ötesinde batıda ve büyük şehirlerde işlenen cinayetler de azımsanmayacak sayıdadır. Susurluk Komisyonu’na ifade veren Astsubay Hüseyin Oğuz, faili meçhul cinayetlerdeki örgütlü gücü şu sözlerle özetliyordu: ‘İstihbarat timleri akşamdan listeyi verirdi, listedekiler sabah infaz timleri tarafından öldürülürlerdi.’

Susurluk tartışmalarıyla birlikte derin devletin, gizli örgütlerinin, kontrgerillanın varlığı ve birçok yasadışı eylemlerdeki rolü biraz daha net olarak ortaya çıkmıştı. Ama Susurluk’tan yıllar önce yazılan Meclis Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporunda da kontrgerillayı bulmak mümkün.

Daha önce ele aldığımız Meclis raporları daha çok sistemin gizli organizasyonlarının askeri operasyonlar dışında, ekonomideki yasadışılığı ile kaçakçılık ve kara para aklamadaki rolünü sergilemekteydi. Bundan sonra ele alacağımız Meclis raporları ise kontrgerillanın askeri operasyonları ve imha politikalarını gözler önüne seren içerikte. Birçok noktada bu faaliyetler arasında iç içe geçmişlik yaşanmakta. Bu da gayet doğal. Sistemin göstermek istediğinin tam aksine –çoğu zaman bu görüntüye bile ihtiyaç duymuyor– varlığını devam ettirebilmek için yasadışı her türlü yol ve yöntemi mübah sayınca, ne zaman neyin yapıldığının fazla bir anlamı kalmıyor.

Sistemin varlığını sürdürebilmesi esas amaç olunca, ekonomiden siyasete kadar yasadışılık olağan işleyiş durumuna geliyor. Bu yasadışı işleyişi sağlayacak yasadışı örgütlenmeler de ‘devlet için’ görev yapmaya başlıyor. Bazen uyuşturucu kaçakçılığı yapılıyor, bazen kara para aklanıyor, bazen de bir muhalifin beynine kurşun sıkılıyor. Şimdi yine Meclis belgelerine dönelim ve Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporundan bu karanlık organizasyonu ve faaliyetlerini bulmaya çalışalım.

Meclis’e verilen “Araştırma Önergesi”nin altında DYP Grup Başkanvekili Güneş Müftüoğlu, ANAP Grup Başkanvekili Mustafa Kalemli, SHP Grup Başkanvekili Aydın Güven Gürkan, RP Grup Başkanvekili Şevket Kazan ve CHP Grup Başkanvekili Uluç Gürkan’ın imzaları bulunmaktadır. Sözümona Meclis’teki tüm partiler elbirliği içersinde faili meçhul cinayetlerin araştırılmasını istemektedirler. Ama kazın ayağının öyle olmadığı komisyon çalışmalarını ilerlettikten sonra ortaya çıkmaya başlar. Komisyon, çalışmalarını bitirdikten sonra üyelerinden bile rapora imza atacak adam bulmakta zorlanmıştır. İmza atanların ise Meclis çatısı altındaki son seneleri olmuştur. Çünkü imza atanlar sonraki seçimlerde partilerinden aday bile gösterilmemişlerdir. Yani Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nda yaptıkları görev bir yanıyla siyasi hayatlarını bitiren bir görev de olmuştur.

Komisyon üyeleri raporlarında havanda su dövdüklerini zaten kabullenmektelerdi. Raporun hemen girişinde yer alan satırlar Meclis araştırma komisyonlarının yetki ve işlevlerinin herhangi bir olayı aydınlatmaya yetmeyeceğinin açık itiraflarıydı.

Şöyle yazıyordu raporda: ‘Meclis Araştırma Komisyonu, içtüzüğün 103. maddesine göre sınırlı yerlerden bilgi isteme ve inceleme yapma yetkisine sahiptir. Bu maddede sayılmayan kurumlardan örneğin; Silahlı Kuvvetler’den bilgi isteme yetkisi bulunmamaktadır...

Meclis araştırma komisyonlarının görevleriyle ilgili olarak 3. şahısları komisyona bilgi vermeyi zorlayıcı veya komisyona zorla getirerek bilgi vermelerini zorlayıcı bir yetkileri bulunmamaktadır. 3. şahıslar sadece iyi niyet kuralları çerçevesi içersinde komisyona istedikleri takdirde bilgi verirler veya komisyonun davetine icab ederler. Bu durum komisyonun çalışmasını zaafa uğratmakta ve komisyonu bir noktadan sonra işlevsiz hale getirmektedir...

Millet Meclisi içtüzüğünün 103. maddesinin son fıkrası devlet sırlarının, Meclis araştırması kapsamı dışında kalacağını belirtmiş bulunmaktadır. Böyle olunca devlet sırrı sayılan bir konuda Meclis araştırması istenemeyecektir. Devlet sırrına ait kesin sınırlar bulunmamasına rağmen, bu konuyu Meclis araştırmasının kapsamı dışında bırakmak, özellikle siyasal araştırmanın etkinliğinin önemli ölçüde yitirilmesi sonucunu doğuracaktır...

Parlamenter sistemde, hükümetin yasama organı karşısında sorumlu olması ve yasama organının birtakım denetim araçlarına sahip bulunması gerekirken, kaypak bir kavram olan devlet sırrı, araştırma kapsamının dışında bırakılmakta ve parlamento denetiminin işlemesi durdurulmuş olmaktadır...

İçtüzüğe göre hangi kurumlardan bilgi istenebileceği ismen sayılarak sınırlandırıldığından ve Türk Silahlı Kuvvetleri burada belirtilmediğinden, Meclis araştırma komisyonlarının Silahlı Kuvvetler’den bilgi istemek ve buralarda inceleme yapmak yetkisi bulunmamaktadır. Bu da Silahlı Kuvvetler’in görev alanını ve faaliyetlerini, görevinden dolayı incelemek zorunda kalan Meclis araştırma komisyonlarının görevlerini yapamaz hale getirmekte, bu komisyonların görevleri Silahlı Kuvvetler’in iyi niyetine bağlı olmaktadır...

Millet Meclisi içtüzüğünün 103. maddesinin son fıkrası, devlet sırlarının yanı sıra, ticari sırları da Meclis araştırmasının kapsamı dışında bırakmıştır. Böyle olunca, ticari sırrın söz konusu olduğu hallerde Meclis araştırması istenemeyecektir.

Ticari sır kavramı da tıpkı devlet sırrı gibi belirgin değildir. Ticari işletmenin çalışma biçimine, ürettiği mal veya hizmete ve gelişimine ilişkin ve başkalarından saklı kalmasını istediği, kanuna ve kamu düzenine aykırı olmayan her şey, ticari sır kavramı içersine girebilir. Ancak ticari sır kavramı bu genişlikte kabul edilirse, Meclis araştırmasının kapsamı da o kadar daraltılmış olur.’

Komisyon daha raporunu yazmaya başlarken hiçbir araştırma yetki ve olanağının olmadığını tespit etmektedir. Komisyonların dolayısıyla da Meclis’in ve milletvekillerinin hiçbir şey araştıramama yetkileri üstelik yönetmeliklerle düzenlenmiştir. Meclis içtüzüğü şunu şunu araştıramazsın, şunlara soru soramazsın, şuralar senin yetkinin dışında diyerek komisyonlara hiçbir şey yapmama yetkisi tanımıştır. İçtüzüğün ilgili maddeleri Meclis’in ve araştırma komisyonlarının bir hiç olmadan öte gidemeyeceğini altını çize çize belirtmektedir. İçtüzüğün önemle belirttiği, araştırması yasak olan iki konu da oldukça çarpıcı. Devlet sırrı ve ticari sırlar araştırılamazlar. Devletin ve patronların dokunulmazlıklarının ilanından başka bir şey değildir içtüzükte yazanlar. Devletin ve patronların her istediklerini yapmaya yetkileri vardır. Ancak bunlar araştırılamaz, soru sorulamaz çünkü bunlar sırdır, devlet sırrı ve ticari sır. Bu madde bile devlet ve patron bütünleşmesinin, ülkeyi kimlerin yönettiklerinin açık bir izahıdır. Bir de Silahlı Kuvvetler var elbette. İçtüzük Silahlı Kuvvetler’i de dokunulmazlık kapsamı içersine almayı unutmamış. Meclis neleri araştırabilecek peki? Devletin icraatlarının dışında –her istediği icraatına devlet sırrı diyebilir– patronların ve holdinglerin nasıl ve hangi yollardan para kazandıkları dışında, Silahlı Kuvvetler’in ne yaptığının ve görev alanının dışında kalan her şeyi araştırabilecektir ‘milletin temsilcisi ve demokrasinin abidesi’ TBMM. Ne mi kalıyor? Tabii ki koca bir hiç. Zaman zaman demokrasicilik oynamak için kurulan komisyonlara ise kimse ifade vermemekte, istenilen belge ve bilgilerin dişe dokunur olanları ulaştırılmamakta, birkaç ay oyalanan komisyon da sonunda zamanını doldurmakta ve hazırlanan raporlar da tozlu raflara kaldırılmaktadır.

Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu daha raporunu yazmaya başlamadan yaptığı işin anlamsızlığını “idrak etmeye” başlamıştır. Bir yere varamayacağı daha baştan bellidir. Bu arada yargının da araştırmalarına nasıl engel olduğunu ve sonucu etkileyeceğini şikâyet etmekten de geri durmamaktadır. İki önemli faili meçhul cinayetle, Muammer Aksoy ve Bahriye Üçok cinayetleriyle ilgili olarak ellerindeki tahkikat evrakları istenmiş, ama DGM savcıları bu isteğe kulak tıkamış, evrakları göndermemiştir. Komisyon raporunda DGM savcılığı tarafından görev yapmalarının bilerek engellendiğini söylemektedir.²⁵

Bir tek DGM’dekiler mi komisyonun çalışmalarına engel olmaktadır? Hayır, sonuç alınmaması için çaba sarf edenler her yerdedir: “Maalesef Meclis’teki bürokratlar komisyonumuzun çalışmalarını ellerinden geldiğince her vesile ile yavaşlatmaya ve engellemeye çalışmışlardır.”

Komisyon faili meçhul cinayetler konusunda araştırmalarına geçmeden önce, bölgede yaptıkları incelemenin sonucunda bir OHAL panoraması oluşturmuşlar ve bunu da raporlarına yazmışlardır. Komisyona göre vatandaşın sorunlarının devlet kurumları tarafından bırakın çözülmesini, vatandaş bu kurumlara yanaşamamaktadır bile. Herhangi bir bürokratik iş için bile karakola giden hakarete uğramaktadır. Karakollarda insanca muamele yoktur. Hâkim ve savcıları ‘birilerinin’ etkisiyle görev yapamaz durumdadır. Görevsiz ve yetkisiz şahıslar jandarma subaylarının ve ‘görevli olmayan birilerinin’ verdikleri silahlarla ortalıkta dolaşmakta ve terör estirmektedir. Gözaltına alınanların ne olduğu bilinememektedir. Güvenlik güçleri, korucular ve itirafçılar yasadışı olaylara karışmaktadır. İsteyen istediğine silah taşıyabilir diye yazı vermektedir.²⁶

Susurluk tartışmaları sırasında İçişleri Bakanı Mehmet Ağar’ın da, başta Abdullah Çatlı olmak üzere birçok kanun kaçağına silah taşıması için düzenlenen belgeleri bizzat imzaladığı ortaya çıkmıştı. Bu silahları taşıyanların karıştıkları eylemler ve cinayetlerin en azından bir kısmı da gün ışığına çıkmıştı. Susurluk tartışmalarından yaklaşık 4 yıl önce yazılan rapordaki bu satırlar aynı yöntemin, yani devletin kendisi için silah sıkmasını istediklerinin faaliyetlerini daha kolay sürdürebilmeleri için silah taşıma belgesi düzenlemesinin, bu uygulamanın devletin genel olarak başvurduğu yöntemlerden biri olduğunu ortaya koymakta. Mehmet Ağar, Emniyet genel müdürü olduğu dönemde attığı bu imzalardan dolayı sorulanlara, kendisinden son derece emin, ‘görevimi yaptım’ yanıtını vermişti. Emniyet genel müdüründen Silopi İlçe Jandarma komutanına kadar devletin her kademesindeki yetkililer istediklerine silah taşıma belgesi vermekte ve ‘görev’e yollamaktadır.

Bölgede devletin vatandaşa karşı görevinin eziyet etmekten ibaret olduğu yine Meclis raporunda açık olarak gözükmektedir. Güneydoğu’da işlenen faili meçhul cinayetlerin bir merkezden ve organize bir şekilde işlendiği gerçeği de komisyon raporunda yer almaktadır. Bu organize gücün kontrgerilla olduğu kanısının bölge halkında hâkim olduğu raporda belirtilmekte, ama ardından da bunun somut delilini bulamadık diye komisyon durumu geçiştirmeye, devleti korumaya çalışmaktadır. Sanki cinayetlerin işlendiği yerlere kontrgerillanın kartvizit bırakması gerekiyormuşçasına iddialara daha somut dayanak aramaktadırlar.²⁷

Komisyon, devleti kurtarma çabası içersinde, delil yok vs diyerek kıvranmaktadır kıvranmasına da, ardından gelen paragrafta delilleri kendisi saymaya başlamaktadır.

Faili meçhul cinayetlerin genellikle güpegündüz ve şehrin en işlek caddelerinde işlendiğini, ama bunların faillerinin bulunamadığını, bu bulunamayışın sebebinin de devletin bu katilleri yakalamak istememesinden kaynaklandığını söylemektedir komisyon bir sonraki paragrafında.²⁸

Bu söylenenler cinayetlerdeki derin devletin rolünü kanıtlamaya yetmemekte midir? Raporda bırakın katillerin yakalanmasını, işlenen cinayetle ilgili tanıklık yapanların dahi faili meçhul cinayetlerle ortadan kaldırıldığı açık seçik yazılmaktadır. Bir cinayetle ilgili birisi bir laf mı söylüyor, ertesi sabah ortadan kaldırılmaktadır.²⁹

Birileri siyasi nedenlerle cinayet işliyor, yani muhalifleri ortadan kaldırıyor, hem de güpegündüz en işlek caddede. Olayı gören ve tanıklık için karakola giden ve kolluk güçlerine bilgi veren vatandaş da en kısa sürede yeni bir cinayete kurban gidiyor. Tüm bu cinayetlerin faillerinin aslında ortada olduğu bundan daha açık olarak nasıl anlatılabilir?

Komisyon, araştırmalarını yaparken ister istemez bölgede görev yapan devlet görevlilerine bazı sorular sormaktadır. Bu soruların çoğunun cevapsız kaldığı malum. Yetkililer üç maymunu oynamaktadır. Kazara komisyona bilgi vermek gafletinde bulunan görevliler çıkarsa eğer, o zaman ne mi olmaktadır? Raporda onu da yazmışlar:

“Komisyonumuza bazı konularda açıklama yapan, samimi olarak bildiklerini anlatan kamu görevlisinin sonu görevden alınmak olmuştur.” Bu bile cinayetlerin sistemle bağlantısını ve bölgede yapılan her şeyin belli bir hiyerarşi içinde, emir komuta zincirine bağlı olarak, yukarıdan aşağıya doğru bir işleyiş gösterdiğini de kanıtlamaktadır.

Raporda bölgedeki organizasyonun hangi boyutlarda olduğu birçok örnekle anlatılmaktadır.

Bir Jandarma Bölük Komutanı’nın hoşuna gitmeyen bir siyasi partinin yöneticisinin öldürülmesi için tetikçi görevlendirmesi konusunda dahi örnekler mevcuttur. Silvan İlçe Jandarma Bölük Komutanı Yüzbaşı, Diyarbakır SHP İl Genel Meclis üyesi Mehmet Menge’yi öldürmesi için Rıfat Akış isimli bir şahsa emir vermiştir. Kendisine bu iş için silah ve para da vermiştir. Cinayet için görevlendirilen itirafçı daha önce de para verilerek başka görevlerde kullanılmıştır. Ancak bu cinayet planı ortaya çıkmış ve komplo tüm ayrıntılarıyla telefonda teybe kaydedilmiştir. Ardından da durum İçişleri Bakanlığı’na, başbakana iletilmiştir.³⁰

Karakol Komutanı bir yüzbaşı bir tetikçiyi görevlendiriyor, para ve silah veriyor ve, “Git şu adamı vur” diyor. Bu olay da milletvekillerine, başbakana, İçişleri bakanına aktarılıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü’nde tetikçi ile yüzbaşının arasındaki telefon konuşması banda kaydediliyor, konuşmalar çözümlenerek bir tutanağa geçiriliyor. Peki bu suçüstüden başka bir şey olmayan gelişmelerin sonucunda ne mi oluyor? Tabii ki koca bir hiç. İfadesi alınan yüzbaşının savunması son derece ilginç. Kendisinin 16 yaşındaki bir çocuğu birisini öldürtmek için silah vermesinin mümkün olmadığını, Mehmet Menge’yi öldürmek istese kendisinin bunu yapıp başka bir kılıf uydurabileceğini söylüyor karakol komutanı yüzbaşı. Şikayetler üzerine soruşturma yapan İçişleri Bakanlığı da bu ifadeden tatmin oluyor ve muhakemeye gerek yoktur kararı veriliyor. Yüzbaşı da görevinin başına dönüyor. Yüzbaşı bu olaydan önce ya da sonra birisini öldürmek istemiş midir, eğer istediyse buna uygun bir kılıf hazırlamış mıdır; elbette bilemeyiz. Ama bildiğimiz ve ortada olan bir şey var ki, o da itiraflara, silahlara, Emniyet’in kaydettiği telefon bantlarına rağmen; tüm gelişmeleri başbakan, İçişleri bakanı bilmesine rağmen yüzbaşı birtakım güçler tarafından korunmuş ve ‘kılına zarar gelmesi’ önlenmiştir. Bu gücün Emniyet’ten, milletvekillerinden, İçişleri bakanından, başbakandan daha güçlü ve yetkili olduğu su götürmez bir gerçektir.

Komisyonun raporunda Muş’ta meydana gelen bir başka katliamla ve sorumlularıyla ilgili de somut örnekler bulunmaktadır. Bir yol aramasında gözaltına alındıktan kısa bir süre sonra kurşuna dizilerek öldürülmüş olarak bulunan beş Kürt köylüsü ile ilgili yazılanlara bakalım şimdi de. İddiaya göre iki köylü üç kişi tarafından kaçırılmış ancak beşi de jandarmaca yakalanmış ve Muş Jandarma Alay Komutanlığı’na götürülmüşlerdir. İfadeleri alınmak üzere ‘görevlilere’ verilmiş ancak daha sonra ölü bulunmuşlardır. Konu ölenlerin yakınları tarafından Savcılığa, Adalet Bakanlığı’na, Başbakanlığa intikal ettirilmiştir. Cinayetleri işleyen ‘görevli’nin MİT mensubu olduğu iddia edilmektedir. Başbakanlık yazdığı yazıda bir MİT mensubu hakkında tahkikat yapılabilmesine izin verebilmek için bu personelin kimliğinin açıkça belirtilmesi gerektiğini söylemektedir ve bu cevaptan sonra Muş Cumhuriyet Başsavcılığı takipsizlik kararı vermiştir. Yapılan itiraz sonucunda ise dava Diyarbakır DGM’ye aksetmiştir. DGM’nin tutanaklarında işin boyutları biraz daha gözler önüne serilmektedir.³¹

Beş insan bir yol aramasında jandarma tarafından gözaltına alınmakta, kısa bir süre sonra da cesetleri bulunmaktadır. Resmî yazışmalarda da görüldüğü gibi gözaltına alınmalar, İl Jandarma Komutanlık binasına götürülmeler inkâr edilmemektedir. Tarafların anlaşamadığı tek şey vardır. Jandarma ‘biz bu beş kişiyi MİT’e verdik onlar öldürdü’ demektedir, Emniyet ise ‘vallahi biz öldürmedik askerler öldürdü’ diye diretmektedir. Susurluk tartışmaları sırasında da Emniyet cephesinden yükselen seslerde ‘5 kişinin öldürülmesi JİTEM’in işiydi. MİT’e yıkarak bizi zor durumda bırakmayı amaçladılar’ diye tepki gösteriyorlardı.

Aynı olayı biraz daha detayıyla JİTEM’ci Binbaşı Ahmet Cem Ersever de anlatıyordu:

“Bize istihbarat geldi; ‘üçü PKK’lı ikisi PKK sempatizanı beş kişi bir araçla Muş’a geliyorlar.’ 27 Mayıs 1992 günü saat 02.00 sıralarında, Muş ili Merkez Muratgören köyü, Murat köprüsünde bunlar jandarmalar tarafından durduruluyor. Hepsi gözaltına alınıyor. Bunlar; 27 yaşındaki Saim Çelik, 41 yaşındaki Veysi Çağlayan, 23 yaşındaki Curi Türkdal ile soyadları belirlenemeyen Rehber ve Ruken. Muş Alay Komutanlığı’nda bunlar sorgulanırken içeriye Ahmet Demir ile Mehmet Yazıcıoğulları giriyor. ‘Yer göstermeye götürüyoruz’ diye adamlarıyla bu beş kişiyi alıp götürüyorlar. Dikkat edin, Muş Alayı’ndan alıp götürüyorlar. O zamanki; Muş Alay Komutanı, İstihbarat Şube Müdürü, Sorgulama Amiri kim, araştırın bakalım, altından neler çıkacak?

Ahmet Demir ile Yazıcıoğulları aldıkları beş kişiyi doğru Murat köprüsüne götürüyorlar. Yeşil ile Yazıcıoğlu tetiği çekerken iki adamları da gözcülük yapıyor. Bu zavallı beş kişinin öldürülmesi planlıydı. Daha sonra bu olay MİT’in üzerine atıldı.”

Ersever’in anlatımları içersinde ismi geçen iki kişi hiç de yabancı olmadığımız isimler. Mehmet Yazıcıoğulları Bingöl’de DYP’den milletvekili adayı da olmuş bir isim. Kontra üssü olarak kullanılan bir benzin istasyonuna da sahip olan Yazıcıoğulları, bölgedeki birçok faili meçhulde parmağı olan bir kontrgerilla elemanı olarak tanınmakta. Hakkında tonlarca iddiaya rağmen hiçbiri soruşturulamayan, ötesinde milletvekili olmak için aday olan birisi Yazıcıoğulları. Diğer kişi Ahmet Demir çok daha meşhur. Öteki adıyla Mahmut Yıldırım, ya da Sakallı veya Yeşil. Nasıl tanımlarsanız tanımlayın, Susurluk tartışmaları sırasında da çokça ismi geçen ünlü kontrgerilla elemanı. MİT yapsın JİTEM yapsın ortada yargısız infazla katledilen beş kişi vardı. Kimin yaptığı tartışmasını bir kenara koyarsak devletin kolluk kuvvetlerinin bölgedeki icraatları son derece açık bir biçimde Emniyet ve Jandarmanın yazışmalarında ortaya çıkmakta. Rastgele gözaltına alınan herhangi bir kişi ertesi gün bir tarlada kafasına kurşun sıkılmış olarak bulunabilmekte. Derin devletin güçleri o denli rahat davranmaktalar ki, yukarıdaki örneğimizde olduğu gibi açık açık davranmaktan çekinmemekteler. Operasyonlar düzenleyerek, muhalif olarak tespit ettikleri kişileri faili meçhul cinayetlerle ortadan kaldırmanın yanı sıra yolda gözaltına alıp, askeriyenin binasına götürüp sonra da çıkarıp kurşuna dizebilmektedirler. Bütün bu örneklerden de anlaşıldığı gibi bölge halkına kötü davranan birkaç sorumsuz yetkilinin icraatları değildir yapılanlar. İleride daha geniş olarak değinmeye çalışacağımız bölgeye dönük olarak saptanan politikanın harfiyen yerine getirilmesidir bütün bunlar. Devletin en yetkili ağızlarının ‘düşük yoğunluklu çatışma yürütüyoruz’, ‘gerillaya karşı düzenli ordu olarak değil, onların yöntemleriyle cevap veriyoruz’ diyerek kontrgerilla yöntemleriyle sürdürülen özel savaşı ilan etmelerinin doğal sonucudur bütün bu yapılanlar. Onun için hiçbir olayın faili bulunamamakta, göz göre göre olanlar da yetkililer tarafından örtbas edilmektedir.

Meclis Araştırma Komisyonu raporunda, itirafçıların yürütülen özel savaşta aktif rol almasına da değinmektedir. Komisyon, itirafçıların cezaevinden çıkarılıp dışarıdaki operasyonlara katıldığını doğrulamakta, üzerlerinde yeterli disiplin ve otorite sağlanamadığı gerekçesiyle bazı suçlara katılmış oldukları izlenimi doğduğunu söyleyerek de durumu kurtarmaya çalışmaktadır.³²

Komisyon halkın iyi aydınlatılmamasından dolayı yalan yanlış şeylerin kulaktan kulağa yayıldığını ve maalesef bu söylentilere inanıldığını belirtmektedir. Bunların söylenti olup olmadığını yine Meclis Komisyonu’nun raporundan okumak ve öğrenmek mümkün. Raporun birkaç sayfa ilerisinde Diyarbakır’daki polis lojmanlarında kalan itirafçıların suç örgütleri kurdukları, adam öldürdükleri, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı yaptıkları Meclis Komisyonu tarafından söylenmekte. Ötesinde bu suçları işlerken yakalanan itirafçıların devletin üst kademesindeki görevlilerin korumasıyla kurtarıldığı da komisyon tarafından ifade edilmekte.³³

Raporda itirafçıların işlediği suçlara ilişkin pek çok örnek yer almakta. Örneğin ünlü itirafçı ve tetikçi Alaattin Kanat güvenlik gerekçesiyle koruma altında tutulduğu Silivri’de tehditle para alırken suçüstü yakalanmıştır.³⁴

İtirafçılar devlet tarafından nasıl kullanılmaktadır? Yalnızca onların verdiği bilgilerden mi istifade edilmektedir yoksa itirafçılar aktif olarak operasyonlarda yer mi almaktadırlar? Üstelik bu katıldıkları operasyonlara, tutuklu oldukları zaman, cezaevinden çıkarılıp mı götürülmektedirler? Bunlar da komisyonun raporunda bulunmakta. İtirafçılar, cezaevinde yatar gözükmesine rağmen, istenildiği an dışarı çıkarılmakta, operasyonlarda aktif rol almaktadır. Cezaevleri, onların ellerini kollarını sallayarak girip çıktıkları bir konaklama merkezinden başka bir yer değildir. Bu dışarı çıkartmalarda çoğu zaman kanuni prosedür uygulanmamaktadır bile. 1997’nin sonbaharında gazetelerde yer alan haberlerde, Diyarbakır cezaevinde bulunması gereken 85 itirafçının aynı anda operasyona götürüldüğü yazmaktaydı. 85 itirafçının aynı anda operasyona götürülmesindeki amaç açıktır ki yalnızca yer göstermesinden faydalanmak değildir. Herbir itirafçı özel savaşın iyi bir kontrasıdır. Bazen mahkeme kararlarında cezaevine giriş çıkış trafiğinin yoğunluğunu görmek mümkün olmaktadır.³⁵

Yasaya göre itirafın araştırılmasının zorunlu görüldüğü hallerde savcının talebiyle ve mahkemenin onayıyla itirafçının cezaevinden alınabilmesi mümkün olmaktadır. Ve bu süre kesinlikle 15 günü geçemez. Ama işleyiş elbette böyle değildir. Bir tek Alaattin Kanat örneğinde bile 22 ay içersinde 11 kez hapishane dışına çıkarıldığı görülmektedir. Üstelik bu 11 çıkış DGM tarafından resmen kabul edilenlerdir. Bu resmîyete geçenlerin dışındakileri saymazsak bile 2 ayda bir Alaattin Kanat cezaevi dışına ‘görevli’ olarak götürülmüştür. Her çıktığında ‘görev’ süresine göre dışarıda kaldığını düşünürsek, itirafçıların cezaevine yalnızca ‘ateş almaya’ uğradıkları gözükmektedir.

İtirafçıların devlet için değerini ve onları nasıl kullanmak gerektiğini bir de JİTEM’ci Binbaşı Ahmet Cem Ersever’den dinleyelim:

“İdeolojik olarak yetişmiş, askeri yönden yetişmiş, dağları araziyi biliyor. İşte bunlardan kılavuz olarak, yol gösterici olarak, örgütü tanıtıcı olarak istifade edelim. Psikolojik harekât ekipleri kuralım. Bu insanları cezaevinde çürütmeyelim.”

Ersever’in bu denli değer verdiği itirafçılar için başka neler söylediklerine de bakmakta yarar var. Bu söylenenler itirafçıların cezaevlerinde çürütülüp çürütülmediği konusunda da aydınlatıcı şeyler. Alaattin Kanat’ın Diyarbakır’da Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nin lojmanlarında kaldığını söylemektedir Ersever. Üstelik hemşire olan eşiyle birlikte. Aynı lojmanlarda valilik personeli ve Jandarma Bölge Komutanlığı personeli de kalmaktadır. Kanat’ın itirafçılardan oluşan 30-40 kişilik bir ekibi de bulunmaktadır. Bu itirafçılardan oluşturulan timlere de yıldız timler adı verilmektedir. Bu timler eroin ve silah işi de yapmaktadır. Üstelik Ersever’in söylediğine göre eroin ve silah kaçakçılığı işinde Jandarma ve polisle işbirliği de yapmaktadırlar. Ve bunların çoğu psikopattır.³⁶

Önceleri ‘İtirafçıların yalnızca bilgisine başvuruyoruz, yer göstermede falan kolaylık sağlıyorlar, başka bir şey olması zaten kanunen de mümkün değil’ diyorlardı ama anlattıkça açılıyorlar ve itirafçıların maarifetleri de ortalığa saçılıyor. Cezaevinde kalıyor diyorlardı, oysaki Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nin lojmanlarında kalıyorlarmış. Askerlerle, polislerle aynı ranzaları paylaşıyorlarmış. Aynı odada kalıp, aynı tastan çorba içince, infaza da birlikte gidebilecekleri, uyuşturucuyu da beraber nakledebilecekleri iddiaları ortaya atılıyor. Zaten hepsi devlet için görev yapıyoruz demiyorlar mı? ‘Psikopatlardan oluşan devlet için son derece yararlı timler.’ Bir kontrgerilla uzmanından da başka bir değerlendirme beklenemezdi doğrusu. İtirafçılar başka ne mi yaparlar? İtirafçıları Ersever’den daha iyi tarif etmek mümkün değildir.³⁷

Haraç alır, uyuşturucu kaçırır, gasp yapar, araba çalar, adam soyar. Bir de testereyle çobanların kafasını keserler. İşte kontrgerillanın Güneydoğu’da sürdürdüğü özel savaşın özel unsurları. JİTEM kurucularından, özel savaşın önemli ismi Binbaşı Cem Ersever’in anlattıklarından da mı kuşku duyuyorsunuz? Peki o zaman bir itirafçının devletle karşılıklı resmî yazışmalarından görelim bir kez de bölgede itirafçılar neler yapıyorlar.

İtirafçının adı Abidin İvak’tır. Hem İstanbul hem Diyarbakır DGM’de mahkemeleri sürmektedir. İstanbul’daki davada ifade vermesi için hazır olması istenmektedir. Ama onun işi başından aşkındır, Bölgeden kalkıp İstanbul’a gitmesi zordur. Bunun için İstanbul DGM’ye 31 Ağustos 1993’te bir faks çeker. Faksta bölgede sürekli operasyona katıldığını, bu yüzden İstanbul’a gelemeyeceğini belirtmektedir.³⁸

Üstüne üstlük adam mağdur olmaması için mahkemenin ne yapması gerektiğini de yazmış. Hem sürekli operasyonlarda, DGM tutmuş İstanbul’a çağırıyor. Olacak iş mi. ‘Çabuk tahliye kararı verin de kafamı bozmayın,’ diyor itirafçı Abidin.

İstanbul’a bu faksı nereden mi çekmişti? Bitlis Emniyet Müdürlüğü’nden. Demek ki o sıralar ‘işi’ oralardaydı. Hani kanunda itirafçıların 15 günden fazla cezaevi dışına çıkarılamayacağı yazıyordu ya, itirafçı Abidin bir başka dilekçesinde hem bu konuya da açıklık getiriyor, hem de dışardayken neler yaptıklarını açık seçik ortaya koyuyordu. Dilekçe 28 Temmuz 1993 tarihinde Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’ne yazılmış.

Dilekçede 8 aydır sürekli operasyonda olduğunu ve grubuyla birlikte birçok kelle aldığını yazmaktadır OHAL valisine hitaben. Bundan dolayı da İstanbul’daki dava dosyasının Diyarbakır’a getirilmesini istemektedir.³⁹

İşte kelle alan bir itirafçı daha. Dilekçesini de değerli büyüğü, OHAL Valisi’ne gönderiyor, gereğini yapsın diye. İtirafçıların kelle almak dahil her yaptıklarından devlet yetkililerinin haberdar olduğunun bir başka kanıtıdır aynı zamanda bu dilekçe. Meclis Araştırma Komisyonu ‘itirafçılar hakkında iddialar var ama kanıt yok’ diyordu ya herhalde kanıtları OHAL Valisi’nin evrakları arasında aramak akıllarına gelmemiştir de ondan bulamamışlardır. Biz yine TBMM Araştırma Komisyonu’nun raporuna dönelim ve itirafçılardan sonra, özel savaşın bir başka dayanağı, korucular hakkında neler yazıldığına bakalım. Koruculuğun da aynen itirafçılık gibi işlev gördüğünü ve aynı işleri yaptığını tespit etmektedir Meclis Araştırma Komisyonu. Koruculuk bölgede devletten geçinmenin bir yolu haline gelmiştir. Korucuların tayininde yine yasalara uyulmadığı, çoluğa çocuğa dahi korucu yapılarak silah verildiği belirtilmektedir. Bölgede silah ve uyuşturucu kaçakçılığının büyük kısmının denetimi koruculardadır. Korucular kan davalı, hasım oldukları köylüleri rahatlıkla öldürmekte ve ‘bölücüydü’ diyerek işi kapatmaktadır. Köy harici görev yapmamaları gerekmesine rağmen, şehir merkezlerinde operasyonlar düzenlemektedirler. Üstelik bir de yasaya aykırı olarak ‘gizli köy korucusu’ diye bir statü de oluşturulmuştur.⁴⁰

Komisyonun raporu korucuların yasadışı işlemlerine birçok örnekle dolu. Sürdürülen özel savaşın diğer ayakları gibi korucular da uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ve adam öldürmekle özdeşleşmiş durumdalar. Yasal olarak faaliyet gösterebilecekleri yerlerin çok dışında çeşitli il merkezlerinde operasyonlar düzenlemekte ve faili meçhul cinayetlerin bir kısmını da bunlar işlemektedirler. Yakalanıp da mahkemede sorulduğunda, ‘Jandarmanın emri ile Diyarbakır merkezinde adam öldürdük’ demekten de çekinmemektedirler. Raporda belirtilen son nokta ise daha da ilginç. TBMM Araştırma Komisyonu, devletin koruculuk içersinde ‘gizli’ bir örgütlenmeye de gittiğini vurgulamakta. Şehir merkezlerinde faaliyet gösteren bir gizli korucu örgütlenmesini anlatmakta komisyon. Kontrgerilla Cumhuriyetinde, yasa ve kural tanımamakta serbest olunmasına rağmen yasal örgütlenmeler yetmemekte, bunların yanı sıra bir dizi yeraltı örgütüne de ihtiyaç duyulmaktadır. İşte korucular içersinde oluşturulan bu gizli örgütlenme de böyle bir ihtiyacın ürünüdür. Bunların en büyük icraatlarının önlerinde engel gördüklerinin kafalarına bir kurşun sıkmak olduğu ise geçtikleri yerde bıraktıkları kan izlerinden anlaşılmakta. Bugüne kadar işlenen onbeş bin faili meçhul cinayette tetiği çeken ellerin devlet tarafından korunup kollandığının bir başka göstergesidir, devlet birimleri eliyle oluşturulan bu gizli örgütler.

Yine Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporuna bakacak olursak, korucular içersinde oluşturulan bu gizli örgütlere alınan adamların nitelikleri konusunda da çarpıcı bilgilerle karşılaşıyoruz. Hırsızlık, yaralama, gasp gibi suçları bulunanlar bu gizli korucu örgütüne yerleştirilmektedir. Tam da yasadışı işlerde kullanılacak gizli bir suç örgütünün kadrolarında yer alması gereken nitelikler. Sabıkalı tetikçilerden oluşan bir kontra örgütlenmesi.⁴¹

Hani Yüksekova’da açığa çıkan, içinde askerlerin, özel timcilerin, itirafçıların ve korucuların yer aldığı çete askeri panzerlerle uyuşturucu taşıyorlardı ya; korucular da kaçakçılık yaparken helikopter kullanıyorlarmış. Ne de olsa zamana karşı yarışılan bir dönem. Eskisi gibi eşek sırtında kaçakçılık yapacak değiller ya. Lazım olan tüm ihtiyaçlar nasıl olsa derin devlet tarafından karşılanmakta. Meclis Komisyonu koruculara sağlanan bu kolaylığın kendilerine tanınmamasından hafif yollu alınmış olarak raporlarını kaleme almışlar.⁴²

Komisyon raporunda koruculuk müessesesinin ne menem bir şey olduğunu anlatması bakımından bol miktarda ilginç örnekler bulunmakta. Komisyon, bölgede yaptığı araştırmaların sonucunda korucuların çeşitli yasadışı olaylara karıştıklarını belgelemişler. Yalnızca bazı örnekleri aktardıklarını söyledikleri bir bölümün başlığını da, ‘Bölgede Meydana Gelen Olaylara Karışan ve Haklarında İşlem Yapılan Korucu-İtirafçı Durumunda Bulunan Kişilere Genel Bakış’ koymuşlar. Örnekledikleri, haklarında yasal işlem yapılanlardan yalnızca bazıları. Ya ötekiler, ya hiç yasal işlem yapılmayanlar!⁴³

Ama bu örnekler bile korucuların yaptıklarını anlatmak için yeterli. Korucular, itirafçılar, Jandarma, Özel Harekât polisleri el ele adam kaçırmakta, gasp ve kaçakçılık yapmaktadır. İtirafçı ve korucular güpegündüz Diyarbakır’ın en işlek caddesinden adam kaçırmakta, Jandarma komutanının binasına götürmekte, oradan jandarmayla beraber çıkarıp bir yol kenarında kurşuna dizmektedirler. Üstelik bütün bu gelişmelerden dakikası dakikasına cumhurbaşkanı dahil tüm devlet yetkililerinin haberi olmaktadır. Ama cinayet timleri infazlarını rahatlıkla gerçekleştirmektedir. Bu örnek de devletin görünürdeki yetkililerinden başka, görünmeyen ama yetkileri esas olarak elinde tutan yetkililerin Güneydoğu’yu kan gölüne çevirmekte hiçbir engel tanımadığını ortaya koymaktadır.

Komisyonun raporundaki örneklerde itirafçıların infazları var, korucuların infazları var, Jandarmanın infazları var, polislerin infazları var. Ama halen onbeş bin cinayetin faili bulunamıyor ve bunlar faili meçhul olarak rafa kaldırılan dosyalar oluyor. Meclis Komisyonu’nun raporunda ürkek ürkek yazılan bazı gerçekler bile faili meçhul cinayetlerin, sokak ortasında infazların, bazı kişilerin niyetinden kaynaklanan olaylar değil tam tersine sürdürülen özel savaşın gereği olduğunu göstermektedir. Tetik çekenleri koruduğundan ve cumhurbaşkanına kadar kimsenin engel olamadığından bahsedilen güç de özel savaşın yürütücüsü kontrgerilladan başkası değildir. Güneydoğu’da açık faaliyet gösteren polis ve askerin dışında, devletin gizli istihbarat örgütleri de faaliyet göstermektedir. Öyle ki, bölge, istihbarat örgütlerinden geçilmemektedir. Meclis Komisyonu’nun raporunda bunları da görmek mümkün.

Bölgede MİT, Emniyet İstihbarat, Genelkurmay, Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri İstihbarat ve JİTEM görev yapmaktadır. Tabii bu hengâmede at izi it izine karışmaktadır da. JİTEM konusunda biraz kafası karışıktır komisyonun. Hani Susurluk tartışmaları sırasında varlığı sürekli inkâr edilen JİTEM’den. Uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile ilgili isimlerinin geçtiğini utana sıkıla söylemektedir.⁴⁴

TBMM Araştırma Komisyonu açık açık JİTEM silah ve uyuşturucu kaçakçılığı yapıyor diyememekte, lafı eveleyip gevelemekte, gözlerime bakın ne demek istediğimi anlarsınız taktiği izlemektedir. Susurluk sonrası yaşanan tartışmalarda da JİTEM’in uyuşturucu ve silah kaçakçılığının yanı sıra, adam kaçırmadan fidye almaya kadar birçok sabıkası su yüzüne çıkmıştı. Yine JİTEM’cilerin faili meçhul cinayetlerin önde gelen faillerinden olduğu da ortaya çıkan belge ve bilgilerle anlaşılmıştı. JİTEM’in etrafında birçok iddia dönmesine rağmen ve örneğin Susurluk Komisyonu’na ifade veren Emniyet İstihbarat Daire Başkan Yardımcısı Hanefi Avcı, ‘Tüm karanlık işlerde JİTEM’in parmağı var’ demesine rağmen, zamanın Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman ısrarla JİTEM’in varlığını inkâr etmiş, âdeta iddialara karşı göğsünü siper etmiştir. Herkes ısrarla JİTEM var derken, mahkeme kayıtlarına geçerken, Meclis’te bütçesi görüşülürken, bir önceki Jandarma Genel Komutanı Cem Ersever’e ‘JİTEM Grup Komutanı’ olarak teşekkür belgesi verirken, Koman ‘Hayır yok’ diye diretmektedir. Ama, JİTEM sistemin bir başka gizli örgütü olarak, kontrgerilla talimnamelerine harfiyen uyarak bölgede terör estirmektedir.

TBMM Araştırma Komisyonu raporunun sonraki bölümlerinde, ‘Toplumda İnfial Uyandırarak Toplumsal Çatışmaya Sebep Olabilecek Nitelikteki Faili Meçhul Siyasal Cinayetler’ incelenmeye çalışılmış. Bu bölüme geçmeden önce faili meçhul cinayetler ile ilgili olarak Güneydoğu gerçeğini biraz daha incelemekte yarar var. Eğer bölgedeki durumu ve sürdürülen savaşın niteliğini net olarak ortaya koyabilirsek, faili meçhul cinayetlerin nereden ve niçin kaynaklandığını da daha iyi anlayabiliriz. Güneydoğu’da yıllardır bir savaş sürmüştür. Bunu bugün hiç kimse inkâr edememekte. Ama bu savaşın bildiğimiz klasik cephe savaşlarından bir farkı olduğu da ortada. Güneydoğu’da devletin sürdürdüğü savaşın ne tür bir savaş olduğu en yetkili ağızlar tarafından ifade edilen ‘düşük yoğunluklu çatışma’ tanımıyla anlatılmaya çalışıldı. Bu aslında kontrgerilla talimnamelerinde tarif edilen ‘özel savaş’tan başka bir şey değildi. Zaten kontrgerilla da İkinci Dünya Savaşı’nın ardından sosyalizmin kazanımlarla çıkışına karşı bir önlem olarak geliştirilen bir örgütlenmeydi. Buna göre klasik cephe savaşlarını sürdüren orduların yanı sıra yasa ve sınır tanımayan bir örgütlenme oluşturuluyordu. Bu örgütlenme esas olarak komünizm tehlikesine karşı oluşturulmakla beraber, düzen için tehlike gördüğü her kesime karşı amansız bir savaş yürütmek üzere kurulmuştu. Klasik savaşların kendine göre birtakım kuralları vardı. Ancak bu özel örgütlenmenin sürdürdüğü özel savaşın ise hiçbir kuralı yoktu. Tek kural başarılı olabilmekti. Bunun için gizli hücrelerden oluşan kontrgerilla örgütü sabotaj, suikast, katliam dahil her yönteme başvurabiliyordu. Bu örgütlenme kısa sürede NATO üyesi tüm ülkelerde inşa edildi. Ardından da her ülkede iç politikada aktif olarak kullanıldı. Gizli hücreler, gizli silah depoları, zamanı gelince eyleme geçme bu örgütün ana prensiplerindendi. Varlığı mevcut sistemi korumak olan kontrgerilla ne tür eylemleri gerçekleştirirse gerçekleştirsin, ne kadar insanlık dışı yöntemlere başvurursa başvursun, devlet tarafından sürekli bir korunma içersindeydi. Bu yüzden de çoğu kez birçok eylemin faili bulunamıyordu. Türkiye’de olduğu gibi onbeş bin cinayet faili meçhul olarak ortada kalıyordu.

Peki Türkiye’de askeri yetkililerin ismini ‘düşük yoğunluklu çatışma’ olarak koydukları savaş nasıl bir savaştı? Bunu askeri yetkililer nasıl tanımlıyordu? Gerçi yapılanlara ve ortada olan ceset sayısına baktığımızda ‘düşük yoğunluklu çatışma’nın sonuçlarını görebiliyorduk ama bir kez de kendi ağızlarından sürdürdükleri savaşı dinlemekte yarar var.

Cephede sürdürülen özel savaşın askeri yönlerinin yanı sıra hem cephede hem de cephe gerisinde yazılı ve görsel basının da aktif olarak kullanıldığı bir başka savaş daha oldukça önem taşıyor. Özel savaşın en önemli yanlarından biri olan bu savaş da psikolojik savaş. Bir yandan namlular hedefe yönelmiş durumda öte yanda ise psikolojik savaşla beyinler esir alınmaya çalışılmakta. Tabii bu savaşın da kendine has kuralları var. Her türlü yalan, sahtekârlık, propaganda serbest. Bütün bunları yaparken de geniş yığınları, yaptıklarının doğru olduğuna dair kesintisiz bir ikna çabası da sürdürülmekte.

İşte şimdi çeşitli alıntılar yaparak, kendi ağızlarından sürdürdükleri savaşın ne menem bir şey olduğunu anlamaya çalışalım. Başvuru kaynağımız bir savunma kitabı. Gazeteci Mehmet Ali Kışlalı’nın 1996’da yazdığı ve ana başvuru kaynakları generaller olan Güneydoğu, Düşük Yoğunluklu Çatışma adlı bir kitap.

Daha kitabın önsözünde Kışlalı, yukarıda anlattıklarımızı doğrular şeyler yazıyor. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde bu tür savaşların birçok büyük devlet tarafından da sürdürüldüğünü söyleyerek, hem ana kaynağı işaret ediyor hem de “herkes yapıyor biz niye yapmayalım” mantığını sergiliyordu:

“Olup bitenler dünyada ilk kez Güneydoğu’da sergilenmiyordu. Pek çok yerde örneklerine yüzyıllardır rastlanılmıştı. Hele 2. Dünya Savaşı’ndan sonra, yakın tarihte Asya’da olsun, Afrika’da olsun, Güney Amerika’da olsun birçok ülkede benzer mücadeleler yapılmıştı. Başta İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, Almanya gibi ülkeler bu konuda yaptıkları mücadelelerle deneyim kazanmışlardı. Esasları değişmediği halde günün koşullarına göre yeni şekiller alabilen bu tür mücadeleye kırktan fazla ad verilmişti. En çok kullanılan adlardan biri ‘Düşük Yoğunluklu Çatışma’ (DYÇ) idi. Türkiye bu adı ilk kez mücadelenin başlamasından 8-10 sene sonra işitti. Amerika yeniden keşfediliyordu.”

Yazılanlar son derece doğru. 2. Dünya Savaşı’ndan beri, yani kontrgerillanın oluşturulduğu dönemden beri birçok kapitalist ülke bu ve benzer savaşı yürütüyordu. İngiltere, Amerika, Fransa, Almanya bazen direk kendileri bazen kendilerine bağlı işbirlikçi yönetimler eliyle Asya’da, Afrika’da, Güney Amerika’da; emperyalistlerin saltanatlarına karşı her gelişen mücadelede aynı yöntemlerle bir yok etme savaşı sürdürüyordu. Her yeni ülke emperyalistler için yeni deneyimler demekti. Savaş aynıydı. Klasik savaşın ötesinde kural ve sınır tanımayan kontrgerillanın savaşı. Savaş aynıydı da değişik ülkelerde kırktan fazla değişik ismi bulunuyordu. Kontrgerilla da her ülkede aynı talimnamelere göre inşa ediliyordu ama bulunduğu her ülkeye göre farklı isimler taşımıyor muydu?

Tekrar Mehmet Ali Kışlalı’ya dönelim:

“Devletin gereken etkili mücadele mekanizmasını 1992’lere kadar kuramadığını araştırmalarım sırasında saptadım. Jandarma da, polis de bu mücadele için uzun süre eğitilmeden kaldılar... Demirel başbakan olduğu sırada söylediği gibi, güvenlik güçleri o zamana kadar gündüz faaliyet gösteriyor, gece olunca karargâhına çekilip meydanı PKK’ya bırakıyordu. Bu yaklaşımın adı anti-gerilla mücadelesiydi. Daha ziyade PKK’ya karşı savunma esasına dayanıyordu. Sonra strateji yavaş yavaş değişti. Güvenlik güçleri oyunu kuralına göre oynamaya başladılar. Buradan kontrgerilla stratejisine, yani PKK’ya karşı harekete geçildi...

PKK nasıl gündüz saklanıp gece baskın yapmaya çalışıyorsa, bu timler de gerilla savaşına uygun arazide gündüz gizlenip gece kontrgerilla operasyonları sürdürüyordu...

Birçok Batılı ülkede olduğu gibi Türkiye’de de, klasik savaşlar için eğitilmiş askerler başlangıçta DYÇ türü mücadele için yepyeni bir eğitimden geçmek zorunda kaldıklarında bunu yadırgadılar. Şikâyet ediyorlar, bunun bir ‘pis savaş’ olduğunu söylüyorlardı. Çünkü ortada hedef alacakları görünür bir düşman yoktu. Oysa örneğin, ABD 80’li yılların başından itibaren bu konuda yepyeni bir doktrin üretmişti. Buna göre, çeşitli ‘özel güç’ler oluşturdular. Special Operations Forces (SOF), Green Berets, SEAL, Delta Force, The 160th Army Aviation Task Force ile 4 Özel Hafif Piyade Tümeni ve CIA’nın çeşitli paramiliter güçleri ortaya çıktı. Türkiye bunları uzun süre uzaktan seyretti. Sonra yavaş yavaş Genelkurmay işin içine girdi. Ama yukarıda da izah ettiğimiz gibi sorun sadece güvenlik güçlerinin sorunu değildi. Türk Devleti’nin sorunuydu. İşe başlamak için en önemli adım, bu konuda ‘bir devlet politikası’ oluşturulması gereğiydi.”

Kışlalı yeteri kadar açık konuşuyor. Birçok kişi ve kuruluş ağzında gevelerken, bu ‘uzman’ gazeteci savaşın kontrgerilla savaşı olduğunu adını da koyarak belirtiyor. Üstelik kontrgerilla savaşının kötü bir şey olmadığını, başta bu işin babası Amerika olmak üzere tüm Batılıların bu savaşa başvurduğunu da söylüyor. Referans gösterdiği, ABD’de kurulmuş olan örgütler ise nasıl bir savaş olduğunu anlatmak için biçilmiş kaftan.

Special Operations Forces (Özel Savaş Güçleri), Amerika’nın kontrgerilla savaşında uzman olan, tüm operasyon çeşitleri hakkında yeterli eğitimi almış, seçkin komando birlikleri. Amerika dışındaki ülkelerde gizli operasyonlar yürütmekle görevli olduklarından dolayı ‘kirli işler’ güçleri olarak da anılmakta. Delta Force da hakkında yalnızca gizemli şeyler yazılan ama tıpkı SOF gibi Pentagon tarafından yönetilen bir ekip. Bunların üsleri de Kuzey Karolina’daki meşhur Fort Bragg. Green Berets (Yeşil Bereliler) ise biraz daha fazla tanınmakta. Vietnam’daki vahşetleriyle kendilerinden sıkça bahsettiren Yeşil Bereliler İran’daki rehineleri kurtarma operasyonunda ve Granada işgalinde görev yapmışlardı.

SEAL, nasıl Yeşil Bereliler karacıların özel savaş birliğiyse o da denizcilerin özel savaş komandoları. Ama her alanda görev yaptıklarından SEAL (Sea, Air, Land-Deniz, Hava, Kara Komandoları) deniyor. Yeşil Bereliler’in mevcudu 11 bin kişi, SEAL’in yaklaşık 4 bin. SEAL’in ana üssü Kalifornia’da Coronado Deniz Üssü. Ayrıca Filipinler, İskoçya ve Porto Rico’daki ABD deniz üslerinde de hazır bekleyen birlikleri bulunmakta. İşte bu katillikleriyle tanınan özel savaş örgütleri yavaş yavaş Türkiye’nin de dikkatini çekiyor ve bu ihtiyacını gidermek için adım atmasının zorunluluğu her geçen gün biraz daha fazla kendisini dayatıyor. Genelkurmay bu işe ilk elden müdahale ediyor etmesine de her fırsatta söyledikleri gibi ‘sorun salt güvenlik kuvvetlerinin sorunu değil, Türk Devleti’nin sorunuydu. Bunun için bir devlet politikası oluşturulması gerekliydi.’

Kontrgerilla savaşı yürütülmesi için oluşturulması gereken bir devlet politikası. Böyle bir politika oluşturuldu. Kışlalı’nın daha yukarılarda verdiği bir tarih vardı. ‘Etkili mücadele mekanizmaları 1992’lere kadar kurulamadı’ diyordu Kışlalı. Gerçekten de bahsedilen tarih Güneydoğu’da sürdürülen savaşta kontrgerilla yöntemlerinin tüm hızıyla devreye sokulduğu, eksiklerin giderildiği bir tarihti. Özel Harekât Timleri, JİTEM tüm hızıyla devreye sokuluyor, itirafçılardan sonuna dek yararlanılıyor, koruculuk müessesesi oluşturuluyordu. Bütün bunlar elbette belli bir plan, program çerçevesinde yapılıyordu. Yakın geçmişe kadar devletin belirli bir döneme denk gelen ihtiyaçlarını saptadığı ve o döneme ait bir genel plan oluşturduğu ve bunları kaleme aldığı kamuoyu tarafından pek bilinmemekteydi. Ama 1997 Kasımında yapılan MGK toplantısıyla ‘Millî Güvenlik Siyaset Belgesi’ adı verilen bir belgeden bahsedilmeye başlandı. Bu MGK toplantısıyla ‘Siyaset Belgesi’nin yenilendiği duyuruldu. Yenilenen Siyaset Belgesi’nde öncelikli tehlikenin ‘şeriat ve bölücü terör’ olduğu açıklandı. Siyaset Belgesi’nin ne olduğu sorularına yetkililer açıklık kazandırmaya çalıştılar. Bu dönem dönem oluşturulan ve devletin tüm temel ihtiyaçlarıyla döneme ilişkin tehlike ve hedefleri saptayan bir belgeydi ve MGK’da görüşülüp kararlaştırıldıktan sonra ‘kozmik kasa’da saklanıyordu. Bundan bahsedilmesi de yasaktı. Ancak toplantıya katılanlar biliyordu ne olduğunu. Belirlenen Siyaset Belgesi’ne bağlı olarak tüm bakanlıklara, kurum ve kuruluşlara yapması gerekenler bildiriliyor ve gereği yapılıyordu. Hiçbir yasa ve yönetmelik Siyaset Belgesi’ne aykırı ya da çelişen bir yan taşıyamazdı. Yani daha açık anlatımıyla Siyaset Belgesi esas Anayasa idi. Belge dendiyse, yazılı tek sayfa bir kâğıt değildi anlatılan. Birkaç ciltten oluşan bir kitap idi Siyaset Belgesi, tüm detayların ele alındığı.

1997’de Siyaset Belgesi’nin varlığını açıklayanlar, dönem dönem bu belgenin değiştirildiğini ve yenilendiğini de açıkladılar. Örneğin 1980’de belge yenilenmişti. Sonrasında, 1992’de Siyaset Belgesi yenilenmiş ve döneme ilişkin yeni konsept saptanmıştı. İşte Siyaset Belgesi’ni açıklayanların, 1992’de de değişmişti diyenlerin verdiği tarih ile Güneydoğu’da kontrgerilla savaşının başladığı tarih çakışıyordu. 1992’de saptanan yeni konsepte göre Siyaset Belgesi’ne baş tehlike olarak ‘bölücü terör’ yazılmıştı. Tabii bu tespitin altı da doldurularak izlenecek yol ve yöntemler belirlenmiş, tüm kamu kurum ve kuruluşları yeni hedefe bağlı olarak çalışmalarını düzenlemiş ve de ihtiyaç duyulan yeni örgütlenmelere gidilmişti. Korucuların örgütlenmesi, itirafçıların aktif olarak devreye sokulması, Özel Harekât Timlerinin kuruluşu, JİTEM hep verilen tarihle çakışıyordu. Bir tek örnekle bile 1992’deki Siyaset Belgesi’yle atılan adımın ne olduğunu anlayabiliriz. 1991 yılında 34 olan faili meçhul cinayet sayısı 1992 yılında 350’ye yükseliyordu. 1998’e gelindiğinde ise faili meçhul cinayet sayısı onbeş bine ulaşıyordu.

1992 yılının sonlarına doğru yeni Siyaset Belgesi’nin düzenlenmesinin ardından gelişmeler hızlı oldu. Yeni konsept 31 Temmuz 1992’de yapılan MGK toplantısında kabul ediliyordu. Bu toplantıda kabul edilen yeni Millî Güvenlik Siyaset Belgesi’ne göre dış tehdit güney ülkeleri, iç tehdit ise yıkıcı ve bölücü örgüt ve odakların terörist faaliyetleri öncelikli tehdit olarak benimseniyordu. Ayrıca aynı MGK toplantısında psikolojik savaşa ağırlık verme kararı da alınıyordu. Yine toplantıda alınan topyekûn mücadele kararına göre tüm Türkiye’de, bütün birimler nerede olursa olsun hedefe karşı mücadele edileceği belirtiliyordu.

1991 yılında genel seçimler yapılmıştı ve iktidarda Demirel-İnönü koalisyon hükümeti bulunmaktaydı. Aynı tarihlerde Genelkurmay başkanı da Doğan Güreş idi. Yeni konsepte uygun gelişmeler kısa sürede görülmeye başlandı. 18 Ağustos 1992’de Şırnak olayları meydana geldi. Karakola ateş edildiğini iddia eden askerler kenti ağır bir yaylım ateşine tuttular. Belirli bir hedeften çok tüm evler hedefti ve birçok ev ağır silahlarla oturulamaz hale getirildi. Olaylar olduğu sırada ilginç bir tesadüf Devlet Bakanı Orhan Kilercioğlu Şırnak’taydı. Hani şu kontrgerillacı suçlaması yapılan, 1 Mayıs 1977 Taksim katliamında parmağı olduğu iddia edilen emekli asker Kilercioğlu. Şırnak Tabur Komutanı da Mete Sayar’dı. Daha sonra Başbakan Demirel Mete Sayar’a Şırnak’ta gösterdiği ‘çabalardan’ ötürü üstün hizmet madalyası veriyordu. Aynı tarihlerde 8 Skorsky helikopter OHAL Valisi emrine veriliyordu. İlk günlerde helikopterleri ABD’li pilotlar kullanıyordu. 25 Eylül’deki MGK toplantısında ise son rötüşler yapılıyor ve hemen ardından, 30 Eylül 1992’de Başbakanlık’ta üst düzey yetkililerin katıldığı bir istihbarat toplantısı düzenleniyordu. Tabii ki yeni konsepte ilişkin yapılacaklar gözden geçiriliyordu. Toplantıda bölgesel ayaklanma ile karşı karşıya olunduğu tespiti yapıldı. Millî Güvenlik Siyaset Belgesi’nde de bölücü terör öncelikli tehlike kabul edilmişti. Ama bölgesel ayaklanma tespiti ile yalnızca örgüt mensupları ya da gerillalar değil bölgede yaşayan tüm bir halk tehlike olarak kabul ediliyor ve bu tespite bağlı olarak yapılacak olanlar saptanıyordu. Başbakanlık’taki toplantıya Başbakan Süleyman Demirel, yardımcısı Erdal İnönü, İçişleri Bakanı İsmet Sezgin, Genelkurmay Başkanı Doğan Güreş, MGK Genel Sekreteri Ahmet Çörekçi, Kara Kuvvetleri Komutanı Muhittin Fisunoğlu, Hava Kuvvetleri Komutanı Halis Burhan, Jandarma Genel Komutanı Eşref Bitlis, Başbakanlık Müsteşarı Necdet Seçkinöz de katılıyordu. Uzun süren toplantı çıkışında Başbakan Demirel yaptığı açıklamada ‘Yapılan planlar ve planların uygulanması gözden geçirilmiştir. Bunların hepsi tatminkârdır.’ diyordu. Başbakanlık’taki toplantıdan önce, 25 Eylül’deki MGK toplantısının hemen ardından yapılan açıklamalar gelişmelerin seyrini zaten göstermekteydi. 26 Eylül’de Milliyet gazetesinde yayınlanan Genelkurmay Başkanı Doğan Güreş’in demeci şöyleydi: ‘Kürt sorunu yok. Güneydoğu sorunu var. Tüm kurumların sorumluluk üstlenmeleri için bir kanun var. Şimdi topyekûn mücadele için ben hükümetle temastayım.’ Aynı gün Başbakan Yardımcısı Erdal İnönü Konya’nın Hadim ilçesinde yaptığı konuşmada ‘topyekûn mücadele başlatıyoruz’ diyordu. Yine aynı tarihlerde OHAL Valisi Ünal Erkan da ‘terörist örgüte karşı mücadelede artık aktif duruma geçilecektir’ açıklamasını yaparak yeni konsepti kamuoyuna tanıtıyordu.

Tüm kurumlar hazırlıklarını yapmaya başladılar. Uygun isimler uygun görevlere getirildi. 1993 yazında Emniyet Genel Müdürlüğü’ne Mehmet Ağar getirildi. İlk demeci ‘oyunu kurallarına göre oynayacağız’ oldu. Özel Harekât Timi’ni eğitmekle MİT’ten emekli Özel Kuvvetler Komutanlığı’nın önemli ismi Yarbay Korkut Eken görevlendirildi. O da göreve geldikten bir hafta sonra ‘Özel ordu çok yakında hazır olacak. PKK’yı Rambolar vuracak’ açıklamasını yaptı. Amerika’nın oluşturduğu özel güçlerin benzerleri oluşturulmaya başlandı. Bu ekipleri eğiten Korkut Eken gibi öğretmenler zaten Amerika’ya götürülüp eğitimden geçirilmiş Özel Harp Dairesi mensuplarıydı. Mehmet Ağar Emniyet genel müdürü olduktan onbeş gün sonra Millî Güvenlik Kurulu toplantısına bir raporla geldi. Rapor, çok fazla karmaşık değildi. İki ana başlık etrafında toparlanmıştı:

- PKK’ya karşı PKK’nın taktikleriyle mücadele etmek

- Teröristlere destek olanlara da terörist muamelesi yapmak.

Ağar’ın raporunda yazılanlar Millî Güvenlik Siyaset belgesinde ana hattı çizilenlere uygunluk taşıyordu. 1993 Ekiminde Lice’de yaşananlar yeni dönemin habercisiydi sanki. Lice bir gece dört taraftan top ateşine tutulmaya başlandı. Üç gün süren bu bombardıman sırasında kent yerle bir edildi. 20’den fazla insan öldü, 640 ev ve işyeri yıkıldı. 1993 Kasımında yeni Başbakan Tansu Çiller heyecanlı bir demeç vererek, bundan böyle PKK’ya kendi dillerinden cevap verileceğini kamuoyuna duyurdu. Özel yetişmiş on bin komandonun dağlara gönderileceğini açıklayan Çiller, kepenk kapatanlara da terörist muamelesi yapacaklarını ve Meclis’teki DEP’li milletvekillerinin dokunulmazlıklarını en kısa sürede kaldıracaklarını ilan etti.

Başbakan aynı ay verdiği bir başka demecinde, ‘PKK’ya haraç veren işadamlarının listesini biliyoruz’ dedi. Ardından Kürt işadamları birer birer faili meçhul cinayetlere kurban gittiler. Kaçırılanların cesetlerinin büyük bir kısmı Adapazarı-Hendek-Sapanca üçgeninde bulundu. Hani şu JİTEM kurucularından olduğu söylenen, kimsenin dokunamadığı Tuğgeneral Veli Küçük’ün sorumlu olduğu Jandarma bölgesinde.

MGK’nın saptadığı yeni Siyaset Belgesi’ne uygun çalışmalar hızla sürdürülüyordu. 1994 Kasımında Başbakan Tansu Çiller bu kez İsrail’deydi. İsrail’e başbakan düzeyinde ilk resmî geziydi bu. Burada Türkiye ile İsrail arasında terörle mücadele ve istihbarat konularında bir işbirliği anlaşması imzalandı. Bu anlaşmadan kısa bir süre sonra İsrailli uzmanlar Türkiye’ye gelerek Antalya ve Gölbaşı’nda bulunan kamplarda özel timcileri eğitmeye başladılar. Ne de olsa MOSSAD, tecrübesinden faydalanılacak bir örgüttü.

İsrail’le yapılan anlaşmanın yalnızca özel timcileri eğitmekle sınırlı olmadığı kısa sürede anlaşıldı.

Türkiye’deki birçok kumarhaneye İsrailliler ortak oldular. Kumarhaneler kara paranın aklanmasında önemli bir işlev görüyorlardı. Başka yerden temin edilemeyen suikast silahları numaraları silinmiş olarak İsrail’den gizlice getirildi ve kontra timlerine dağıtıldı. Türkiye ve İsrail’in bu sıkı işbirliği Amerika tarafından teşvik ediliyor, ihtiyaç duyulan eksikler gideriliyordu. Amerika Ortadoğu planlarının aksamaması için gelişmeleri memnuniyetle izliyordu. Gerçi Amerika’da her muhtemel gelişmeye karşı oluşturulmuş çeşitli planlar da yok değildi. 1994’ün Aralık ayında Başbakan Tansu Çiller ‘bölücü yayın organlarının susturulması için gereğinin yapılması’ yazan bir genelge yayınladı. İki gün sonra Özgür Ülke gazetesinin binası içindekilerle birlikte havaya uçuruldu. Ardından 1997 başlarında Özel Harp Dairesi’nin yan örgütlerinin yayın organlarında savaşı uyuşturucu parasıyla finanse ediyoruz diye haberler çıktı. ‘Şimdiye kadar terör örgütlerinin finans kaynağı olan uyuşturucu ticareti ellerinden alındı, artık uyuşturucu ticareti devletin elindedir’ diye yazıyordu böbürlenerek psikolojik savaşın yayın organlarından Türk Tarihi Dergisi.

Yukarıda kısaca özetlediğimiz süreç ve olaylar birbirinden bağımsız ve rastlantısal değildi elbette. Hatta Susurluk sonrası çete tartışmaları içersinde suçlanan Ağar ve Çiller, yukarıda saydığımız icraatları kendi kafalarından gerçekleştirmemişti. Ağar’ın ne zaman sıkışsa ‘Tüm yaptıklarımdan MGK’nın haberi vardır’ demesi boşuna değildi. Gerçekten de tüm yapılanlar 1992’de değiştirilen Millî Güvenlik Siyaset Belgesi’nin tanımladığı ihtiyaçlara uygun olan gelişmelerdi. Tüm yapılanlar bir devlet planıydı. Siyaset Belgesi’ne uygunluk taşıyacak yeni gelişmeler ve atılacak adımlar MGK toplantısında teferruatlarıyla ele alındıktan sonra yürürlüğe sokulmuştu. Tüm plan en ince ayrıntılarına kadar MGK’da tartışılmıştı. Özel savaşın ve psikolojik savaşın ana hattını oluşturduğu bu planın adı da Kale Planı’ydı. Eğer Susurluk sonrası çeteler ve icraatları tartışılmak isteniyorsa öncelikle Kale Planı tartışılmalıdır. Bu planın içeriği ve hayata geçmesi için onay verenlerin sorumlulukları ortaya konmadan çete gerçeğinde sağlıklı bir adım atmak da imkânsızdır. Düşük Yoğunluklu Çatışma olarak adlandırılan özel savaşın bir devlet politikası olduğu, sadece güvenlik güçlerinin değil tüm devlet kurum ve kuruluşlarının bu savaşa adapte olması gerekliliği işin alfabesiydi. Nitekim bizde de tüm üst düzey bürokratların saptanan yeni Siyaset Belgesi temelinde eğitime tutulması ve tüm kanun ve yönetmeliklerin Siyaset Belgesi’ne tabi olmak zorunda olması, atılan adımın bir devlet politikası olduğunu göstermektedir.

Özel savaşın anavatanı Amerika’ydı. Amerika kontra yöntemleriyle sürdürülen özel savaşı tüm dünyada kendisi uygulamakla kalmıyor, bu savaşı sürdüren müttefiklerine destek olmak için yapılması gereken her şeyi yapıyordu. Bu Beyaz Saray tarafından hazırlanan bir gizli genelge ile Amerika’nın bir devlet politikası haline getiriliyordu. Özel savaşın savunucusu Mehmet Ali Kışlalı kitabının önsözünde bu konuya da açıklık getiriyor:

“Türkiye bölgede 1987’de sıkıyönetim yerine OHAL’i koyup oyunun kurallarından sadece bir şekli benimserken, ABD’de Başkan Reagan imzaladığı bir gizli direktif ile bu tür mücadeleler için bütün bürokrasinin bir millî strateji oluşturup bunu uygulamasını istiyor, yetkili makamlar bu konuda rapor üzerine rapor hazırlıyorlardı. Çatışmalar ‘düşük’, ‘orta’ ve ‘yüksek’ dereceli olarak sınıflandırılıyordu. Ülkelerinde komünist ayaklanmacılara karşı mücadele eden hükümetlerin sürdürdükleri savaşa DYÇ deniyor, İran-Irak savaşı ‘orta’, 1. ve 2. Dünya Savaşları ‘yüksek’ dereceli çatışmalar olarak kabul ediliyordu. DYÇ Bolivya’da uyuşturucu mücadelesi, Beyrut’ta işgal, Granada’da istila, Libya’da 1986’da hava saldırıları şeklini alıyordu. Bunlar dışında bir de görünmeyen, gizli operasyonlar DYÇ’ye dahil ediliyordu. Askeri stratejistlere göre, DYÇ bütün mevsimler için bir savaş yöntemiydi. Amerika, böyle bir mücadele sürdüren dost bir hükümet için sadece askeri değil, mutlaka diplomatik ve ekonomik desteğin sağlanması gerektiğini konuyla ilgili en önemli dokümana yerleştirmişti. Bu doktrini kendisiyle yakından ilgili olup ciddi ayaklanma tehdidiyle karşı karşıya kalan El Salvador, Nikaragua, Filipinler, Angola, Kamboçya ve Afganistan gibi ülkelerde uygularken, Türkiye’ye daha farklı bir bakış açısıyla yaklaşıyor, zaman zaman ‘insan hakları ihlalleri’ bahanesi ABD’nin DYÇ doktrinlerinin önüne geçiyor, mücadelede hayati rol oynayan bazı silahların Türkiye’ye verilmesi engelleniyordu.”

Kışlalı’nın Amerika’ya ettiği sitem, özel savaşa bu kadar sahip çıkarken, tüm dünyada fütursuzca uygularken, bunun için en önemli dokümanlarda resmîyete dökülmüşken, hayati öneme sahip silahları niye bize verirken mırın kırın ediyorsunuz şeklinde, ama fazla abartılmış bir sitem. Amerika özel savaş yürüten bütün ülkelere, buna Türkiye de dahil olmak üzere elinden gelen tüm yardımı ve gerekli teçhizatı sağlamaktadır. Bu bazen gizli silah yardımı şeklinde olabilmekte, bazen İsrail üzerinden silah satışı şeklinde olmakta. Ama Kışlalı’nın esas sitemi Amerika’nın ayak sürçmesi bahanesi içersinde ‘insan hakları ihlallerinden’ bahsetmesi. Özel savaşın kendisinin insan haklarına karşı yürütülen bir savaş olduğunun gözardı edilerek bu bahanenin gösterilmesine kızıyor herhalde yazar. Nikaragua’da, El Salvador’da, Filipinler’de özel savaşın vahşeti gözler önündeyken, ‘insan hakları ihlallerinden’ bahsedilmesinin garabeti ortadadır. Amerika da bunu bilmektedir elbette, en başta kendi uygulamalarından. Ama onun kastettiği ‘elinize yüzünüze bulaştırmayın, biraz az iz bırakın’ uyarısıdır, yoksa Amerika tüm müttefiklerine özel savaşta yardımı bir borç bilmektedir. Amerika Devlet Başkanı’nın en önemli dokümanlarla bir devlet siyaseti haline getirdiği politikaya göre sadece askeri yardım değil diplomatik ve ekonomik destek tüm özel savaş yürüten müttefiklere verilmelidir. Bu satırlar özel savaşın, kontrgerillanın kaynağı konusunda da aydınlatıcı olmakta.

Askeri kaynakların Düşük Yoğunluklu Çatışma adını verdikleri özel savaşın Güneydoğu’da uygulanmasının ilk görünen sonuçları yargısız infazlar, faili meçhul cinayetler ve köy yakmalar olmuştur. Köy yakma ve boşaltmaların Düşük Yoğunluklu Çatışma’nın olmazsa olmaz bir aşaması ve gereği olduğunu daha ilerilerde askeri uzmanların ağzından dinleyeceğiz. Güneydoğu’da özel savaş başlar başlamaz yargısız infaz ve köy yakmaların da başladığını Mehmet Ali Kışlalı kitabında şöyle itiraf ediyor:

“Güneydoğu’daki mücadelenin bir bölümünde, DYÇ stratejisinin uygulanmasına geçildiği 1991- 92 yıllarında bile, zaman zaman, kısa sürelerde komando eğitimi gören bazı Jandarma birimleriyle özel kuvvet timlerinin disiplin sınırları dışına taştıkları bazı siyasi çevrelerce iddia edilmişti. Bazı kabine mensuplarının güvenlik güçlerine ağır suçlamaları da oldu. Güvenlik güçlerinin ‘yargısız infaz’ yapıp ‘köy yaktıkları’ da öne sürüldü. Ama bu iddialar sınırlı kalıp zaman içinde hemen hemen tamamıyla unutuldu.”

Dikkat edilirse Kışlalı, yargısız infaz ve köy yakmalar olmamıştır diye bir savunma içersine girme gereği bile görmüyor. Bir devlet politikası olan özel savaşın ilk sonuçlarının bunlar olacağını o da biliyor. Bazı kabine mensuplarının ilk başlangıçta, belki durumu tam kavramadıklarından, belki de kendilerine özel savaş iyi anlatılmadığından olacak, uygulamalara muhalif sesleri çıktı. Ama sonraları, bunun birkaç görevlinin fevri davranışı değil de savaşın bir gereği olduğu kavratıldığında artık kabineden çatlak ses çıkmaz oldu. Bu iddialar da zaman içersinde unutuldu gitti diyerek ferahlıyor Mehmet Ali Kışlalı.

Özel savaşın ve yöntemlerinin ne olduğu konusunda çok çaba sarf ediyor Kışlalı. Kitabının birçok bölümünde yürütülen savaşın son derece başarılı götürüldüğünü, ama esas sıkıntının kamuoyunu iknaya dönük çabanın yetersizliği olduğunu anlatıyor. Özel savaşın bir ayağının da enformasyon dediği psikolojik savaş olduğunu defalarca vurguluyor. Aslında yazdığı kitap psikolojik savaş için mükemmel bir örnek. Sürdürülen vahşete haklılık kılıfı geçirmeye çalışan, bunun için kırk dereden su getiren ve özel savaş için neredeyse el kitabı olabilecek bir yapıt çıkarmış ortaya. Kitapta özel savaşı savunan kendi görüşlerinin yanı sıra dünyadan özel savaş örnekleri ve Güneydoğu’daki savaşta aktif rol almış askeri ve sivil uzmanlarla yaptığı görüşmeler bulunmakta. Uluslararası örnekler bölümünde İngiltere’nin Malaya ve IRA örnekleri ile ETA genişlemesine incelenmiş. Buralardaki özel savaştan örnekler verilerek Güneydoğu için referans haline getirilmiş. Güneydoğu’daki köy boşaltmalar ve Ecevit’in yıllardır savunduğu Köy-Kent projelerini İngiltere’nin Malaya’da nasıl başarıyla hayata geçirdiğini Kışlalı şöyle örnek gösteriyor:

“İngiliz stratejisi gerillayı halktan ayırma esasına dayanıyordu. Önce gerillaların ana ikmal kaynaklarını oluşturan Çin gecekondu bölgeleri ve köyler boşaltıldı. Ormanlardan uzak, özel korunmaları mümkün yeni iskân bölgelerine nakledildi. (Benzer yaklaşım Türkiye’de Güneydoğu’da gerçekleştirildi.) Bu büyük operasyondan sonra güvenlik güçleri gerillayla halk arasına yerleştirildi. Gerillanın lojistik sistemi kesildi.”

Kışlalı Malaya ve İngiliz SAS örneklerini pek seviyor. Türkiye’de uygulanan hemen her şeyin özel savaşın kitabında yeri olduğunu başka ülkelerden örneklerle kanıtlıyor. Köy koruculuğu sisteminin ve itirafçı timlerinin özel savaş içindeki vazgeçilmez yönünü de şöyle anlatıyor:

“Güneydoğu Anadolu’daki Köy korucuları yaklaşımı da, bir oranda, –daha önce Malaya’da da uygulanmış– bu deneyimlerden ilham alınarak ortaya konmuş, fakat mahiyeti iyi anlaşılamadığından, alınan netice hem beklenen düzeyde olmamış, hem de bazı siyasi partilerin eleştirilerine hedef olmuştur. Oysa İngilizler ve Fransızlar başta olmak üzere birçok sömürgeci ülke sömürgelerindeki ayaklanmaları bastırmak için kendi anavatan kuvvetlerinden ziyade o ülkelerde o ülke halklarından oluşturulan kuvvetleri kullanmışlardır. Bunun örnekleri Afrika ve Asya’da çok görülmüştür. Malaya’da teslim olmuş yüzlerce gerilla Özel Harekât Gönüllüler Kuvveti adı altında düzenlenip polis şeflerinin komutasında, askerlerin de katılımıyla, eski arkadaşlarına karşı başarılı işler yapmışlardır.

Güneydoğu’da da, gerek teslim olanlardan gerek yakalanıp itirafçı olanlardan zaman zaman yararlanıldığı muhakkaktır. Ama bu yaklaşımın tam bir sistem halini aldığı ve verimli olduğu söylenememektedir. Buna rağmen PKK için gerek geçici köy korucuları, gerek bu itirafçılar ilk hedef olarak seçilmekle ne kadar etkili olduklarını göstermişlerdir.”

Hani bölgede araştırmalar yapan TBMM Araştırma Komisyonu köy korucuları ve itirafçılar hakkında feryat figan ediyorlardı ya, durum gösteriyor ki bu devlet politikasını yeterince kavrayamadıklarından kaynaklanıyor. Bölgede sürdürülen savaşı kabullenip de onun doğal uygulamalarını kabullenmemek mümkün değil. Ya özel savaşı yöntem ve sonuçlarıyla kabul edeceksiniz, ya da sürdürülen özel savaşa bütünüyle karşı çıkacaksınız. Yargısız infazlar, faili meçhul cinayetler, köy yakmalar, sürgünler hepsi ama hepsi özel savaşın talimnamelerinde yazan şeyler. Bu savaşın özelliği de zaten bunlardan kaynaklanmakta. Bunu son derece yalın bir şekilde Emekli Korgeneral Şadi Ergüvenç ifade ediyor. Ergüvenç emekli olmadan önce Diyarbakır’da görev yapmış bir komutan. İstihbaratçı olmakla da tanınan Ergüvenç, emekli olduktan sonra da Ankara’da Dış Politika Enstitüsü’nde çalışmaya devam ediyor. Yani konu hakkında üretimine devam eden bir asker. Güneydoğu’da yıllardır görev yapması ve özel savaş uygulamasının başladığı yıllarda Diyarbakır’daki 2. Hava Kuvveti Komutanlığı’nda komutan olmasından dolayı da gelişmeleri ve yapılanları yakından biliyor. Korgeneral Ergüvenç’in söyledikleri TBMM Araştırma Komisyonu’na bir cevap aynı zamanda:

“Bu tür mücadelelerde kararlılık önemlidir. Çekingen davranış kararlılık eksikliği şeklinde algılanabilir. Bence o günlerdeki mücadelenin gereken seviyeye ulaşmamasında etken kararlılık eksikliği idi. Bugünkü kararlılığı (Haziran 1995) o zaman gösterseydik güvenlik güçlerinin etkinliği de daha başka olurdu.

Hatırlarsanız o zamanlar devlet yetkilileri bu meseleyi demokratik usullerde halledeceğiz, derdi. Harbin demokratikliği olmaz. Türkiye’nin bölünmesi ve hatta PKK Türkiye’yi yıkmak istediğine göre yıkılması söz konusu olunca, böyle bir tehdide karşı, bana sorarsanız insan hakları ve demokrasi mülahazaları ikinci planda olmalı. Harpte bunların yeri olmaz.”

Yeteri kadar açık ve net. Harpte insan hakları ve demokrasi olmaz. Hele özel harpte hiç olmaz. Yine Meclis Araştırma Komisyonu, itirafçıların hapishaneden çıkarılıp operasyonlara götürülmelerine karşı çıkıyor, kanunda bunun yeri yoktur diyordu. Bazı itirafçıların OHAL Valiliği’nin lojmanlarında kaldıklarını hayret içinde anlatıyorlardı. Oysa itirafçılardan oluşan kontra timleri yine özel savaşın gereklerinden biriydi. Yine Mehmet Ali Kışlalı’ya dönerek itirafçılardan oluşturulan kontra timlerinin ne kadar değerli olduğunu onun ağzından dinleyelim:

“Düşük Yoğunluklu Çatışmalarda operasyonlar sırasında en iyi ve değerli istihbarat muhakkak teslim olan gerillalardan elde edilen istihbarattır. Teslim olan gerillaların güvenlik kuvvetleri için çalışır hale getirilmeleri için çok gayret sarf edilir. Bir kısmı ufak bir çabayla, ordu ve polisi bölgedeki, kısa süre öncesine kadar birlikte savaştıkları ve sonra kaçtıklarında geride bıraktıkları gerilla birliklerinin kamplarına düzenlenen saldırılarda, kılavuzluk yapmaları için ikna ediliyordu. PKK’ya karşı mücadelede aynı yöntemlerin geniş bir şekilde kullanıldığı ve hatta bunlardan ve itirafçılardan anti-gerilla ve kontgerilla timleri oluşturulduğu, bu timlerin uzun yıllar etkili şekilde PKK’ya karşı yer yer kullanıldığı anlaşılmaktadır.”

Yargısız infaz ve köy boşaltmaların yanı sıra bir de gıda ambargosu uygulaması var. Kürt köylülerin yıllardır söylediği ama devletin ısrarla böyle bir şey yok diye reddettiği gıda ambargosu. Evinde bir çuvaldan fazla una rastlandığı için işkenceden geçirilen Kürt köylüleri. Bir buçuk kilo şekerle bir ay idare etmek zorunda kalan köylüler. Aramada bir paket fazla sigara bulunduğu için köy meydanında falakaya yatırılan Dersimli ihtiyar.

Bütün bunların da özel savaşın kitabında yeri var. Bu uygulamaları yapanlar da işgüzarlıklarından ya da gözü dönmüş olduklarından değil, özel savaşın talimnamesini iyi okuduklarından harfiyen yerine getiriyorlar yazılanları. Olağanüstü halin olağan uygulaması olan gıda ambargosunu Mehmet Ali Kışlalı Malaya örneğinden yola çıkarak izah etmeye çalışıyor:

“İngiliz Valisi Malaya’da 1948 Haziranında olağanüstü hal ilan etti.

Türkiye’deki benzeri; olağanüstü hal yasası yürürlüğe girdi.

Özgürlükler bu yasayla sınırlandırıldı. Vali büyük yetkiler aldı.

Yasalar çok sertti, ama Malaya Komünist Partisi’nin sürdürdüğü mücadele de çok sertti.

Hükümetin yasaları ve düzeni hâkim kılmakta kararlı olduğu belirtildi.

O kadar ki, teröristlerin lojistik ikmal imkânlarının sınırlandırılması için herkese yiyecek sağlayabilecekleri, belirli yerlerde ikamet edebilecekleri, yiyecekleri ancak oralarda kendilerine verilecek karne ve kimlikler ile sağlayabilecekleri bildirildi. Böylece MKP’ye karşı mücadelede çok önemli ilk adımlar atılıyordu.

Türkiye’de bu adımlar, ancak 1993’ten sonra atılmaya başlandı. Tunceli gibi, PKK’nın arazinin verdiği kolaylıklardan çok yararlandığı bölgelerde köylülerden gıda temin edememesi için çok sıkı bir kontrol uygulandı. Köylerine kasabalardan yiyecek götüren köylülere sınırlar konuldu. Yanlarında ancak Jandarmadan alacakları izin belgesiyle yiyecek ve başka malzeme nakledebiliyorlardı. Bu sistemin insan haklarına aykırı olduğu, TC’nin Kürt bölge halkını açlığa mahkûm ettiği gibi iddiaların yapıldığı görüldü. Güvenlik güçlerinin uyguladığı bu ‘PKK’yı gıdadan mahrum etme taktiği’nin ne kadar geçerli bir taktik olduğunu bilen bir büyük Avrupa ülkesinin Ankara’daki askeri ataşesi bize şunları söyledi, ‘TSK demokratik bir dünyada zorunlu olan etkili enformasyon hizmetinin yararını bilmiyor. Onun için de bu hizmeti vermiyor. Batı dünyasını gerektiği gibi enforme etmiyor. Biz yapılanları anlıyoruz. Ama Türkiye’yi ziyaret eden, ya da ülkemizden burada yapılan iddiaları dinleyen parlamenterlerimiz yanlış bilgilendiriliyorlar. Onun için Türkiye beklediği anlayışı bir türlü göremiyor.’”

Gıda ambargosu, köy boşaltma ve boşaltılan köylerin yakılması. Güneydoğu’da her gün yaşanan olaylar. Ama bu sürdürülen özel savaşın en doğal uygulamaları. Bu bütün dünyada da böyleydi, bizde de. Uygulamaların kontrgerilla savaşının gerekleri olduğunu Kışlalı anlatıyor:

“Sonuçta bir kısım halk bölgedeki il ve ilçelere, bir kısmıysa batı illerine göçe mecbur olmuştur. Bunda PKK’ya destek verdiği bilinen ve bu tutumunda ısrarlı görünen bazı köylerin boşaltılması da rol oynamıştır. Böylesine köy boşaltma ve hatta boşaltılan köylerin bir daha isyancılar tarafından kullanılmaması için yakılması yöntemleri kontrgerilla mücadelesi yapan DYÇ bölgelerinde dünyanın her tarafında, bu mücadeleyi sürdüren ülkelerin güvenlik güçlerince, uygulanmıştır.”

Yapılanlarda hiçbir yanlışlık yok. Köy de boşaltılacak, gıda ambargosu da konacak. Kürt köylüleri açlıktan ölmüş kimin umurunda. Yanlış yok, yok ama eksik olanlar var yapılanlarda. O da sürdürülen savaşın gereklerini yerine getirdiklerini Avrupa ülkelerine iyi anlatamamak. Ah bir de onu becerebilseler, tüm uygulamalarını emperyalistlerin özel savaş uygulamalarından birebir kopya ederek yaptıklarını anlatabilseler sorun kalmayacak. Güçlü bir enformasyon, siz onu psikolojik harbin bütün hızıyla devreye sokulması olarak anlayın, cephede yapılanları cephe gerisinde allayıp pullayıp sunmaya yarayacaktır. 1997 yılının sonlarına doğru 30 civarında gazetecinin helikopterlere doldurulup bölgeye götürülmesi, asker elbisesi giydirilip asker çadırında yatırılarak ‘enforme’ edilmeleri bahsedilen eksikliğin giderilmesine hizmet etmek amacıyla atılan adımlardandır. Nitekim götürülen gazetecilerin, bir ikisi hariç, tamamı döndükten sonra askerin sürdürdüğü savaştaki başarıları ve bölge halkının memnuniyetini anlatan yazılar yazmaları, hep bu enforme etme çabalarının sonuçlarıdır. Gazeteci geçinen özel savaş savunucuları gazetelerinde askerlerin ve özel savaş teorisyenlerinin bile iddia etmedikleri şeyleri savunmakta hiçbir sakınca görmemişlerdir. Savaş teorisyenleri ‘ne demokrasisi, harpte demokrasi mi olur’ derken, hâki elbise giymiş gazeteciler bölgede askerin ne kadar çok insan haklarına bağlı olduğunu, savaşın askeri demokratikleştirdiğini yazmışlardır.

Bütün bu çabalar, özel savaşın yalnız askerin bir sorunu değil tüm kurum ve kuruluşlarıyla bir devlet politikası olduğunun ve böyle sürdürülmesi gerekliliğinin yerine getirilmesi çabalarıdır. Gıda ambargosu ve köy boşaltmalar da yetmeyebilir bazen. Daha sert ve ileri tedbirler almaktan hiçbir zaman kaçınmamak da gerekiyor savaşın kurallarına göre. Bunlar neler mi olabilir? Mehmet Ali Kışlalı deney aktarmaya devam ediyor. Yine Malaya’dan örneklediği bölümün başlığını ‘Toplu Cezalar-Beyaz Bölgeler’ olarak koymuş Kışlalı:

“Malaya’da asileri saklandıkları yerlerden çıkarma mecburiyetinde bırakan, altyapılarını bozan yöntemlerden biri, asilerin yiyecek bulmalarını önlemekti. Bu da ‘Federal Priority Operations’ (Federal Öncelikli Harekât) adı verilen teknikle gerçekleştirildi. Ancak bu tekniğin tam meyve vermesi büyük kitlelerin köylerinden çıkarılıp yeni yerleşim bölgelerine konmasıyla mümkün oldu. Bu tekniğin gerektiği gibi uygulanabilmesi için kara istihbarat alanında gereken bilgileri sağlamak, bunun için de başka bir yöntem gerekiyordu. Templer (Olağanüstü Hal Valisi) bu konuda kitlesel ceza sistemini, güvenlik güçleriyle gereken işbirliğini yapmayan bölgelerde veya kasabalarda zaman zaman kullandı. İşbirliği iyi olduğunda buralardaki olağanüstü hal uygulamaları kaldırılıyordu. Toplu ceza taktiğinin kullanıldığı yerlerden biri Tanjong Malim kasabası oldu.

Bölgede yeni göreve başlamış olan Templer, Tanjong Malim’e gitti. Yörenin ileri gelenlerinden 300’ünü topladı. Onları şiddetle azarladı. ‘Bu artık sona erecek’ dedi. ‘Masum insanları cezalandırmak beni eğlendirmiyor. Ama çoğunuz masum değilsiniz. Çok korkak olduğunuz için bize vermediğiniz bilgilere sahipsiniz’ diye ekledi ve hemen yirmi iki saat sokağa çıkma yasağı ilan etti. Dükkânlar günde sadece iki saat açık kalacaktı. Bütün okullar kapanıyordu. Otobüs hizmetleri durduruldu. Kimse kasabayı terk edemeyecekti. Herkese karne ile verilen pirinç miktarı da azaltılıyordu. Yapılanlara ek olarak Tanjong Malim’in vilayet merkezi olma statüsü de iptal edildi.”

Kışlalı özel savaş deneylerini aktarmada gerçekten yoğun çaba harcıyor. Teferruatlı örneklerle konuyu derinleştiriyor. Malaya’da yapılanlara duyduğu hayranlığı saklamak için çaba sarf etmeye ihtiyaç bile duymuyor. Kim bilir belki şu anda dünyanın başka bir bölgesinde özel savaş uzmanı bir başka gazeteci de Güneydoğu’da yapılanları kaleme alıyor, özel savaş deneyimlerini kendi ülkelerine aktarıyordur. Daha eksiksiz ve uzmanca savaş sürdürebilsinler, unuttukları bir şey varsa hatırlasınlar diye.

Kışlalı hiçbir şey unutmamaya özen gösteriyor. Örneğin gözaltına alınanlara işkence yapıldığı gerçeğini yine ünlü örneklerine başvurarak işin doğası gereği olduğunu kanıtlamaya çalışıyor. Bu sefer örneği İngiltere ve IRA’dan:

“İngiliz ordusu mücadele tekniğini, özellikle istihbarat konusunda adamakıllı geliştirmişti. RUC (Özel Polis Örgütü), ancak 1976’da Olağanüstü Yetkiler Yasası çıktığında biraz daha gelişti. Bu yasa, IRA şüphelilerinin yargıya çıkarılmadan yedi gün gözetimde kalmalarını mümkün kılıyordu. Son derece sert ve zaman zaman işkenceye varan soruşturma sistemleri istihbarat akışını hızlandırdı. 1976 ile 1979 arasında üç bin kadar kişi terörizm ile ilgili suçlandı. Bunlardan çoğu hakkındaki suçlama soruşturmalar sırasında elde edilen bilgilere dayanıyordu. Yıllar sonra Türkiye’de aynı yöntemlerin uygulanmasından dolayı Türkiye suçlanacaktı.”

İşkence yapmanın faydaları. İngiltere IRA şüphelilerine işkence yapıyor ve bir dizi faydasını görüyor. Aynı yöntemlerle aynı faydaları Türkiye elde etmeye kalkınca da eleştiriliyor. Özel savaşın bir başka olmazsa olmazı da işkence. Yalnız özel savaş sırasında değil, genel olarak muhalifleri sorgulamada işkence devletin vazgeçmediği bir temel uygulama. Teknolojinin gelişimine bağlı olarak sorgulama ve işkence teknikleri de bu gelişime ayak uydurmak zorunda. Gelişmelere ayak uydurma konusunda Kışlalı’nın sorduğu bir soruya 1994 yılında Emniyet genel müdürü koltuğunda oturduğu sırada Mehmet Ağar şöyle yanıt veriyor:

“Gelişen modern şartlardan istifade etmek durumundayız. Özellikle bu mücadelede olaydan önce, olduktan sonra suçluların yakalanması safhaları içerisinde, her yerde modern sorgulama usullerinden arkadaşlarımız ziyadesiyle istifade ediyorlar.

Operasyon tekniklerini çok açık ve net söyleyebilmem mümkün değil. Ama şunu ifade edebilirim ki çok yeni anlamda sorgusuyla, ön çalışmasıyla, suç delillerinin değerlendirildiği laboratuvarlarıyla birlikte Türk polis teşkilatı bugün dünyanın en modern polis teşkilatlarıyla aşık atacak düzeydedir.”

Ne midir Ağar’ın ayrıntılarını vermekte sakınca gördüğü modern uygulamalar? Yine kitabına başvurarak bir örnek verelim. Ertuğrul Korhan’ın yazdığı Sorgulama Teknikleri adlı kitap sorgucular için bir başvuru kaynağıdır. İlaçla sorgulama üzerine bir bölümü aktaralım ve modern yöntemlerden birini görelim:

“Narco-Analysıs, memleketin yüksek menfaatleri karşısında müsbet kanuni delillerin çıkarılmasında tatbik edilen bir sistemdir. Bu usulün tatbikatında sorgunun yanında bir tıp doktorunun bulunması veya uzun müddet bu sahada tecrübesi lazımdır. Bu sistemde şahsa yapılan tatbikatta hipnotik bir tesir meydana gelir. Düşünme ve muhakeme kabiliyeti irade dışında bırakıldığı için şahsa tesir eden ve şahsın başından geçen her şey kolayca ve olduğu gibi alınabilir.

İrade dışında olduğu için soruların hepsine aynen cevap verebilir. Narco-Analiysis’de kullanılan ilaçlar şunlardır:

1- Scopolamine

2- Sodium Amytal

3- Sodium Pentathol

Şahsa bir enjektör ile koldan veya kabadan zer kedilir. Derhal hipnotik tesir icra eder. Şahıs serbest konuşur fakat hipnotik tesir geçtikten sonra hiçbir şey hatırlamaz. Hipnotik tesir altında iken tecrübeli bir sorgucu mahir soruları ile lüzumlu bilgileri şahıstan alabilir. Bu usulün tatbikatında tıp doktorunun nezareti haricinde istifade edilmemelidir.”

İstanbul Vatan caddesine inşa edilen Emniyet binasında özel sorgu odalarının son derece modern gelişmelere göre yapıldığı biliniyor; bu sorgu odalarında ilaçla yapılan sorgularda danışman olarak da Amerika’da eğitim görmüş üniversite hocalarının görev yaptığı da... Yalnız sorgu odalarında görev yapanlar mı Amerika’da eğitiliyordu. Özel savaşta kilit noktalardaki birçok kontrgerilla elemanı temel eğitimini Amerika’da görmüştü. Ama bazen Amerika’da Amerikalı uzmanlardan alınan eğitim yetersiz de olabiliyordu. Amerikalı uzmanlar Amerika’da verdikleri eğitimi gelip yerinde de görüyorlardı. Bakıyorlardı öğrencileri derslerini iyi öğrenmişler mi diye. Hem yerinde pratik her zaman daha faydalıydı. Yine Kışlalı’nın kitabına dönelim ve Amerikalı uzmanların Güneydoğu’daki faaliyetlerini öğrenelim:

“Bölgede süren DYÇ adı daha sonra verilecek mücadele içersinde bu işi bilen bazı uzmanlara zaman zaman rastlandı. Sivil yetkililerin bir Amerikalı uzmanı bunlardan biriydi. Bu işi profesyonel olarak yapıyordu. Emrine bir helikopter verilmişti. Gerekli gördüğünde cezaevinden bir tutukluyu bile alıp götürebiliyordu. Kendine özgü taktikleri vardı. Bu uzman zaman zaman güvenlik güçlerine bazı özel silahları da temin etti. Polisleri eğitti. Böylece ortaya 800 metreden attığını vuran polisler çıktı. Gece görüş sistemlerini bölgeye ilk getiren o oldu. İçinde bulunduğu helikopterle güvenlik güçlerinin dağ başlarındaki operasyonlarını izleyip eleştiriler getirdi. Yapılan yanlışları ortaya koydu.”

Bu bölgede faaliyet gösteren ilk Amerikalı uzman değildi elbette. 12 Eylül öncesinde, 1979’un yaz aylarında da bir Amerikalı ajan Anadolu’nun birçok bölgesini adım adım geziyordu. Amerika’nın Ankara Büyükelçiliği’nde ikinci kâtip olarak görev yapan bu Amerikalının adı Robert Aleksander Peck idi. Gezdiği yöreler Alevi-Sünni gerginliğine yol açmaya müsait bölgelerdi. Amasya, Çorum ve Maraş gibi. Birçok kişiyle görüşüyor, gerekli notları dikkatle defterine kaydediyordu. Peck yaptığı gezilerden arta kalan zamanlarda MHP’lilere konferanslar veriyordu. Peck’in Çorum’a yaptığı geziden birkaç gün sonra Çorum olayları patlak veriyor ve Maraş’takine benzer bir soykırıma teşebbüs ediliyordu.

CIA ajanları 80 öncesi Alevilere soykırımın nasıl yapılacağını öğretiyorlardı, 80 sonrası da Kürtlere. CIA ile MOSSAD vb ile Güneydoğu’daki savaş sırasında yakın işbirliği devam etmektedir. Bazen uzmanlar gönderirler buradaki eğitimin başında olsun diye, bazen de özel savaş için gerekli silahları verirler. Bu sıkı işbirliği hiçbir zaman aksatılmaz. Ama artık kendileri de yetişmiştir. Bu durumu 1992 yılında Doğan Güreş şöyle ifade ediyor:

“Dünyanın deneyimli ülkeleriyle işbirliğimiz var. Ama şunu da söyleyelim ki biz de çok deneyimliyiz. Senelerdir bu terörle mücadele ediyoruz. O ülkelerle de, ‘programlarınız ne? Nasıl uğraşıyorsunuz?’ diye karşılıklı konuşuyoruz. Ama bilhassa belirtmek istiyorum: Biz de geri değiliz.”

Güreş bu işi nasıl becerdiklerini de 1995 yılında şöyle anlatıyor:

“MGK’da da söyledim. Kara Kuvvetleri’nde muazzam bir eğitim hazırlığına girdim. K. Kuvvetleri’nde özel kuvvet eğitimi ile komando eğitimi görmüş subayları topladım. Onlara kurs açtırdım. Jandarmayı Kara Kuvvetleri’ne eğitim merkezlerine verdik. Subay ve er yetiştirdik bu mücadele için. Hepsi özel harekâtçıydı. Onlara silah temin ettik. Kara Kuvvetleri’nin silahları halen Jandarmadadır. Helikopterler Kara Kuvvetleri’nindir. Rus silahları aldık. Piyasa serbestti. Kanas, uzaktan suikast silahları. K. Irak’ta serbest pazar vardı.”

Serbest piyasa elbette. Parayı bastırır alırsın ne lazımsa. Bu susturuculu, özel mermili suikast silahı da olabilir, Susurluk’taki Mercedes’ten çıkanlar gibi; Kanas da olabilir Albay Bahtiyar Aydın’ı öldüren gibi. Hem işin kuralı bu, ona uyacaksın; hem de Susurluk tartışmaları sırasında ‘işadamı’ Ertaç Tinar İsrail’den tırla silah getirip hibe edince feryat edeceksin. Yok bütçesi verilmemiş, ithali yasakmış, örtülü ödenekten alınmış diye. Güneydoğu’da sürdürülen özel savaşta yalnızca askerler mi ellerinden geleni yaptılar. Değil elbette. ‘Sivil irade’ de ne yapılması gerekiyorsa yaptı, silah temini dahil. Yine Güreş’ten dinleyelim:

“Eski Özel Harp’in yapısını değiştirdik. İngiltere’ye gittim. Araştırma yaptım. Özel Kuvvetler Komutanlığı haline geldi. Alaylar oluştu. Amerika ile temasa geçtim. Çok yakın işbirliği yaptım. Bunlara 1991 sonlarına doğru başladık. Kış idi. Ama helikopterleri yoktu. Kara Kuvvetleri’nden alıp verdik. Sadece 3 kişi alabiliyordu yüksekte. İşte orada Demirel’in çok rolü oldu. Savunma sanayisini sık toplayarak Skorsky helikopterlerini aldırdı. Fabrikanın vermesi 1-2 sene sürüyordu. Beklemeye tahammülümüz yoktu. Demirel orada işin içine girip ellerinde olanları başkasına verdirmeden aldı. TSK’ya verdi. Bunlar 1992’den itibaren hizmete girdi. Başbakan da böyle kaplan gibi durunca Silahlı Kuvvetler’in çok hoşuna gitti. Moralman güçlendi. Bütün başbakanlarla, Özal, Akbulut, Yılmaz, Demirel ile de rahat çalıştım. Demirel’in de bir özelliği var. Silahlı Kuvvetler ihtiyacı söz konusu olunca hemen gereken parayı bulurdu. Hakkını yemeyelim.”

Peki Güneydoğu’da görev yapan bu eğitilmiş kuvvetler hangilerinden oluşuyordu? Son derece kapsamlı olarak sürdürülen savaşta aktif rol alan kuvvetler hangileriydi ve bunların başlıca özellikleri nelerdi? Bunları yine Mehmet Ali Kışlalı’dan öğreniyoruz:

“Mücadele 1984’ten bu yana çeşitli aşamalardan geçmiş ve son şeklini 1994 başında almıştır. Mücadelenin yapısı Olağanüstü Hal Bölge Valiliği ve Jandarma Asayiş Komutanlığı temeline dayanmaktadır. Bölgedeki illerde valiler, Güvenlik Komutanlıkları ve İl Emniyet Müdürlükleri PKK ile mücadeleden sorumludurlar. Mücadelede kullanılan kuvvetler ise; Özel Kuvvetler, Özel Harekât Timleri, Komando ve İç Güvenlik Birlikleri, Polis Özel Harekât Timleri, Geçici Köy Korucuları, TSK ve Jandarma. Özel Kuvvet merkezi Ankara’da bulunan Özel Kuvvet Tümeni’nden, Özel Harekât Timleri A, B, C ve D timlerinden oluşur. A timleri subay ve astsubaylardan, B timleri eğitilmiş uzman personelden, C timleri gönüllü ve eğitilmiş erbaş ve erlerden, D timleri mekanize araç ve personelden oluşur. Özel Kuvvet ABD’nin ‘Özel Kuvvetleri’, İngiltere’nin SAS (Special Air Service) örnekleri gibi hazırlanmıştır. Önce bir alayken üç alay haline gelmiştir. Özel Harekât Timleri her türlü hava ve arazi şartlarında terörle mücadele edebilecek şekilde, özel eğitime tabi tutulmuş birliklerdir. Bu timler, tim eğitimi şeklinde 11-15 hafta arasında değişen sürelerle özellikle terörle mücadele amacıyla eğitilmektedirler.

Özel Harekât Timleri, terör olaylarına süratle müdahale etmek, nokta operasyonları yapmak, her türlü arazide teröristleri ele geçirmek amacıyla kullanılmaktadır. Komando ve İç Güvenlik Birlikleri’ndeki timler ile Jandarma Birlikleri’ne ait timler temel askerlik eğitiminden sonra, tim eğitimine tabi tutulurlar. Bu timler, Jandarma ve polis timleriyle eşgüdümlü olarak ve birlikte kullanılmaktadır...

Batı dünyasının birçok ülkesinde DYÇ alanında uzmanlaşan subay ve astsubaylardan oluşan birlikler ortaya çıkarken, Türkiye’de Genelkurmay buna çok uzun süre gerek görmemiştir. Yaklaşım değişikliği Körfez Savaşı’ndan sonra Kuzey Irak’ta doğan boşluğa PKK’nın Irak ordusunun bıraktığı silahlarla yerleşmesinden sonra durum son derece hassaslaşınca değişmiştir.

O zamana kadarki gelişmeler TSK’nın konvansiyonel savaşa yönelik bünyesinde değişiklik yaratmamıştır. Ancak bazı komando birlikleri terör ile mücadelede uzmanlaşmış, biraz da yetişme tarzları ve işlevleri hakkında fazla ayrıntılı bilgi edinilemeyen ‘Özel Kuvvetler Komutanlığı Personeli’ deneyim kazanan birlikler olmuştur”

Konu hakkında yakın ilgisi ve bilgisi bulunan Mehmet Ali Kışlalı bile Güneydoğu’da faaliyet gösteren tüm kuvvetleri ayrıntısına kadar anlatırken, Özel Kuvvetler Komutanlığı Personeli’ne gelince susuyor. ‘Yetişme tarzları ve işlevleri hakkında fazla bilgi edinilemeyen’ diye nitelendirerek geçiştirmeye çalışıyor Özel Kuvvetler Komutanlığı’nı. Özel Kuvvetler Komutanlığı’nın eski adı Özel Harp Dairesi idi. Adı kontrgerillayla fazlaca özdeşleşince ve özel harp deyiminin çağrıştırdıklarından dolayı Özel Kuvvetler Komutanlığı olarak değiştirildi. Güneydoğu’da süren savaş sırasında MİT’inden JİTEM’ine, Özel Timden komando askerlere kadar hemen hepsiyle ilgili birçok haber ve röportajlar yayınlanır gazete ve televizyonlarda. Kimi öven, azı da bazı uygulamalarını eleştiren tarzda. Birçok milletvekili bu kurumlarla ilgili iyi kötü şeyler söylerler. Ama dikkat edilirse ağıza alınmamakta aşırı özen gösterilen bir örgüt vardır ki, o da Özel Kuvvetler Komutanlığı’dır. Bir sırdır bu örgüt. Bahsedilmemesi konusunda adı konulmamış, kim bilir belki de konulmuş bir mutabakat vardır.

Özel Kuvvetlerin Kıbrıs’ta görev yaptığını biliyoruz. Burada görev yapan bir Özel Harpçi’nin anlattıkları merak ettiğimiz konuyu aydınlatıyor. Kıbrıs’ta gizli olarak örgütlenen TMT’de komutanlık yapmış olan ‘Selahattin’ kod adlı Yarbay Hüseyin Yakış bakın neler anlatıyor:

“Benden bir taahhütname aldılar. Bu taahhütname, Kıbrıs’taki yeraltı örgütlenmesi hakkında hiçbir yerde beyanat vermeyeceğime dairdir. Taahhütnameyi Sabri Yirmibeşoğlu aldı. Özel Harp Dairesi başkanıydı.”

Özel Kuvvetler Komutanlığı’nın (eski adıyla Özel Harp Dairesi’nin) bugüne kadar yalnızca Kızıldere’deki Mahir Çayan ve arkadaşlarının katledildiği operasyonda, Diyarbakır uçağına düzenlenen operasyonda ve Kıbrıs’ta kullanıldığı açıklandı. Bu açıklananların dışında 1950’lerden beri var olan bu örgüt (ilk kurulduğunda ismi Seferberlik Tetkik Kurulu idi) ne yapar ne eder kimse bilmiyor. Nerede kullanılmıştır, hangi operasyonları yapmıştır, personeli kaç kişidir, örgütlenme tarzı nedir bütün bunlar bir devlet sırrı. Devlet yetkilileri bu örgüt hakkında çok ender konuşurlar. Ama bu ender konuşmalardan biri, 1978 yılında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar’ın söyledikleri kalın perdeyi nispeten aralamaya hizmet eder nitelikte: “Bilindiği üzere gayrinizami savaşın adı gerilla harbidir. Buna karşı aldığımız tedbir kontrgerilla harbidir. Bizde kontrgerilla diye bir kuruluş yoktur. Özel Harp Dairesi vardır.”

Kızıldere’deki katliam sırasında operasyonu yönetenlerin başında Jandarma İstihbarat Daire Başkanı Tuğgeneral Vehbi Parlar bulunuyordu. MİT Müsteşarı Korgeneral Nurettin Ersin de vardı Kızıldere’de, Mehmet Eymür de. Diyarbakır uçağına yapılan operasyonda uçağa ilk giren Korkut Eken idi. Vehbi Parlar 15-16 Haziran olaylarında işçi hareketlerini bastırmakla sorumlu İl Jandarma Alay Komutanı idi. Kızıldere’den sonra Jandarma Subay Astsubay Okul Komutanı oldu. Binbaşı Cem Ersever gibi öğrenciler yetiştirdi. 80 sonrası Demirel’in kurdurduğu Büyük Türkiye Partisi’nin kurucusu oldu. Jaguarcı ve Oflu İsmail’in yeğeninin ortağı Zeki Küçükberber’in kızkardeşiyle evli. Parlar’ın oğlu Küçükberber’le ortak. Nurettin Ersin 1980 darbesinin önde gelenlerinden. Cuntanın Kara Kuvvetleri Komutanı ve Konsey üyesi. Eşref Bitlis Güneydoğu’daki özel savaşın kilit isimlerinden. Sabotaj yapıldığı iddia edilen düşen uçakta öldü.

Mehmet Eymür ve Korkut Eken halen gündemde. Her ikisi de Susurluk tartışmalarının kilit isimlerinden. Mehmet Ali Kışlalı da Özel Harp Dairesi ile kontrgerillanın özdeşleşmiş olmasından rahatsız. Bu nedenle de ikisinin farklı olduğunu ispatlamak için çaba sarf ediyor. Ama lafı döndürüp dolaştırdıktan sonra kontrgerilla mücadelesini vermekle yükümlü örgüt Özel Kuvvetler Komutanlığı’dır demek zorunda da kalıyor:

“Batı dünyasında gelişmiş ülkeler, örneğin İngiltere ve ABD gerek kendi ülkelerinde gerek yakın ilişki içinde bulundukları başka ülkelerde DYÇ’lere müdahale gereğini duyduklarında bu mücadele için yetiştirilmiş özel kuvvetler kullanıyorlar. İngiltere’de SAS (Special Air Service), Amerika’da Special Forces (Özel Kuvvetler) var. Türkiye’de de aynı yöntemin kullanıldığını Org. Doğan Güreş görevinden ayrılmadan açıkladı. ‘Bizde yanlış bir şekilde ‘Kontrgerilla’ ismiyle adlandırılan ‘Özel Kuvvetler’ var. Güneydoğu’daki görev asıl onların işi’ dedi. Ama olayın on yıl içersinde çok büyük boyutlara ulaşması bastırma harekâtının sadece Özel Kuvvetler ile yapılmasına engel oluyor.

Yetkililer; ‘Her ülke kuvvetlerini, kendi ihtiyaçlarına ve tehdide göre oluşturur. TSK da bu tehdide karşı, kuvvetlerini oluşturmuş ve eğitimlerini de görevin özelliğine uygun olarak yapılır hale getirmiştir. Halen İngiliz ve Amerikalılarınkine benzer biçimde oluşturulup donatılmış Özel Kuvvetler Komutanlığı mevcuttur’ diyorlar. Genelkurmay son yıllarda Güneydoğu’ya gereken önemi atfeder hale gelince Özel Kuvvetler’in varlığının bu iş için yeterli olmadığı anlaşıldı ve hemen süratle ihtiyacın karşılanması için yeni birliklerin eğitimine geçildi. Halen süren eğitimin ihtiyacı tam karşılar hale gelmediği biliniyor. Kamuoyu ‘kontrgerilla’ deyimini ilk defa 1971 yılı 12 Martı sonrası sıkıyönetim döneminde duydu. Yıkıcı faaliyetlerle mücadelede TSK’nın bir parçası olan Özel Harp Dairesi mensuplarından bir kısım da görev almıştı. Genelkurmay’ın bu dairesinin görevi, ülke bir istilaya uğradığı takdirde oluşturulacak yeraltı-mukavemet teşkilatının kurulup işlemesini sağlamaktı. Bu İstiklal Savaşı sırasındaki çete savaşlarına benzer bir mücadeleyi çağdaş koşullar içinde gerçekleştirecek ‘daire’nin kamuoyuna olumsuz bir görünüm vermesine bazı mensuplarının soruşturmalar sırasında Türk şüphelilere düşman muamelesi yapması neden olmuştu. Zamanın Genelkurmay Başkanı Org. Semih Sancar bu durumdan zaman zaman çok rahatsız olduğunu konuşmalarında bize ifade etmiştir. Özel Harp Dairesi’nden NATO ülkelerinin birçoğunda bulunan Özel Kuvvete geçerken Org. Güreş’in de ifade ettiği gibi yanlış kullanılan ‘kontrgerilla’ deyimi de geldi. İç güvenlik dilinde gerilla sözcüğü iki anlamdaki deyime girmiştir; anti-gerilla ve kontrgerilla. Bunlardan birincisi gerilla saldırılarına karşı edilgin, ikincisi ise etkin mücadeleyi ifade eder.

Sanıyoruz Güneydoğu’daki mücadele ilk aşamasını tamamladığında, PKK faaliyetleri en düşük noktasına indirildiğinde, artık mücadeleyi kontrgerilla mücadelesinde Özel Kuvvetler sürdürecektir. Org. Güreş bu alanda yetişen elemanların ‘müthiş bir güç’ oluşturduklarına inanmaktaydı.”

Güneydoğu’daki kontrgerilla savaşının temel yürütücüsü Özel Kuvvetler konusundaki gizem, savaşın ve örgütlerin el kitapları olan talimnamelerde de sürdürülüyor. Kışlalı yayın gizliliğini de şöyle anlatıyor:

“DYÇ konusunda TSK içersinde birçok taktik ve teknik talimname var. Bunlar Harp Okullarında, Harp Akademilerinde okutuluyor. Olaylar başladıktan sonra elde edilen deneyimler ışığında eğitim, sevk ve idare örgütlenme konularında birçok bilgi, belge ve kitap yayımlandığı belirtiliyor. Bu yayınların hemen hepsinin üzerinde, en hafif ifadeyle ‘Hizmete Özel’ kaydı var. Onun için yapılanları dünya kitaplıklarında bulunan ve her araştırmacının ulaşabildiği benzerleriyle karşılaştırmak olanaksız.”

Yalnız ordudaki talimnameler mi gizli? Hayır, polisin de başvurduğu talimnameler var ve içeriklerinden ötürü onlar da gizli. ‘Polisin anti-terör faaliyetleriyle ilgili bir talimnamesi var mı?’ sorusunu Mehmet Ağar şöyle yanıtlıyor:

“Var. Onları ‘Hizmete Özel’ olarak kullanıyoruz. Yazılı metinler var.”

Gerek Amerikan ordusunda kullanılan kontrgerilla talimnamelerinin Türkçeye çevrilmiş olanları, gerekse bunlardan faydalanarak özgül duruma uyarlananlar ‘hizmete özel’ olarak sürdürülen savaşın teorisini ve yapılacak olanları anlatmakta. Bu talimnamelerde özel savaşın gereği olan her şey de bulunmakta. Faili meçhul cinayetlerden, köy boşaltmalara, gıda ambargolarına kadar. İşte yukarıda özel savaşa hayli geniş yer ayırmamızın sebebi de bu. Tüm yapılanlar kontrgerilla yöntemlerinin pratiğe geçirilişi. Düşük Yoğunluklu Çatışma adını verdikleri özel savaş kavranmadan, bu savaş içinde yapılanlar da kavranamaz. Genelkurmay’ından başbakanına kadar tüm yetkililerin bir devlet politikası olarak saptadığı özel savaşın kendisine karşı çıkmadan uygulamalarına karşı çıkmanın da fazlaca bir anlamı yoktur. Devlet politikası olarak saptanan özel savaşta köy yakmalar da devlet politikasıdır, faili meçhul cinayetler de. Zaten görüldüğü gibi konunun yetkilileri ve uzmanları bunu açıklıkla ifade ediyorlar. Yukarıda bu uzmanlardan biraz fazlaca alıntı yapmamızdaki amaç da bu. Biz söylesek, taraflıdır, inanmazlar diye işin uzmanlarının ağzından aktardık.

Bütün yapılanlar bir devlet politikası olduğundan, TBMM Araştırma Komisyonu’nun incelemeler yaparak faili meçhul cinayetlerin faillerini bulma çabaları da mümkün değildir. Nitekim Araştırma Komisyonu da bir sonuç alamadığı gibi rapor Meclis’e sevk edilmemiştir bile.

Şimdi TBMM Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporunun son bölümüne geçelim. Bu bölümde komisyon Güneydoğu’nun ötesinde, Ankara, İstanbul gibi şehirlerde işlenen bazı faili meçhul cinayetleri incelemeye çalışmış. Bu bölümün adı ‘Toplumda İnfial Uyandırarak Toplumsal Çatışmaya Sebep Olabilecek Nitelikteki Faili Meçhul Siyasal Cinayetler’ olarak konmuş. Bölümün ismi bile tam da kontrgerilla yöntemlerini çağrıştırır nitelikte. Bu başlığın altında 12 Mart dönemindeki Kültür Sarayı yangını, Eminönü Gemisi’nin batırılması, Sirkeci Garı’nın bombalanması; ya da 80 öncesi Maraş, Çorum katliamları, Abdi İpekçi cinayeti gibi örnekler sıralansa hem başlıkla son derece uyumlu olacak, hem de kontrgerillanın gerçekleştirdiği kesin olan eylemlerin birkaç örneğinin sıralaması gerçekleşecekti. Malatya Belediye Başkanı Hamit Fendoğlu’nun postayla gönderilen bir bombalı paketle ölümünün ardında, derin devletin gizli güçlerinin olduğu bugün artık bilinmektedir. Benzer biçimde Profesör Bahriye Üçok’un bombalı bir paketle öldürülmesi yine aynı güçlerin tezgâhıdır. Örnekleri çok daha fazla artırmak mümkün. Bütün bu cinayetlerdeki amaç da toplumda infial uyandırabilmek, ardından amaçlanan hedefe yönelmek. İşte Uğur Mumcu, Bahriye Üçok, Muammer Aksoy, Çetin Emeç, Musa Anter, Vedat Aydın, Savaş Buldan, Hacı Karay, Adnan Yıldırım cinayetleri de karanlık güçler tarafından işlenmiş faili meçhul cinayetler olarak Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporunda yer almış. ‘Toplumda infial yaratacak eylemler’den anlaşılması gereken yalnızca cinayet, bombalama, suikast olmamalı. Bu belki ilk akla gelen ve en çarpıcı olanı ama psikolojik savaşın bütün hızıyla devreye sokulmasıyla birlikte, toplumun büyük kısmını etki altına alacak, uygun manipülasyon yaratacak birçok faaliyet de ‘toplumda infial yaratacak eylemler’ sınıfına giriyor. Bu bazen milyonlarca üyesi olan bir partinin kapatılması olabiliyor, bazen seçilmiş milletvekillerinin sille tokat Meclis kürsüsünden indirilerek tutuklanması. Nitekim, 28 Şubat sonrası psikolojik savaşın en önemli silah olarak ele alınmasıyla başlayan süreçte ortaya çıkan bir belgede de aynı kelimeleri bulmak mümkün olabiliyor. Tüm halkı fişlemesi ana amaç olarak saptanan Batı Çalışma Grubu (BÇG) hakkında yayınlanan gizli ibareli bir belgede, yapılacaklar arasında ‘infial yaratmaktan’ da bahsedilmekte. Genelkurmay başkanı namına Çevik Bir imzasını taşıyan genelge Nisan 1997 tarihini taşıyor. Genelgede mevcut durum tahlili yapıldıktan sonra da ‘Mücadele Esasları’ başlığıyla yapılacak olanlar sıralanıyor. Burada yer alan bir madde aynen şöyle:

“İrticai unsurların ve yayın organlarının bu tür yıpratıcı faaliyetlerine karşı (TSK’yı yıpratmaktan bahsediyor) bütün ülke sathında infial ve tepki uyandıracak projeler geliştirilmeli ve bir aksiyon planı hazırlanarak, Silahlı Kuvvetler temsilcilerinin dışındaki Atatürkçü kişi ve kurumların neler yapabileceği planlanmalıdır.”

Aczmendi şeyhinin yatak odasında basılması, Refahlı bazı milletvekillerinin yıllar önce çekilmiş eleştiri dozu hayli ağır kasetlerinin birdenbire piyasaya çıkması ve hemen her televizyon kanalında ilk görüntü olması düşünülürse, genelgede kastedilenleri anlamak biraz daha kolaylaşıyor. Yine Meclis Araştırma Komisyonu’na dönecek olursak, komisyon ‘infial yaratma amaçlı’ olarak nitelediği cinayetleri incelemekten çok araştırma sırasında karşılaştığı engelleri belirtmiş raporunda. Gerçekleri öğrenmesinler diye birtakım güçler tarafından nasıl engellendiklerini, önlerine nasıl duvar örüldüğünü anlatıyor milletvekilleri. Bu engelleme çabası içersinde yine devletin tüm kurumları ve yetkili kişileri çıkıyor karşımıza her zaman olduğu gibi. Raporda bunlar makam ve isim verilerek belirtilmesine, haklarında işlem yapılması istenmesine rağmen yine bütün bunlar kâğıt üzerinde kalan birkaç satır olarak geçiştiriliyor. Yine işlem yok, yine sorumlular araştırılmıyor. Ama zaten suçlanan isimlere bakacak olursak, bunların çoğu soruşturmakla yetkili kişiler.⁴⁵

Ankara Valiliği, Emniyet Müdürlüğü engellemeye çalışıyor komisyonun Uğur Mumcu cinayetiyle ilgili araştırmalarını. Yalnız bunlar mı? Tabii ki hayır. İçişleri Bakanı bile elinden geleni yapıyor TBMM Araştırma Komisyonu’nun araştırma yapmaması için.⁴⁶

Meclis Komisyonu bu engellemelere rağmen bazı adımlar attıklarında ise birtakım güçlerin bu gelişmelerden rahatsız olduğunu ve komisyonun tespitlerini yalanlamak için ellerinden geleni yaptıklarını yazıyor raporunda. Yine bu çaba içersinde olanları da isim vererek belirtiyor. Valilik, Emniyet ve İçişleri bakanından sonra DGM savcıları devreye giriyor Uğur Mumcu cinayeti soruşturmasını saptırmak için. Ankara DGM savcılarından Ülkü Coşkun ve Nusret Demiral özel bir gayret sarf etmiştir. İş o noktaya varmıştır ki, Savcı Demiral Emniyet Müdürlüğü’ne resmî bir yazı yazarak kendisinden habersiz Meclis Komisyonu’na bilgi verilmemesi talimatını vermiştir. Komisyona göre yetkililer olayın açığa çıkmaması için ellerinden geleni yapmaktadır.⁴⁷

Uğur Mumcu cinayetiyle ilgili olarak ayrıca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulduğundan Mumcu cinayetiyle ilgili ayrıntılara orada değineceğiz. Ancak Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporunda yer alan satırlar bu cinayetin faillerinin açığa çıkmaması için devletin bazı yetkililerinin gösterdiği çabayı ortaya koymaktadır. Komisyonun raporunda çok kısa da olsa gazeteci Çetin Emeç cinayetiyle ilgili bir bölüm de bulunmakta. Burada yer alan görüşler de oldukça ilginç. Emeç cinayetiyle ilgili olarak uyuşturucu kaçakçılarının, kara para aklayıcılarının adı geçmekte. Hayali İhracat Araştırma Komisyonu’nun raporunda da rastladığımız isimlerden Çillo Mehmet, Magaryan kardeşler ve Muhammed Celal Özel’in Çetin Emeç’in ölümüyle ilgileri olduğu iddia edilmekte. Yasal olarak sonuçta bildiğimiz gibi bir şey çıkmamakla beraber, ilginç bağlantılar Çetin Emeç cinayetinde de kendisini göstermekte. Cinayetin azmettiricilerinden olduğu iddia edilen Suriye uyruklu, sonradan Türk vatandaşı da olan Muhammet Celal Özel’in (Zehebi) defalarca kaçakçılıktan ve kara para aklamaktan gözaltına alınmasına ve sabıkalı olmasına rağmen sabıkasız gibi gösterilerek Türk vatandaşlığına alınması, evinde DGM savcılarına yemekli toplantılar düzenlemesi gibi ayrıntılara da rastlanmakta. Tıpkı Lütfü Topal’ın uyuşturucu kaçakçılığından sabıkası bulunmasına rağmen sabıkasız gösterilerek Turizm Bakanlığı’ndan kumarhane işletme ruhsatı alabilmesi gibi.

TBMM Araştırma Komisyonu bütün bu olayları inceledikten sonra nihayet sonuç bölümüne geliyor ve değerlendirmesini yapıyor. Bu bölümde de yine birbirinden çarpıcı noktalar karşımıza çıkmakta. Uzunca bir alıntı olmasına rağmen karşılaşılan gücü son derece açık anlatın bu satırları buraya almakta fayda bulunmakta. Komisyon kendi çalışmaları sırasında karşılaştıkları durumları da göz önüne alarak, gördüklerini Fatih Çekirge’nin bir yazısında Agnes Heller’den yaptığı alıntılara başvurarak anlatma yolunu seçiyor:

“Heller’e göre ‘biçimsel demokrasi, aynı demokratik sistem içersinde anti-demokratik kurumların ortaya çıkmasına ve büyümesine imkân verebilir. Burada seçimle işbaşına gelmiş organların denetimlerinden kaçabilen kurumları kastediyorum. Bütün gizli örgütler ve bir devletin sınırlarını aşan her türlü örgütlenmeler ve teşebbüsler bu tip kurumlara girmektedir. Çünkü bunlar devletin seçimle işbaşına gelmiş organlarınca denetlemezler. Heller’e göre bu gizli örgütler Anayasa’daki haberleşme mahremiyetine rağmen mektupları okur, telefonları dinler. Bu gizli örgütleri, ellerindeki kartları masaya açmaya zorlayacak ne seçimle işbaşına gelmiş bir organ ne de kamusal bir protesto şekli vardır. Çünkü her şey daima olağanüstü hal ve ulusal çıkar sloganı ile meşrulaştırılabilir.’ Nitekim komisyonumuzun çalışmaları sırasında vatandaşın yukarıda da belirtildiği gibi sessiz, çaresiz ve tepkisiz hali tespit edilmiş ve bu konularla ilgili gerçekleri tespit edip bunları yüce Meclis’e sunmak isteyen komisyonumuzun çalışmaları aynı Heller’in belirttiği gibi birtakım gizli örgüt denebilecek oluşumlar tarafından engellenmiştir. Bu gizli örgüt tabiriyle istihbarat örgütleri kastedilmemektedir. Devletin Anayasa ile sınırları çizilmiş yetki ve görev ayrımına rağmen, hukuk kurallarını tanımayan ve istedikleri zaman istedikleri kuralları uygulayan kişiler ve birtakım kurumlar kastedilmektedir. Komisyonumuzun görev yaparken birbirleriyle her haliyle bağlı oldukları dıştan bakıldığında bile belli olan birtakım odaklar, tanığın adresinin tespitini istememize rağmen bu tanığı önce televizyona çıkartıp, yalancı tanık olarak mahkûm ettikten sonra komisyonumuza bırakmış, bu konuda yazmış olduğumuz yazılara yetkili makamlar sürekli olarak başka cevaplar vermiş, çok önemli soruşturmaların evrakları hukuk gereği olmasına rağmen Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcısı’nın yaptığı gibi komisyonumuza gönderilmemiş, araştırmayı hızlandırmak için helikopter isteyen komisyonumuza 20’den fazla helikopter boş olarak bekletilmesine rağmen tahsis edilmemiştir. Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür. Ancak bir merkezden yönetiliyormuşçasına gizli örgüt şeklinde örgütlenen bu oluşumların devletin seçimle işbaşına gelmiş organlarınca denetlenemedikleridir. Bu örgütler hakkında zaman zaman kamuoyunda haberler çıkmakta ise de; nedeni bilinmez bir şekilde bunlar hakkındaki iddialar hiçbir zaman soruşturmaya konu olmamaktadır. Örneğin MHP Genel Başkanı Alparslan Türkeş hatıralarını anlatırken, ‘Ağca’yı askeri cezaevinden kaçıran bir devlet örgütü’ olduğunu belirtmiş, ancak bu iddiası üzerine herhangi bir soruşturma açılmadığı gibi hiçbir savcı da Alparslan Türkeş’e bu sözleriniz ile neyi kastediyorsunuz diye sormamıştır. Devletin seçimle gelmiş organlarınca denetlenemeyen ve yargı organlarınca da soru sorulamayan bu örgütler istedikleri gibi devlet idaresindeki organlara hâkim olmakta ve devleti her türlü emellerine alet edebilmektedirler.”

Karşımızdaki gizli örgütü bundan daha açık olarak anlatmak herhalde mümkün değildir. ‘Bir merkezden yönetiliyormuşçasına gizli örgüt şeklinde örgütlenen bu oluşumlar’ tanımlamasını kullanan muhalif bir gazeteci ya da kontrgerillaya karşı mücadele eden birisi değil, milletvekillerinden oluşan TBMM Araştırma Komisyonu’dur. Ama Meclis Araştırma Komisyonu araştırmaları sonucunda bu gizli örgüt karşısında Meclis’in yerini ve yetkilerini de kavramış gözüküyor: “Devletin seçimle işbaşına gelmiş organlarınca denetlenemeyen ve yargı organlarınca da soru sorulamayan bu örgütler istedikleri gibi devlet idaresindeki organlara hâkim olmakta ve devleti her türlü emellerine alet edebilmektedirler.” Meclis Komisyonu’nun bu itirafları devletin gerçek sahiplerinin kimler olduğunu da anlatmakta, Meclis’in ve milletvekillerinin yetkisinin bunlara güç geçiremediğini de kabullenmektedir. Ötesinde, çizilen gizli örgüt tablosuna, bir tek adı konmadan anlatılan kontrgerillaya ve bu örgütün üyesi olarak DGM Başsavcısı Nusret Demiral açık açık belirtilmesine rağmen, tıpkı kendi tespitleri gibi adı belirtilenler taş gibi ayakta durmaktadır. Nusret Demiral’ın diğer iki Meclis Araştırma Komisyonu raporunda da (Horzum ve Mumcu cinayeti) benzer ithamlarla karşılaşması daha da düşündürücü olmaktadır.

Bu örgüt ve mensupları başka neler mi yaparmış? Komisyon raporundan öğrenmeye devam edelim:

“Bunlar, yasal hiçbir dayanağı olmamasına rağmen istedikleri insana silah taşıma izni verebilmekte, istedikleri insanı da yasal hiçbir dayanağı olmayan bir şekilde gizli korucu adı altında görevlendirebilmektedirler.”

Bu satırları da okuyunca akla ister istemez Abdullah Çatlı’ya, Yaşar Öz’e silah taşıma izni veren Mehmet Ağar; birçok sabıkalı ve kanun kaçağını gizli korucu olarak görevlendiren Olağanüstü Hal Valileri Ünal Erkan, Hayri Kozakçıoğlu gibi isimler gelmekte. Komisyon belki söylediklerinin yeteri kadar anlaşılamayacağı düşüncesinden, ülkemizde varolan karanlık örgütü başka ülkelerdeki kontrgerilla örgütleriyle de kıyaslayarak anlatmaya da çalışıyor. Rapordaki bu satırlar aynı zamanda emekçi yığınların gerçekleri görmesi ve tepkileri yükseltmeleri karşısında devletin ne gibi bir sonla karşılaşabileceğini de değerlendiren, sistem için uyarı anlamına gelen satırlar:

“Bu tür oluşumların devletin gözetiminde faaliyet gösterdikleri anlaşıldığı anda vatandaşın devlete olan güveni kalmayacak ve sistem büyük bir sarsıntı geçireceğinden belki de çökecektir. Örneğin İspanya’da 1980’li yıllarda ETA sempatizanlarına karşı devlet içinde kurulduğu iddia edilen ölüm mangalarını örtülü ödeneklerden kimlerin finanse ettiği, hangi kiralık katillerin ya da polislerin kafa başına kaçar para aldıkları yolunda başlatılan soruşturma sırasında ortaya çıkartılan ve hukuk dışı olan Teröre Karşı Özgürlük Grubu adlı gruba yönelik operasyonlar nedeniyle gözaltına alınan Devlet Güvenlik eski sekreteri Vera’nın beyanlarına göre konudan başbakanın da bilgisi olduğu iddia edildiğinden, bu yönde de soruşturma başlatılmıştır. Ancak İspanya’da bu iddialardan ötürü demokrasi sarsıntı geçirmektedir. Ayrıca İngiltere’de IRA’nın başlattığı terörü önleyebilmek için savaştan dönen İngiliz askerlerince oluşturulan ‘Black and Tans’ adlı örgütün İrlanda’da IRA’ya karşı terör eylemlerine girişmesine önceleri İngiliz hükümeti göz yummuş ancak daha sonra bunların rejimi tehdit edici faaliyetlerinden ötürü bunlara desteği kesmek zorunda kalmıştır. Ülkemizde halen böyle bir oluşum bulunmaktadır.”

Komisyon üyeleri, raporlarının sonuna geldiklerinde kendileri açısından bir hayalle noktayı koyuyorlar:

“Seçilmişler, devletin içersinde bulunduğu izlenimi komisyonumuzca tespit edilen birtakım odakların devlet içersinden temizlenmesi ve hukuk kurallarının hâkim kılınması için otoriteyi eline almak zorundadır. Bu yapılmadığı takdirde komisyonumuzun çalışmaları sırasında karşısına çıkan odaklar devlete hâkimiyetlerini devam ettirecekler ve hukuka aykırı davranışlarını devam ettireceklerdir.”

Komisyon bütün bunları raporuna yazdı. Peki sonra ne mi oldu? TBMM Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporu Meclis’te hiçbir zaman görüşülemedi. Diğer araştırma komisyonlarının raporları gibi bu da arşive gönderildi. Komisyonda görev alan milletvekillerinin büyük kısmı, bilhassa raporun hazırlanmasında aba gösterenler bir sonraki seçim döneminde partilerinden aday bile gösterilmediler ya da seçilmesi olanaksız sıralara yerleştirildiler. Bu milletvekilleri daha sonraki seçimlerde de Meclis’e giremediler. Yani ‘seçilmişlerin denetleyemediği ve onlardan üstün bir örgüt var’ diye rapor yazanların siyasi hayatları bu raporla birlikte son bulmuş oldu.

BELGELER

25-

“Komisyonumuzca adı geçen kişilere ait tahkikat evraklarının (Muammer Aksoy ve Bahriye Üçok cinayetleri kastediliyor) onaylı birer örneğinin gönderilmesi istendiği halde Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı komisyonumuzun bu talebine uygun hareket etmeyerek, tahkikat evrakları ile ilgili ve bir dizi pusulası niteliğinde olan inceleme tutanaklarını göndermiş ve araştırma komisyonumuzun görev yapmasını bilerek engellemiştir. Yetkili makam ve mercilerden belgeler alamayan araştırma komisyonumuzun, faili meçhul siyasi cinayetler hakkında inandırıcı neticelere varmasının da mümkün olamayacağı aşikârdır.”

26-

“Vatandaş işçi alımlarına müracaat ettiğinde taraf tutmak ve aşırı derecede yapılan partizanlıkla karşılaşmakta, çoğu gariban vatandaş başvurmaya dahi cesaret edememektedir. Bunun yanında bölgede yapılan ve liyakata dayalı olmayan politik atamalar da vatandaşta devlet organlarının partizanlık yaptığı duygusunu körüklemektedir.

Herhangi bir nedenden ötürü, örneğin; pasaport almak için, kaybolan yakınını sormak için karakola giden vatandaş hakaretlere maruz kalmakta, PKK’lı olmakla suçlanmaktadır. Vatandaş karakollarda insanca muamele görememekten şikayetçidir...

Örneğin; sadece mensuplarına açık olan bir kamu kuruluşunun dinlenme tesislerine oğlunu haklı olarak almayan, kamu kuruluşunun güvenlik görevlilerini, emrindeki askerlerine döndürebilen bir albay, herkesi tehdit ederek olayı kapattırabilmektedir...

Bölgede görevli az sayıdaki deneyimli hâkim ve savcı da birtakım kişilerin etkisiyle görev yapamaz hale getirilmeye çalışılmaktadır...

Vatandaş gözaltına alınmalarda başvuracağı makamı bulamamaktadır. Savcıya giden vatandaş Emniyet’e gönderilmekte, Emniyet’e giden vatandaş Jandarmaya havale edilmekte, Jandarma ise Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne vatandaşı göndermekte, vatandaş gözaltına alınan yakınının nerede olduğunu bilememektedir...

Jandarma subayları ve görevi olmayan birtakım şahısların verdiği silahlarla, birtakım görevsiz ve yetkisiz şahıslar şehir içersinde silahla dolaşabilmektedir...

Silopi İlçe Jandarma Komutanı tarafından ekte görülen belgedeki şahsa komutanlıklarıyla iyi ilişkilerinden dolayı kendisine ait olan ruhsatsız silahı yanında taşımasında bir sakınca olmadığı bildirilerek resmî belge verilmiştir. Devletin denetimden uzak olan bu şahıslara verilen silahların hangi amaçlarla kullanılacağı bir yana, yetkisiz olan makamların hangi güçten cesaret alarak bu belgeleri düzenleyip, yasaya aykırı bir şekilde bu şahısların silah taşımalarına izin vermeleri düşündürücüdür...

Kaldı ki diğer bölümlerde de örnekleriyle açıklanacağı üzere; güvenlik güçlerinden ve itirafçıların korucularla birlikte karıştıkları yasal olmayan birtakım olaylar da bu konudaki iddialara âdeta çanak tutmaktadır...”

27-

“Bölgede yoğun olarak faili meçhul cinayetlerin devlet tarafından işlendiği iddia edilmekte ise de, görüşülen kişiler bu konuda somut deliller, bilgiler verememişlerdir. Kendilerine, neden bu eylemleri kontrgerillanın yaptığına inandıkları sorulduğunda, eylemlerin hep aynı şekilde işlenmesi ve bir merkezden hareket ediliyormuş gibi davranılması ve maktüllerin öldürülüş şekillerine göre devletin içersindeki bir güç tarafından bu eylemlerin yapıldığı ileri sürülmüştür. Devletin içersindeki herhangi bir grubun veya devlet destekli bir grubun eylemlerini tanımlamak için ortaya atılan kontrgerilla örgütü ile ilgili iddialara dayanak teşkil eden herhangi bir somut delil ileri sürülememiştir.”

28-

“Faili meçhul siyasi cinayetler genellikle cadde ortasında, şehrin en işlek yerlerinde gündüz işlenmektedir. Gündüz şehrin en işlek yerlerinde işlenen cinayetlerin faillerinin bulunmaması vatandaşta korku ve şüphe uyandırmaktadır. Güvenlik güçlerinin adi olaylarda işlenen cinayetlerin faillerini kısa sürede yakalaması veya tespit etmesine rağmen, siyasal içerikli cinayetlerde failleri yakalayamaması vatandaş tarafından bu cinayetlere devletin göz yumduğu şeklinde algılanmaktadır...

Vatandaştaki inanç devlet isterse, istediği an bu cinayetlerin faillerini yakalayabilir veya tespit edebilir. Silopi gibi küçük bir ilçede ve Batman, Silvan gibi ilçelerin en işlek caddelerinde faili meçhul siyasi cinayet işleniyor ve failleri bulunamıyorsa, devlet bunları istemediğinden dolayı tespit etmemektedir intibası ortaya çıkmaktadır.”

29-

“Faili meçhul siyasi cinayetlerin devlet tarafından işlendiği iddiasının yoğun olarak propagandası yapıldığından ve bu cinayetlerin aydınlatılması için ilk zamanlarda tanıklık yapan vatandaşların akıbetinin de faili meçhul bir cinayete kurban gitmiş olmasından ötürü vatandaş tanıklık yapmamaktadır. Devlete giderek gördüğünü anlatanlar kısa sürede deşifre edilmekte, deşifre olan vatandaş da yukarıda belirtildiği gibi en kısa süre içinde faili meçhul bir cinayete kurban gitmektedir.”

30-

“Komisyonumuzca İçişleri Bakanlığı’na Silvan İlçe Jandarma Bölük Komutanı Yüzbaşı Bülent Eroğlu’nun Diyarbakır SHP İl Genel Meclisi üyesi Mehmet Menge’yi öldürmesi için Rıfat Akış isimli şahsa emir vermesi ve vaatlerde bulunması ile ilgili olarak yazılan yazıya verilen 12.9.1994 gün ve 21-3/2596-119 sayılı cevabi müzekkerenin ekinde gönderilen 71/43 sayılı fezlekede; ‘Silvan eski Jandarma Bölük Komutanı J. Yüzbaşı Bülent Eroğlu’nun Diyarbakır SHP İl Genel Meclis üyesi Mehmet Menge’yi öldürmek için Rıfat Akış isimli şahsı yönlendirdiği, bu nedenle adı geçene silah ve para verdiği hususlarının mahallinde soruşturulması sonucunda, Silvan ilçesinin Kumgölü Rıfat Akış ismindeki kişinin adının, başka bir suçtan Jandarmaca yakalanan bir şahsın PKK dağ kadrosuna katılmak üzere imzalı belgesinin bulunması üzerine gözaltına alındığı, bilahare Rıfat Akış’ın Jandarma Bölük Komutanlığı’nca haber elemanı olarak kullanılmak istendiği ve bu hizmeti karşılığında kendisine Yüzbaşı tarafından birkaç defa para verildiği, 1992 yılının Şubat ayı ortasında Yüzbaşı Bülent Eroğlu’nun Rıfat Akış’a yine para vererek Diyarbakır SHP İl Genel Meclis üyesi Mehmet Menge’yi öldürmesini istediği, bunun için 15 Şubat tarihinde Malabadi köprüsünde yanında Silvan J. Karakol Komutanı J. Ast. Sb. Mehmet Güvenç ve bir er de olduğu halde, Yüzbaşının kendisine 1 adet kalaşnikof tüfek, üç adet dolu şarjör ve bir el bombası verdiğini, kendisini de köyünün yakınına kadar minibüsle götürdüklerini, silahları köyde ahıra sakladığı, aradan on gün geçtikten sonra silahların babası tarafından görülmesi üzerine kendisinin olmadığını söylediği, hatta ısrar etmesi halinde babasını bile vurabileceğini söylediği, olayı Mehmet Menge’nin duyması üzerine durumun ona açıklandığı, araya muhtarın girerek, küçüklüğünden sara hastası olan, düşüp bayılan ve bu nedenle boynunda muskası bulunan, sözüne güvenilmeyen dengesiz bir kişi olan Rıfat Akış’ın durumunu da göz önüne alarak, silahların Jandarmaya teslim edilmek istendiğini, ancak Mehmet Menge’nin buna karşı çıkarak Yüzbaşıyı şikâyet edeceğini belirttiğini, bu nedenle Rıfat Akış’ı da Ankara’ya çağırarak olayı Diyarbakır milletvekillerine söyledikleri, onların durumu başbakana, İçişleri bakanına ilettikleri, bunun üzerine Rıfat Akış’ın Emniyet Genel Müdürlüğü’nden yüzbaşıyı telefonla aradığı, santralden Yüzbaşının Batman’daki bir telefonunun verilmesi üzerine bu telefondan aradığı, konuştukları telefona teyp bağlandığı, seslerin banda alındığı, sonra bandın içindeki konuşmaların bir tutanağa geçildiği, Rıfat Akış, Mehmet Menge ve muhtar tarafından ifade edilmiştir.”

31-

“Komisyonumuza intikal eden diğer bir konu da; 3 terörist tarafından zorla kaçırıldıktan sonra Jandarmaca yakalanarak Muş Jandarma Alay Komutanlığı’na getirilen Saim Çelik ve Veysi Çağlayan’ın ifadeleri alınmak üzere teslim edildikleri görevliler tarafından 3 teröristle birlikte öldürülmeleri hadisesidir.

Bu cinayetler üzerine Muş Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılmış, soruşturma sırasında Saim Çelik ve Veysi Çağlayan isimli şahısların ifadeleri alınmak üzere teslim edildikleri MİT görevlileri tarafından öldürüldükleri yolunda müşteki avukatları şikâyette bulunmuşlardır. Bunun üzerine Muş Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebi üzerine Adalet Bakanlığı’nca konu Başbakanlığa intikal ettirilmiş, Başbakanlık’ça Adalet Bakanlığı’na verilen 13 Kasım 1992 tarih ve 26944 sayılı cevabi müzekkerede; bir MİT mensubunun hakkında cezai tahkikat yapılabilmesine izin verilebilmesi için bu personelin kimliğinin açıkça bilinmesi gerektiği bildirilmiştir. Bu cevabi müzekkere üzerine Muş Cumhuriyet Başsavcılığı 4.12.1992 gün 1992/361 hazırlık, 1992/307 karar sayılı takipsizlik kararı ile şahısların teslim edildiği görevliler hakkında takibata izin verilmediğinden bahisle takipsizlik kararı verilmiştir. Bu takipsizlik kararı üzerine müşteki vekillerinin itirazı ile Bitlis Ağır Ceza Mahkemesi 16.3.1993 gün ve 1993/46 D. İş Esas, 1993/26 D. İş Karar sayılı ilamı ile Muş Cumhuriyet Başsavcılığı’nın Başbakanlığın yazısını yanlış yorumladığını belirterek her şeyden önce takibata konu suçun kesin faillerinin tespit edilmesi gerektiği gerekçesiyle Muş Cumhuriyet Başsavcılığı’nın takipsizlik kararını kaldırmıştır. Bunun üzerine Muş Cumhuriyet Başsavcılığı’nca yapılan tahkikat evrakları 26.4.1993 gün Hz. 93- 247 ve 93-25 görevsizlik No.su ile Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcılığı’na intikal ettirilmiştir. Diyarbakır DGM Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma dosyasının incelenmesi; Muş İl Merkez Jandarma Bölük Komutanlığı’nın 2 Haziran 1992 gün, istihbarat 0620-2148- 92/3354 sayılı yazısında; ‘27 Mayıs 1992 günü Varto-Muş-Bingöl yol ayrımında yol kontrol ve yol araması yapan Jandarma ekibi tarafından bir minibüsün içinde 5 teröristin silah ve dokümanlarıyla yakalanarak İl Jandarma Alay Komutanlığı’na getirildiği, yakalanan teröristlerin sorgulamalarının yapılabilmesi için İl Jandarma Komutanlığı’nda sorgulama odasının olmaması ve yetişmiş sorgu elemanının da bulunmamasından dolayı İl Emniyet Müdürlüğü’nden ve bu teröristlerin sorgulanmalarının yapılması konusunda talepte bulunulduğu, bu esnada İl Jandarma Komutanlığı’nda bulunan İl Emniyet Müdürlüğü’nün sorgulama elemanlarına, Emniyet müdürünün emir vermesi üzerine teröristlerin Emniyet Müdürlüğü sorgu elemanları ile MİT mensupları tarafından Emniyet Müdürlüğü’ne götürülmek üzere Jandarmadan ayrıldıklarını, bilahare çatışma çıktığının haber alınması üzerine olay yerine gidildiği, olay yerinde teröristlerin ağır yaralı oldukları, bunların hastaneye yetişmeden öldükleri’nin bildirildiği görülmüştür. Bunun üzerine Muş Cumhuriyet Savcılığı ekte görüldüğü üzere 12.3.1993 tarihli yazısıyla İl Merkez Jandarma Alay Komutanlığı’ndan bu teröristlerin kime teslim edildiğinin ve bu konuya dair teslim ve tesellüm belgesinin gönderilmesini istemiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı’nın bu yazısına istinaden İl Merkez Jandarma Bölük Komutanlığı vermiş olduğu 8.6.1992 günlü cevabi yazısında, bu teröristleri ismini bildikleri iki polis memuruna ve MİT mensuplarına teslim ettiklerini ve bu konuda düzenlenen teslim ve tesellüm belgesinin bulunmadığını bildirmemiştir. Muş Emniyet Müdürlüğü de 16.3.1993 tarihli Cumhuriyet Başsavcılığı’na yazmış olduğu cevabi yazıda, teröristlerin Emniyet Müdürlüğü görevlilerine teslim edilmediğini ve personellerinden hiç kimsenin bu kişileri teslim almadığını, böyle bir olay olmadığından dolayı da teslim ve tesellüm belgesinin düzenlenmediğini bildirmiştir. İfadelerine başvurulan isimler ekteki ifade tutanağında yazılı polis memurları vermiş oldukları 15.6.1992 tarihli ifadelerinde kendilerinin beş teröristi kesinlikle teslim almadıklarını, teröristleri de görmediklerini, olayla da bir ilgilerinin olmadığını, yalnız askerlerin konuşmasından ‘pislikler götürüldüler’ diye sözler işittiklerini beyan etmişlerdir.

Ek 6’daki evraklardan da açıkça anlaşılacağı üzere; beş teröristin Emniyet’in sorgulama elemanlarına veya MİT mensuplarına teslim edildiğine dair herhangi bir teslim ve tesellüm belgesi bulunmamaktadır. Sadece bu konuda İl Jandarma Bölük Komutanlığı’nın iddiası bulunmaktadır. Bu iddiada adı geçen polisler de teröristleri teslim almadıklarını beyan etmektedirler. Her iki kesim de Jandarmanın iddialarını kabul etmemektedir...”

32-

“İtirafçıların kanun gereğince, cezaevinden alınıp, gerekli işlemlerin yapıldığı vatandaşa anlatılamadığından, itirafçıları cezaevi dışında gören vatandaş, bunların devletin suç işlemek amacıyla dışarı çıkarttığı söylentilerine inanmaktadır. İtirafçılar üzerinde de yeterli disiplin ve otorite sağlamadığından, bu şahısların yaptığı disiplinsiz ve vatandaşı tahrik eden davranışların, vatandaşın bu iddiaların doğru olduğuna inanmasına yol açmaktadır.”

33-

“Devletin koruma şemsiyesinden istifade eden ve hatta Diyarbakır İl Merkezi’nde devletin polisler için satın aldığı lojmanlarda ikamet ettirilen itirafçılar, devletin bunlar üzerinde yeterli disiplin sağlayamamasından istifade ederek suç örgütleri kurmuşlar, silah kaçakçılığı, adam öldürme, uyuşturucu kaçakçılığı gibi olaylara karışmışlardır. Bu suçlardan ötürü yakalanan birçok itirafçının suçlarının ise, bazı üst düzey kamu görevlilerinin devreye girmesiyle kapatıldığı komisyonumuzca tespit edilmiştir.”

34-

“Örneğin, OHAL bölgesinde uzun süre kalan ve daha sonra koruma tedbirlerinden istifade ettiğinden dolayı başka bir ilde ikamet eden General Zinnar kod adlı Alaattin Kanat isimli itirafçı, koruma tedbirlerinden istifade ederek başladığı yeni yaşantısında Silivri yakınlarında bir iş adamından zorla ve tehditle para almaya çalışırken suçüstü yakalanmıştır. Bunun benzerlerini çoğaltmak mümkündür.”

35-

“3419 sayılı kanunun 3. maddesinin 3. fıkrası, ‘itirafın doğruluğunun araştırılması bakımından zorunlu görülen hallerde hükümlü veya tutuklular, araştırmayı yürütmekle görevli makamca vaki istek üzerine, savcının talebine binaen, hükümlü veya tutuklunun muvafakatının mahkemece tespitinden sonra, hükümlü veya tutuklunun bulunduğu yerdeki mahkemenin kararıyla ceza infaz kurumu veya tutukevinden alınabilirler. Zabıta muhafazasında kalınacak süre, işin niteliğine göre mahkemece tespit olunur. Ancak bu süre hiçbir surette 15 günü geçemez’ hükmüne amir bulunmaktadır.

Bu hükmün de bölgede keyfi olarak uygulandığı, itirafçıların dışarıda rahat hareket etmelerini sağlamak ve bu şahısları dışarıya çıkararak birtakım yasadışı işlerde kullanmak için araç olarak kullanıldığı iddia edilmiş ise de bu konuda iddia sahipleri iddialarını ispatlayamamışlardır. Ancak bu konudaki iddiaların en fazla yoğunluk kazandığı Alaattin Kanat isimli itirafçı hakkında yazılan müzekkereye Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen 24.8.1993 günlü cevabi müzekkerede Alaattin Kanat isimli itirafçının 24.7.1991 tarihinden 18.5.1993 tarihine kadar çeşitli tarihlerde 11 defa güvenlik güçlerine yardımcı olmak amacıyla Devlet Güvenlik Mahkemesi kararıyla dışarı çıkarıldığı bildirilmiştir.”

36-

“Alaattin Kanat Diyarbakır’da Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nin lojmanlarında kalıyor. Bu lojmanlar Kurtoğlu mahallesindedir. Alaattin Kanat’ın eşi hemşiredir. Lojmanda birlikte kalıyorlar. Alaattin Kanat’ın 30-40 kişilik sadece itirafçılardan oluşan bir ekibi vardır. Bu ekibi Diyarbakır Cezaevi’nde itirafçılar koğuşunda yaptı...

İtirafçıların oluşturduğu timlere Yıldız Timler denir. Elimizde birçok Yıldız Timi vardı. Sadece itirafçı kadınlardan oluşan bir Yıldız Timi göndermiştik dağlara, oldukça faydasını görmüştük. Dediğim gibi bu itirafçılar bir ekiptir. Ekibin bir diğer üyesi Recep Tiril’dir. Psikopatın tekidir...

Bunların hepsi Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nin lojmanlarında kalıyorlar. Valilik personeli ve Jandarma Bölge Komutanlığı personeli ile aynı yerde. Adını hatırlayamadığım Salman kod adlı kişi (Daha sonra bu itirafçının Adil Timurtaş olduğunu hatırlıyor) eroin ve silah kaçakçılığı işlerini de yürütür. Hatta itirafçı olduktan sonra gasp suçundan da içeriye düştü. Tabii hemen çıkarıldı. Bu eroin ve silah kaçakçılığı işinde Jandarma ve polis de vardır. Bunların hepsi işbirliği yaparlar.”

37-

“Bunların bir başka yaptıkları iş ise şudur; PKK’ya vergi veren yani haraç veren kişileri tespit ederler. Bu kez kendileri gidip haracı veren adamı tehdit ederler. ‘PKK’ya para verdiğini öğrendik, seni götürüp işkence yaparız’ diye korkuturlar, şantaj yaparlar. Adamlar ise bu kez itirafçılara para verir. Bunlar uyuşturucu kaçakçılığı da yaparlar. Van-Hakkari operasyonlarını bu ekip yapar. Diyarbakır Cezaevi’ne uyuşturucuyu da bunlar sokar. Yine bunların yaptıkları bir başka iş, gasp. Araba kaçırıp satarlar. Adam soyarlar. Bak, bir devlet yetkilisi çıkıp da, ‘Bunlar doğru değil, Ersever yalan söylüyor’ diyemez. Devlet bunların hepsini biliyor ve göz yumuyor...

Bu itirafçılar çok acımasız insanlardır... Adem Yakın, Cudi Dağında bir çobanın kafasını testereyle kesip bize getirdi.”

38-

“İstanbul Cezaevi’nde itirafçı koğuşu olmadığı, ayrıca sürekli izne çıktığımdan dolayı mahkemenize gelememekteyim. Diyarbakır 3 No’lu DGM hakkımda tahliye kararı vermesine karşın halen aynı suçtan yargılanmam beni her yönden mağdur etmiştir. Şu an güvenlik kuvvetleriyle operasyonlara katılmam her yönüyle devletin yanında olduğumun göstergesidir. 9 Eylül tarihli duruşmamda tahliye talebimin onaylanarak tarafıma iletilmesini talep ederim.”

39-

“Burada 8 aydan beri sürekli izindeyim. Başta grubum olmak üzere birçok kellenin alınmasını ve silah, sığınak ve örgüt milislerini, şehir komitesini yakalattım. İstanbul’da davam sürüyor. Oraya gitme imkânım olmadığı için siz devlet büyüğümüzün elinden gelen çabayı göstermesini rica eder, İstanbul’da bulunan dava dosyamın Diyarbakır’a aktarılması konusunda elinizden geleni esirgemeyeceğinizi rica ederim.”

40-

“Koruculuk da yasal olarak oluşturulmuş bir kurumdur... Ancak bu kurum da itirafçılık gibi amacından saptırılmış, bölgede bazı kimselerin devletten geçinme yolu olarak görülmesine yol açılmıştır...

Bu şahısların korucu olabilmeleri için yönetmeliğin 7. maddesinde düzenlenen genel ve özel şartlar arasında bu şahısların aşiretler ve aileler arası kan davasına karışmamış olma şartı bulunmasına rağmen bu şarta uyulmadığı, korucu olan şahısların büyük bir çoğunluğunun kan davasına karışan kişilerden oluştuğu, hatta kan davasından dolayı diğer ailelerle hasım olan birtakım şahısların koruculuğu kan davalarında kullanmak için özellikle koruculuğa müracaat ettikleri, bu konuda Jandarmaca yapılan tahkikatların yeterli olmadığı, yaşı küçük çocukların sahtecilikle yaşlarının büyük gösterildiği, sabıkalı olan şahısların ise sabıkasız gibi korucu yapıldıkları, komisyonumuzca yapılan araştırmalar sırasında tespit edilmiştir...

Bunlardan bazıları da koruculuk kimliğini kullanarak rahatça, aranmadan silah ve uyuşturucu kaçakçılığının büyük bir kısmının denetimini elinde bulundurmaktadır. Yörede etkili olan kişiler koruculuğu hâkimiyetlerine dayanak olarak kullanmışlar, korucubaşı olan aşiret ağaları eskisinden daha beter kural tanımaz ve acımasız bir şekilde bölgede kendi yandaşları olmayanlara baskı kurmuş, bunları PKK mensubu diye güvenlik güçlerine bildirmişlerdir. Bir kısım korucular kan davalı oldukları köylüleri PKK örgütüne mensup olduğu iddiasıyla öldürmüş, baskı yapıp köylerini terke zorlamıştır...

Mehmet Şerif Afşar isimli vatandaşın Diyarbakır il merkezindeki işyerinden alınıp, şehir dışında bir yerde öldürülmesi olayında yakalanan sanık korucular bu eylemlerinden dolayı yargılandıkları Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’nde verdikleri ifadelerinde, kendilerinin Jandarma yetkililerinin emri ile Diyarbakır il merkezinde, yani polis bölgesinde operasyona katıldıklarını belirtmişlerdir...

Devlet, koruculuğun yasal dayanağı olan 442 sayılı Köy Kanunu’nun 74. maddesinde ve 86/9759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 24.10.1986 tarihli Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği’nde yer almamasına rağmen, kanuna aykırı bir şekilde ‘gizli’ geçici köy koruculuğu ihdas etmiş ve bunları il merkezlerinde kanuna aykırı bir şekilde görevlendirmişlerdir...”

41-

“Ekte bulunan resmî belgede gizli geçici köy korucusu olmalarında herhangi bir sakınca bulunmadığı belirtilen şahısların kimlikleri de dikkat çekicidir. Gizli geçici köy korucusu kadrosuna atananlardan Cengiz Kaya Ek 11’deki evraktan anlaşılacağı üzere hırsızlık ve bıçakla yaralama suçlarından eski bir sabıkalı, Dalyan Ay ve Muhsin Gül de birtakım yasadışı suçlara karıştıklarından hakkında işlem yapılan itirafçılardır. Bu örnekler de kanuna aykırı bir şekilde gizli geçici köy koruculuğunun neden kurulduğu konusunda şüphelere yol açmaktadır.”

42-

“TBMM’nin komisyonlarına tahsis edilmeyen devletin helikopterleri korucu başlarının emrine tahsis edilmiş, bunlar istedikleri gibi devletin imkânlarını kullanmışlardır. Korucular, kimliklerine dayanarak yaptıkları silah kaçakçılığından dolayı haklarında çıkarılan gıyabi tevkif müzekkerelerine rağmen ve her ay Jandarma bölük komutanından maaş almalarına rağmen bir türlü yakalanamamışlardır.”

43-

“Korucu ve itirafçılar bölgede çeşitli olaylara karışmışlardır. Bunlardan bazı örnekler vermek gerekirse; Diyarbakır İl Merkezi:

Tabanca ile Adam Yaralama

3.12.1993 günü saat 16.45 sıralarında, müşteki Abdülhalim Soysal’ı Bağlar Girne caddesi 65 sayılı dükkânı önünde, tabanca ile ateş etmek sureti ile yaralayan geçici köy korucuları M. Emin oğlu 1970 doğumlu sanık Süleyman Ötünç ile Abdülkadir oğlu 1975 doğumlu sanık M. Emin Paçal suçta kullanmış oldukları 9 mm çaplı 14’lü Belçika-Browning marka tabanca ile birlikte yakalanarak haklarında düzenlenen tahkikat evrakı ile birlikte sevk edildikleri C. Başsavcılığı’nca ilk sorgulamalarını müteakip tevkif edilmişlerdir.

Tabancalara Sahte Ruhsat Düzenlemek

1989-1993 tarihleri arasında, sanıklardan Murat Bayram, Ahmet Kaplan, Hüseyin Al, Ali Öken, Mehmet Poçak, Muharrem Akkurt, Cemal Kaplan, M. Şerif Karayel, Hakkı Oğurlu, Nakif Salgar, Cihat Alpay, Bahri Güler, Mehmet Demir’e ait tabancalara menfaat karşılığı sahte ruhsat düzenleyen İzci lakaplı geçici köy korucusu sanık Nafiz Çelik ve diğerleri suç aleti 13 tabanca, 13 ruhsat, 1 adet daktilo, 1 adet PVC makinesi, 2 adet mühür ile birlikte yakalanarak sevk edildiği C. Başsavcılığı’nca ilk sorgusunu müteakiben tevkif edilmiştir.

Tabanca ile Adam Öldürme

29.9.1993 günü saat 14:30 sıralarında, Turistik caddesi Yedi Kardeşler Burcu Beden üstünde, Hazro-Kavaklıbağı köyünde köy korucusu iken yasadışı PKK örgütünden korkarak il merkezine kaçan maktül Aziz Türenç’in; faili meçhul geçici köy korucuları tarafından öldürülmüş olabileceği değerlendirilmektedir.

Tabanca ile Adam Öldürme

22.10.1993 günü saat 09:00 sıralarında Şehitlik mahallesi Benüsen deresi Mardinkapı mezarlığı yanında, elleri arkadan bağlı olarak tabanca ile vurulup öldürülen kimliği meçhul şahsın faili meçhul geçici köy korucuları tarafından öldürülmüş olabileceği değerlendirilmektedir.

Silahlı Gasp

10.3.1994 günü müşteki Yusuf Duruk’un evine tuzak silah koyarak bilahare ikametine giden sanık geçici köy korucuları; Diyaden Gülcü, Süleyman Aşkan, Sezai Gülcü, Mahmut Ateş, Cezayir Kaya, Çolak Açanlaroğlu, Mahmut Açanlaroğlu, Muharrem Açanlaroğlu, Talat Açanlaroğlu ve Ensari Açanlaroğlu’nun müştekiye ait Türk lirası, Almah markı ve altınlarını gasp etmişler...

Tabanca ile Adam Öldürme

17.2.1995 günü saat 17:45 sıralarında, Şehitlik mahallesi Beden sokak 75 sayılı ev önünde tabanca ile öldürülmüş olarak bulunan maktül Mehmet Pektaş’ın kahvede oturduğu sırada faili meçhul geçici köy korucuları tarafından silah tehdidi ile götürüldüğü alınan tanık ifadelerinden anlaşılmıştır.

Silahlı Gasp, Müessir Fiil ve PKK Terör Örgütü Adına Para İstemek

2.4.1994 günü saat 10:00 sıralarında, On Nisan Karakol Amirliği bölgesinde bulunan Özge Ticaret muhasebecisi müşteki Mahmut Askar’ı tabanca ile tehdit ederek, müessir fiil sonucu para, döviz, kimlik ve ehliyetinin gasp edilmesi eylemini gerçekleştiren geçici köy korucusu sanık Cengiz Kaya korucu olmayan suç ortaklarıyla birlikte yakalanarak sevk edildiği mercilerce tevkif edilmişlerdir.

Silahlı Olarak Adam Kaçırmak

5.4.1994 günü saat 01:00 sıralarında, Şehitlik mahallesi 75. sokak 31 sayılı ikametgâhından kendilerinin polis olduklarını beyan eden silahlı ve telsizli faili meçhul kişilerce kaçırılan, halen hakkında herhangi bir bilgi edinilemeyen Bayram Kanat’ın faili meçhul geçici köy korucuları tarafından kaçırılmış olabileceği değerlendirilmektedir.

Silahlı Olarak Adam Kaçırmak Suretiyle Öldürmek

Geçici köy korucusu Ömer adlı şahsın kırsalda kardeşini öldüren halen E tipi cezaevinde hükümlü olarak bulunan Abdülkerim Avşar’dan intikam almak amacıyla 22.4.1994 saat 11:30 sıralarında, Diyarbakır İl Merkezi Yenişehir Emiri caddesi 1. sokak Topkapı Apt. altı, Baran Gübrecilik şirketinde bulunan kardeşlerinin yanına gelerek, Silvan Köprübaşı köyü 25. kilometrede bilahare ölü olarak bulunan maktül M. Şerif Afşar’ın kaçırılması olayını gerçekleştirdiği tespit edilen geçici köy korucuları ile itirafçı durumunda bulunan şahısların açık kimlikleri aşağıya çıkarılmıştır: Fevzi Gökçen, Yaşar Günbatı, Ömer Güngör, Aziz Erbey, Zeyyat Akçil, itirafçı Mesut Mehmetoğlu...

Maktül Mehmet Şerif Afşar’ın kaçırılması üzerine yakınları kaçıran arabayı takip ettiklerini ve bu şahsın Diyarbakır Jandarma Komutanlığı’na gittiğini gördüklerini komisyonumuza verdikleri ifadelerinde belirtmişlerdir. Bundan sonra maktülün yakınları Diyarbakır Milletvekili Salih Sümer’i aramışlar, Salih Sümer’in görüşmeleri ile konudan başta cumhurbaşkanı olmak üzere, İçişleri Bakanı ve diğer yetkililer haberdar olmuş, ancak devletin tüm yetkililerinin kaçırılan şahsı sağ olarak kurtarma gayretleri sonuç vermemiş ve devletin en üst düzeydeki yetkililerine rağmen bu şahıs öldürülmüştür.

Adam Öldürme ve Gasp

Yakalandığı tarihte Cizre Emniyet Müdürlüğü misafirhanesinde ikamet eden eski itirafçı ve sabıkalı İsmail Yeşilmen, vermiş olduğu ifadesinde 11.3.1994 günü yanında Şırnak Emniyet Müdürlüğü Özel Harekât Şubesi’nde görevli polis memuru Hüseyin Albaş veya Akbaş soyisimli şahıs ile birlikte ismini bilmediği iki polis memuru ile birlikte Diyarbakır İl merkezinde bulunan Kültür Sarayı önündeki Kültür Pastanesine gittiklerini, burada çay içmekte iken Seydo kod adlı Şehmuz Yavuz’u gördüğünü, bu sırada Şehmuz’un pastaneden dışarı çıktığını, Şehmuz’a kendisinin PKK örgütünün Amed Eyaleti birinci cephe sorumlusuna bağlı olarak Meclis Yürütme Komitesi’nde görevli olduğunu söylediğini, Hüseyin ve diğer polislerin Şehmuz’un koluna girdiklerini, bu arada kendisinin otonun direksiyonuna geçtiğini ve diğer polislerin Şehmuz’u arabanın içine bindirdiklerini daha sonra Şehmuz’u alarak şehir içinden Silvan yoluna gittiklerini, burada müsait bir yer bulunca boşluk arazide durduğunu, burada bir süre PKK terör örgütü mensubu olmaktan kaydı bulunan maktül Şehmuz’u sorguladıklarını, daha sonra da Hüseyin adlı polisin kendisinin üzerinde bulunan silahı alarak Şehmuz’a iki el ateş ettiğini, Şehmuz’un cebinden 8 bin mark para çıktığını, bunu da polislerin aldığını, kendisine bir şey vermediklerini beyan etmiştir.

Kan Gütme Saiki ile Adam Öldürmek

Yaşı küçük iken sahtecilik ile yaşı büyük gösterilerek korucu yapılan Hacı Ekin isimli çocuk, 1987 yılında amcasını öldüren Naif Çelik’i devletçe kendisine verilen Kalaşnikof marka silahla 26.9.1994 günü öldürmüştür.

Tüfek Bulundurmak, Dolandırıcılık Suretiyle Çalıntı Otoyu Sahte Plaka ile Kullanmak

Pişmanlık yasasından serbest bırakıldıktan sonra, ilimiz Jandarma Özel Harekât Komutanlığı’nda işçi olarak çalışmaya başlayan ve Kurdoğlu Polis Lojmanları C-3 Blok No:5/19 sayılı yerde ikamet eden sanık Adil Timurtaş; evinde birlikte kalan arkadaşı İrfan Bayar ile birlikte kendilerine polis süsü vererek müşteki Yüksel Kava’ya ait 34 JZH 59 plaka sayılı Mazda marka otomobili çalıntı olduğu gerekçesiyle dolandırıcılık ederek, sahte plaka ile kullandıkları, müştekiye Kalaşnikof marka silahı teşhir ederek para istedikleri...

Toplu Silah ve Mermi Kaçakçılığı

22.4.1993 günü yapılan operasyon sırasında, yönetimindeki 34 CZY 57 plaka sayılı Doğan marka otomobil içerisinden 26 adet Kalaşnikof tüfek, tabanca ve mermiler ile yanında suç ortakları olduğu halde birlikte yakalanan geçici köy korucusu Abdurrahman Babat...

Toplu Silah ve Mermi Kaçakçılığı

12.10.1991 günü Urfa Siverek ilçesinde yapılan operasyonda yakalanan sanıklardan elde edilen 30 adet kalaşnikof marka tüfek, bu silahlara ait 121.000 adet fişeğin bu sanıklara; geçici köy korucuları Ahmet Babat, Şehmus Babat ve Hasan Çabuk tarafından temin edildiği tespit edilerek yakalanmaları bugüne kadar mümkün olmayan geçici köy korucularının yakalanmalarına çalışılmaktadır.

Teşekkül Halinde Mermi ve Silah kaçakçılığı

Çukurca ilçesi Çığlı köyünde geçici köy korucusu İdris Ediş hakkında teşekkül halinde mermi ve silah kaçakçılığı yaptığından ötürü Diyarbakır DGM Başsavcılığı’nca kamu davası açılmıştır. Yukarıdaki örnekleri çoğaltmak mümkündür...”

44-

“Bölgede MİT, Emniyet İstihbarat, Genelkurmay, Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri İstihbarat ile JİTEM görev yapmaktadır. Bu kadar çok istihbarat organının faaliyet gösterdiği bir bölgede kimin ne yaptığı belli olmamaktadır. Bölgede istihbarat organlarına yardımcı olan insanlardan bir kısmı kötü niyetli olarak hareket etmekte...

Bölgede JİTEM’in faaliyetlerinin de ne olduğu komisyonumuzca anlaşılamamıştır. JİTEM’in yetki ve görevsiz olduğu halde polis mıntıkasında polisten habersiz operasyon yapması ve benzeri olaylar neticesinde vatandaşın kafasında birtakım soru işaretlerinin oluşmasına sebebiyet verilmektedir. Ayrıca buna benzer birtakım olaylardan dolayı, vatandaşlar arasında JİTEM’in itirafçıları kullandığı ve bunlardan dolayı da yasadışı birtakım işlere karıştığı yönünde iddialar bulunmaktadır. Bunların silah ve uyuşturucu kaçakçılığına karıştıkları iddia edilmektedir.”

45-

“Ankara Valiliği, Emniyet Müdürlüğü’nden alınan 28.9.1993 tarih 1993/12298 sayılı cevabi yazıda ‘...belirtilen sebepleri içeren yazınız ilimiz Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı’na intikal ettirilmiştir’ şeklinde ve talep konumuzla hiç ilgisi olmayan bir cevap verilerek komisyonumuzun çalışmaları engellenmeye çalışılmıştır.”

46-

“İçişleri Bakanı Sayın Nahit Menteşe imzası ile gönderilen cevabi yazıda ise ‘...’ şeklinde bir açıklamada bulunulmuş ve komisyonumuzun talep ettiği konuya açık net bir şekilde cevap verilmediği gibi, komisyonumuzun sormuş olduğu konunun farklı alanlara çekilmesi sağlanarak bu konuda ihmali olan kişilerin ihmalleri saklanmış olmaktadır.”

47-

“Komisyonumuzun çalışmaları sonunda bulunan bu gerçeklerden bazı şahıslar rahatsız olmuş ve bu tarihten sonra komisyonumuzun Uğur Mumcu cinayeti ile ilgili olarak görevli kurumlardan daha aktif çalışarak inisiyatifi ele alıyor olması komisyonumuza karşı kanuni görevini yapmayan veya ihmal eden kişilerin cephe oluşturmasına yol açmıştır. Bu cümleden olmak üzere komisyonumuzun bulmuş olduğu tespitlerin yanlış olduğunu ve hiçbir mana ifade etmediğini ispatlamak için birtakım çevreler yoğun bir çaba içersine girmişlerdir...

Soruşturmayı yürütmekle görevli Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı Ülkü Coşkun ... komisyonumuzun yapmış olduğu tespitleri boşa çıkartmak için İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde incelemeler yapmış...

Komisyonumuzun görevi ve yetkisi gereği olay hakkında bilgi toplamasından rahatsız olan kişi veya kurumlar komisyonumuzun inandırıcılığına gölge düşürmek için birçok işlemlerde bulunmuşlardır. Hatta Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcısı Nusret Demiral Ankara Emniyet Müdürlüğü’ne göndermiş olduğu 18.10.1993 tarih B-1993/1493 sayılı yazısıyla... ‘siyasi nitelikteki faili meçhul cinayetleri araştırmakla görevli, örneğin; Uğur Mumcu cinayetiyle ilgili olayın içindeki işlemler için müdürlüğünüzden Meclis Araştırma Komisyonu’nca istenilen bilgiler için Cumhuriyet Başsavcılığımızın haberdar edilmesine, bilgimiz dışında anılan komisyona bilgi verilmesi yukarıdaki hükümler içeriğinde yasal engeli olduğu için bu duruma özenle uyulmasını rica ederim’ diyerek; komisyonumuzun Anayasal yetki ve görevine müdahale ederek işlevsiz hale getirmeye çalışmıştır...

Uğur Mumcu cinayetinden sonra kamuoyunda Uğur Mumcu’nun güvenlik güçleri tarafından korunup korunmadığı tartışması ortaya atılmış, dönemin İçişleri Bakanı İsmet Sezgin ve Ankara Valisi Erdoğan Şahinoğlu yaptıkları açıklamalarda Uğur Mumcu’nun kendileri tarafından korumaya alındığı beyanları kamuoyunda yer almıştır. Ancak komisyonumuz tarafından yapılan incelemeler ve araştırmalar sırasında güvenlik güçleri tarafından Uğur Mumcu ile ilgili olarak hiçbir koruma tedbirinin alınmadığı resmî evraklarla sabit olmuştur...

Emniyet güçlerinin son teknolojiyle çalıştığının ve Avrupa standartlarında olduğunun belirtildiği bir dönemde çok önemli bir operasyon sırasında ele geçirilen ve halen çözülemeyen bilgisayar disketlerini çalıştıracak makinenin bulunamamış olması, Emniyet güçlerinin operasyon sırasında elde ettikleri delilleri nasıl değerlendirdiklerine iyi bir örnek teşkil etmektedir.

Polis tarafından muvafakatlı ev arama ve yakalama tutanağı tanzim edilmiştir. Bu tutanakların hepsinin sonunda tarih 26.1.1993’tür. Ancak ekteki belgelerden de görüldüğü üzere 26 tarihindeki 6 rakamı 5 iken 6 yapılmıştır. Bu tutanaktaki 5 rakamını 6 olarak düzeltenler tutanağın üzerindeki 25 Ocak 1993 tarihli Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü’nde ilişik kaydına rastlanılmamıştır. İbaresindeki tarihi değiştirmeyi unutmuşlar, böylece adı geçen şahıslar gözaltına alınmadan, yani şahıslar evlerinden Emniyet güçlerince alınıp Emniyet Müdürlüğü’ne götürülmeden Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü’ne götürüldükleri gibi bir durumun ortaya çıkmasına sebep olmuşlardır...

Âdeta olayın açıklığa çıkmaması için her türlü ortam hazırlanmaktadır.”

Toplumda İnfial Yaratacak Bir Eylem Örneği:
Uğur Mumcu Suikasti

24 Ocak 1993 Pazar günü gazeteci Uğur Mumcu Ankara Karlı sokaktaki evinden 06 YR 245 plakalı arabasına binmek üzere çıktı. Arabasına varır varmaz büyük bir patlamayla civardaki evler sallandı. Soruşturma sırasında bile tam kesinleşmemekle birlikte, Uğur Mumcu’nun arabanın kapısını açarken ya da direksiyona geçtikten sonra arabayı çalıştırırken patlamanın gerçekleştiği öne sürüldü. Arabanın parçaları sokağın dört bir tarafına savrulmuştu. Cinayet haberini alanlar kısa sürede olay yerine koştu. Savcılar, polisler, politikacılar, vatandaşlar; binlerce insan Karlı Sokağı âdeta işgal etmişti. Bu karmaşada suikastın delilleri gelenlerin ayaklarının altında çiğneniyordu. DGM Savcısı Nusret Demiral soruşturmaya el koyduğunu açıkladı ve ardından deliller çalı süpürgeleriyle süpürülmeye başlandı.

27 Ocak Çarşamba günü de yüzbinlerce insanın katıldığı bir cenaze töreni düzenlendi. Cinayetin hemen ardından devlet yetkilileri ve gazeteler suikastın ardında İslami örgütlerin ve İran’ın olduğunu belirten açıklamalarda bulundular. Bu ortam içinde gerçekleştirilen cenaze töreninde ‘Mumcu’nun katili kontrgerilla’ sloganlarıyla birlikte, hatta belki de daha çok ‘Türkiye İran olmayacak’, ‘Mollalar İran’a’ sloganları atıldı yüzbinlerce insan tarafından. Devletin radyo ve televizyonları cenaze törenine katılım çağrıları yapıp yürüyüşü naklen yayınladı. Devlet tüm kurum ve kuruluşlarıyla birlikte Mumcu’nun cenazesine sahip çıkıyor, bu suikastın ardında şeriat yanlısı güçlerin olduğunu söylüyordu. Toplum neredeyse laik ve şeriatçı olarak ikiye ayrılmıştı. Dönemin DYP-SHP koalisyon hükümeti ülkede yaşanan millî birlik havasından son derece memnun gözüküyordu. Genelkurmay Başkanı Doğan Güreş cinayetten hemen sonra Anayasa Mahkemesi Başkanı Yekta Güngör Özden’i makamında ziyaret ederek, “Türk ordusu arkanızdadır. Sonuna kadar destekçiniziz. Hiçbir şeyden çekinmeyin. Üniversite gençliğine bakın. Her geçen gün Atatürkçü sayısı artıyor. Atatürk, laik Cumhuriyeti kurmuştur. Bu çizgiden sapma olmaz. Bunu devlet de, hükümet de, asker de söylüyor. Bunda mutabıkız. Ben de her zaman dua ederim. Hepimiz Müslümanız ama Müslümanlıkta öldürme olmaz” diyordu.

Asker ve sivil yetkililerin açıklamaları, gazete ve televizyon yayınlarının hepsi laiklik çerçevesinde olup, şeriata ve İran’a karşı cihat çağrılarıyla doluydu. Mumcu cinayetini birkaç ay sonra gerçekleştirilen Sivas olaylarıyla birlikte ele alınca, toplumdaki laik ve şeriatçı ayrışmasında atılan adımları daha iyi kavramak mümkün olabiliyordu. Bu iki önemli olaydaki sır perdeleri aradan yıllar geçtikten sonra da aydınlatılamıyordu. Mumcu cinayetinin ardındaki gerçekler ortaya çıkmasın diye soruşturma sırasında yetkililerin gösterdiği çabaları biraz sonra geniş olarak göreceğiz. 35 aydının diri diri yakıldığı Sivas katliamı davası da 1997 yılında 33 idam cezası verilerek kapatılıyordu. Ancak olayların ardındaki güçlerin kim olduğu, bu katliamdaki devletin rolü ve ihmali konusunda hiçbir soruşturmanın yapılmadığı bir yargılama yaşanıyordu. Verilen karar da idam cezası sayısına kadar kısasa kısas mantığının sonucu olduğu izlenimi uyandırıyordu.

Mumcu cinayeti sonrasında toplumda ulaşılan şeriata karşı birlik havasını yıllar sonra, Susurluk kazasının ardından gerçekleşen gelişmelerde de görecektik. Bir dönem televizyonlardan eksik olmayan Aczmendi ayinleri, ellerinde asalarıyla Ankara ve İstanbul sokaklarında yaptıkları şovlar, izleyenlere, ‘Bunlar da çok oluyor, ortaçağ karanlığına geri mi dönüyoruz’ dedirten görüntüler. Ve ardından bir gece Aczmendi lideri Müslüm Gündüz’ün Fadime’yle basılışının naklen yayını. Şeyh Ali Kalkancı’nın ipliğinin pazara çıkarılışı. Susurluk sonrası çetelere karşı oluşan tepkinin Genelkurmay önderliğinde şeriat karşıtı kanala götürülüp akıtılışı. Toplumda suni olarak yaratılan laik-şeriatçı ayrımı. Refah Partisi’nin hükümetten alaşağı edilişi. Askeri literatürde örtülü operasyon olarak tanımlanan gelişmeler.

Uğur Mumcu cinayetini kimin işlediği bugüne kadar bir türlü ortaya çıkarılamadı. Ama cinayeti kim işledi sorusunu başka bir biçimde; bu cinayetten en çok kimin çıkarı oldu şeklinde soracak olursak, sonraki gelişmelerle birlikte anlamlı bazı cevaplar bulmamız mümkün olabilmekte. Susurluk sonrası sokaklara taşan tepkilerin, sürekli aydınlık için bir dakika karanlık kampanyalarının, ülkenin büyük çoğunluğunun temiz toplum özlemlerinin savaş karargâhlarında harekât yönetenlerin usta manevraları sonucu şeriata ve daha da özeli Refah Partisi’ne karşı bir kampanyaya dönüştürülmesi; çetelere duyulan tepkinin sistemin yeniden yapılanmasına hizmet edecek yapı taşları olarak kullanılması sonucunu doğurdu. Genelkurmay lojmanlarından medya patronlarının odalarına, Sabancı’nın Atlı Köşkü’ne kadar yanıp sönen ışıklar psikolojik savaşın örtülü harekâtına hizmet etti.

1980 öncesinde CIA ajanlarının yerinde yaptıkları araştırmalar sonucu kontra çetelerince yürürlüğe sokulan katliam planları en somut olarak Maraş ve Çorum’da görülmüştü. Alevi-Sünni ayrımı cuntaya giden yolda sistemin en çok başvurduğu gerginlik yaratma ve bölme yöntemlerinden biriydi. Alevi-Sünni ayrımının yanı sıra Kürt-Türk bölünmesi ve düşmanlığı yaratılması yine hâkim sınıfların sürekli el altında tuttukları bir başka silahtı. Son dönem en çok başvurulan bölücülük ise laik-şeriatçı ayrımı şeklinde kendisini gösteriyordu. Bu suni ayrımlarla toplum kamplara bölünüyor ve bu havadan istifade birileri planlarını hayata geçirmede adımlar atıyordu. Kısa bir süre önce, başta cunta liderleri olmak üzere devlet yetkilileri ayetlerle, dualarla devlet yönetirken, Arabistan’da hacı olma törenleri televizyondan naklen yayınlanırken, şimdi devletin yeniden yapılanmasında toplumu yapıştıran güç olarak anti-şeriatçılık en büyük silahtı.

İşte Uğur Mumcu cinayetini böyle bir çerçeve içersinde değerlendirdiğimizde bombayı yerleştiren kim olursa olsun bu işten en çok İslamcı çevreler ve İran’ın zarar gördüğü görülüyordu. Tabii kâr eden de laik söylemi öne çıkaran devlet yetkilileri ve Genelkurmay çevresi idi. Susurluk sonrası gelişmelerle birlikte bakılınca şeriata ve İran’a karşı sürdürülen kampanyaların Amerika’nın planlarıyla da büyük bir uyum içersinde olduğu ortadaydı. Bir zamanlar Sovyetler Birliği’ne karşı oluşturulan Yeşil Kuşak’a artık ihtiyaç kalmamıştı. Sovyetler’e karşı Müslüman ülkeler Yeşil Kuşak planı içersinde desteklenirken, şimdi yeşil kuşak ve yeşil sermaye ortadan kaldırılması veya tamamen denetim altına alınması gereken bir hedefti Amerika için. Cinayetin hemen ardından, cinayeti İran yanlısı İslami Hareket Örgütü’nün işlediği açıklandı yetkililer tarafından. Hatta yapılan operasyonlarda bu örgütün üyeleri gözaltına alındı. Evlerinde bol miktarda silah ve cinayette kullanılan cinsten C-4 patlayıcılar bulunmuştu. Gözaltına alınanlara İslami Hareket Örgütü adını polis koymuştu. Aslında bunlar, Hizbullah üyesiydi ve çoğu Batmanlıydı. Batman ise Hizbullah adı altında devletin organize ettiği bir kontra çetesinin Kürt muhaliflere karşı faili meçhul cinayetleri en çok işlediği yer idi. Ama gözaltına alınanların tutanaklarında polis tarafından yapılan tahrifatla, sanıkları olay yerinde gördüğü iddia edilen bir tanığın etkisiz hale getirilmesiyle cinayet soruşturmasında somut ilerlemeler kaydedilemedi ve soruşturma kilitlendi. Gözaltına alınanların kimlikleri, İslami Hareket Örgütü adı ve İran bağlantıları hedef alınacak adresi yeteri kadar tarif ediyordu. Bu da yeterliydi. Somut adımların atılacağı, ciddi bir soruşturma, sanıkların devlet yetkilileriyle olan bağlarını ortaya koyabilecek gelişmelere yol açabilir, yani mevcut durumun bir adım ötesine geçebilirdi. Ama benzer diğer olaylarda olduğu gibi bu olayda da amaca hizmet eden gelişmeler sağlandıktan sonra ötesi sis perdesinin ardında kaybolup gitti.

Oysaki Hizbullah’ın devletle olan ilişkisi zaten gözler önündeydi. Hizbullah kamplarının varlığı ve burada gördükleri silahlı eğitimde ordudan aldıkları yardım bir başka Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporlarına geçmişti. Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun Batman’da yaptıkları incelemeler sonucunda Emniyet yetkilileriyle yaptıkları görüşmelerde Hizbullah kampları ve askerlerin desteği ortaya çıkmıştı. Komisyon üyeleriyle Batman Emniyet Müdürü Öztürk Şimşek ve Batman Vali Vekili Mustafa Ali Örnek arasındaki görüşmede Emniyet müdürü şunları söylüyordu:

“Ne yazık ki, Hizbullah Örgütü mensupları bir dönem askerlerden yardım gördüler. Buradaki bazı askeri birliklerde silahlı eğitim yaptılar, lojistik destek gördüler.”

Valinin de onayladığı Emniyet müdürünün bu çarpıcı açıklaması karşısında komisyon üyelerinden CHP Milletvekili Atilla Hun duyduklarını bir kez daha doğrulatmak için, “Yani şimdi siz, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni yıkıp, yerine şeriat devleti kurmak için çalışan ve bu amaçla cinayet işleyen yasadışı Hizbullah Örgütü mensuplarının Türk Silahlı Kuvvetleri’nin belli bir kesiminden yardım gördüğünü mü söylemek istiyorsunuz?” şeklinde sorması üzerine Emniyet Müdürü Öztürk Şimşek, “Evet, öyle demek istedim. Bir ihbar aldık bu konuda. Araştırdık, maalesef doğru çıktı. Hizbullahçılar belli bir dönem ordudan yardım görmüşler” diyerek Hizbullah’la ordu arasındaki bağlantıyı açık ve net olarak ortaya koyuyordu. Daha sonra bu görüşmenin teyp bandı bir özel televizyon kanalında da yayınlanıyordu. Hizbullah’ı eğitenlerin Özel Harp Dairesi mensupları olduğu birçok çevre tarafından öne sürülüyordu. Benzer bir bağlantının ipuçları, şimdiye kadar bir türlü failleri ortaya çıkarılamayan Bahriye Üçok cinayetinde de görülüyordu. Laik kimliğiyle öne çıkan Doç. Dr. Bahriye Üçok 1990 yılında evine yollanan bir bombalı paket ile yaşamını yitiriyordu. Cinayet İslamcı örgütlere yıkılıyordu. Üçok ölümünden önce de çeşitli tehdit telefonları almaktaydı. Bunun için de Savcılığa başvurmuş ve telefonlarını dinlemeye aldırmıştı. Tehdit telefonlarının 417 61 62 no’lu telefondan yapıldığı kayıtlar sonrası ortaya çıktı. 118’deki kayıtlara göre 417 61 62 no’lu telefon Genelkurmay Başkanlığı ve Millî Savunma Bakanlığı santralı olarak gözüküyordu. Ancak yapılan araştırmada santralın 417 61 04’ten başlayıp 417 61 50’de bittiği, 417 61 62 nonun ise dışarıdan aramaya kapalı ama içerden dışarıya arama yapılabilen bir telefon olduğu ortaya çıkıyordu. Telefonun bulunduğu yer Genelkurmay Başkanlığı idi. Bütün bunlar bu kadar açık ortada olmasına, tehdit telefonlarının bant kayıtları, telefon edilen numara ve bulunduğu yer ortada olmasına rağmen Üçok’un ölümünden sonra açılan hazırlık soruşturmasında bu telefon numarasıyla ilgili olarak takipsizlik kararı veriliyordu.

Uğur Mumcu cinayetinin zanlısı olarak aranan İslami Hareket Örgütü’nün yöneticilerinden Şefik Polat bir ihbar üzerine Ankara’da yakalanıyor, ancak polis aranmıyor ve bir şüphe görmedik diyerek Polat’ı serbest bırakıyordu. Oysaki o tarihte Polat İslami Hareket Örgütü yöneticisi olarak arananlar listesindeydi. Ayrıca Polat’ın Batman’daki evinde Batman İHD yöneticisi Sıddık Tan üç kişi tarafından öldürülmüştü. Polat, ‘ideolojik amaçla adam öldürme suçuna iştirak etmekten’ idamla yargılanmıştı. Ama Batman’daki birçok Hizbullah cinayetinde olduğu gibi bu davada da Diyarbakır DGM Polat’ı beraat ettirmişti.

Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu çalışmalarının önemli bir bölümünü Uğur Mumcu cinayetine ayırmıştı. Komisyon raporunda araştırmaları boyunca karşılarına çıkan karanlık bir gücün, devletin içersindeki bir örgütün kendilerini engellemesini de anlatıyordu. Ama Araştırma Komisyonu’nun raporu hiçbir zaman Meclis gündemine getirilememişti. Susurluk tartışmaları sırasında konunun yeniden güncelleşmesi üzerine TBMM’de yeni bir Araştırma Komisyonu kurulması hakkında karar alındı. Denizli CHP Milletvekili Adnan Keskin ve 28 arkadaşının 7.6.1996 tarihinde yeni bulgular eşliğinde yeni bir araştırma komisyonu kurulması ile ilgili verdikleri önerge TBMM’nin 14.1.1997 tarihli oturumunda kabul edildi. Üç aylık çalışma süresi verilen komisyon, verilen ek süreyi de kullandıktan sonra 4.6.1997 tarihinde çalışmalarını tamamladı ve raporunu yazdı.

Raporun ilk bölümü tıpkı Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporunun başlangıcı gibiydi. Bu raporda da Meclis araştırma komisyonlarının yetkileri tartışılıyordu. Devlet sırrı ve ticari sırların Meclis araştırma komisyonlarınca araştırılamamasının ve içtüzükle bilgi alınabilecek yerlerin sınırlandırılmasının ciddi bir araştırma önündeki engeller olarak değerlendiriliyordu. Uğur Mumcu Cinayetini Araştırma Komisyonu raporunda da tıpkı Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporunda olduğu gibi şu satırlar yer alıyordu:

“Meclis araştırma komisyonları Meclis İç Tüzüğünün 105. maddesinde açıklanan sınırlar içinde araştırma yapabilmektedir. Ancak, gerek Türk Ticaret Kanunu’nu, gerekse Kamu Hukuku’nu düzenleyen diğer genel kanunlarda ‘ticari sır ve devlet sırrı’ kavramı, içeriği, niteliği, sınırları net olarak belli olmadığından komisyon çalışmalarında bu genel sınırlama her araştırmada özellikle ilgili kurumlarca öne sürülebilmektedir.

Bu nedenle Millî İstihbarat Teşkilatı, Genelkurmay Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve bankalar komisyon tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri ‘devlet sırrı’ gerekçesiyle vermekten kaçınmışlar, ancak, iyi niyet ölçüleri içersinde komisyona istediği bilgileri göndermişlerdir.”

Komisyon detaylandırarak anlattığı araştırma kapsamı ve yöntemleri konusundaki şikâyetlerinden sonra, çalışma süreleri boyunca kimlerden bilgi ve belge istediklerini ve aldıkları cevapların neler olduğunu anlatan bir özetle raporlarına giriş yapmışlardır. Ancak bu bölüm içersinde yer alan bazı satırlar alt alta konulup okunduğunda, olay meydana geldiği sırada istisnasız tüm yetkililerin önemini vurguladığı ve çözülmesi için her şeyin yapılacağını ilan ettikleri Uğur Mumcu cinayeti konusunda tavırlarını son derece açık olarak sergilemektedir:

MİT benim elimde belge ve bilgi yok hem benim kanunen cinayetleri araştırma yetkim yok diyerek, Genelkurmay Başkanlığı Uğur Mumcu’nun öldürülmesinin kendi görev ve yetki alanına girmediğini söyleyerek, İçişleri bakanı da Jandarmanın bu işten haberi yok diye komisyonun isteklerini geri çevirmişlerdir.⁴⁸

Başka bir zaman birbirleriyle yarış edercesine araştırma yapan kuruluşlar hep birlikte üç maymunu oynamaya devam etmiştirler. Cinayet sonrası demeç vermekte ve katillerin açığa çıkması için ellerinden geleni yapacaklarını ilan edenler, şimdi benim alanım değil, benim görevim değil demektedir. Oysaki, Türkiye’nin sayılı istihbarat örgütleri yukarıda adı geçen kurumlara aittir. MİT, Genelkurmay İstihbarat ve Jandarma İstihbarat uçan kuştan haber almakla sorumlu istihbarat kuruluşlarıdır. Düzen muhaliflerinin telefonlarını dinlerken ya da haklarında fiş düzenlerken benim görevim ya da alanım değil demeyenler Türkiye’nin en önemli faili meçhul cinayetlerinden Uğur Mumcu cinayeti için Meclis Komisyonu’na bizi ilgilendirmiyor demektedirler.

Biz araştırmıyoruz, bilgimiz yok demenin ötesinde MİT’in komisyona gönderdiği bir yazı daha var ki, MİT’in fonksiyonunu daha iyi kavramamızı kolaylaştırmakta. Komisyonun bilgi isteğini ‘Biz cinayetlerle uğraşmayız’ diye yanıtlayan MİT, bu seferki yazısında âdeta tehditler savurmaktadır. Komisyona gelip de MİT veya MİT mensubu herhangi bir kişi hakkında bir şey söyleyen varsa, vay haline. ‘Bize bunları bildirin, gereğini yapalım’ anlamına gelen yazı resmî olarak MİT tarafından komisyona gönderilmiştir. MİT hakkında bir şey diyen varsa bu tutanakların çok ivedi olarak kendilerine gönderilmesi de istenmiştir.⁴⁹

Bağımsız ve hiçbir etki altında kalmadan araştırma yaptığı iddia edilen Meclis araştırma komisyonlarının işlevini de ortaya koymaktadır bu örnek. Herhangi bir konu hakkında araştırma yapan komisyon, konuyu aydınlatmak için çeşitli kişilerin bilgilerine başvurmaktadır. Konu hakkında bilgisi olup da, Meclis Komisyonu’na bilgi verenlerse yandı. Daha komisyon incelemelerini bitirmeden ifadenin bir nüshası, gereğini yapsın diye MİT’e verilmektedir. En azından MİT bunu talep etmektedir. Sonra da insanların kendilerini güven içinde hissetmelerini ve gelip herhangi bir konu hakkında bilgi vermelerini istemektedir. Oysa ‘biz cinayetlerle uğraşmayız’ diyen MİT, Uğur Mumcu cinayetinden birkaç ay önce bir gazetecinin öldürüleceğini biliyor, bunu açıktan ilan ediyordu. Devletin çeşitli kurumlarının kendilerini gazetecilere ‘daha iyi anlatması’ kapsamı içersinde gazetecilerle yemekli bir sohbet toplantısı düzenleyen zamanın MİT Müsteşarı Teoman Koman, terörün önümüzdeki günlerde sansasyonel eylemlere başlayabileceğini açıkladıktan sonra, ‘Hatta aranızdan birileri de hedef olabilir, öldürülebilir’ diyordu aralarında Uğur Mumcu’nun da bulunduğu gazetecilere. Uğur Mumcu Cinayetini Araştırma Komisyonu raporunun ilk bölümünde, bu konuda daha önce araştırma yapmış olan Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporundan uzun uzun alıntılar yapar. Orada belirtilen engelleme ve araştırmayı çarpıtma çabalarına bir kez daha dikkat çeker. Ardından değişik tarihlerde komisyonun dinlediği kişilerin anlattıklarıyla ve verdikleri bilgilerle ilgili ilginç olan bazı notları aktarır. Uğur Mumcu’nun eşi Güldal Mumcu’nun komisyona anlattıklarında oldukça ilginç şeyler bulunmaktadır:

Güldal Mumcu eşinin öldürülmesiyle ilgili hazırlanan tutanaklarda yapılan tahrifatlarla ilgili zamanın Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar’la görüşür. Tahrifatı Ağar’ın da kabul etmesi üzerine ‘Bunları yapanları bulun’ der. Mehmet Ağar ise bunu yapamayacaklarını, Mumcu cinayetinin duvardaki bir tuğla olduğunu, bu tuğlayı çektiklerinde bütün duvarın yıkılacağını, kendilerinin de altında kalacaklarını söyler Güldal Mumcu’ya. Savcı Ülkü Coşkun ise Güldal Mumcu’ya, ‘Üzerimize fazla gelmeyin. Bu işi devlet yapmıştır. Siyasi iktidar isterse çözer’ demiştir. Ağar’ın Coşkun’un bu konuşması hakkındaki yorumu da ilginçtir: ‘Bunlar da pek sersem oluyorlar.’ Güldal Mumcu bu konuşmaları MİT Müsteşarı Sönmez Köksal’a da aktarmıştır. Köksal, Güldal Mumcu’ya, ‘Vallahı MİT olarak bizim bu işte payımız yok’ demiştir. ‘Peki Emniyet ve yetkili kuruluşların’ sorusuna ise, ‘Onlar için bir şey söyleyemeyeceğini’ belirterek yanıt vermiştir. Köksal ayrıca tüm faili meçhul cinayetleri bildiklerini de belirtmeyi unutmamaktadır.⁵⁰

Güldal Mumcu’nun bütün bu anlattıkları devlet yetkilileri için Uğur Mumcu cinayetinin hiç de sır olmadığını göstermektedir. Uğur Mumcu Cinayetini Araştırma Komisyonu’na bilgi veren Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu Başkanı Sadık Avundukoğlu da, kendi çalışmalarının nasıl engellendiğini bir kez de burada anlatır. Kendilerinin de o dönem cinayeti araştırdıklarını, ancak açıkça engellendiklerini söylemektedir Avundukoğlu. Engelleyenlerin başında da Ankara DGM savcıları Nusret Demiral ve Ülkü Coşkun bulunmaktadır. Emniyet ve İçişleri Bakanlığı da soruşturmalarına ilgi ve destek vermemiştir. Yaptıkları araştırmadan çıkardıkları sonuca göre Uğur Mumcu cinayetinin bir örgüt işi olmadığını, bu suikastın bir ‘gizli servis’in işi olduğu kanısına vardıklarını söylemektedir Avundukoğlu. Yine uzun uzun nasıl engellendiklerini örnekleriyle de anlatır. Ayrıca kendi parti başkanları dahil hiçbir partili ya da milletvekilinin araştırmaları sırasında destek olmadığını belirtmeden geçemez.⁵¹

Yine komisyona ifade veren Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nda görev yapmış olan Malatya eski milletvekili Mustafa Yılmaz’ın anlattıkları içersinde ilginç bir ayrıntı dikkati çekmektedir. Yılmaz, diğer şeylerin yanı sıra cinayette kullanılan C-4 patlayıcılarla ilgili bilgiler vermektedir. C-4’ler Türkiye’de resmî olarak yalnızca askeriyede bulunmaktadır. Patlama sonrası da herhangi bir iz bırakmadığı için birçok sabotaj ve bombalama olayında C-4’ler kullanılmakta. 80 öncesi de faşistlerin birçok bombalamasında C-4 kullanılmıştı. Bu C-4’lerin ordu malı olduğu ve MHP militanlarına bazı ordu mensupları tarafından verildiği anlaşılmıştı. Bunların en ünlüsü Esrarengiz Yüzbaşı adı verilen Mehmet Ali Çeviker’di. Çeviker’in MHP’lilere verdiği ordu malı patlayıcılar yurdun birçok yerinde faşistlerin saldırılarında kullanılıyordu. Çeviker’in patlayıcı verdiklerinden biri de Abdullah Çatlı idi. Çeviker o zaman tutuklanmış, MHP’liler tarafından cezaevinden kaçırılmış ancak yeniden yakalanmıştı. Mehmet Ali Çeviker’in sonra ne olduğu kimse tarafından bilinmiyor.

Çok miktarda patlayıcıyı sakladığını kabul eden Çeviker, patlayıcı ve silahların bulunduğu depoların yerlerini ise sürekli saklamış ve açığa çıkmasını engellemişti. Çeviker’in Abdullah Çatlı’ya verdiği patlayıcıların bir bölümü İstanbul Üniversitesi öğrencilerinin üzerine atılan bombada kullanılmıştı. 16 Mart katliamı olarak adlandırılan olayda 7 genç hayatını kaybetmişti.

Yine Mustafa Yılmaz’a dönecek olursak, Yılmaz, Uğur Mumcu cinayetinde kullanılan C-4’ler hakkında bilgi almak için komisyonun İstanbul Terörle Mücadele Müdürü Reşat Altay’ın bilgisine başvurduğunu anlatıyordu. Altay C-4’lerin ilk defa İslami Hareket Örgütü’nde ele geçtiğini söylüyordu. Komisyona C-4’ler hakkında bilgi veren Reşat Altay, ordu malı patlayıcılarla gerçekleştirilen 16 Mart katliamında olay yerinde görevli komiserdi. Tanık anlatımlarına göre de bombayı atan katillerin takip edilmemesi ve kaçması için elinden gelen çabayı göstermişti. Yıllar sonra açılan 16 Mart davasında avukatlar Reşat Altay’ın katliamda önemli rolü olduğunu söyleyerek yargılanmasını istiyorlardı. Aynı Reşat Altay terfisi tutmadığı halde üzerinde oyunlar oynanan Karadeniz şeridine, Tokat’a Emniyet müdürü yapıldığı zaman yine tartışılıyordu.

Uğur Mumcu Komisyonu’na bilgi verenlerden biri de Avukat Turgut Kazan idi. Kazan da üzerinde durulması gereken bazı noktaların altını çiziyordu. Avukat Kazan, Nusret Demiral ve Ülkü Coşkun’un soruşturmayı engellemek için gösterdikleri çabaları yineliyor, Demiral’ın Özal suikastını da çözmediğini vurguluyor ve bu kadar üst üste seçilerek uzun süre görev yapmasının dikkat verici olduğunu söyleyerek bazı yerlerden güç aldığının altını çiziyordu.⁵²

Susurluk Komisyonu’na verdiği ifadelerle dikkatleri üzerine toplayan, komisyon tutanaklarına JİTEM mensubu olarak geçen Jandarma Astsubayı Hüseyin Oğuz da Uğur Mumcu Komisyonu’na bilgi verenlerdendi. Susurluk Komisyonu’na, komutanı Teoman Koman’ın bilgisi ve emri dahilinde ifade verdiğini açıklayan Hüseyin Oğuz’un Mumcu Komisyonu’na anlattıkları içersinde de ilginç bağlantılar hemen dikkati çekiyordu:

“Uğur Mumcu’nun katledilmesinde kullanılan C-4’ün 2.5 kg olabileceğini, piyasada satılmadığını, bombaların Cem Ersever’den sağlanmış olabileceğini, C-4’ün Amerikan yapımı olduğunu, ordunun haricinde bir yerde bulunamayacağını...”

Patlayıcı konusunda komisyona çağrılan bir başka uzman, eski Emniyet Laboratuvar Başkanı Muhiddin Kaya da bombaların kaynağı konusunda benzer şeyleri söylüyordu:

“Türkiye’de C-4 kullanan özel şirketin bulunmadığını, sadece TSK’da bulunduğunu, bu konuda stok kontrolü için, Genelkurmay ile sağlıklı yazışmaların olmadığını, İstanbul’da ele geçen C-4 patlayıcının Amerikan yapımı olduğunu...”

Bir başka ordu mensubu, emekli Yüzbaşı Muharrem Tunç da komisyona bilgi veriyor, o da başka iddiaları gündeme getiriyordu. Anlatılanlar içersinde hangisinin doğru hangisinin yanlış olduğunu tam olarak bilmeye imkân olmamakla birlikte, anlatılanlardan devletin örgütlenmesini ve işleyiş tarzını ortaya koyacak bilgilere ulaşmak da mümkün olabiliyordu. Emekli yüzbaşı, JİTEM’ci olduğunu söylediği Albay Durmuş Coşkun’dan öğrendiği bilgileri anlatıyordu komisyona. Albayın anlattıkları Özal ile Talabani arasında yapılan bir anlaşmaya ilişkindi. Talabani güneyden, Türk kuvvetleri kuzeyden sararak PKK’yı imha edecek bir plan hazırlamışlardı. Bunun için de Talabani’nin silaha ihtiyacı vardı. 80-100 bin civarında silah numaraları silinerek Talabani kuvvetlerine verilmişti. Albay bütün bunların belgesinin kendisinde olduğunu ve bir nüshasını gazeteci Uğur Mumcu’ya verdiğini de anlatmıştı yüzbaşıya.⁵³

Komisyona bilgi verenlerden olan itirafçı Murat Demir de yüzbaşının anlattıklarına benzer şeylerden bahsediyordu.

Demir, Mumcu’nun bir çeteyi açığa çıkarmak üzere olduğunu, bunun için öldürüldüğünü anlatıyordu. 100 bin silahın MKE fabrikalarında iğne ve mekanizmalarının değiştirilerek KDP’ye verildiğini, karşılığında da baz morfin alınarak takas yapıldığını, bütün bunları Mumcu’nun öğrendiğini ve bu yüzden sürekli tehdit edildiğini de söylüyordu.⁵⁴

İtirafçı Murat Demir bunları anlatıyordu ama MİT’in başındaki Mehmet Eymür bu bilgilerin Emniyet İstihbarat Daire Başkan Yardımcısı Hanefi Avcı tarafından kasıtlı olarak söylettirildiğini iddia ediyordu.

Eymür itirafçıların Hanefi Avcı tarafından MİT’e çamur atma amacıyla kullanıldığını düşünüyordu. Ama o da bir terör sektörü oluştuğunu, bunun ortaya çıkmaması için her şeyin yapıldığını itiraf ediyordu. Suikastı İran’ın gerçekleştirdiği iddialarına katılmadığını, tersine bu cinayetin bir Batı ülkesinin işi olabileceğini ve Türkiye’nin laiklikten ayrılmasını istemeyen servislerin provokasyonu olduğunu ve Bahriye Üçok’un öldürülmesinin de Mumcu’yla aynı nitelikte bir cinayet olduğunu düşündüğünü belirtiyordu komisyona.⁵⁵

Komisyonun önüne gelen yetkililer birçok şey söylüyor. Ama her biri söylediğinde bir ötekini yalanlıyor, kendisinin doğru söylediğini, ötekilerin komplo peşinde olduğunu iddia ediyor. Uğur Mumcu cinayetini gördüğünü söyleyen tanık Ayhan Aydın hakkında alelacele yalancı tanıklıktan dava açılırken, komisyonun önünde birbirlerini yalancılık ve komployla suçlayan devlet yetkilileri hakkında ise hiçbir işlem yapılmıyor. Çok şey söyleniyor görüntüsü altında sapla saman birbirine karıştırılıp içinden çıkılmaz bir kördüğüm oluşturuluyor.

Komisyona gelip ifade veren Adalet Bakanı Şevket Kazan da yine diğerleri gibi ilginç şeyler söylüyordu. Onun iddiasına göre ise cinayeti İsrail gizli servisi Mossad işlemişti. Adalet Bakanı olarak devletin birçok bilgisine sahip olan ve önüne gelen belgenin sahte olup olmayacağını kolaylıkla kontrol ettirebilecek olan Kazan’ın söyledikleri, karmaşa içersinde bir başka boyutu sergiliyordu.

Bakan Kazan’ın eline MİT tarafından yazıldığı iddia edilen bir belge ulaşmıştı. Bu belgeye göre Mumcu cinayetini Mossad işlemişti. Belgenin doğruluğu için yaptıkları araştırmada imzanın MİT Müsteşarı’na ait olduğu kesinleşmişti. Ancak metnin düzmece olduğu kendilerine söylenmişti. Ve bunu araştırma talepleri kabul görmemişti.

Kazan geçmişte de bazı İsrail gizli servis elemanlarının Türkiye’de yakalandığını ancak apar topar Amerika’ya gönderildiklerini de ilave ediyordu söylediklerine. MİT’ten gelen belgenin aslı da DGM’de bulunuyordu.⁵⁶

MİT tarafından imzanın gerçek ama kendisinin sahte olduğu iddia edilen, Kazan’ın Meclis kürsüsünden okuduğu çok gizli ibareli, 2 Şubat 1993 tarihli, MİT Müsteşarı Sönmez Köksal imzalı belgede şunlar yazmaktaydı:

“Başbakanlık Makamına

ABD’nin güvenliğini ve hayat çıkarlarını yakından ilgilendiren Türkiye’nin, gerekli yerlerinde kuvvet bulundurmak ve bu maksatla, Ortadoğu’yu kontrol altına alıp, Türkiye’nin dine dayalı bir yönetim altına girmesini önlemek maksadıyla;

ABD Haberalma CIA denetiminde, İsrail kabine görevlisi Naim Bar-Lev kontrolünde, İsrail ‘GADNA’ birliklerinde eğitim gören altı kişilik özel tim ‘Hayfa’ deniz üssünden botla Türkiye’ye giriş yapmışlardır.

Mezkûr timin ülkemizdeki görevleri teşkilatımızın değerli haber kaynaklarından Gazeteci Uğur Mumcu ve Mehmet Ali Birand’ı öldürmektir.

Gazeteci Uğur Mumcu’yu öldüren tim elemanları ikinci görevleri olan Mehmet Ali Birand’ı öldürmek için ülkemizden çıkış yapmamışlardır. Tim elemanlarının yaptığımız istihbaratlar neticesinde, İsrail Hükümetinin Ankara Temsilciliğinde kaldıkları tespit edilmiştir.

Arzederim.

Sönmez Köksal

Müsteşar”

Şevket Kazan’ın açıkladığı bu belge MİT tarafından alelacele yalanlanıyordu. Ama yalanlama bile ilginçti. 15 Şubat 1993 tarihli gizli ibareli, Sönmez Köksal imzalı, DGM’ye hitaben yazılmış bu belgede MİT antentli kâğıdın ve kendi imzasının gerçek olduğu kabul ediliyor ancak içeriğin montaj olduğu iddia ediliyordu.⁵⁷

Antetli MİT kâğıtları boş olarak köşedeki kırtasiyecide satılmadığına göre, imzayı da aynen monte eden kişi veya kişiler bu işin hiç de yabancısı değil, yalanlama kabul edilse bile. Peki bu denli ciddi bir sahtekârlığa karşı ne gibi araştırma yapılmıştır, bu sahte belgeyi hazırlayanlar bulunabilmişler midir, amaçları nedir?

Töhmet altında bırakıldığını iddia eden MİT bu konularda herhangi bir araştırmaya ve bu soruları cevaplamaya gerek bile görmüyor. Şevket Kazan, ‘Bende fotokopisi vardı yırttım, aslı DGM’dedir’ diyor, MİT ise DGM’ye cevaben, ‘Temin edilebilen fotokopisi üzerinde yaptığımız incelemede’ diye açıklamada bulunuyor. Kazan belge faksla geldi diyor, MİT nereden çekildiğini bile araştırmaya değer görmüyor.

Uğur Mumcu cinayeti soruşturmasının devlet içindeki birtakım güçler tarafından sürekli engellendiğini ve araştırmaların çarptırıldığını, katillerin açığa çıkmaması için devlet içindeki bazı çevrelerin özel çaba gösterdiğini Susurluk Komisyonu’na ifade veren Trabzon milletvekili Eyüp Aşık’ın söylediklerinde de görmek mümkündü. Aşık kendisinin Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nda da görev yaptığını, Mumcu cinayeti dahil Güneydoğu’daki birçok cinayeti incelediklerini, ancak o zaman hissettiği ama tam olarak göremediği bazı gerçekleri Susurluk sonrasında daha net görmeye başladığını söylüyor, Susurluk Komisyonu’na Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporunu okumasını tavsiye ediyordu.⁵⁸

Neydi Faili Meçhul Cinayetler Komisyonu’nda belirlenen gerçekler? Eyüp Aşık’ın hissettiği ama tam göremediği, Susurluk’tan sonra daha net görmeye başladıkları nelerdi? Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nun raporunda yazılanlardan kısa bir alıntı yaparak, komisyon üyelerinin karşılaştıklarını hatırlatalım:

“Devletin seçimle işbaşına gelmiş organlarınca denetlenmeyen ve yargı organlarınca da soru sorulamayan bu örgütler, istedikleri gibi devlet organlarına hâkim olmakta...”

Eyüp Aşık araştırmaları sürecinde Uğur Mumcu suikastını çözmek üzere olduklarını, ama birileri tarafından engellendiklerini ve kanaatinin ‘devlet bu işin önünü kesiyor’ olduğunu da söylemeyi ihmal etmiyordu.⁵⁹

Trabzon milletvekili Eyüp Aşık’ın Susurluk’tan sonra daha da iyi ve net görmeye başladım dediği sistemin gizli örgütlerinin işleyişi ve boyutlarından başka bir şey de değildi. ‘Cinayeti tam çözecektik, ama engellediler’ diyor Aşık ve engelleyenleri de isim isim belirtiyor. Ama milletvekilin bu açıklamalarına rağmen yine bir araştırma yok yine bir soruşturma yok. Eyüp Aşık’ın Susurluk Komisyonu’nda bu söyledikleri üzerine Uğur Mumcu Komisyonu da kendisini dinlemek için çağırır. Aşık aynı şeyleri Uğur Mumcu Komisyonu’nda da tekrarlar:

Birçok örnek verdikten sonra konuşmasını ‘Olayın kapatılması, aydınlanmaması için gayret edildiğini gördük. Emniyet’te, adalette, televizyonda, MİT’te, her tarafta’ diye de tamamlar.⁶⁰

Uğur Mumcu Cinayetini Araştırma Komisyonu gelenleri dinledikten sonra, edindiği bilgiler ışığında değerlendirmesini yazmış raporuna. Değerlendirme bölümü de karşılaşılan çelişkileri ifade etmekte çoğunlukla. Her anlatılan bölümde de devlet içindeki güçlerin cinayetin aydınlatılmaması için gösterdiği yoğun çaba gözler önüne serilmekte.

Kimler tarafından nasıl engellendikleri, evraklarda yapılan tahrifatlar, yakalama tutanaklarındaki tarih değişiklikleri, ele geçen patlayıcı maddelerin menşeinin bulunmaması için derhal imha edilmesi, Uğur Mumcu’nun telefon kayıtlarının yok edilmesi, tanıkların nasıl susturulduğu uzun uzun anlatıldıktan sonra, ‘Kanımızca bu cinayet ülkede hayatın istikrarsız hale getirilmesi için düzenlenmiş bir provokasyondur ve bir ölçüde amacına da ulaşmıştır’ diye tamamlamaktadırlar değerlendirmelerini.⁶¹

Kontrgerilla talimnamelerinde yapılması gerekenler arasında yazan bir başlık da ‘infial yaratacak eylemler düzenlemek’ idi. Ülkemizde bu başlığa denk düşen birçok örneği sıralamak mümkün, Uğur Mumcu suikastı da dahil olmak üzere.

Bombayı Uğur Mumcu’nun arabasına yerleştiren kim olursa olsun, gerek cinayet esnasında gerek sonrası yaşananlarda suikastta derin devletin parmağı olduğu açık açık görülmektedir. TBMM Araştırma Komisyonu da yaptığı incelemelerde, topladığı bilgi ve belgelerde bu gerçeği işaret eden birçok ipucuna ulaşmıştır. Bütün bunlar yazılan raporda da açık açık görülmektedir. Bazı devlet yetkililerinin devleti bu olaydan uzak tutmak için giriştikleri çaba ortadadır. Uğur Mumcu, yapılan planlara ve duyulan ihtiyaca denk düşecek şekilde bir kontrgerilla operasyonuyla öldürülmüştür. Bombayı yerleştirenin, yani tetikçinin şu veya bu olması bu gerçeği değiştirmemektedir. Bu kontrgerillanın bir görevlisi de olabilir, işin havale edildiği bir taşeron tetikçi de. Ama cinayet ve sonrası dönem devletin attığı adımlar Susurluk sonrası döneme oldukça fazla benzemektedir. Her iki olay da toplumda infial yaratmış, ardından bu işin uzmanlarınca, psikolojik savaş birimleri tarafından yürütülen operasyonlar neticesinde şeriata karşı laik cephe ikilemi ve bu temelde bir bölünmenin güçlendirilmesinin adımları atılmıştır.

BELGELER

48-

“- MİT Müsteşarlığı’nın 18.2.1997 tarih 4287 sayılı yazılarında Mumcu cinayeti ile ilgili, ellerinde bilgi ve belge bulunmadığı, 2937 sayılı kanunun 4. maddesi gereğince MİT’in cinayetleri inceleme görevinin bulunmadığı, bu konuda yetkinin DGM savcılarında olduğu belirtilmektedir.

- Genelkurmay Başkanlığı 26.2.1997 tarih ve 3050-232-97 F.E sayılı yazılarıyla Uğur Mumcu’nun öldürülmesi konusunun Genelkurmay Başkanlığı’nın görev ve yetki alanına

girmediğinden; sözkonusu cinayetle ilgili olarak Genelkurmay İstihbarat birimlerince herhangi bir araştırma ve soruşturma yapılmadığını ve toplanmış bilgi ve belge bulunmadığını belirtmiştir.

- İçişleri Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı 7.4.1997 tarih ve İsth. Ş. 56643 sayılı yazılarıyla ‘Gazeteci yazar Uğur Mumcu’nun öldürülmesi olayı Polis sorumluluk bölgesinde vukuu bulduğundan; yetki itibarıyla Jandarma Genel Komutanlığı’nca hiçbir araştırma ve soruşturma yaptırılmamıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı envanterinde bu konuda hiçbir bilgi ve belge’ bulunmadığı belirtilmiştir.”

49-

“Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı 25.3.1997 tarih ve 53982 sayılı yazılarıyla, MİT Müsteşarlığı’nın kanuni görev alanı içinde menfur cinayetin işlendiği tarihten bu yana ilgili devlet kuruluşlarına yardımcı olunduğunu, buna karşın maksatlı bilgi sızdırmalar ve sorumsuz iddia sahipleri ve bunları araştırmadan bir devlet kuruluşunu zan altında bırakanlar hakkında hukuki yollara başvurulacağından, komisyonumuzda MİT Müsteşarlığı veya herhangi bir MİT mensubu ile ilgili beyanda bulunan şahısların ifade ve görüşme tutanaklarının çok ivedi Müsteşarlığa gönderilmesinin talep edildiği görülmüştür.”

50-

“(Güldal Mumcu) tutanaklardaki tahrifat olayında Mehmet Ağar ile ayrıca görüşme talep ettiğini, konuştuklarını, tutanaklardaki tahrifatı kabul ettiğini, bu sebeple bu yolsuzlukları yapanların yakalanmasını, tuğlaların çekilmesini istediğini, ‘Ağar’ın bunu yapamayacağını’ söylemesi üzerine, ‘bu tuğlalar devrilirse kendilerinin de altında kalacağını’ söylediğini, bunun da mümkün olmadığını, bu işin arkasında bulunanları çıkarmalarını Mehmet Ağar’dan istediğini, Ağar’ın ise ‘bunu yapamayacağını’ söylemesi üzerine Savcı Ülkü Coşkun’un ‘bu işi devlet yapmıştır’ sözünü Ağar’a aktardığını, buna da ‘bunlar da pek sersem oluyorlar’ diyerek cevap verdiğini...

18.3.1993 tarihinde Savcı Ülkü Coşkun’un geldiğini ve olayla ilgili bilgisine başvurduğunu, ancak çelişkili teknik rapor yazıldığını, savcının, ‘rapor ve incelemeleri yeterli görmeme durumunda yeniden istersiniz’ dediğini, savcının kendi olduğunu, bunun kendisince sağlanması gerektiğini hatırlattığını, savcının yemek masasının kenarına oturarak, ‘Güldal hanım üzerime fazla gelmeyin, bu işi devlet yapmıştır. Siyasi iktidar isterse çözer’ dediğini, bunun üzerine temizlikçilerini de yolladılar mı? sorusuna savcının ‘evet’ dediğini, ancak hatasını anlayınca ‘bunu basına verirseniz yalanlarım’ dediğini, bu olaydan bir yıl sonra bir dilekçe verdiğini, savcının kendisine anlattıklarını içerenleri yazdığını, bir yıl sonra yazışmanın sebebinin bürokrasiye belge bırakmak gerektiğinden ve resmî kayıtlara bu sözlerin geçmesi gerektiğini düşündüğünü...

‘Bu olayı devlet yapmıştır’ şeklindeki dilekçeden önce Murat Karayalçın’a ve birçoklarına anlattığını, Ülkü Coşkun’un sözlerini hatırlattığını, birçoğu savcının böyle nasıl söylediğini kendisine söylediğini, devletin içinde devlet kurallarına karşı devlet güçleri olduğunu anlattığını, bu düşüncelerini MİT Müsteşarı Sönmez Köksal’a da anlattığını, kendisine ‘teşkilatın (MİT) bu konuda dahli olmadığına teminat verdiğini’ söylediğini, kendisine ‘Emniyet teşkilatının ve yetkili kuruluşların da dahli olmadığını söyleyebilir misin?’ diye sorduğunu, müsteşarın ‘onlar için bir şey söyleyemeyeceğini’ söylediğini, kendisinden bilgisini sorduğunu ancak müsteşarın cevaben ‘o sırada biliyorsunuz bu iş İran üzerine ihale edilmek isteniyor, İranın üstüne gidiliyor’ dediğini, bunun kanıtlarının ‘sezgiler’ olduğunu, buna karşı çıkınca ‘sadece Uğur Mumcu cinayetlerinin faili meçhul olmadığını, Batman’da bir sürü faili meçhul olduğunu söylediğini, faili meçhul olaylar var ise kendilerinin niçin olduğunu müsteşara sorduğunu, buna karşılık ‘kendilerinin Batman’daki tüm faili meçhulleri bildiklerini’ dediğini, bu nedenle bilinenlerin faili meçhul olmadığını söylediğini, buna karşılık müsteşarın ‘bizim görevimiz sadece rapor etmektir’ dediğini ifade etmiştir.”

51-

“19. dönemde Faili Meçhul Cinayetler Komisyonu’nda bu konuyu da incelediklerini, komisyonun kurulmasına Uğur Mumcu cinayetinin sebep olduğunu, Uğur Mumcu cinayetinde engellendiklerini, en önemli engellemenin Ankara DGM Savcısı Nusret Demiral ile Ülkü Coşkun’un oluşturduğunu, ayrıca Emniyet’ten ve İçişleri Bakanlığı’ndan gerekli ilgi ve desteği görmediklerini, Uğur Mumcu cinayetini soruşturan polislerin yetersiz olduğunu, daha açıkçası bu konuda ehil elemanların bu araştırmaya verilmediğini, bu tespitlerini objektif olarak rapora yazdıklarını, bu cinayetle ilgili araştırmada mevcut yetkiler çerçevesinde ulaşılabilecek yere ulaştıklarını, bunun ötesine gitme ihtimali gözükmediğini, yetkisi olmayan ancak resmî sıfat verilen birçok kişiye doğuda silah ruhsatı verildiğini, geçici köy korucusu belgesi verildiğini, doğuda bir başçavuşun bile istediği kişiye silah verebildiğini, ‘bu silah taşıyabilir’ belgesi verebildiğini, bunların hiçbirinin hukuki dayanağının olmadığını raporlarına yazdıklarını, Uğur Mumcu olayında Ayhan isimli tanığı tespit ettiklerini, 24 Ocak’ta işlenen cinayetin ardından 31 Ocak’ta bu tanığın ortaya çıktığını, bu tanığın komisyona getirilmesini Emniyet’ten istediklerini, tanığı komisyondan bir gün önce TRT’ye götürdüklerini, bu tanığı Karlı sokağa götürdüklerini, uygulama yaptıklarını, Emniyet’e ‘önce TRT’ye tanığın niçin götürüldüğünü sorduklarını, ‘Reha Muhtar’ın bu gerçek dışı ifade veriyor, doğru söylemiyor’ şeklinde tüm Türkiye’ye anons ettiğini, verilen cevapların tatmin edici olmadığını, bakana direk sorduklarını, Nahit Menteşe’nin imzası ile gelen yazının da hemen hemen aynı geçiştirilme içerikli olduğunu, Uğur Mumcu cinayetinin Türkiye’de bir örgüt işi olmadığını, yani şu anda ismi geçen örgütlerin bu cinayetle ilgili olmadığını, bu cinayeti kendi tespitine göre gizli servislerin profesyonelce işlediklerini, bu konuda çok eğitilmiş kişilerce bu eylemin işlendiğini, eylem sonrası olanları da ancak bu gizli servislerin bileceği, gizli servislerin Türkiye’de çok yoğun faaliyetlerinin bulunduğunu, dünya gizli servis örgütlerinin her yere sızdıklarını, tanık Ayhan Aydın’ın olayı dakikası dakikasına hatırladığını, olayı filmden anlatıyormuş gibi anlattığını, bunu araştırmak istediklerini, bu arada Ülkü Coşkun’un yalancı şahitlikten dava açtığını, yalancı tanıklıktan dava açılabilmesi için olayın gerçeğinin bilinmesi gerektiğini, şikâyetçi olarak tanığın olayda gördüm dediği İslami Hareket militanlarının isimlerinin geçtiğini, Ayhan Aydın’ın olayı görmeden veya görerek anlatmasının gündeme girmek veya başka maksatla olabileceğini, yönlendirme olabileceğini, bu eylemin İslami Hareket veya PKK tarafından işlendiği kanaatinde olmadığını, sonradan Diyarbakır’da PKK’nın buna benzer eylemlerini öğrendiğini ancak, olayın PKK’nın yaptığı eylemler niteliğinde olmadığını, örneği bulunmadığını, Nusret Demiral’ın ‘Araştırma Komisyonu’na bilgi ve belge vermeyin’ talimatı verdiğini, Ülkü Coşkun ise belgelerdeki tahrifatı bizzat İstanbul’a giderek 40 sayfalık bir rapor düzenleyerek sehven yazıldığını ortaya koyduğunu, bu kişilerin ajan olduğunu iddia etmediğini, ancak, ajan faaliyetlerinin bu kişilere ulaştığını, bu raporda bu hususun belgelerinin bulunduğunu...

O zamanın savcılarının olay yerinde inceleme yaparken hiçbir tedbir almadıklarını, binlerce resmî kişi ve vatandaşın olay yerinde biriktiğini, oysa savcının belli mesafelerde sokağı kapatması gerektiğini, delillerin süpürge ile toplanmasının adli yönden uygun olmadığını, Nusret Demiral’ın bunu neden yaptığını anlayamadığını, raporunu Sayın Başbakan’a sunmak istediğini, ancak kendisini kalabalıkların içersinde kabul ettiği için olayları anlatamadığını, kendisine kendi partilileri dahil hiçbir partili milletvekili ya da liderinin yardımcı olmadığını, raporu siyasi destek olmaksızın hazırladıklarını...

Nusret Demiral ve Ülkü Coşkun hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ancak hiçbir işlem yapılmadığını, Uğur Mumcu cinayetinin faili meçhul cinayetler içinde en karmaşığı olduğunu, bunun çözülebilmesi için siyasal güç ve kanuni yetki gerektiğini, kanuni yetki bulunmadığına göre çözülmesinin zor olacağı, MİT’in Emniyet’in yetkili kişilerinin röntgeninin çekilmesi gerektiğini ifade etmiştir.”

52-

“Daha önce Faili Meçhul Cinayetler Komisyonu’nda da Uğur Mumcu için çaba harcanmış, Nusret Demiral ile Ülkü Coşkun’dan kaynaklanan sorunlar sebebi ile ilerleme kaydedilmediğini, bir tanığın cinayeti gördüğünü, inanılmaz bir macera gibi olduğunu, kimi tanıklar delil çıkarabildiğini, kimilerinin de ünlenmek için konuşabileceğini, tanığın savcının önünde ifade vermesi gerekirken TRT ekranlarında sorgulandığını, hem de yalancı olduğunun söylenerek sorgulandığını, kişinin yalan söyleyip söylemediğinin anlaşılabilmesi için failin yakalanması gerektiğini, oysa tutanakların tahrif edildiğini bildirdiklerini, Menzir’e sorduğunu, insani bir hata olduğunu söylediğini, asıl fail yakalanmadan tanığın iftira ettiğini nasıl ileri sürdüklerini anlayamadığını, Uğur’un yazılarında Kemal Yazıcıoğlu’nun Bingöl’de MHP’li katilleri cezaevinde imiş gibi gösterdiğini...

MİT Müsteşarı Sönmez Köksal’ın da kendilerine olayı bilmediğini, bilmelerinin de mümkün olmadığını söylediğini, Köksal’ın 2937 sayılı kanunun 4. maddesini ilgi tutarak bu konunun kendilerini ilgilendirmediğini ifade etmesinin kabulünün mümkün olmadığını...

Nusret Demiral’ın Özal suikastını da çözmediğini, Mehmet Ağar’ın kendisine altın tabanca hediye ettiğini...

Demiral savcı değil kabadayıdır, üst üste seçilmesinin ve uzun süre bu görevde kalmasının da dikkat çekici olduğunu, bazı yerlerden güç aldığını... ifade etmiştir.”

53-

“1993 yılında Sıhhiye Orduevi’nde otururken adının Albay Durmuş Coşkun Kıvrak olduğunu öğrendiği bir kişinin, ‘JİTEM temsilcisi olduğunu, birtakım belgeleri dosyaladığını, Talabani güneyden, Türk kuvvetleri kuzeyden olmak üzere PKK imha planı için Özal ile anlaştıklarını, bu meyanda Talabani’nin silah istediğini, bu silahların verilmesi ile ilgili JİTEM ve Genelkurmay olumsuz görüş vermesine rağmen, silahların sonunda PKK’nın eline geçeceği kaygısının dile getirilmesine rağmen silahların numaraları silinerek Talabani kuvvetlerine verildiğini, bu konuları belgelediğini, emekli olunca kendisine vereceğini’ söylediğini, 15-20 gün sonra bu albayın kendisini aradığını, bir suret dosyayı Uğur Mumcu’ya gönderdiğini, kendisine de gelerek bir dosya vereceğini söylediğini, ancak, gelmediğini, bir müddet önce bir kısım gazetecilerin bu albay ile ilişkiyi kendisine sorduklarını, İlçe Jandarma Komutanı aracılığı ile gazeteci Ertuğrul Akçay’ın albay ile evinde görüştüklerini, ancak bunların sır olduğunu, söylenemeyeceğini, sonradan caymasına rağmen bu olayı kendisine 3-4 saat anlattığını, 80-100 bin civarında silahın teslim edildiğini söylediğini, numaraların nasıl silindiği konusunda bilgisi olmadığını, ancak silahların kalaşnikof olduğunun kendisine söylendiğini, bu konunun Albay Durmuş Kıvrak tarafından aydınlatılacağını, bu kişinin Eşref Bitlis’in ölümünden sonra Akçakoca’nın bir dağ köyüne yerleşmesinin bu konuda çekincesi olduğunu akla getirdiğini, Mumcu’ya evrakları gönderdiğini söylediğini ifade etmiştir.”

54-

“Uğur Mumcu’nun öldürülme sebebinin bilinen bir çeteyi çözmesi olduğunu, Doğu ve Güneydoğu’da yakalanan binlerce silah bulunduğunu, 100 bin silahın MKE’ye getirildiğini, iğne ve mekanizmalarının değiştirilerek, seri numaralarının silinip, KDP’ye verildiğini, bunun karşılığında KDP’nin elindeki ‘Baz Morfini’ Türkiye’deki bazı kişilere verdiğini, bu şekil bir takas yapıldığını, Uğur Mumcu’nun bunu çözdüğünü, belgelerini ele geçirdiğini, Uğur Mumcu’nun çete tarafından devamlı tehdit edildiğini...”

55-

“Mumcu ile ilgili suikast öncesi bir bilgi notu vesair bilgiden haberi olmadığını, hem polis tarafından arandığı söylenen, hem de polis tarafından himaye edilen itirafçıların söylemlerinin bir yönlendirme olduğunu, bunları yönlendirenleri belirlemek gerektiğini, bu yönlendirmenin sebebini belirlemek gerektiğini, Emniyet’in içindeki denetimsiz unsurların bu itirafçıları yönlendirdiğini, Hanefi Avcı’nın bunu yaptığını, MİT’in bahsedildiği gibi infaz timi olmadığı gibi yurtiçinde de böyle bir eyleminin bulunmadığını, terörden dolayı sektör oluştuğunu, bunun ortaya çıkmasından infiale uğrayanların olduğunu, Uğur Mumcu olayını İran’ın gerçekleştirdiği iddiasının bir faraziyeden ibaret olduğunu, bunun tersini düşündüğünü, bir Batı ülkesinin olabileceğini, Türkiye’nin laiklikten ayrılıp sağa kaymasını istemeyen ülkelerin servislerinin provokasyonu olabileceğini, Mumcu ile ilgili delillerin olay tarihinde toplanması gerektiğini, en ufak pil, tel gibi delillerin olayın örgütü ve ülkesi hakkında bilgi verebileceğini, Aksoy ve Dursun cinayetlerinin ayrı nitelikte olduğunu, ancak, Bahriye Üçok ve Mumcu aynı nitelikte katledildikleri düşüncesinde olduğunu...”

56-

“Mumcu cinayetinin faili meçhul kalan tek cinayet olmadığını, bu tür cinayetlerde gazetecilerin ağırlıklı olduğunu, 9 Şubat 1993 tarihinde Meclis görüşmesinde önemli hususları açıkladığını, bu konuşmanın incelenmesinde önemli faydalar olduğunu, Faili Meçhul Cinayetler Komisyonu’ndan sonra kendilerine faks ile bir belge geldiğini, bunu DGM’ye verdiklerini, bu belgede cinayetin Mossad tarafından işlendiğini, bu belgedeki imzanın MİT müsteşarına ait olup olmadığını test ettiklerini, bunun doğru çıktığını, ancak metnin düzmece olduğunun açıklandığını, bu belgedeki isimlerin gerçek olduğunun bilindiğine göre araştırılmasının uygun olacağını düşündüğünü, 1978 yılında aynı şekilde Hayta limanından Taşucu’na gelen bazı ajanların Ecevit ve H. Fehmi Güneş zamanında yakalandığının bilindiğini, bu ajanların tutuklandığını, bilahare bu ajanların İsrail gizli servis elemanı olduğunun bir kısım çevrelerce doğrulandığını, ancak her nasılsa bu kişilerin ABD’ye gönderilmesinin sağlandığını, bu olayın bilinmesi, belgede adı yazılı Naim Barler isminin doğru olmasının bu belgenin araştırılmasını gerektirdiğini, Mumcu’nun ölüm yıldönümünde Meclis’te yaptığı konuşmada bir elçilik mensubunun Mumcu’nun katilini bildiğine dair beyanının bulunduğu belgeyi okuduğunu ve fotokopisini yırttığını, ancak, bu belgenin aslının DGM Savcılık dosyasında bulunduğunu, Mumcu’nun ölmeden kısa bir süre önce MOSSAD ile ilgili yazılar yazdığını bunun akabinde öldürüldüğünü, bu hususun profesyonel bir örgüt olan MİT tarafından araştırılması gerektiğini düşündüğünü, elçilik görevlisinin beyanı ile ilgili belgeyi komisyona sunabileceğini, MİT’in soruşturma yapmadığını sadece haber ürettiğini ve bunun ötesine geçmediğini...”

57-

“İlgili yazı ile bilgi istenilen, Refah Partisi Kocaeli milletvekili Şevket Kazan tarafından ‘MİT Belgesi’ olarak açıklanan ‘yazı’nın Müsteşarlığımız ile hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Buna rağmen ‘MİT Belgesi’ olarak nitelenen yazının temin edilebilen fotokopisi üzerinde yapılan ön incelemede; anılan yazının, ‘Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı’ antetli kâğıda yazıldığı, imzanın doğru olduğu, ancak başka bir yazıdan alınarak monte edildiği belirlenmiştir. Ayrıca; sözkonusu yazının sayı sistemi ve hitap tarzının MİT Müsteşarlığı’nın yazışma esaslarına uymadığı da görülmüştür.

Arz ederim.

Sönmez Köksal

Müsteşar”

58-

“Ben aynı bu salonda, geçen sene 1994-1995 senesinde Faili Meçhul Cinayetler Komisyonu’nda da çalıştığım bu salonda, aynı arkadaşlar var ve öncelikli incelememiz Uğur Mumcu cinayeti ve ona bağlı olarak diğer faili meçhul cinayetler, Güneydoğu’dakileri özellikle incelemiştik ve o zaman hissettim; ama, tam göremediğim bazı zorlukları daha sonra, işte Susurluk’tan sonra daha net görmeye başladım. Şu anda bazı konularda sizin de aynı şeylerle karşılaşacağınızı zannediyorum ve zannederim biz Faili Meçhul Cinayetler Komisyonu raporunda da belirlemiştik, ben arkadaşlara onu okumalarını tavsiye ediyorum.”

59-

“Raporda da görmüşsünüzdür, bir ara ATV’deki bir programda, Siyaset Meydanı programında hem başkan Doğru Yol Partiliydi, arkadaşımız Sadık Avundukoğlu, hem başkan hem ben yani Uğur Mumcu cinayetini biz çözdük; ama, ne zaman elimizi uzattıysak geri ittiler ve kanaatimiz devletin bazı makamları bu işi biliyor diye açıklama yapmıştık televizyondan Türk milletine. 1 sene 1.5 sene evvel bunu açıklamıştık, açıklamak zorunda kalmıştık. Yani biz bu işlerle uğraştık, uğraştık cinayeti bir iki sefer çözecek olduk; ama, işte ya Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcısı bu işle uğraşmayın dedi, ya bilmem Emniyet’teki adam bizim soruşturmaya çağırdığımız adamı kalktı götürdü polis, Reha Muhtar’ın programına götürdü veya Reha Muhtar getirdi bizi sabote etti bilmem ne. Yani neticede anladık ki devlet bu işin önünü, devletin bazı adamları bu işin önünü kesiyor dedik ve çıktık bunu açıkladık.”

60-

“Biz, sonuca ulaşmak için belli kişileri dinledik; ama, akıl almaz tesadüflerle karşılaştık. İster istemez o tesadüfler, Mumcu’nun katilinin bulunmasını istemeyenlerin organizasyonu gibi geldi bize ve açıklamamız o doğrultudaydı. Ben, bunu Susurluk Komisyonu’nda da anlatmaya çalıştım. Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’nda karşılaştığımız hadise, sizin komisyondaki bazı arkadaşlarla görüştüm, onları siz de dinlemişsiniz, yani bir kişi çıkıyor, ‘ben katili gördüm, tanıyorum’ diyor ve bir isim tarif ediyor bize ve biz o kişiyi dinleme kararı alıyoruz; ama, ne hikmettir, o kişiyi bizim dinlememizden bir gün evvel, kişi, televizyona getiriliyor, o zaman özel televizyonlar da yoktu, devletin televizyonuna getiriliyor ve Reha Muhtar’ın programında kişi, kamuoyuna akıl hastası gibi takdim ediliyor. Olayın genel şekli, bizi düşündüren şey bu. Biz bunun arkasındaki soru işaretlerine bakıyoruz, kişiyi televizyona getiren polis. Kişi, bunu bize kendisi söylüyor. Devletin polisi, kişiyi, Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Komisyonu’na götürüyorum diye alıp TRT’ye getiriyor. Biz ertesi gün Reha Muhtar’dan bilgi almaya çalışıyoruz, Mumcu’nun katilinin bulunmasına çok sevinecek, memnun olacak, ona katkıda bulunacak bir kişi olarak tanıdığımız, zannettiğimiz Reha Muhtar, tam tersine, komisyonda olay çıkartmak için gayret sarf ediyor; sorulan her soruya bizi kızdıracak şekilde cevap veriyor, ‘siz kim oluyorsunuz, mecbur muyum’ gibi. Tavrından anlıyoruz ki, bize yardım etmek değil, tam tersine olay çıkartmak için gelmiş, nitekim sonunda kavga çıkarıyor ve bize bir kelime demeden, komisyonu terk ediyor. Karşımıza çıkan ikinci bir engel, bahsedilen zanlı kişi, İstanbul Emniyeti’nce olaydan bir gün evvel tutuklanıyor ve deniliyor ki, sizin söylediğiniz, o bahsedilen kişi olay günü tutuklu idi. Olaydan bir gün önce tutuklanmış olması bile şüphe uyandırırken, evrak üzerinde yapılan araştırmada tahrifat olduğu görülüyor, yani 22 veya 23 Ocak’ta adam tutuklanıyor gösteriliyor, halbuki 25 Ocak’ta tutuklanmış, evrakta tahrifat yapılmış. Bir de Başsavcılık ve Devlet Güvenlik Mahkemelerinden bize bir nevi, ‘falancayı sorgulamayın, şu işlere gitmeyin’ şeklinde uyarılarda bulunuldu. Karşılaştığımız bu olaylarda, anladığımız bu olayın aydınlanmasına yardımcı olması gereken kişilerin, tam tersine, olayın kapanması için, aydınlanmaması için gayret etmeleri. Yani Emniyet’te, adalette, televizyonda, MİT’te, her tarafta.”

61-

“Mehmet Ağar’ın cinayet sonrası Güldal Mumcu’ya koruma hususunda söylediğini öne sürdüğü hususlarla, Ağar’ın komisyondaki beyanları arasında çelişkiler bulunmaktadır...

Uğur Mumcu’nun aracının ve evinin bulunduğu sokağa yakın Tunus Büyükelçilik evinin önünde 23.1.1993 saat 20.00, 24.1.1993 arasında koruma yapan Ahmet Tilav’ın verdiği yazılı ifadesinde, ‘Uğur Mumcu’nun aracının bulunduğu yerdeki elektrik direğindeki lambanın o gece yanmadığını, bu hususun dikkati çektiğini’ ifade etmiştir.

Lambanın söndürülmesi, eylemin gerçekleştirilmesinde bir kamuflaj işlevi yapmış olması açısından üzerinde durulmaya değer bir husus olarak görülmelidir...

Türk Telekom’dan komisyonumuzca Uğur Mumcu’nun üzerine kayıtlı telefonlarından ölümü tarihinden önceki tarihleri kapsayacak şekilde konuşulan telefonların detay kayıtları istenmiştir. Türk Telekom 28.2.1997 tarih ve 1552 sayılı yazılarında, ‘Uğur Mumcu’ya ait 446 42 43 no’lu telefonun detay bantlarının silinmesi, 436 68 86 no’lu telefonunun santralının detay verme özelliğinin bulunmaması sebebi ile konuşmalar ile ilgili telefon numaralarını veremeyeceklerini’ belirtmiştir. Güldal Mumcu’nun komisyonumuzda yaptığı konuşmada Mumcu’nun telefonlarının belli kurumlarca dinlendiğini, hatta bir gün konuşma yaparken dinleyen ünite görevlisinin araya girerek ‘bir daha bizim için atıp tutmayın’ şeklinde ikaz ettiğini, Mumcu’nun dinlendiği bilindiğine göre tehdit edilmesinin de tespit edilmiş olduğunu açıklamıştır. Mumcu’nun telefonunun dinlendiğinin bir başka kanıtının ise, ‘bir Danıştay üyesi ile yaptığı Mümtaz Soysal hakkındaki telefon konuşmasının İhsan Doğramacı tarafından bilinmesi’ örneğidir...

Mumcu’nun yanı sıra Oktay Ekşi, M. Ali Birand gibi gazetecilerin de suikasta uğrayabilecekleri zamanın MİT Müsteşarı Teoman Koman tarafından muhtelif vesilelerle dile getirdiği komisyonumuzda ifade edilmiştir...

İstanbul’da ele geçirilen İslami Hareket elemanlarının yakalama tutanağında patlayıcı ele geçtiği ve patlayıcının 33 kg gibi yüksek miktarda olduğu belirlenmiştir. Sanıklardan Mehmet Zeki Yıldırım 23.1.1993 tarihinde yapılan operasyonla yakalanmış, ele geçirilen patlayıcının ise 26.1.1993 tarihinde yapılan ev aramasında ele geçirildiği aynı tutanakta belirtilmektedir. Tutanak tanzim tarihi 24.1.1993 olarak imza altına alındığına göre, 26.1.1993 tarihinde ele geçirilen patlayıcılar, nasıl olup da 24.1.1993 tarihinde tanzim edilen tutanağa yazılmıştır...

Operasyonlarda elde edilen patlayıcı maddelerin imha tutanağı da şüphelerle doludur. Şöyle ki; yakalanan patlayıcı ile ilgili dava açılmadan, patlayıcının kimyasal tahlilinde bileşimi (RDX-A veya RDX-C4 mi olduğu) ve hangi ülkenin üretimi olduğu açıklanmadan TCK’nın 189 ve 264. maddeleri kapsamında olduğu açıklanarak 3.2.1993 tarihinde ‘Askeri imha sahasında imha edilmiştir’ ibaresi kullanılarak bomba uzmanı polis memurları Mahmut Ak, Kemal Karasan, Memduh Etekli tarafından tutanağın imzalandığı evrak üzerinde incelenmiştir. Patlayıcılarla ilgili DGM Savcılığı’nın adli işlemlerle dava açılmadan alelacele patlayıcıların imha edilmesi delilin yok edilmesi değil midir?

Komisyonumuzca, İslami Hareket Örgütü operasyonunda elde edilen patlayıcıların hangi mevzuat kapsamında imha edildiği İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nden sorulmuş, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nün 3.6.1997 tarihli cevabi yazısında; ‘Söz konusu madde ve malzemelerin ekspertiz raporunda da belirtildiği gibi muhafazaları sakıncalı olduğundan bomba imha uzmanları tarafından incelendikten sonra, İçişleri Bakanı Teoman Ünüsan imzası ile yayınlanan B. 04. 1. EGM. 034.04.86/1996 sayılı genelgelerin birleştirilmesi konulu genelgenin 23. sayfa depolama başlığında belirtilen usule uygun imha’ edildiği belirtilmiştir. Görüldüğü gibi, 3.2.1993 tarihinde imha edilen anılan patlayıcıların 1996 yılında yayınlanan genelgeye göre imha edildiği belirtilmektedir...

İstanbul Milletvekili Necdet Menzir iki defa komisyona, ‘İslami Hareket operasyonu yakalama tutanağında tahrifat yapılması’ hususunda bilgi vermesi için davet edilmiştir. Ancak, bu konudaki bilgi ve belgelerin İstanbul Emniyet Müdürlüğü ve DGM Savcılığı’nda bulunduğunu 3.4.1997 tarihli yazısında açıklamıştır. Elbette ki İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde ve İstanbul DGM Savcılığı’nda belgelerin bulunması doğaldır. Ancak, komisyonun burada araştırdığı, Uğur Mumcu cinayetinin (tahrifat sehven bile olsa) İslami Harekete yönlendirilip böylece çıkmaza sokulması hususunda Menzir’in açıklamalarının önemli olduğudur. Ayrıca, İstanbul’da güvenlikten birinci derecede sorumlu olan ve DGM Başsavcısı ile tartışma içinde olduğu hususu basına da yansıyan Menzir’in bu konuda bilgi vermesinin ve tahrifat ile ilgili idari inceleme yapıp yapmadığının komisyona açıklamasını yapması gerekmekte olduğunu takdir etmesi gerekmektedir...

Komisyonumuzca tanık Ayhan Aydın’ın (başka illerde de bulunması ihtimali göz önünde bulundurularak) Emniyet Genel Müdürlüğü’nden komisyona getirilmesi istenmiştir. Ancak, uzun müddet bu tanık Emniyet teşkilatınca bulunamamasına karşın komisyonumuz iki üyesince bulunup, 28.4.1997 günü komisyon huzuruna güvenlik güvencesi verilerek getirilmiştir. İfadeyi müteakip komisyon üyelerinden biri tarafından konutuna bırakılmış, konutuna bırakıldıktan yarım saat sonra, polis her nasılsa bu tanığı hemen buluverip DGM Savcılığı’na götürmüştür. Aylarca komisyona getirilemeyen tanığın, komisyonumuza geldikten sonra derhal Emniyet’çe mevcutlu olarak götürülmesi dikkat çeken bir husus olarak değerlendirilmiştir. Daha vahimi, bu tanığın DGM Savcılığı’na saat 7:30’da götürülüp 21.30’da alınan ifadesinde komisyonda ve daha önce söylediklerinin tamamını inkâr ettiği, aynı ifadenin komisyona gelen suretinden anlaşılmıştır. Bu da tanığın güvenliği, güvenirliği ile ilgili düzenlemelerin yetersiz olduğu, polis ve yargıdan tanıkların çekindiğini göstermektedir.

Ayhan Aydın isimli tanığı TRT ekranlarında, Ateş Hattı programında âdeta sorgular gibi deşifre eden Reha Muhtar’ın, bu konuda Faili Meçhul Cinayetler Araştırma Komisyonu’na gidip komisyona bilgi vermemesi, hakaret eden tavır sergilemesi, komisyonumuza ise hastalığını ve raporlu olduğunu öne sürerek gelmemesi, daha sonra hiç olmazsa bunu yazılı olarak göndermesi ve gereken cevabı yerine getirmiş olması gerekirken; bu gazetecinin bir meslektaşına yardımcı olmak yerine, cinayet ile ilgili tanığı deşifre ederek, bu konuyu daha zorlaştırdığı izlenimini oluşturmuştur...

Emekli Ankara eski DGM Başsavcısı Nusret Demiral, komisyonumuza iki defa bilgi vermek üzere davet edilmiştir. Nusret Demiral 24.2.1997 tarihli yazısında ‘Mumcu cinayetinin, halen Ankara DGM Savcılığı’nda devam ettiği, Araştırma Komisyonu’nun yargısal bir görev üstlenemeyeceği, görevde iken de bu konuda bilgi ve belge vermediğini, bundan böyle de bilgi vermeyeceğini belirtmiş, ikinci defa da aynı mahiyette bir cevap vererek komisyona gelmekten ısrarla kaçınmıştır. Uhdesinde hiçbir yargısal görev bulunmamasına rağmen DGM’nin tüm görevli savcılarının bilgi vermesine karşılık Nusret Demiral’ın bilgi vermekten kaçınmasının sebeplerinin irdelenmesi gerektiği kanaatini oluşturmuştur...

Komisyonumuza bilgi veren Güldal Mumcu’nun Nusret Demiral’ın diyaloglarında kendilerine ‘yeterli soruşturma yetkilerinin bulunmadığını’ söylediğini, Güldal Mumcu’nun kendisine ‘birçok ülkeden daha yetkili kanuni yetkilerinin bulunduğunu’ hatırlatması üzerine Nusret Demiral’ın tüm güvenlik birimlerinin kendisine bağlanmasının uygun olacağını ifade etmiş olduğu açıklanmıştır. Nusret Demiral’ın bu tür cinayetleri çözmedeki engeli olarak gördüğü güçleri veya yasal görevini engelleyen makamları komisyonumuzda açıklaması gerekirdi. Aksi takdirde ima yolu ile de olsa yetkilerini kullandırmadığını söylediği makam, güç veya kişileri belirtmesi gerekirdi. Ayrıca, kendi savcılığı döneminde olmuş Mumcu benzeri birçok cinayetin aydınlığa kavuşturulmamasını gerek komisyona gerekse hukuki mercilere açıklaması gerekirdi. Mumcu, Bahriye Üçok ve Muammer Aksoy cinayetlerinin aydınlanamamasındaki hissesi eksik soruşturma sebebi ile en azından Nusret Demiral hakkında inceleme ve gerekiyorsa soruşturma yapılması kanaatine varılmıştır...

Komisyonumuza bilgi veren uzmanlar büyük ağırlıkla Uğur Mumcu cinayetinin işlenme sebebini provokasyon olarak nitelendirmektedirler. Bu ihtimal, sebebin veya sonucun Emniyet teşkilatı uzmanları, MİT Müsteşarı ve diğer uzmanların bu konudaki değerlendirmeleriyle paralellik oluşturmaktadır.

Mumcu cinayetinin, ülkede ekonomik, siyasi ve sosyal hayatın istikrarsız hale gelmesi sonucunu elde etmeye yönelik yapıldığı ve sonucu itibarıyla bir ölçüde amacına ulaştığını ifade etmek mümkündür. Türkiye’de bu tür olaylarla siyasi ve ekonomik hayatı istikrarsızlığa itmek amacıyla şiddete başvurulduğu bir gerçektir. Mumcu cinayetinin ekonomik, siyasi ve sosyal yönden maksadına az da olsa ulaşıldığını, toplum vicdanında derin iz bıraktığını ve güvensiz bir ortam meydana getirdiğini söyleyebiliriz...

Mumcu cinayeti ve benzeri cinayetlerin uzun süre çözüme kavuşmaması kamuoyunun, yargıya ve güvenlik güçlerine güvensizliğinin oluşması sonucunu doğurmaktadır. Hamit Fendoğlu’nun, Bahriye Üçok’un ve bazı diplomatların uğradığı cinayetlerin 10-15 yıldır aydınlanamaması bu güvensizliği pekiştirmektedir. Ancak, failleri bulunamayan bu olayların hemen hemen hepsinin profesyonel tarzda işlenmiş olması ayrı bir nitelik arzetmektedir...”

Susurluk’taki Mercedes’ten Türkiye’nin
Dört Bir Tarafına Yayılan Çeteler

Susurluk’ta meydana gelen kazayla birlikte devlet içersindeki karanlık örgütlenmelerin bir nebze de olsa gözler önüne serilmesi kamuoyunda yükselen tepkilerin dalga dalga yayılmasına neden oldu. Bu kez ortaya çıkanların öyle kolay örtbas edilebilecek cinsten olmaması nedeniyle çete ilişkileri toplumu uzun süre meşgul etmeye devam etti. Yıllarca, devlet içinde açığa çıkan her karanlık ilişkiyi ‘münferit vaka’ olarak adlandırıp, devleti masum gösterme çabaları büyük ölçüde tutmuştu. Ama bu kez tepkiler pek kolay dinecek gibi de gözükmüyordu. Yıllardır, şurada burada parça parça ortaya çıkan karanlık ilişkiler, Susurluk sonrası bir araya gelmeye başlamış, tek tek olayların bir bütünün parçaları olduğu her geçen gün daha geniş kesimler tarafından kavranmaya başlanmıştı.

Mercedes’in içinden çıkan kontra ekibinden, yıllardır aranan kiralık katilin üzerindeki silah taşıma ve Emniyet uzmanlık belgelerinin altında zamanın İçişleri Bakanı Mehmet Ağar’ın imzasının bulunması, çetelerle ilgili ilişki ve iddiaların alelacele Meclis’in gündemine taşınmasına neden oldu. Bu çabukluktaki asıl amacın Meclis’i aklamak olduğu kısa sürede açığa çıktı. Ama bir şey bütün çabalara rağmen gizlenemedi. O da, pek çok iddiayla birlikte çete ilişkilerinin Meclis’e kadar uzanan bağlarıydı.

Sistemin suçüstü yakalandığı benzer olaylarda olduğu gibi bunda da Meclis Araştırma Komisyonu kurmak farz olmuştu. Yoksa yükselen tepkilere Meclis’in daha fazla dayanması pek mümkün gözükmüyordu. Şaibeli ipuçlarının Meclis’e kadar uzandığı kanısı, geniş yığınlar nezdinde Meclis’in çetelerin korunağı olduğu izlenimine dönüşebilirdi. Bu dönüşümü önlemenin de bir aracı olarak klasik yönteme başvuruldu. ‘Meclis tüm iddiaları titizlikle araştıracak, karanlıkta hiçbir şey kalmayacak, üstüne gidiyoruz’ propagandaları arasında Araştırma Komisyonu oluşturulmasına karar verildi.

TBMM’nin 12.11.1996 günkü oturumunda yasadışı örgütlerin devletle olan bağlantıları ile Susurluk’ta meydana gelen kaza olayının ve arkasındaki ilişkilerin aydınlığa kavuşturulması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması kararlaştırıldı. 26.11.1996 tarihinde de Susurluk Komisyonu fiilen görevine başladı. Çalışma süresi üç ay olarak belirlenen komisyon, süresi sonunda bir ay daha çalışma süresini uzatarak 3.4.1997 tarihine kadar onlarca kişiyi dinledi, binlerce belgeyi gözden geçirdi. 275 sayfalık bir rapor hazırladı ve görevini tamamladı. Tabii diğer Meclis komisyonlarında olduğu gibi Susurluk Komisyonu da öyle her istediğini dinleyemedi. Gönderilen davete icabet etmeyenler de vardı. Susurluk Komisyonu hazırladığı raporunun daha hemen girişinde bu hususu izah ediyordu.

Emekli Orgeneral Necdet Uruğ rahatsızlığından dolayı; Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkan Vekili Osman Nuri Oduncu Ankara dışında olduğundan; Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman komisyonu muatap bulmadığı için; Refah Partili Mustafa Bayram aile büyüğü öldüğünden dolayı komisyona gelip ifade vermemişti.⁶²

Çeşitli gerekçeler göstererek komisyona bilgi vermekten kaçınanların kimliklerine baktığımızda hepsinin de ilginç kişiler olduğunu görebilmekteyiz. Rahatsız olduğunu öne sürerek –herhalde komisyonun çalışma süresi olan 4 ay boyunca konuşamayacak derecede ağır hastaydı– Meclis’e bilgi vermeyen emekli Orgeneral Necdet Uruğ, 12 Eylül cuntasının İstanbul Sıkıyönetim Komutanı. Eski Genelkurmay Başkanı. 1988’de yayınlanan ünlü MİT raporunda yeraltı dünyasıyla karanlık ilişkileri öne sürülmüştü.

Susurluk sonrası ortaya çıkan politikacı, güvenlik güçleri, mafya ilişkisini yıllar öncesinden sahip olduğu deneyimleriyle oldukça yakından bilen bir isimdi Uruğ. Ama hastaydı işte. Kendisine soru sorulamamıştı. Yalnız Susurluk Komisyonu mu soru soramamıştı emekli paşaya? Hayır. MİT raporunda hakkında birçok somut iddia olmasına karşın kimse soru soramamıştı ona.

Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkan Vekili Osman Nuri Oduncu da komisyonun sorularını cevaplayamamıştı, seyahatte olduğu için. Bulunduğu görev itibarıyla birçok bilgi ve belgeye ilk elden sahip olan Oduncu’nun seyahat süresi de herhalde 4 aydan fazla sürmüştü ki, komisyona gelip bilgi verememişti.

Aile büyüklerinin ölümünden dolayı Van’a gitmek zorunda olan Refah Partisi milletvekili Mustafa Bayram da maalesef bilgi verememişti komisyona. Gerçi, ‘şimdi cenazem var, sonra çağırırsanız gelirim’ demişti, ama bu kez komisyon onu çağırmayı ‘unutuvermişti’ her nedense. Belki komisyona gelseydi kendisi hakkında ortaya atılan uyuşturucu kaçakçısı iddialarına da cevap vermiş olurdu. Gelseydi eğer, yeğeninin uyuşturucu kaçakçılığı yaparken yakalanıp yakalanmadığı sorulabilirdi. Gelseydi eğer, Mustafa Bayram’a damadının ne iş yaptığı sorulabilirdi. Cumhur Yakut senin damadın mı diye sorulabilirdi. Taksim’deki beş yıldızlı Yakut Otel kimin diye sorulabilirdi. Burasının uyuşturucu kaçakçılığı organizasyonunun yapıldığı bir yer olup olmadığı sorulabilirdi. Cumhur’un ülkücülerin uyuşturucu pazarındaki organizatörlerinden biri olup olmadığı sorulabilirdi. Bunlara benzer bir yığın soruyla karşı karşıya kalabilirdi belki de Mustafa Bayram.

Ölüm Allahtan Bayram ne yapsın. Cenaze nedeniyle Van’a gittiği için bu sorularla karşılaşmamıştı. Sonrasında da komisyon üyeleri her nedense Mustafa Bayram’ı bir daha çağırma gereği görmemişlerdi. Kim bilir belki de komisyon üyeleri bu soruların cevaplarını merak etmiyorlardı. Belki de bu cevapların araştırma konularıyla bir bağı olmadığını düşünüyorlardı. Yıllar sonra Mustafa Bayram’ın adı bütün Türkiye’yi sarsan bir skandalda bir daha duyuluyordu. Mustafa Bayram’ın oğlu Hamit Bayram uyuşturucu satmak istediği iddiasıyla Malatya polisi tarafından gözaltına alınıyor ve Van’a götürülüyordu. Van’da Trafik Şube Müdürlüğü’nde Hamit Bayram ve Malatya’dan gelen ekipler beklerken Mustafa Bayram ve adamları uzun namlulu silahlarla Emniyet’i basıyor, polisleri dövüyor, yakalanan uyuşturucu ile birlikte Hamit Bayram’ı alıp gidiyorlardı. Eski milletvekili Mustafa Bayram da bunun üzerine tutuklanıyor, sonra kefaletle serbest bırakılıyor, daha sonra yeniden tutuklanıyordu. Mustafa Bayram’ın diğer oğlu, Edremit’in AKP’den seçilmiş Belediye Başkanı Hecer Bayram da sonradan tutuklananlar arasındaydı. İddialara göre oğlu polislerin elindeyken Mustafa Bayram AKP iktidarının İçişleri Bakanı’na telefon açmış ve yardım istemişti. Bakan da bizzat üzüntülerini bildirmişti Bayram’a. Komisyona gelmeyi reddedenlerin en meşhuru Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman idi.

Gelmeyiş gerekçesi de diğerlerinden farklıydı. Hastayım, cenazem var diye gevelemeden açık açık söylüyordu gelmeyiş gerekçesini. Ne de olsa asker adamdı. ‘Siz kim oluyorsunuz da beni komisyonun huzuruna çağırıyorsunuz. Meclis ile Silahlı Kuvvetler arasında bir güç gösterisi haline dönüştürülüyorsa eğer mesele, işte gelmiyorum. Güç bende, var mı diyeceğiniz’ demeye getirerek bilgi vermekten imtina ediyordu. Tabii Koman Paşa gelmeyince, kendisine JİTEM sorulamıyordu, Jandarma mensuplarının uyuşturucu kaçakçılığına bulaşıp bulaşmadığı sorulamıyordu, Jandarma bölgesindeki faili meçhul cinayetler sorulamıyordu, çeteyle bağı olduğu yüz defa kanıtlanan Tuğgeneral Veli Küçük’e niçin kol kanat gerdiği de sorulamıyordu.

Komisyona çağrılan Teoman Koman, komisyona değil de Komisyon Başkanı Mehmet Elkatmış’ın şahsına hitaben yazılmış bir yazıyla cevabını bildiriyordu. 5 sayfadan oluşan bu mektup son derece sert ve tehditkâr bir içerik taşıyordu Elkatmış’ın söylediğine göre. MÜSİAD’ın Susurluk’la ilgili olarak düzenlediği bir toplantıda gazetecilerin soruları üzerine Elkatmış mektubun içeriğini biraz daha teferruatlıca anlatıyor ve tehdit amacını taşıdığını söylüyordu. Bu toplantıda söylenenler ertesi gün Emek gazetesinin manşetinde, ‘Koman beni tehdit etti’ şeklinde yer alıyordu. Birçok gazete de toplantıyı benzer biçimde yayınlıyordu. Ama arkasından Teoman Koman Emek gazetesinde yazılanları gerekçe göstererek Elkatmış hakkında 1 milyar liralık tazminat davası açıyordu. Mahkeme başlayınca ‘tehdit etti-etmedi, dedim-demedim’ tartışmaları da sürüyordu.

Ama bu arada 5 sayfalık Koman’ın mektubu tam olarak açıklanıp, neler yazdığı gözler önüne serilmiyordu. Mektup yayınlansa Koman’ın tehdit edip etmediği de kendiliğinden ortaya çıkacak olmasına rağmen. Komisyona gelmeyi reddeden Teoman Koman bu gelişmeler sırasında Jandarma Genel Komutanlığı’ndan emekli oluyordu. Adı bir müddet MİT Müsteşarlığı’na getirilecek isim olarak telaffuz edilen Koman’ı birdenbire iş dünyasının ortasında görüyorduk. Cavit Çağlar’ın sahibi olduğu Nergis Holding’in bankalarından İnterbank’ın yönetim kuruluna atanıveriyor, Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı oluyordu. Yıllarca MİT Müsteşarlığı da yapmış olan emekli Jandarma Genel Komutanı’nın İnterbank’ta işbaşı yapması iş çevrelerinde yılın transferi olarak nitelendiriliyordu.

Gerçi Cavit Çağlar bu tür parlak transferlere daha önce de imza atmış bir isimdi. Genç yaşına rağmen akıl almaz bir servetin sahibi olan ve geriye doğru gittikçe kaynağını göstermekte zorlanan Çağlar, birkaç yıl önce de üç milletvekilini, Hayri Kozakçıoğlu’nu, Ünal Erkan’ı ve Mehmet Sağlam’ı bankasının yönetim kuruluna atamıştı. Milletvekillerinin üçü biryerde halinde iş dünyasına ve bir bankanın tepesine transferleri yoğun tepkiyle karşılanmış, bunlar milletvekilliği mi, iş takipçiliği mi yapacaklar sorusu yüksek sesle sorulmaya başlanmıştı. Tepkiler üzerine de milletvekilleri bankadaki görevlerinden istifa etmek zorunda kalmışlardı.

Cavit Çağlar oldukça ilginç bir isimdi. Tabii bankasının yönetim kuruluna aldıkları da öyle. Demirel’e yakınlığıyla bilinen Cavit Çağlar, yasaklı olduğu dönemde bile Demirel’e destek olmuş, finansman sorununu çözmek için her şeyi yapmıştı. Hatta özel yatını bile Demirel’e hediye etmişti. DYP’den milletvekili seçilerek Meclis’e giren Çağlar daha sonra DYP’den istifa etmiş BTP’nin kurucusu olmuştu.

Hem patron hem milletvekili olmak sıradan bir şey sayılabilir elbette. Bunda ne var, çoğu milletvekili böyle değil mi denilebilir. Ama Hüseyin Baybaşin’in anlattıklarını hatırlayınca Çağlar’ın diğer özellikleri tabloyu tamamlıyor. Baybaşin’in iddiasına göre Çağlar uyuşturucu trafiğinin kilit isimlerinden biri ve servetinin kaynağı da uyuşturucu kaçakçılığı. Devletin ‘uyuşturucu kaçakçılığını biz yapıyoruz’ diye raporlar yayınladığı bir ülkede, servetinin gerisinde uyuşturucu parası olduğu iddia edilen bir holding patronunun şirketlerinin başına milletvekillerinin, emekli generallerin getirilmesi pek şaşırtıcı olmuyordu. İsimler de ilginçti. Hayri Kozakçıoğlu ve Ünal Erkan Olağanüstü Hal Bölge Valiliği yapmış isimlerdi. Kontrgerilla savaşının yürütüldüğü ve askeri araçlarla uyuşturucu naklinin yapıldığı bölgenin valileri. Yine Baybaşin’in iddiasına göre Mehmet Sağlam da uyuşturucu işindeydi. Uyuşturucu taşırken yakalanan bir kaçakçı Sağlam’ın da ismini vermiş ama mahkeme kayıtlarından ismini çıkarmak için epey uğraşmışlardı. Uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı iddia edilen örgütler içinde JİTEM de sayılıyordu. İnterbank’ın Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı’na getirilen Teoman Koman da JİTEM’in varlığını ısrarla inkâr etmesiyle tanınıyordu. Anılan isimlerin her biri özel savaşta kilit rol oynamış isimlerdi. Ve bunlar özel savaş örgütlerine finansal destek sağladığı ya da direk kontrgerillanın parasını işlettiği iddia edilen bir holdingin yönetim kurulu üyeliklerine sırasıyla getiriliyorlardı. Nergis Holding’in borsadaki ayak oyunları da konunun uzmanları tarafından kara para aklama operasyonları olarak değerlendiriliyordu. Bir sabah borsada 2000 lira olan Nergis Holding’in hisseleri aniden 4000 liraya yükseliyordu. Hisseleri elinde tutanın yaptığı bu işlem borsada kara para aklama yöntemlerinden biriydi.

Meclis Araştırma Komisyonu incelemelerine geçmeden önce konu hakkındaki iddialar başlığıyla çeşitli kişilerin iddialarına yer veriyordu. Bu iddiaların üçü; ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz’ın, ANAP Milletvekili Tevfik Diker’in ve CHP Milletvekili Mahmut Işık’ın iddiaları oldukça önemliydi. Bunlar raporda sırasıyla yer almaktaydı.

Mesut Yılmaz’ın Susurluk kazasından sonra Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e verdiği, onun da gereğini yapması için zamanın Başbakanı Necmettin Erbakan’a gönderdiği mektup ANAP başkanının iddiaları olarak aynen rapora aktarılmıştı.

ANAP Başkanı Mesut Yılmaz’a göre Emniyet Özel Harekât Dairesi’nin bazı elemanları uyuşturucu, kumarhane, haraç ve adam öldürme olaylarına karışmaktaydı. Hatta bunlar kumarhaneci Ömer Lütfü Topal’ı öldürdüklerini itiraf da etmişlerdi. Ama bu itirafa rağmen serbest bırakılmışlardı. Bunların meydana çıkarılmasından devletin zarar görebileceğini de mektubuna ekleyen Yılmaz, bu işi soruşturmak için normal devlet mekanizmasına güveni olmadığını söylemeyi de unutmuyordu.⁶³

Ana muhalefet partisi liderinin cumhurbaşkanına, onun da başbakana verdiği mektubun içeriği ilginçti. Devletin tepesindekilerin elinde gezen mektuba göre Özel Harekâtçı polisler uyuşturucu kaçakçılığı yapmakta, kumarhanelerden haraç almakta ve adam öldürmektedirler. Üstelik bu talimatları da Özel Harekât Daire Başkanı İbrahim Şahin’den almaktadırlar. Bütün bu olayların İçişleri Bakanı Mehmet Ağar da dahil olmak üzere birtakım yüksek yerlerin bilgisi dahilinde olduğu da iddia edilmektedir.

Topal’ı öldürenlerin itiraflarının gayet enteresan olduğunu da mektubuna eklemiştir Mesut Yılmaz. Gerçekten de enteresandır, Topal’ı öldürdüğü iddia edilerek sorguya çekilen özel timci Ayhan Çarkın ve arkadaşlarının söyledikleri. Çarkın, televizyona da çıkarak anlattığı sorgusunda, Topal’ı kendilerinin öldürdüğünü Emniyet’te kabul ettiğini söylemişti. Ama yalnız Topal’ı değil, 91 kişiyi daha öldürdük diyordu HBB ekranlarında. “Öldürmeye öldürdük ama bütün bunlardan tüm devlet yetkililerinin haberi vardır, emri de onlar bize verdi dedim sorgumda” diyordu. “Öldürülenlere bakın, bir tane devlet için hayırlı adam var mı? Biz devletin bilgisi dahilinde devlet için görev yaptık.” Sorgusunda söylediklerini ekranda da tekrarlamaktan kaçınmıyordu Ayhan Çarkın. ‘Üstüme de fazla gelmeyin konuşursam yer yerinden oynar’ diye ilave etmeyi de unutmuyordu özel timci polis. İstanbul Emniyeti’ndeki sorgusunun tamamının da video bandına kaydedildiğini söylüyor, çıkarsınlar bandı ortaya diye meydan okumaktan da geri kalmıyordu. Gerçi sonraları böyle bir bandın varlığı Mesut Yılmaz da dahil olmak üzere tüm yetkililer tarafından inkâr ediliyordu ama bandın varlığını televizyon ekranında Çarkın da doğruluyordu, Yılmaz’ın yukarıda yazmış olduğu mektup da. Banda kaydedilenler vahim şeylerdi herhalde. Çünkü Yılmaz mektubunu ‘bütün bunlar ortaya çıkarsa devletin zarar göreceğinden endişe ediyorum’ diye bitiriyordu.

Bunları yazdığı sırada Mesut Yılmaz muhalefettedir. Ama kısa bir süre öncesine kadar iktidarda olduğu gibi Susurluk’tan kısa bir süre sonra yine Başbakanlık koltuğuna da oturmuştur. Başbakan olduktan sonra da tam da mektubunda yazdığı gibi bütün bunların ortaya çıkmaması için elinden geleni yapmıştır. Halktan yükselen tepkiler üzerine bazı çeteciler tutuklanmıştır önceleri. Ama Susurluk kazasının üzerinden bir yıl geçmeden ve Yılmaz’ın başbakanlığı döneminde birer birer serbest bırakılmışlardır.

ANAP Manisa Milletvekili Tevfik Diker ise iddialarında çetenin bir başka boyutunu gözler önüne seriyordu. Diker’in iddiaları daha çok itirafçı, Emniyet İstihbarat Dairesi ve JİTEM ilişkileri üzerine idi. Kimliği belirsiz kişiler tarafından öldürülen JİTEM’ci Binbaşı Cem Ersever’in sağ kolu olduğu iddia edilen ve o da faili meçhul bir cinayetle ortadan kaldırılan Mustafa Deniz etrafında işlenen bu konuların yer aldığı Diker’in verdiği raporda özetle şunlar yazmaktaydı:

İtirafçı Mustafa Deniz’e zamanın Diyarbakır Emniyet Müdürü Hanefi Avcı tarafından silah verilmişti. Deniz, JİTEM’de sözleşmeli personel olarak çalışmaya başlamıştı. ‘Başarılı’ çalışmalarından ötürü Binbaşı Cem Ersever’in yardımcılığına kadar terfi etmişti. Çalışma arkadaşları itirafçılar Ali Ozansoy, Adil Timurtaş ve İbrahim Babat ile zorla adam kaçırma, fidye, uyuşturucu kaçakçılığı işleri yapmıştı. JİTEM’de görüş ayrılığı çıkması üzerine bu itirafçılardan Adil Timurtaş ve İbrahim Babat Hanefi Avcı’nın kanatları altına sığınmıştı. Burada da pis işlere devam etmişlerdi ve kendilerine bu emirleri Hanefi Avcı vermekteydi. JİTEM’ci Cem Ersever ve Mustafa Deniz bu iki itirafçı tarafından öldürülmüştü. Kendilerine verilen silah taşıma belgesinin altında Hanefi Avcı’nın imzası bulunmaktaydı. Ama verilen silah Emniyet’in envanterinde gözükmemekteydi.⁶⁴

Bu rapor bile derin devletin yapısını tarif etmeye yetmektedir. İtirafçılara silahlar, kimlikler verilmekte, operasyonlarda görevlendirilmektedir. Bunlar güvenlik kuvvetleriyle birlikte uyuşturucu kaçakçılığı işine de karışmaktadır. Aralarında çelişki çıkıp da bazı şeyleri paylaşamaz noktasına gelince bir örgütün dışladığını hemen öteki kapmakta, yeteneklerini bu sefer diğer güvenlik örgütü için sergilemektedir. JİTEM atarsa Emniyet havada kapmaktadır. Çıkar çelişkisi üst boyutlara çıkınca da derin devletin değişik birimleri birbirleriyle kapışmakta, karşı tarafın adamlarını temizlemektedir. Komisyonun çalışmaları sırasında verdiği ifadeler yüzünden adı demokrat, değişimci polise çıkan Emniyet İstihbarat Daire Başkan Vekili Hanefi Avcı bu çatışmanın ve çıkar savaşının tam orta yerlerinde durmakta ve itirafçıları kollayıp, kullanmaktadır. Yine Avcı istediğine silah taşıma belgesi vermekte ve göreve göndermektedir. İçişleri Bakanı ise devletin envanterlerinde bu seri no’lu silahın olmadığını belirtmekte, verilen belge için de bir açıklama yapamamaktadır. Susurluk tartışmaları sırasında ismi sıkça geçen Hanefi Avcı yıllar sonra AKP iktidarı döneminde Emniyet’te yine oldukça üst düzey bir göreve atanıyordu. Ancak önüne gelen bir dosyada ünlü bir medya patronunun trilyonluk akaryakıt kaçakçılığı belgeleri yer alınca, nerden çıktı bu dosya dercesine kızağa çekiliyordu.

Mehmet Ağar’ın Abdullah Çatlı’ya, Yaşar Öz’e verdiği Emniyet uzmanlık belgeleri yasadışı olarak nitelendirilmiş ve çok tartışılmıştı. Ama yukarıdaki örnek de göstermekte ki, kiralık katillere silah ve taşıma belgesi vermek yalnız Ağar’a ait bir uygulama olmayıp, yetkili kademelerde bulunanların genel bir uygulamasıdır. Yine belge, varlığı sürekli olarak inkâr edilen JİTEM’in varlığını ve faaliyetlerini de kanıtlamaktadır.

CHP Milletvekili Mahmut Işık tarafından komisyona verilen rapor ise, çetenin bir başka ayağını, Yüksekova çetesinin boyutlarını gözler önüne sermektedir. Diğer başka pek çok şeyle de anılacak olan Yüksekova çetesi için tek bir örnek bile yeteri kadar önemlidir. Mahmut Işık’ın verdiği rapora göre, Yüksekova Komando Tabur Komutanı M. Emin Yurdakul, suç duyurusunda bulunan Karlı köyünden Abdullah Canan’ı makamına çağırarak davadan vazgeçmelerini istediği, reddedilmesi üzerine de birkaç gün sonra Canan’ı gözaltına aldığı, ardından işkence görmüş bir halde ölüsünün bulunduğu belirtilmektedir. Yine gözaltına alınan birçok kişinin ertesi gün cesedi Yüksekova civarında bulunmaktadır Işık’ın raporuna göre.⁶⁵

Bu rapor da bazı asker ve polislerin yaptıklarını anlatmak için yeterli örnekle dolu. Evi basılıp, tahrip edilen biri Savcılığa suç duyurusunda bulunduktan kısa bir süre sonra Tabur Komutanı tarafından gözaltına alınmakta, sonra da kafasına kurşun sıkılmış olarak bulunmaktadır. Sivil devlet görevlileri ilçenin en işlek yerinden adam kaçırmakta, sonra da öldürerek bir kenara atmaktadır.

Meclis Araştırma Komisyonu bu girişlerden sonra yaptıkları incelemelerle ilgili görüşlerini rapora aktarmaya başlar. İlk olarak Susurluk’taki Mercedes’in içinden çıkan silahlarla ilgili olarak sordukları soruya Emniyet’in verdiği cevabı yazarlar. Emniyet’in verdiği cevaba göre Mercedes’in içinden çıkan Baretta marka tüfek Emniyet kayıtlarında görülmemektedir. Ancak bir ay sonra verilen başka bir cevapta ise bu silahın İsrail tarafından polise hibe edilen silah olduğu açıklanmaktadır. Bu hibe silahlar Özel Harekât Dairesi’ne verilmiştir ama onlar bunu kayıtlarında göstermemişlerdir.⁶⁶

Sessiz ve kullanışlı oluşu nedeniyle daha çok suikast ve operasyon silahı olarak tanımlanan 22 cal. Baretta çete mensuplarının bulunduğu arabanın içersinden çıkmaya çıkmıştır da Emniyet’in yaptığı açıklamalar çelişki üstüne çelişki taşımaktadır. Bir ‘Bizde böyle bir silah yok’ demekte, bir ‘İsrail onu bize hibe etti ama özel timciler aldı’ demekte; Özel Harekât ise ‘valla bizim kayıtlarda da gözükmüyor’ demektedir. Birileri, daha doğrusu hepsi suikast silahı hakkında yalan söylemektedir. Silah İsrail’den yola çıkmıştır, vardığı yer de Susurluk’taki Mercedes’in içidir. Bunlar kesin olanlar ama aradaki aşamalar sürekli saklanmaya çalışılmaktadır. Tabii suikast silahlarını İsrail, Emniyet teşkilatına niye hibe etmiştir. Bunlar nerede ve kime karşı kullanılmaktadır? Bütün bunlar ayrıca tartışılması gereken yönlerdir. Bu arada komisyonun Abdullah Çatlı ile ilgili sorduğu sorulara da ilginç cevaplar gelmektedir resmî makamlar tarafından. Çatlı’nın değişik isimler kullandığı sahte pasaportlarla toplam 122 defa yurtdışına gidip geldiği ortaya çıkmaktadır. Bu sahte pasaportların nerelerden verildiği incelendiğinde de Çatlı ile devletin sıkı bağları gözler önüne serilmektedir. Komisyonun raporundan bu bölümüne göz atalım şimdi de:

Maliye Bakanlığı’ndan Çatlı’ya verilmiş bir pasaport bulunmaktadır. Londra Başkonsolosluğu’ndan da bol miktarda pasaport verilmiştir. Dışişleri Bakanlığı tarafından pasaportlar verilmiştir aranan bu kiralık katile. Ayrıca İngiliz vatandaşı biriyle evli gözüktüğünden İngiltere’deki Konsolosluk da pasaport vermiştir Çatlı’ya. İstanbul Valiliği de geride kalmak istemediğinden pasaport verme kuyruğuna girmiş bulunmaktadır. Bu sahte pasaportlarla Çatlı tam 122 defa yurtdışına gitmiştir. Elbette görevli olarak. Ne yapmıştır bu 122 seferde, büyük kısmı net olarak bilinmemektedir.⁶⁷

Görüldüğü gibi Abdullah Çatlı bol miktarda pasaporta sahip. Bu pasaportları aldığı yerler ya da almak için ilişkiye geçtiği yerler değişik devlet birimleri. Tüm devlet birimlerinin Çatlı’ya sahte pasaport vermek için seferber olmalarının yanı sıra Türkiye’nin İngiltere Konsolosluğu’nun yoğun çabası dikkat çekici. Bir başka uyuşturucu kaçakçısının, Nurettin Güven’in İngiltere Konsolosluğu’yla ilişkileri, Hüseyin Baybaşin’in uyuşturucu kaçakçılığından İngiltere’de hapiste yatarken konsolosluk görevlilerinin ziyaretleri de düşünüldüğünde, Türkiye’nin yurtdışındaki büyükelçiliklerinin önemli bir işinin de uyuşturucu kaçakçılarıyla, kiralık katillerle bağ kurmak, ilişki geliştirmek olduğu mu sorusu akıllara takılıyor. Tabii ki bütün bunlar konsolosların bireysel tercihlerinden, fevri davranışlarından mı kaynaklanmaktadır yoksa Türk Devleti’nin yurtdışı politikasının bir ayağı mıdır sorusu da gündeme gelmektedir. Meclis Araştırma Komisyonu’nun konu ile bilgi toplamak için çeşitli yerlere yazdığı yazılara gelen cevaplarda ilginç noktalar dikkati çekmektedir. Örneğin, Çatlı İsviçre’de cezaevinde uyuşturucu kaçakçılığından yatarken bir bakanın Türkiye’den giderek kendisini ziyaret ettiği iddiaları üzerine, zamanın Resmî Gazete’leri istenmiştir. Gelen cevaplar da raporda yer almaktadır. Rapora göre aynı tarihlerde İsviçre’ye Devlet Bakanı Ahmet Karaevli ‘görevli’ olarak gönderilmiştir.⁶⁸

Devlet Bakanı Karaevli’nin devlet adına görevli olarak gittiği tarih ile bir bakanın Çatlı’yı İsviçre’nin Zug cezaevinde ziyaret ettiği tarih denk düşmektedir. Ahmet Karaevli yurtdışındayken yerine bakacak olan bakanın ismi de ilginç. Vekalet edecek Bakan Abdullah Tenekeci. Hani şu Lockheed yolsuzluğu sırasında Hava Kuvvetleri Komutanı Emin Alpkaya ile birlikte yargılanan general. Tenekeci o zaman rüşvet almak ve yolsuzlukla yargılanırken yaklaşık on yıl sonra bakanlık koltuğuna oturmuş durumda.

Komisyonun Mercedes’te bulunan silahlarla ilgili olarak Emniyet Genel Müdürlüğü’nden istediği bilgilere verilen cevapta da merak edilen birçok karanlık noktanın ayrıntılarını bulmak mümkün. 22 kalibrelik bir Baretta tabanca bulunmuştur mesela Mercedes’te. İsrail tarafından Türk polisine verilmiştir ama Emniyet’in kayıtlarında görülmemektedir. Bir de numarası silinmiş Irak yapımı bir silah vardır arabada. MP-5 marka yarı otomatikler ise İngiliz malıdır. Ama imalâttan sonra Kuveyt’e, ardından Yugoslavya’ya satılmıştır. Sonrası kayıtlarda yoktur. Ayrıca İsrail’den alınan 10 Ruger kısa tüfek, 100 Uzi yarı otomatik, 100 9 mm’lik tabanca, 4 Magnum, 300 Mac millan tüfeği ve bunlara ait mermiler orijinal ambalajlarında Özel Harekât Daire Başkanlığı’na teslim edilmiştir. Başka tarihlerde 120 Galli tüfek, 160 Jeriko otomatik tabanca, 100 mini Uzi, 90 mikro Uzi, 40 seyyar dipçikli Uzi, 50 sabit dipçikli Uzi bedelsiz ve hibe olarak İsrail Hospro firması tarafından Emniyet teşkilatına teslim edilmiştir. Bunların hepsi Özel Harekât’ın talepleridir.⁶⁹

Tamamı özel operasyon silahı olan silahlar Özel Harekât Dairesi’nin ihtiyacını karşılamak üzere alınıyor. Bu silahların bazıları Susurluk’taki Mercedes’in içersinden çıkıyor. Ama diğerleri nerede, hangi operasyonlarda kullanıldı, faili meçhul cinayetlerin kaçı bu silahlarla işlendi bilinmiyor. Silahların temin edildiği ülke de ilginç. Amerika’nın Ortadoğu’daki güvenilir müttefiki ve bir kontra devleti olan İsrail ihtiyaçları karşılamada ana kaynak ülkelerden biri. Hem özel timciler MOSSAD ajanları tarafından Gölbaşı’nda, Antalya’da özel kamplarda eğitime tabi tutuluyorlar, hem de her türlü ihtiyaçları İsrail Devleti tarafından karşılanıyor. Askeri düzeyde anlaşmaların yapıldığı, ortak harekâtların düzenlendiği Türkiye-İsrail ilişkileri Amerika’nın Ortadoğu planlarından bağımsız değil elbette. İşte bu planların ve geliştirilen işbirliğinin yansıdığı en önemli alanlardan biri kontra savaşı. Bu konuda hayli deneyimli olan, Filistinlilere karşı suikast ve sabotajlarıyla tanınan İsrail tüm bilgilerini Türkiye’deki meslektaşlarına aktarıyor, lojistik destek sağlıyor. Türkiye’deki, o zaman yasal olan birçok kumarhanenin ortakları arasında İsraillilerin bulunduğu da düşünüldüğünde işbirliğinin ne denli kapsamlı olduğu anlaşılıyor. Kontra operasyonlarından kara para aklamaya kadar ortak faaliyet. Silahların kayıtlarında bunların İsrail Hospro firması tarafından Türk Emniyeti’ne hibe edildiği belirtilmekte. İsrail Türkiye’yi herhalde çok seviyor ki sandık sandık silahları beş para almadan hibe ediyor. Oysaki silah tartışmaları sırasında Ertaç Tinar isimli bir şahsın Hospro firmasının Türkiye temsilcisi olduğu ve hibe değil parasını alarak veren bir silah tüccarı olduğu ortaya çıkmıştı. Ama devletin resmî kayıtlarında bu silahlara ödenen herhangi bir para da gözükmüyordu. Silah paraları ya örtülü ödenekten karşılanmıştı ya da derin devletin uyuşturucu kaçakçılığı yaparak elde ettiği gelirlerden.

Ertaç Tinar Türk Devleti’nin resmî heyetlerinin yurtdışı gezilerine de katılan bir isimdi, yani devletle ilişkileri oldukça sıkı fıkıydı. Tinar’ın Susurluk’tan birkaç yıl önce de İstanbul Üniversitesi Rektörü Bülent Berkarda’yla ortak bir kimyevi madde şirketleri olduğu da ortaya çıkıyordu. Her nedense karanlık dünyanın adamlarının kimyevi madde şirketlerine ilgileri yoğun oluyordu.

Meclis Araştırma Komisyonu topladığı bilgilerin ışığında olayı araştırmaya devam ediyordu. Susurluk kazasının hemen ardından birçok devlet yetkilisi arabanın içinde bulunanların bir arada oluş şeklini tesadüf vs gibi geçiştirmeye çalıştı. Ama bu açıklamalar kimseyi tatmin etmedi. Komisyon da raporunda arabanın içinde bulunanların ilişkisini bir kontra hücresini tanımlarcasına tarif ediyor ve onların silahlı bir eyleme gittiklerini söylüyordu. Rapora göre katliam sanığı olarak aranan Çatlı’nın, kendisini yakalamakla yükümlü Emniyet görevlisiyle ve de yanlarında bir milletvekili olduğu halde suikast ve gizli operasyon silahlarıyla, sahte plakalı bir arabayla ve de yanlarında bol miktarda sahte belgeyle çıktıkları yolculuğun masum bir yolculuk olmadığı ortadadır. Komisyona göre bu ekip silahlı bir eylem yolculuğu içersindedir. Silah ve mermilerin Özel Harekât Daire Başkanı İbrahim Şahin’in bilgisi dahilinde bu arabada oldukları da açıktır denmektedir raporda. Emniyet görevlileri ve aranan katillerin oluşturduğu bu ‘teşekküllerin’ operasyon için yola çıktığını söylemektedir komisyon.

‘Teröristlere’ karşı oluşturulan bu ‘teşekküller’ bir müddet sonra da kişisel çıkarları için eylem yapmaya başlamıştır. Zaten dananın kuyruğu da bundan sonra kopmuştur.⁷⁰

Raporda kiralık katillerin, polislerin, devlet yetkililerinin yasadışı faaliyetlerde bulunan bir örgütlenme içersinde bulundukları açık açık yazılmakta. Bu örgütlenmelerin önceleri ‘teröre’ karşı oluşturulduğu ancak sonrasında şahsi çıkar için faaliyette bulundukları da belirtilmekte. Ama dikkat edilirse eleştiriler, bu çete mensuplarının kişisel çıkar için çalışmaya başladıkları döneme ya da kişisel çıkar için yaptıkları eylemlere yöneliktir. Devlet adına yapıldığı söylenen eylemlere ilişkin kimse bir şey söylememektedir. Aynı suikast silahları bu eylemlerde de kullanılmıştır. Aynı katliam sanığı katillerle aynı polisler bu eylemlerde de yer almışlardır. Aynı Emniyet müdürleriyle aynı siyasiler bu operasyonlara da destek vermiştir. Ama bütün bunlar devlet için yapılan eylemlerdir. Üst kademelerde planlanan ve özel örgütler tarafından yürürlüğe sokulan eylemler. Bu eylemler yapılırken de yasa ve sınır tanınmamaktadır. Onbeş bin civarındaki faili meçhul cinayet sistem için işlenmiştir. Bu cinayetler sistemin çıkarları için işlendiğinden soruşturulmamakta, Ömer Lütfü Topal bireysel çıkar nedeniyle öldürüldüğü için soruşturulmaktadır. Elbette Topal cinayetinin failleri düzenin devamı gereği onlarca cinayete daha imza attıkları için harcanmaları o kadar da kolay olmamaktadır.

Bütün bunlar Özel Harp Dairesi’nin (Özel Kuvvetler Komutanlığı) psikolojik savaşla görevli ilgili birim TİB (Toplumla İlişkiler Başkanlığı) bağlantıları tarafından yayınlanan yayınlarda da göze çarpmaktadır.

Başında psikolojik harbin önemli isimlerinin bulunduğu Türk Tarihi Dergisi uyuşturucu kaçakçılığını devletin yaptığını açık açık yazdığı ve bununla gururlandığı yazısında çetelere de değinmektedir. Güneydoğu’da süren savaşın pahalıya mal olduğunu söyleyenlere yanıt verilen yazıda, savaşın uyuşturucu parasıyla finanse edildiği yazılmakta, ötesinde bütün dünyada bu işin böyle yapıldığı anlatılmaktadır. Devletin uyuşturucu kaçakçılığı yapmasının yanlış bir şey olmadığı, yanlış olanın bu işin kişisel çıkar için yapılması olduğunun altı çizilmektedir. ‘Ulusal çıkarlar’ ile ‘kişisel çıkarlar’ için hareket edenler birbirinden ayrılmalı denilerek, devletin bazı kesimlerinden çetelerin bir kısmına karşı açılan kampanyanın âdeta içi doldurulmaktadır.

Meclis Araştırma Komisyonu’na verilen bilgiler ve sonuçta komisyonun hazırladığı rapor da bin türlü karanlık işin içersinde cirit atan çetelerin değişik kesimlerinin birbirleriyle kapışmasının bir yansımasıdır sanki. Gerek komisyona verilen gerekse gazetelerin manşetlerinden düşmeyen envai çeşit bilgi ve belge bolluğu arasında her kesim karşı tarafı suçlar bir şey söylemektedir. Ama söylenenler ve ortaya çıkarılanlar karşı tarafa yönelik bir hamlenin ötesine gitmemekte, iş devletin çıkarlarına dokunur hale gelince tüm kesimler hız kesmektedir. Ortaya atılan bilgilerin çoğu doğrulanamamakta, bir yığın iddianın arasında gerçeklerin de kaynaması sağlanmaktadır. İddia çok olmasına rağmen bunların hiçbiri hakkında ciddi bir araştırma yapılmamaktadır. Hele yargıya intikal ettirilen hiçbir iddia bulunmamaktadır. Bu da göstermektedir ki ortaya çıkarılan bilgi ve belgeler gerçek anlamda olayları çözmek niyetinden çok karşı tarafla yapılan bir hesaplaşma amacı taşımaktadır. Gerçek anlamda çeteleri çözmek isteyen için komisyon raporunda oldukça zengin malzeme bulunmaktadır. Her ifade veren yer, olay, isim belirterek karşı tarafın bir pisliğini anlatmaktadır. Ama bunların hiçbiri hakkında yasal işlem de yapılmamaktadır. Herhangi bir emekçi ya da düzen muhalifi için bunların onda biri iddia edilse idamla yargılanması, hücrelere tıkılması işten bile değildir. Ama söz konusu çeteler olunca Meclis Komisyonu’nun raporuna geçen iddialar ihbar niteliği taşımamaktadır. Herhangi bir çetecinin gerçek anlamda yakasına yapışılsa, onu sistemin kurumlarından bağımsız yargılamak mümkün değildir. Çünkü kim ne yaptıysa ‘devlet için yaptım ve tüm yaptıklarımdan da devletin en üst kademelerinin haberi ve onayı vardır’ demektedir. Binlerce faili meçhul cinayette sıkılan her kurşun sistemin devamı için sıkılmıştır. Komisyona anlatılanlardan ötürü birçok zaman hayret içinde kalınmaktadır devlet için yapılanları görünce. Cinayetten kaçakçılığa kadar her türlü pislik en üst makamlarda alınan kararlar gereği yapılmaktadır. O kadar çok şey söylenmesine rağmen anlatılanlar olanların çok küçük bir kısmıdır aslında. Bu anlatılanları da hesaplaşma gereği ortaya dökmeseler bunlardan da haberdar olmanın olanağı yoktur. Ortaya çıkan vahşet tablosu karşısında, gördükleriniz buzdağının suyun üstünde kalan kısmıdır denilmesi boşa değildir. Ama eldeki verilere ve anlatılanlara bakılınca suyun altını tahmin etmek de kolaylaşmaktadır. Kişiler ve görevleri ne olursa olsun, çete olarak adlandırılan gizli örgütlenmeler ve bunların yasa ve kural tanımaz eylemleri derin devletin niteliğini yeterince anlatmaktadır. Sistemin sahibi olan sınıflar hükümranlıklarını her ne pahasına olursa olsun sürdürmek istemektedirler. Bunun için de yazılı ve yasal olan hâkimiyet araçlarının yanı sıra yasal olmayan icraatlar ve gizli örgütlenmeler de amacın araçları olmaktadır. Sermayenin örgütlenmesi kendisi için tehlike gördüğü her şeyi baskı ve zorla sindirmeyi ve yok etmeyi amaçlamaktadır. En demokratik görünüm altında dahi olsa sermayenin elindeki tüm devletler aynı yöntemlerle egemenliklerini sürdürdüklerinin bolca örneği vardır yeryüzünde. Gizli örgütlenmeler, yasadışı faaliyetler hep ama hep egemenliğin devamı içindir. Hal böyle olunca da karşımıza çıkanlara ve anlatılanlara fazla şaşmamak gerekmektedir. Komisyon raporlarında gördüklerimiz, her anlatılan, verilen her bilgi egemenliğin nasıl sürdürüldüğünün bir parçasını bize anlatmaktadır. Bu bazen bir Kürt ilinde tenha bir köşede bir köylünün kafasına sıkılan kurşun olmakta, bazen askeri panzerle nakledilen uyuşturucu, bazen de hayali ihracatla ya da bir kumarhanede aklanan kara para olmaktadır.

Yine komisyon raporuna dönelim ve devlet adına yapılanları okumaya devam edelim. Raporda anlatımlara geçmeden önce toplanan bilgiler dahilinde bazı kişi ve olaylar ele alınmakta, değerlendirilmekte. İlk olarak da özel timciler tarafından öldürüldüğü iddia edilen kumarhaneciler kralı Ömer Lütfü Topal’dan bahsedilmekte. Yeşil pasaport taşıyan, özelleştirme ihalelerine giren, silah ruhsatı bulunan, Turizm Bakanlığı’ndan casinoları için rahatlıkla ruhsat alabilen Topal, mafya-polis-asker-siyasetçi birlikteliğinin en somut ve çarpıcı örneklerinden biridir aslında. Topal’ın Turizm Bakanlığı’ndan işletme izni alarak çalıştırdığı kumarhanelerin listesi şöyledir:

1- Mersin Hilton Hotel

2- Antalya Grand Hotel

3- İstanbul Ceylan İnter-Continantel Hotel

4- Antalya Seven Seas Hotel

5- Antalya Lara Ofo Hotel

6- İstanbul Akgün Otel

7- İstanbul Polat Ronessance Hotel

8- İstanbul Topkapı Eresin Oteli

9- Bodrum Park Resort Hotel

10- Aydın Kuşadası Onura Hotel

11- Antalya Saray Regency Hotel

12- İstanbul Hyatt Hotel

13- Adana Seyhan Hotel

Topal, Emperyal Otelcilik Turizm ve Ticaret A.Ş. adına yukarıdaki otellerin kumarhanelerini kiralamıştır ve işletmektedir. Turizm Bakanlığı’nın Talih Oyunları Yönetmeliği’ne göre oyun salonu işletme izni alacak şirketlerin yönetim kurulu ve denetim kurulu üyelerinin iyi hal kâğıdına sahip olması gerekmektedir. Topal da sabıka kaydı olmadığına dair belgeleri Turizm Bakanlığı’na vermiştir. Oysaki, Topal diğer suçlarının yanı sıra uyuşturucu madde kaçakçılığından 1977 yılında Belçika’da 5 yıl hapse mahkûm edilmiştir. ABD’de uyuşturucu kaçakçılığından hapis yatmıştır. 1995 yılında özelleştirilen HAVAŞ’ı aldığında da uyuşturucu kaçakçısı olduğuna dair bilgiler geldiğinden ihale iptal edilmiştir. Yeraltı dünyasının has bir adamı ve önde gelen uyuşturucu kaçakçılarından olduğu bilinen Ömer Lütfü Topal’a sabıkasız kaydıyla beraber kumarhane işletme izninin verilmesi basit bir tesadüf değildir. Topal’ın ölümünden sonra da sahip olduğu muazzam servetin kaynağı ve bu parayı kimler adına işlettiğinin araştırılmasından özenle kaçınılmıştır. Kumarhaneler diğer şeylerin yanı sıra oldukça önemli bir kara para aklama alanlarıdır. Herhangi bir kumarhaneden çıkarken ‘şu kadar para kazanmıştır’ yazılı kâğıt alınabilmekte ve bu kâğıtla istenilen miktarda kara para aklanmış olmaktadır. Yani tıpkı hayali ihracat gibi kumarhane sektörü de başta uyuşturucu parası olmak üzere her türlü kara paranın aklandığı alanlardan biridir. Nasıl ki hayali ihracat organizasyonunun başında devlet bulunuyorduysa, kumarhane sektöründe aklanan kara para da derin devletten bağımsız düşünülemez. Hayali ihracat, borsa, kumarhaneler, döviz büfeleri, özelleştirmeler kara paranın aklandığı alanlardandır ve bütün bu alanlarda devletin denetimi tam olarak bulunmaktadır. Hayali İhracatları Araştırma Komisyonu raporunda gördüğümüz sistem aynen kumarhane sektöründe de işlemektedir. Hayali ihracatta hem kara para sahiplerine paralarını aklamak için göz yumulmakta, hem de bizzat devletin bazı görevlileri, MİT mensupları hayali ihracat yapan şirketler kurarak kara para aklamaktaydı. Kumarhanelerde de aklanan paraların önemli bir kısmının derin devletin parası olduğu da kesindir, kumarhane sahiplerinin bunlarla olan ortaklığı da. Topal’ın ölümünden sonra ortağı olduğu anlaşılan birkaç kişi kara para aklamadaki bağları ortaya koyması açısından ilginçtir. Topal’ın değişik kumarhanelerde değişik ortakları bulunmaktadır. Sami Hoştan, Ali Fevzi Bir, Abdullah Çatlı gibi kontra elemanları Topal’ın ortaklarıdır. Bir diğer ortakları bilhassa son yıllarda Türkiye’yle her alanda sıkı bir işbirliğine giren İsraillilerdir. Bir başka ortağı 12 Eylül cuntasının liderlerinden Orgeneral Nejat Tümer’in oğlu Yalçın Tümer’dir. Topal olayı soruşturulurken servetinin ardında kimlerin olduğu ve ortakları araştırılmamıştır.

Yine bağları yeterince araştırılmayan, yalnızca bir polisiye vaka imiş gibi gösterilmeye çalışılan bir diğer örnek de Söylemezler olayıdır. DYP-ANAP koalisyonunun son bulmasında Söylemezler soruşturmasının da etkisinin bulunduğunu bakanlar dile getirmektedir. Mesut Yılmaz, ‘Koalisyonda 15 günümüz daha olsaydı olayı çözecektik’ demişti. Tabii ki sonradan başbakan olunca bu söylediklerini çabucak unutuverdi. Türkiye’de daha önce örneği görülmemiş derecede organize ve örgütlü olan, sahip oldukları silahlarla tam bir özel savaş birimini hatırlatan Söylemezler, gün geçtikçe anlaşılmaktadır ki çete savaşlarının harcanan kurbanlarıdır. Ama yakalandıkları günden itibaren yalnızca hasımları hakkında konuşmaları, devlete halel getirecek en ufak bir laf etmemeleri, çete savaşlarını devlete zarar vermeden sürdürme çabalarının bir sonucu gibi gözükmektedir. Şimdi Meclis Araştırma Komisyonu’nun Söylemez Kardeşler diye anılanlarla ilgili incelemelerine bir göz atalım:

Adam kaçırma, yaralama, alıkoyma gibi suçlar isnad edilen Söylemez Kardeşler’den Mehmet Sena Söylemez başçavuştur. Adana’da TEM otoyolunda polisle giriştikleri silahlı çatışma sonucu yaralı olarak yakalanmışlardır. Sürdürülen operasyonlarda 6’sı asker, 3’ü Emniyet mensubu, 7’si sivil 16 kişi tabanca ve C-4’lerin de arasında bulunduğu patlayıcı malzemelerle yakalanmışlardır. Bunun ötesinde Söylemez Kardeşler’in polis müdürleriyle de sıkı bağları bulunmaktadır. Mühürlenen diskolarının açılmasında emri bulunan Emniyet Müdürü Sedat Demir’in mal varlığının izahı mümkün olmayan boyutlarda olduğu raporda belirtilmektedir.⁷¹

Jandarma Genel Komutanlığı’ndan gelen yazıda sanıklarla birlikte yalnızca 7 tabanca ve bunlara ait mermi ve şarjörlerinin yakalandığı yazmakta komisyonun belirttiğine göre. Oysa diğer ‘olay, yakalama ve zaptetme tutanakları’na baktığımızda, durumun Jandarmanın söylediğinden oldukça farklı olduğu gözükmekte. Bir adet G-3 tüfek ve dürbünü, iki adet kalaşnikof tüfek, iki adet lav silahı, Lancer roketatar, roket mermileri, roket motorları, ordu malı plastik patlayıcılar, She marka yarıotomatik tabancalar, iki adet Salashinikov marka makineli tüfek, Kanas tipi Dragunov marka suikast silahı, tabancalar, sahte plakalar, el bombaları, iki adet uçaksavar, çok sayıda polis ve asker üniforması yakalama tutanaklarında yazanların bazıları. Söylemezler bu malzemelerle birlikte düşünüldüğünde anlatılanlardan çok daha başka şeyler akla geliyor. Söylemezler basit bir çek senet mafyası olarak gösteriliyor ve böyle yargılanıyor. Ama şimdiye kadar hiçbir çek senet mafyasında bu kadar çok ordu mensubuyla birlikte suikast silahları, roketatarlar ve ordu malı patlayıcılar ele geçmedi. Mafya kendi arasındaki çatışmalarda bugüne kadar hiç C-4 kullanmadı.

Komisyon, raporunun bir başka bölümünde Yaşar Öz’le ilgili topladığı bilgilerin incelemesine yer ayırmış. Yaşar Öz’ün evinde yakalananlar da 31.1.1994 tarihinde tutulan zaptetme tutanağına göre hayli ilginç. Numarası silinmiş bir Smith Vesson tabanca, yine numarası belirsiz bir toplu tabanca, bir silah taşıma belgesi, sahte ehliyet, İçişleri Bakanlığı’ndan verilmiş bir özel pasaport, Mehmet Ağar tarafından imzalanmış ‘Bu şahsa yardımcı olunmasını rica ederim’ notu da bulunan özel silah taşıma belgesi ve öldürülen MİT’çi Tarık Ümit’e ait bir pasaport.⁷²

Evinde yukarıda yazılanlarla yakalanan Yaşar Öz aynı gün serbest bırakılıyor. Bunun için yakalayan polisler Mehmet Ağar’ın talimatını gerekçe gösteriyorlar. O zaman Emniyet Genel Müdürü olan Ağar telefon açarak, Yaşar Öz’ün yurtdışındaki bir operasyon için görevli olduğunu, serbest bırakılmasını yakalanan silah ve belgelerin de kendisine getirilmesini ister. Komiser Levent Sevinç belge, yeşil pasaportlar ve silahları Ankara’ya, Ağar’a götürüp teslim eder. Ağar’dan bunları teslim ettiğine dair tesellüm belgesi isteyince de ‘Sen git biz sonra göndeririz’ cevabını alır. Böylece sahte belgeler ve silahlar bir daha görünmemek üzere yok olurlar. Yaşar Öz’e yeşil pasaport ve silah taşıma belgesi verildiği tarihte polis tarafından aranmaktadır. Yurtdışında uyuşturucu kaçakçılarıyla beraber çalışmaktadır. Amerika’da yakalanan bir parti eroin işinden aranmaktadır. Ayrıca Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından, ülkücü tetikçi Oral Çelik Avrupa’da uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı sıralarda Yaşar Öz adına düzenlenmiş sahte kimlik taşımaktadır. Bütün bu ipuçları Yaşar Öz’ün kontra tetikçileriyle ve uyuşturucu kaçakçılarıyla bağını göstermektedir. Emniyet Müdürü Mehmet Ağar da Yaşar Öz’ü operasyon için yurtdışında görevlendirdik diyerek silah taşıma belgesi ve yeşil pasaport vermektedir. Görevlendirildiği operasyonun ya bir uyuşturucu nakli ya da bir kontra eylemi olduğu bütün bu verilerden açıkça anlaşılmaktadır.

Raporda çetenin bir hesaplaşmasında öldürülen, 15 devrimcinin katili Tevfik Ağansoy’dan da kısaca bahsedilmekte. 80 öncesinde 15 devrimciyi öldürdüğünü her yerde açık açık anlatan ama yaptığı itiraflar nedeniyle serbest bırakılan ve devletle işbirliği yapan kiralık katil Ağansoy da devlet adına birçok operasyonda görevlendirilmiş bir isim. 28.8.1996 akşamı bir çete çatışmasında öldürülen Ağansoy’un son çatışmasında yanında polisler de vardı. Öteki çeteye karşı omuz omuza savaşan kontra tetikçisinin yanındaki polisler zamanın Başbakanı Tansu Çiller’in koruma polisleriydi. Polislerden Celal Babür çatışmada ölürken Ferda Temel yaralı olarak kurtulmuştu. Üstelik cepleri yüz milyonlarca lira parayla doluydu. Emniyet Koruma Dairesi’ndeki polislerin hem başbakanın hem de her türlü pis işe bulaşmış bir mafya katilinin korumalığını yapması da doğru dürüst araştırılmadı. 80 öncesi 15 devrimciyi öldüren bir faşist katil ile Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı’nın arasındaki bağ ortaya konmadı. Gazetelerde bir iki gün yazıldıktan sonra bir adli vaka olarak geçiştirildi. Ağansoy’un yurtdışında yakalandığı sırada Fransız makamlarına verdiği ifadede, 1994 yılında DEP milletvekillerinin basın toplantısını bombalamak için kendisi ve başka tetikçilere görev verildiğini söylemesi de hiçbir zaman araştırılmayan bir konu oldu.

Bir başka koruma polisi olayı daha soruşturulmadan geçiştirildi. Gazetelere Kurye Kız olayı olarak geçen olayda Dilek Örnek adında bir kız, Atatürk Havaalanı’nda Hollanda’dan getirdiği uyuşturucu parası olan bol miktarda dövizle yakalandı. Dilek Örnek ifadesinde paranın yurtdışına gönderilen uyuşturucu parası olduğunu ve işinin bu paraları Türkiye’ye getirmek olduğunu söyledi. Şimdiye kadar onlarca kez para getirdiğini söyleyen Örnek, paraların sahibinin kapalıçarşıdaki Azer Döviz Büfesi sahipleri olduğunu da ekledi. Parayı kendisinden alan ve Hurşit Han’ın adamları olduğu söylenen Mehmet ve Latif Alakel kardeşler ile Özel Tim’in şefi İbrahim Şahin’in koruması özel timci Ayhan Akça arasında sıkı bir ilişki vardı. İranlı uyuşturucu kaçakçılarının Hurşit Han’la beraber İran’dan getirip yurtdışına gönderdikleri uyuşturucunun parası kuryelerle Türkiye’ye getiriliyor ve döviz büfelerinde aklanıyordu. İbrahim Şahin’in koruması özel timci Ayhan Akça da bu ekiple içli dışlı, altında kaçakçıların arabaları cebinde cep telefonları ile geziyordu. Tabii bütün bunları şefi İbrahim Şahin’in bilip bilmediği konusunda net bir şey söylememiz mümkün değil. Öyle gözüküyordu ki derin devletin uyuşturucu kaçakçıları ve kara para aklayıcılarla ortak olarak oluşturduğu organizasyonların bir şubesi de burasıydı. Tabii Meclis raporuna bile geçen bu iddialar ve somut delillere rağmen kimseye ciddi bir şey sorulmuyor, göstermelik olarak gözaltına alınanlar bile kısa bir sürede serbest bırakılıyorlardı.

Raporda geniş olarak ele alınan bir başka çete de Yüksekova Çetesi idi. Çoğunluğu ordu mensupları olan çete üyeleri uyuşturucunun Türkiye’ye giriş kapılarından biri olan Yüksekova ve civarında akla hayale gelmedik her türlü pis işi organize ediyorlardı. Adam kaçırıp fidye alıyor, adam öldürüyor, askeri panzerlerle uyuşturucu kaçakçılığı yapıyorlardı. Hem de tam bir emir komuta zinciri içersinde yapılıyordu bütün bu işler. 22 Eylül 1996’da özel timde komiser olan Fatih Özaltan, itirafçı Kahraman Bilgiç ve korucularla birlikte fidye için Necip Baskın’ı Yüksekova’daki evinden kaçırdıktan sonra götürüp Yüksekova Emniyet Müdürlüğü Özel Harekât binasında saklıyorlardı. Yüksekova Çetesi yine kaçırılarak öldürülen Şemsettin Yurtseven, Mikdat Özeken, Münir Sarıtaş ve Abdullah Canan’ın faili olarak da suçlanıyorlardı. Bütün bunlar diğer suçlarla birlikte Kahraman Bilgiç’in ifadelerinde mevcuttu ve bu ifadeler video kasete kaydedilmişti. Ancak sonradan delil olan bu kaset de yok ediliyordu. Cinayet, fidye, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı yapan örgütün elemanları arasında Albay Hamdi Poyraz, Yüksekova Tabur Komutanı Mehmet Emin Yurdakul, piyade yüzbaşı Nihat Yiğiter, piyade yüzbaşı Bülent Yetüt, Levz. Ast. Üst Çavuş Ali Kurtoğlu, Yüksekova Belediye Başkanı Ali İhsan Zeydan, Yüksekova Et Balık Kurumu Müdürü Mustafa Koca, korucular, itirafçılar ve polisler de vardır. Ev baskınlarında silahlar ve uyuşturucular yakalanmasına, tanık ifadeleri ve itiraflar olmasına rağmen önce tutuklanan sanıklar kısa bir sürede birer birer bırakılır. Haklarındaki suçlamalar komisyon raporunda geniş olarak yer almaktadır.

Asker, polis, itirafçı, koruculardan oluşan Yüksekova Çetesi bölgede terör estirmektedir. Adam kaçırmakta, fidye almakta, istediklerini öldürmekte, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı yapmaktadır. İtirafçı Kahraman Bilgiç’in videoya da kaydedilen ifadesinde bütün bunlar açık açık anlatılmaktadır. Çeteye faaliyetlerinde MHP İlçe Başkanı da yardımcı olmaktadır. Abdullah Canan’ın Binbaşı Mehmet Emin Yurdakul’un emri ile tabura alınarak sorgulandığı ve sonra da yine binbaşının emri ile itirafçılar tarafından öldürüldüğü video kamerasının karşısında anlatılanlardandır. Binbaşı Emin Yurdakul ve Albay Hamdi Poyraz’ın uyuşturucu ve silah kaçakçılığı yaptıklarını teker teker anlatmıştır Kahraman Bilgiç. Yurtdışından gelen uyuşturucuda önemli bir merkez olan Yüksekova’da taşıma işinin resmî araçlarla yapıldığını ve bu uyuşturucu şebekesinin uzantılarının Meclis’te bulunduğunu da söylemektedir Bilgiç.⁷³

Çetenin Yüksekova’daki uzantıları böyle açık açık, teferruatlı olarak belirtilmesine rağmen yine hiçbir yasal işlem yapılmadı. Diyarbakır DGM’de açılan davada ismi geçen sanıklar hakkında önce tutuklama kararı verildi. Buna da mecbur kalmışlardı. Çünkü ifadelerin ötesinde yapılan aramalarda silahlar, uyuşturucular, birçok somut delil ele geçirilmişti. Yüksekova’da askeri hiyerarşi içersinde bulunan hemen herkes yasadışı işlere bulaşmıştı. Hatta uyuşturucu bağlantıları Meclis’teki milletvekillerine kadar uzanıyordu. Ama bütün bunların üzerine gidilmediği gibi tutuklanan sanıklar kısa sürede serbest bırakıldı. Binbaşı Mehmet Emin Yurdakul mahkemenin tahliye kararı olmamasına rağmen tahliye edildi. Mahkemeye basın yasağı kondu. Duruşmalar kamuoyundan gizli olarak sürdürülmeye başlandı. Yani yasalar ve mahkemeler yine çetelerin ihtiyaçları doğrultusunda işlev görmeye devam etti.

Meclis’in Araştırma Komisyonu’nun raporunda daha sonra komisyona bilgi verenlerin ifadelerinden bölümler yer alıyor. Her bilgi veren oldukça çarpıcı şeyler söylüyor. Tabii bütün bu bilgiler gerçek anlamda yasadışı örgütlenmeleri, kontrgerillayı, çeteleri açığa çıkarma amaçlı olmaktan çok karşı taraftaki hasımlarını sıkıştırmayı amaçlayan bilgiler. Bu amaçla da olsa söylenenler birbirinden ilginç. Her biri aslında birer suç duyurusu niteliğinde. Üzerine gidilse her somut olaydan kalkarak karanlıkta kalan birçok noktanın çözümüne ulaşmak mümkün olabilecek. Ama böyle olmuyor. Bütün anlatılanlar çete savaşlarında karşı cepheye verilen bir mesajın ötesine geçmiyor ve kâğıt sayfaları arasında boğulup giden ve sonuçta Meclis’in raflarına kaldırılarak unutulmaya terk edilen bilgiler oluyor.

Şimdi bu bilgileri anlatanların ağızlarından dinlemeye devam edelim:

Komisyona ifade veren Özel Kuvvetler subayı Korkut Eken oldukça açık ve net konuşanlardan. Özel savaş konusunda bir uzman olduğu bilinen Eken askeriyeden polise, oradan MİT’te Mehmet Eymür’ün yardımcılığına uzanan görevler zincirine sahiptir. Bu özel harpçi uzman her nedense bir ara Botaş’ta müfettişlik de yapmıştır. Eylül 83’te de Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar tarafından çağrılarak özel timci polislerin yetiştirilmesi için görev verilmiştir. Devletin çeşitli birimleri arasındaki çatışma ve kavgaları da anlatmaktadır Eken komisyona verdiği ifadesinde. İleride başka Susurluk’ların da çıkabileceğini söyleyen Eken, bu çelişkilerin basına yansıtılmadan çözülmesi gerektiğini savunmaktadır. Çatlı’yı da tanıdığını belirten Eken onun 80 öncesinden beri devlete çalıştığını bildiğini eklemektedir.⁷⁴

Komisyonun kendisinden bilgi almak için çağırdığı Özel Harp Dairesi’nin tanınmış siması bilgi vermekten çok akıl veriyor. Anlattıklarında Susurluk sonrası gelişmelerin büyük ölçüde çeteler arası kapışma olduğunu doğrular yanlar ağırlıkta. Bunun çözümü de Korkut Eken için farklı. Basının önünde tartışmak, Meclis’te komisyonlar kurmak yerine istihbarat örgütlerinin kendi aralarındaki koordinasyonu sağlamak. Yani çeteler arası uzlaşmayı sağlayacak bir hakem heyeti oluşturmak. O zaman belki kimse kimsenin sahasına tecavüz etmez, paylaşım kavgası yapılmaz. İş yine yürür ama kapışma olmadan ve basına sızdırmadan bu iş yürütülmeli. Ne de olsa hepsi derin devlet için görev yapmakta. Çatlı da bu devlet görevini yapanlardan, Eken’in anlattıklarına bakılırsa. Hem de yeni değil devlet görevi yapması, 80 öncesinden beri Çatlı devlet adına görev yapıyor. Bahçelievler’de 7 gencin kafasına kurşun sıkılırken de, İstanbul’da 16 Mart’ta öğrencilerin üzerine atılan bombayı verirken de Çatlı derin devletin verdiği görevi yapmaktaydı. Bu katliamlar da derin devletin çıkarı için düzenlenen operasyonlardı.

Komisyona bilgi verenlerden bir tanesi de zamanın İstanbul Emniyet Müdürü Kemal Yazıcıoğlu. Hani şu Ankara’daki meşhur DAL işkencehanelerinin kurucusu. İşkencede öldürülen birçok gencin sorumlusu olduğu iddiasıyla hakkında dava açılan Yazıcıoğlu. Türkeş’e yakınlığıyla bilinen, 80 öncesinde faşist katilleri kurtarmak için sahte tutanaklar düzenleyen polis şefi. Topal’ın öldürülmesinden sonra üç özel harekâtçı polisi gözaltına aldıklarını ama ardından milletvekili Bucak’ın bırakılmaları için devreye girdiğini, o zaman bakan olan Mehmet Ağar’ın bizzat kendisini aradığını ve ardından da emir vererek özel harekâtçıları İbrahim Şahin’in alarak Ankara’ya götürdüğünü anlatır Yazıcıoğlu. Bu özel harekâtçıların suçlarına ilişkin kendi fikrinin net olduğunu söyleyen polis şefi bazı şeyleri anlatmasının mümkün olmadığını söylemeyi de unutmaz. Çünkü bunları açıklarsa sistem zarar görebilecektir. Bütün bunları ancak konuyu bilenlere anlatabilecektir Yazıcıoğlu. Bazı işlerin üzerine giderken devletin zarar görmemesine dikkat etmek gerekmektedir.⁷⁵

İstanbul Emniyet müdürü de Korkut Eken ile aynı fikirde. Bazı olayları inceleyeceğiz diye devlete zarar verilmesi kuşkusu içersinde. Nasıl olmasın ki, incelemeye kalkabilecekleri her olayda devletin görevlilerinin parmağı var. Böyle olunca da en ufak iz bile takip edilmeye kalkışılsa yolun sonunda devletle ilişkiler ortaya çıkıyor. Hem Yazıcıoğlu anlatacaklarının tehlikeli şeyler olduğunu, onun için de bu meseleleri Meclis Komisyonu gibi uluorta yerlerde konuşmak yerine konunun uzmanlarının, yani kontra planlarını yapanların huzurunda konuşmak gerektiğini de belirtmekten geri durmuyor. Ne de olsa onlar kendisini daha iyi anlar.

Yazıcıoğlu, hem özel timcileri sorguladık, ilgisiz görüp bıraktık diyor hem de biraz daha soruşturursak itiraf bile ettiririm diyor. Ayhan Çarkın bile ‘Bant var, her şeyi söyledim’ diyor, Yazıcıoğlu ‘yok bir şey’ diye inkâr ediyor. Belli ki elindekileri hesaplaşmada bir koz olarak saklamaya ve kullanmaya karar vermiş. Susurluk sonrası tartışmalarda görevden alınan, bilgi sakladı diye eleştirilen Yazıcıoğlu kısa bir süre sonra yine etkili bir devlet görevine veriliyordu. Çete tartışmaları sırasında adı en çok tartışılanlardan Tuğgeneral Veli Küçük’ün de Bölge Komutanı olarak tayin edildiği Karadenize, Ordu’ya Vali olarak gönderiliyordu Kemal Yazıcıoğlu. Kontra planlarının devreye sokulduğu yeni bölge olan Karadeniz’de bilgi ve tecrübesinden yararlanılmak üzere.

Abdullah Çatlı’nın karısı Meral Çatlı da komisyona bilgi vermek üzere gelenlerdendi. Onun anlattıklarında da altı çizilmesi gereken şeyler bulunuyordu. Meral Çatlı kocasının eskiden beri devletin sadık bir tetikçisi olduğunu, hemen her kademedeki yetkililerin de bunu bildiğini açık açık anlatıyordu.

Kocasının 12 Eylül darbesinden 20 gün sonra devletin sağladığı pasaport ve yardımlarla yurtdışına çıkarıldığını ve sonrasında da devlet için görev yapmaya devam ettiğini anlatan Meral Çatlı, Abdullah Çatlı’nın yurtdışında 28 operasyonda görevlendirildiğini de söylüyordu. Fransa’daki cezaevinden devletin yardımıyla kurtarıldığını, askerlerle, siyasetçilerle kocasının bağlarının sürdüğünü de ekliyordu Abdullah Çatlı’nın karısı.⁷⁶

Parti başkanlarından askeri görevlilere kadar yakın ilişkilerini komisyona anlatıyordu Meral Çatlı. Kocasının yaptıklarından 1980 cunta lideri Kenan Evren’in de bilgisinin olması gerektiğini de söylemeyi unutmuyordu. Yurtiçinde olduğu gibi yurtdışındaki operasyonların emrinin cunta tarafından verildiği düşünüldüğünde, Çatlı ve Evren ilişkisi de yerli yerine oturuyor. Ama cuntacılara bütün bunlar sorulamıyor elbette. Gerçi cuntacılar işledikleri insanlık dışı suçlardan dolayı sorgulanmamak için önlemlerini almışlar, cunta dönemi ile ilgili araştırma ve soruşturma yapılamaz diye kanun bile çıkarmışlardı.

Komisyona ifade verenlerden Mehmet Eymür’ün anlattıklarına geliyor sıra. Eymür önce 1988 yılındaki 1. MİT raporuyla ilgili olarak aydınlatıyor komisyonu. MİT raporunda yine devlet görevlileri ve mafya ilişkisine ilişkin birçok somut ve çarpıcı örnekler bulunuyordu. Ama bütün bu iddialar ve bilgilerle ilgili olarak hiçbir yasal soruşturma yapılmamıştı. Çeteler arasındaki hesaplaşma ve karşı tarafı güç kaybına uğratma açısından MİT raporu ve Susurluk sonrası yaşanan gelişmeler birbirine oldukça benziyordu.

88 yılındaki MİT raporunu Eymür yazmıştı. Bu raporu paşalara ve cumhurbaşkanına da ilettiğini söyleyen Eymür, raporda yazılanların hepsinin doğru olduğunu ancak hukuki bir sorumluluk getirmediğini çünkü bilgi için yazıldığını belirtiyordu. Tarık Ümit’in özel harekâtçı polisler tarafından ortadan kaldırıldığına inandığı bilgisini de veren Eymür’ün bu anlattıklarının elbette hukuki bir yaptırımı olmuyordu.⁷⁷

Tecrübeli MİT’çinin anlattıkları arasında önemli detaylar mevcut ama tüm diğerleri gibi bütün bunlar da kaynayıp gidenlerden. Yalnızca bir anlatım olarak komisyon tutanaklarına geçiyor, ardından raflara kaldırılıyor. Bütün bu anlatılanları sokaktaki rastgele bir adam anlatsa bile doğruluğu araştırılması gerekirken, MİT’in başındaki ve anlattıkları teşkilatının bilgi ve araştırmaları birikimlerinin bir sonucu olan Eymür’ün anlattıkları yok sayılıyor. Mehmet Eymür tartışılan MİT raporundan Kenan Evren’in ve MİT’çi damadı Erkan Gürvit’in haberi olduğunu söylüyor, çeteler arası savaşın bir ürünü olan bu rapor olayında eski cuntacı yeni Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in de olduğunu itiraf ediyor. Sıkıyönetim ve cunta dönemlerinde ‘kanun sınırlarını aşan özel görevler’ yaptıklarını da söyleyen Eymür, aslında yasadışı operasyonlar için talimatları kimlerden aldıklarını da açıklamış oluyor. ‘Kanun sınırlarını aşan özel görevler’ cümlesi kontrgerilla talimnamelerindeki kontra gruplarının ‘yasalarla sınırlanmayan ve onlara tabi olmayan unsurlar’ bölümünü hatırlatıyor.

Mehmet Eymür diğerleri gibi karşı taraftakilere mesaj göndermeyi de unutmuyor komisyondaki konuşmasında. Birçok şeyin kafasında olduğunu söylemekle kullanılacak kozlarının varlığını bir kez daha hatırlatıyor. Yasadışı olarak yaptıkları işlerin ve eylemlerinin dökümünün devlet arşivlerinde bulunduğunu söylemesiyle, yasadışı işlerin birkaç kötü niyetli kişinin ‘münferit’ vakası olduğu yollu devlet açıklamaları bir kez daha yalanlanmış oluyor. Susurluk sonrası gerçekten çetelerden arınmak isteyenlerin, Demokratik Türkiye için sokaklara çıkanların ‘devletin gizli arşivleri açıklansın’ diye yükselttikleri talebin ne denli doğru ve haklı olduğu da Eymür’ün bu konuşmasıyla bir kez kanıtlanmış oluyor.

Meclis Araştırma Komisyonu’na bilgi verenler döktürmeye başlamışlardır. Her gelen bir şeyler anlatmaktadır. Nasıl olsa söylenenler hakkında hiçbir işlem yapılmamaktadır. Aynı zamanda bilgi çokluğu arasında bir yokluk yaşanmasını da sağlamaktır amaç. O kadar çok ihbar sayılabilecek şey vardır ki hangi biriyle uğraşılsın mantığıyla hiçbir şey yapılmamakta, kamuoyu da bu bilgi ve belge bombardımanı arasında kafa karışıklığına uğratılıp bir bilgi kaosu yaratılmak amaçlanmaktadır. Mesela Kocaeli Çetesi’nden Mehmet Hadi Özcan çetenin uzandığı yerler açısından kendi bölgesinden değişik örnekler vermektedir. İzmit’teki Belsa Plaza’nın manzarasını bozduğu için 7 katlı Tekel binasını nasıl yaktıklarını anlatmaktadır mesela Hadi Özcan. Yakmadan önce de içini boşalttıklarını ve Ali Şen’in Maga Deri fabrikasına naklettiklerini de söylemektedir. Tabii bu işleri yaparken Emniyet müdürlerinden nasıl yardım aldıklarını da... Diğer çetecilerle para paylaşımı yüzünden kapıştıklarını, bu kapışmaları Emniyet’teki sorgusunda banda kaydettiklerini ama bandın ortadan kaldırıldığını, Ali Şen’i, Hüseyin Kocadağ’ı birer birer anlatmaktadır İzmitli çeteci.⁷⁸

Hadi Özcan da çete faaliyetlerinin değişik yönlerini gözler önüne sermekte. Komisyona bilgi verenlerin anlattıklarını toparlayınca aslında ekonominin ve sistemin işleyişinin nasıl olduğu açık olarak anlaşılmakta. Emniyet’inden ekonomisine, sporundan ihalesine kadar her yanıyla yasadışılığın içersinde olan bir sistem ve kurumları tablosu ortaya çıkmakta. Botaş’tan 110 bin ton fuel-oili borulardaki atık diye 10 dolardan alınıp 300 dolardan piyasaya sürülmekte. Botaş da Korkut Özal’dan Korkut Eken’e kadar birçoğunun yakın denetiminde olduğu bir devlet kurumu.

Tekel’i soyup yakmak, futbolcu transferiyle kara para aklamak hep düzenin işleyişinin göstergeleri. Ömer Lütfü Topal’ın avukatı Ekrem Marakoğlu da kumarhaneler ile Emniyet ve yargı mensupları arasındaki bağları ortaya çıkaran şeyler söylemektedir komisyona anlattıklarında. Kumarhaneler Kralı Topal ile Çatlı ile aynı Mercedes’ten çıkan Emniyet Müdürü Hüseyin Kocadağ’ın arasının ne kadar iyi olduğundan bahseden avukat, Necdet Menzir’in de kumarhane mekânlarında çekilmiş video görüntülerini anlatmaktadır. Topal, otellerinden birini sadece yargı mensuplarına ayırmıştır. Yargı mensupları Tepebaşı Emperyal’de ağırlanmaktadır.⁷⁹

Avukatın anlattıkları bizi birçok konuda aydınlatıyor: Polis şeflerinin kumarhane bağları, kumar masalarında çekilen gizli fotoğraflar; şantaj ve kendini korumak için bu fotoğrafları kullanma; hangi polis şefinin hangi kumarhanenin müdavimi olduğu; polis şeflerinin kendi aralarındaki rekabetlerinde kumar masasındaki fotoğrafların koz olarak kullanılması; yeraltı dünyasının geleneklerine dayanan emekli Emniyetçilerden oluşturulan koruma timleri. Bunları okuyunca Taşanlar’ın İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nden alındıktan sonra ‘Beni mafya yaktı’ demesini daha iyi anlamak mümkün oluyor. Emniyet’le iç içe geçmiş bir mafya. Kim kimin amiri, yöneten ve emir veren kim belli değil neredeyse. Aralarında çıkar çelişkisinden kaynaklanan hesaplaşmalar başlayınca da biri ötekini teröristlere yardım edenler listesinde gösteriverir, öteki ona kumar masasında çekilmiş resmini hatırlatır. Sistem böylece işlemeye devam eder. Bu ilişkiler ve hesaplaşmalar bazılarının iddia ettiği gibi yalnızca haraç alma boyutlarıyla da sınırlı değildir. Yine avukatın örnek verdiği gibi HAVAŞ benzeri olaylar da vardır işin içinde. HAVAŞ’ın özelleştirilmesinde yaşanan gelişmeler bunu göstermektedir. HAVAŞ hem özelleştirmeyle neredeyse bedavaya verilen bir kuruluştur hem de her türlü kaçakçılık olayında kilit rol oynayabilecek bir havaalanı işletmesidir. Özelleştirmeyi önce Topal kazanmıştı ama daha sonra bu iptal edildi. Sonrasında ise HAVAŞ’ı Turgay Ciner’in başında bulunduğu Park Holding aldı. Park Holding’in ortaklarından biri ve koordinatörünün de Mehmet Ağar’ın kardeşi Yunus Ağar olduğu iddia edilmektedir.

Yine avukatın anlattıklarından yargı bağımsızlığı denen şeyin ne olduğunu anlamamıza yarayan şeyler de öğreniyoruz. Her birinin altında bir kumarhane bulunan otellerin rezervasyonlarının bayram tatillerinde bazı yargı mensuplarına ayrıldığını anlatıyor avukat. Kumarhanecilerin misafiri olan yargı mensuplarının verecekleri kararlarda bu misafirperverliğe aykırı davranmayacaklarını tahmin etmek zor değil. Yargı mensuplarına sunulan hizmetin boyutları nerelere kadar uzanıyor, bu konuda fazla bir örnek vermemiş avukat. Komisyon da ona polis şeflerinin olduğu gibi yargı mensuplarının da çeşitli fotoğrafları var mı diye de sormamış. Sorsaydı eğer belki daha ilginç şeyler de öğrenebilirdik. Kumarhanecilerin yargı mensuplarına verdiği hizmet o boyutlara varmış ki, müşterinin bolluğundan olsa gerek bir otel, Tepebaşı Emperyal komple bu iş için yargı mensuplarının hizmetine ayrılmış. Bu da gösteriyor ki bazı yargı mensuplarının mafyayla ilişkisi öyle pek bireysel düzeyde değil. Bir yargı mensubunun mafya tarafından kumarhaneli otellerde ağırlanması hiç de münferit bir olay değil. Komple yargı mensuplarına ayrılan bir otelde, bir arada olan ve birbirlerini gören yargı mensupları beraberce eğlenirken çeşitli davalar hakkında fikir teatisinde de bulunuyorlardır mutlaka. Bu otellerin sahiplerinin uyuşturucu ve silah kaçakçıları, beyaz kadın tacirleri, kara para aklayıcıları, İsrailli kumarhaneciler oldukları da düşünülünce polis şefleri ve yargı mensuplarıyla beraber tablo tamamlanıyor.

Bir trafik kazasında arabasındaki Meclis Başkan Vekili ANAP’lı milletvekili Yılmaz Hocaoğlu ile beraber ölen Yasef Öztürk’ü hatırlayınca şimdiki tablo daha iyi anlaşılıyor. Ataköy C motellerinin işletmecisi Yasef Öztürk, devletten 49 yıllığına bedava denecek bir parayla kiraladığı motellerinde yargı mensuplarına her türlü hizmeti veriyordu. Süleyman Demirel’den generallere, milletvekillerine kadar birçok yetkili ile sıcak ilişkileri bulunan Yasef Öztürk, yargıdaki tüm atamalardaki belirleyiciliğinden ötürü ‘Yargının Babası’ olarak anılıyordu. O zaman kumarhaneler böyle casinolar şeklinde yasal olmadığından, motellerdeki özel salonlarda bu ihtiyaç karşılanıyordu. Yasef Öztürk öldüğünde de birçok devlet yetkilisinin katıldığı devlet törenini andıran bir cenaze töreniyle gömülmüştü.

Yargı mensuplarıyla bu denli yakın ilişkiler, 80 öncesinde yaptığı itiraflarla dikkati çeken ÜGD Hukuk Masası Şefi Ali Yurtaslan’ın itiraflarında da gözükmekte. Yurtaslan faşistlere yardım eden birçok yargı mensubunu isim isim sayıyordu yaptıkları sahtekârlıklarla beraber. Faşistlere her türlü yardımı doğal olarak anti-komünist kişiliğinden dolayı yapanların yanı sıra diğer yargı mensuplarını da çeşitli biçimlerde etkilediklerini anlatıyordu Yurtaslan. Rüşvet vermekten tehdit etmeye kadar birçok yöntemi kullanıyordu faşistler. Bazı hâkimlere kadın yolladıklarını, bunların kasetlerini çekip davaları istedikleri gibi yönlendirdiklerini anlatıyordu faşistlerin Hukuk Masası Şefi.

Gerçekleştiremedikleri bir projeden de bahsediyordu Ali Yurtaslan. Bu projede tanıdık bir isim de vardı. Susurluk tartışmalarının ortasındaki kontra tetikçisi Abdullah Çatlı da bu proje için çaba sarf edenlerdendi. 80 öncesi onların gerçekleştiremediklerini bugün kumarhaneciler gerçekleştirmişti. Şöyle anlatıyordu Yurtaslan bu pojeyi:

“Bir ara Ülkücü İşçiler Derneği Yönetim Kurulu üyesi Ekrem Yüksel, hâkim ve savcıları elde etmek amacıyla şöyle bir fikir attı ortaya. Çankaya taraflarında, sadece hukukçuların gidip gelebileceği çok lüks bir yer açacaktık. Burası, kulüp-gazino türünde bir yer olacaktı. Geceleri de kalınabilecekti. Amaç; buraya ünlü hâkimleri, savcıları ve avukatları çekebilmekti. Bizimle beraber Abdullah Çatlı da bu fikri benimsedi. Bu iş için partinin iki buçuk milyon lira verebileceği söylendi. Ekrem de Ülkücü İşçiler Derneği ile MİSK’in bu işe 10 milyon lira ayıracağını söylüyordu.

Çankaya’da düşündüğümüz kulüp-gazino türündeki yer için Hilmi Barlas bize yardımcı olacaktı. Tanıdığı hukukçuları buraya getirecekti. Ayrıca Av. İbrahim Alaybeyoğlu da Yargıtay üyelerini getirecekti.”

İşte bütün bunlar ‘Bağımsız Yargı’dan bir kesit yalnızca.

Sistemin işleyişine ilişkin diğer örnekleri de komisyona bilgi verenlerin ifadelerinde bulmak mümkündü. Şimdi bu örneklerden Emniyet İstihbarat Dairesi Başkan Vekili Hanefi Avcı’nın anlattıklarına bakalım: Avcı elbette birçok olayı kendi cephesine yarayacak şekilde eksik bırakarak anlatıyor ve yalnızca olayların ve bilgilerin bir kısmını gözler önüne seriyor. Safların çarpışmasına tipik örnek anlatılanlar. Karşı tarafı zor duruma sokacak birkaç hamle.

PKK’ya karşı verilen mücadelenin yetersiz görülmesi üzerine bazı devlet görevlilerinin hukuk dışı yeni örgütlenmelere gittiğini açık açık söylüyor Avcı. JİTEM’ci Binbaşı Cem Ersever’i örnek gösteren Avcı, yasal mücadelenin yetersiz kaldığı gerekçesiyle, ‘yasa ile sınırlanmayan’ bir mücadele biçimine giriştiğini anlatıyordu. Bu gruplar Emniyet, MİT ve Jandarma içersinde oluşturuluyor ve eylemlere başlıyordu. Sonrasında da birer birer Kürt işadamları öldürülüyordu. Öldürecek kimse kalmayınca da kendi menfaatlerine iş yapmaya başlıyorlardı. Emniyet’teki örgütlenmelerin Mehmet Ağar’a bağlı Özel Harekât Dairesi Başkan Vekili İbrahim Şahin’in başkanlığında özel harekâtçılardan ve Korkut Eken’e bağlı sivillerden, MİT içindekilerin Mehmet Eymür’e bağlı özel harpçi subaylar ile ülkücü ve mafyacılardan oluştuğunu belirtiyordu. Bir de JİTEM içindekiler vardı. Behçet Cantürk, Savaş Buldan bu bahsedilen ekiplerce öldürülmüştü. Ayrıca birçok zengin işadamı bu çeteler tarafından haraca bağlanmıştı. Bu ekiplerden birbirlerine adam da transfer oluyordu. Örneğin Yeşil önceleri Jandarma bünyesinde çalışırken sonraları MİT’e transfer oluyordu. Bu arada ünlü komutan Veli Küçük’ün adını anmadan geçmiyordu istihbaratçı polis şefi.

Tarık Ümit’in öldürülmesinin Mehmet Ağar’ın ekipleriyle Mehmet Eymür’ün ekiplerinin arasındaki anlaşmazlığın sonucu olduğunu da söylüyordu. Örnekler daha da çoğalıyordu.⁸⁰

Hanefi Avcı’nın anlattıkları diğer bilgi verenlerden biraz daha farklı olarak değerlendirilmesi gereken anlatımlar. Çünkü Avcı herhangi bir şahıs değil. Emniyet İstihbaratı’nın en tepesindeki adamlardan. Bu yüzden de anlattıkları herhangi bir şahsın duyumundan çok daha öte anlam taşıyor. Anlatılanların hepsi aslında devletin resmî bilgileri. Bunun sonucu da suça karışanların münferit olduğu, devletin bunları bilmediği, bilseydi hemen önlem alırdı gibi açıklamaların birer safsata olduğu.

Örneğin, Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman’ın ısrarla ‘JİTEM yoktur’ söylemleri, Emniyet İstihbarat Daire Başkan Vekili Avcı tarafından yalanlanmakta. JİTEM’in var olduğu ve yasadışı eylemler yaptığı yetkili bir ağızdan bir kez daha doğrulanmakta. Yalnız JİTEM’in değil, Emniyet ve MİT bünyesinde de yasadışı, gizli örgütlerin oluşturulduğu, bu örgütlere sivil faşistlerin de dahil edildiği ve bunların cinayetler işlediği, uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı yine devletin bir yetkilisi tarafından anlatılmakta. Bunları anlatan da zemzem suyuyla yıkanmış değil elbette. İtirafçıları kullanmakla ünlü olan Hanefi Avcı bunu anlattıklarıyla da doğrulamakta. Abdullah Çatlı’ya, Yaşar Öz’e silah taşıma belgesi verdiği için Mehmet Ağar’a yüklenilirken, bakıyoruz ki bu tüm üst düzey yetkililerin klasik işlemi. Avcı da JİTEM’ci Binbaşı Cem Ersever’in sağ kolu itirafçı Hüseyin Deniz’e yasadışı silah taşıma belgesi verdiğini kabul ediyor.

Avcı’nın anlattıklarından sonra kendisine ‘demokrat Emniyetçi’ payesi verilmişti medya tarafından. Hatta Mersin’de görev yaparken işkenceciliğiyle ünlü olmasından dolayı ‘işkencecim demokrat olmuş’ dizileri dahi yapıldı. Ama Avcı’nın anlattıklarını iyi incelersek, onun cinayetler işleyen bu yasadışı örgütlere karşı olmadığını açıkça görebiliriz. O, yıllardır varolan bu örgütlere karşı değildir. Kendisi de aynı yasadışı işlemlere başvurmuştur. Susurluk tartışmalarından bir müddet sonra suskunluğunu bozan özel timci Ayhan Çarkın televizyona ve gazetelere çıkmıştı. ‘Bize yükleniyorlardı, amirim çık konuş dedi. Ben de konuştum’ demişti.

Komisyona verdiği ifadelerle dikkati çeken Astsubay Hüseyin Oğuz da, ‘Komutanım Teoman Koman’ın emri ve bilgisi dahilinde konuştum’ demişti. Yani konuşan herkes emir komuta zinciri içersinde bir ihtiyaca cevap vermek için konuşuyor ve bu ihtiyaca denk gelen şeyler söylüyordu. Yoksa vicdanlarının sesini duymaya başladıklarından değil. Hanefi Avcı da bir ihtiyaca cevap vermek için konuşanlardandı ve elbette tek başına konuşmuyor, bir yerlerin sözcüsü olarak konuşuyordu. Çeteler arası savaşın sözcüler düzeyinde diplomatik olarak sürmesiydi bütün bunlar.

Hanefi Avcı’nın kısa bir anlatımında bile suç ilişkilerine bulaşmış onlarca asker, sivil devlet yetkilisinin ismi bulunmakta. Ve her biri için söylenenler de oldukça ciddi iddialar. Peki Emniyet İstihbaratı’nın başındaki bir adamın anlattıkları ihbar kabul edilerek bu isimlerin herhangi biri hakkında soruşturma açıldı mı, ya da herhangi bir idari işlem yapıldı mı? Cevap, tabii ki hayır. Bu ve benzer anlatımlar hakkında işlem yapılsın diye değil, bir başka çeteye karşı hamle olsun diye yapılmakta. Düzen muhalifi herhangi birisi hakkındaki en ufak bir yalanı bile ihbar kabul ederek son sürat harekete geçen DGM savcıları, her gün gazetelerde tefrika halinde yayınlanan bu karşılıklı iddiaları ise ne görüyorlar ne de duyuyorlar. Gaziantep’te fıstık çaldığı için 18 yaşından küçük üç çocuğu 27 yıl hapse mahkûm ederken oldukça hızlı davranan mahkemeler, bütün bu cinayet ve kaçakçılık iddia ve ihbarlarını yalnızca seyrediyorlar.

Sistemin işleyişini, sermaye ile mafyanın iç içe geçmişliğini, kara para aklamanın çeşitli yöntemlerini Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık, İstihbarat ve Harekât Dairesi eski Başkanı Tuncay Yılmaz’ın komisyona anlattıklarında da görmek mümkün. Yılmaz açık açık söylüyor bu bir sistem meselesidir diye. Sermaye sahiplerinin birçok yatırımının kara parayla iç içe olduğunu, yeraltının korumalığını polislerin yaptığını, uyuşturucu kaçakçılarının cebinden Başbakanlığın telefon numaralarının çıktığını, iyi para olduğu için güvenlik kuvvetlerinin uyuşturucu kaçakçılığı yaptığını güzel güzel anlatmakta Emniyet Kaçakçılık Dairesi Başkanı.⁸¹

Tarık Ümit’in kaçırılmasını araştırmakla görevli Jandarma Astsubay Ahmet Altıntaş da uyuşturucu kaçakçılığı ve kara para aklanması konusunda somut bilgiler verenlerden. Onun söylediklerine göre de Tarık Ümit ile Ağar’ın şoförünün kardeşi Kıbrıs’ta bir bankada ortak. Uyuşturucudan geldiği söylenen 4 milyon dolar ortalıkta. Bu paranın peşindekilerin birbirleriyle mücadelesi Altıntaş’ın anlattıklarından.⁸²

Meclis Araştırma Komisyonu’na her gelen bir sürü şey söylüyor. Nasıl olsa söylenenlerden dolayı hiçbir işlem yapılmıyor ve hiç kimse söylediği herhangi bir şeyden dolayı sorumlu tutulmuyor. Âdeta avcılar kahvesinde sohbet ediliyor, anılar anlatılıyor. Kimi devlet için ne çok şey yaptığını anlatıyor, kimi ötekilerin aslında menfaat peşinde olduklarını söylüyor, kimi çaktırmadan tehditler savuruyor. Her ağzını açan çete hesaplaşmasında bir başkalarını suçluyor. Belki söyledikleri eksik ve tek taraflı ama anlattıkları kadarıyla doğruyu söyledikleri de ortada. Aslında hepsi doğru söylüyor. Gerçeklerin bir kısmını dile getiriyor. İfadelerin tamamında birileri tarafından suç ve çete ilişkileri içersinde bulundukları iddia edilen isimleri alt alta sıralasanız devletin hemen her kademesinde görev yapanların büyük bir kısmını bulabilirsiniz. Üst düzey yönetici olup da ismi pisliğe bulaştığı iddia edilmeyen yok gibidir. Bütün bunlar söylenmektedir söylenmesine ama sistem de işleyişini sürdürmeye devam etmektedir. Hem de hemen hemen hiçbir ismi harcamadan. Belki bazıları geçici bir dönem kızağa çekilse de, devletin bu tecrübeli elemanlarının hizmetlerinden faydalanması sürmektedir. Bazılarını ‘kişisel çıkarlar’ ile ‘ulusal çıkarları’ birbirine karıştırmaması için ikna faaliyeti biraz uzun sürmektedir, hepsi o kadar. Birilerinin Özel Timci polislere biraz fazla yüklenmesi karşısında Özel Harekât Dairesi eski Başkan Vekili İbrahim Şahin ortaya çıkıp evlatlarına sahip çıkmaktadır. Hem de özel timi kurduranın kontrgerillayla eş anlamlı olarak anılan Özel Harp Dairesi olduğunu hatırlatarak. Yani ‘tartışmalara dikkat, işin ucu bakın nerelere gidiyor, ona göre’ demek istercesine:

“Özel Harekât’ın kuruluşunun Genelkurmay’ın Özel Harp Dairesi’ne dayandığını, ilk kurulduğunda Özel Harp Dairesi’nin kendilerine kurslar verdiğini, PKK ile yürütülen mücadelenin bir gerilla savaşı olduğunu, askerlerin operasyona giderken yanlarında polis timi istediklerini... Behçet Cantürk öldüğü zaman sevindiklerini, Behçet Cantürk’ün Özgür Gündem gazetesinin %30 hissedarı olduğunu, PKK’ya en büyük mali ve lojistik desteği sağladığının söylendiğini, bu operasyonu kimin yaptığını bilmediğini, Savaş Buldan’ın da PKK’ya destek verdiği kanaatinde olduğunu, Buldan’ların Doğuda aşiret olarak bu örgüte yardım ettiklerini, Ömer Lütfü Topal’ın öldürülmesinde para ve menfaat ilişkilerinin bulunabileceği kanaatinde olduğunu, Ömer Lütfü Topal cinayeti ile Özel Harekât’ın karalanmaya çalışıldığını, Uzi silahının Özel Harekât’ta kullanıldığını, profesyonelce işlenmiş olan bu cinayette Uzi silahı bırakılarak âdeta bir mesaj verilmek istenildiğini... Korkut Eken’in Balıkesir ve Menteş kurslarında Özel Harekât’a öğretmenlik yaptığını...”

Komisyona ifade veren verene. Kendisinin lejyoner olduğunu iddia eden ve anlattıklarıyla bir kontra tetikçisi olduğu anlaşılan Abdullah Çetin de komisyona gelir ve bir dizi ilginç şeyler anlatır. Anlatır anlatmasına da polis şefi ya da general olmadığı halde ona bile kimse ‘gel bakalım, şu anlattıklarını bir de mahkemede anlat’ demez. Dedik ya her şeyi söylemek serbesttir bu komisyonun huzurunda. Sanki konuşacaklara, ‘kimsenin söyledikleri hakkında delil olarak kullanılmayacak ve bu söylediklerinden ötürü herhangi bir yasal işlem yapılmayacak’ diye bir garanti verilmiştir. Meclis’in dokunulmazlık zırhından ifade verenler de faydalanmaktadır. Lejyoner olduğunu söyleyen Abdullah Çetin, Çatlı ile ilişkilerini, JİTEM’ci Ersever’le bağlantılarını, Azerbaycan kamplarını, patlayıcı eğitimlerini aldığı kampları birer birer komisyona anlatmaktadır.⁸³

Devletin, katliam sanıklarını birer kiralık katil olarak nasıl kullandığını şimdi bir tetikçinin kendi ağzından dinleyelim:

80 öncesinden beri aranan, Abdi İpekçi ve Papa suikastlarıyla da ilgisi bulunan, uyuşturucu kaçakçılığından Avrupa’da yakalanan Oral Çelik, yarısı palavra da olsa ASALA’ya karşı yaptığını söyledikleri, kontra tetikçileriyle devlet arasındaki bağı gözler önüne sergilemek açısından önemlidir. Avrupa’da hapis yatarken aniden Türkiye’ye iadesini istemesinin ardından geldiği Türkiye’de hakkındaki suçlardan son sürat aklanarak temize çıkarılması yapılan pazarlıkların bir sonucu olduğu kanısını güçlendirmekte. Oral Çelik’in Türkiye’deki son davası olan, Malatya’da bir öğretmenin öldürülmesi davasında da dosyalar bilinmez bir şekilde kaybolduğundan, suçlanacağı hiçbir şey kalmamıştı. Devletle faşist katillerin pazarlıklarını Oral Çelik açık açık anlatmaktadır komisyonun huzurunda. 80 darbesinden sonra yurtdışına çıktıklarını, devletin en üst düzeydeki yöneticilerinden Avrupa’daki kontra eylemleri için görev teklif edildiğini, kendilerinin de seve seve kabul ettiklerini belirtmektedir. İstedikleri ülkeden, konsolosluklardan pasaport aldıklarını, MİT’in üst düzey yöneticileriyle sürekli bağlantı içinde olduklarını anlatmaktadır. Hatta bir keresinde İsviçre’de başları derde girince, sorunu çözmek için bir bakanın İsviçre’ye geldiğini söylemektedir. İsviçre’de başlarının derde girmesine neden olan olay da, uyuşturucu bulundurmaktan tutuklanmaları olayıdır. Türkiye’deki politikacılarla da sıkı fıkı olduklarını, Çatlı’nın Muhsin Yazıcıoğlu ile görüşmelerinin devam ettiğini, ANAP kongresinde Mesut Yılmaz’ı seçtirmek için aktif çaba harcadığını kayıtlara geçirmektedir Oral Çelik. Ama sitem de etmektedir. Devlet için bunca kurşun atmalarına, bizzat en üst kademeler tarafından görevlendirilmelerine rağmen yurda döndüklerinde kıymetleri bilinmemiş, hatta hapse atılmışlardır. Dile kolay tam dört ay hapis yatırılmıştır Oral Çelik.⁸⁴

Oral Çelik’in iddialarına göre kontra tetikçileriyle arası oldukça iyi olan Başbakan Mesut Yılmaz da Meclis Komisyonu’na gelerek bilgi verenlerden. Tabii verdiği bilgiler arasında Oral Çelik’in iddialarıyla ilgili bir şey yok. Zaten kimse kimsenin iddiasına cevap vermiyor. Komisyona her gelen canı ne istiyorsa onu söylüyor. Yani İsmet İnönü misali, işine geleni duyuyor işine gelmeyeni duymuyor. Hükümetin başı olan ve istediği soruşturmayı yaptırmaya yetkisi olan, devletin çeşitli birimlerini yöneten –ya da öyle zannedilen– Başbakan Mesut Yılmaz da çetelerle ilgili bir dizi şey anlatıyor. Belki o zaman muhalefetteydi, onun için konuşması daha kolaydı. Ama iktidara geldikten sonra da iddialarıyla ilgili en ufak bir işlem bile yaptırtmadı. Özel timcilerin itirafları, kaydedilen bantlar, karanlık ilişkiler, uyuşturucu kaçakçılığı; bütün bunları başbakan biliyor ve çoğuna değiniyor. Ama, ‘Aman dikkat edelim, bütün bunlar devlet meselesi, devlet zarar görmesin’ demeyi unutmadan. Bildiklerini cumhurbaşkanıyla da paylaştığını ama ona da ‘Bunların ortaya çıkması halinde devletin zarar göreceğinden endişe ederim’ dediğini söyleyen başbakan, karanlık örgütleri ve yasadışı ilişkileri örtbas etmek için nasıl çaba gösterdiğini anlatıyor âdeta. Mesut Yılmaz’ın anlattıkları bir ülkenin altüst olması, hükümetlerin istifa etmesi, birçok üst düzey yöneticinin derhal tutuklanması için gereğinden çok bilgi ve kanıt içermesine rağmen hiçbir şey olmamıştır.

Başbakanlık da yapmış olan Mesut Yılmaz, Topal cinayetini gayet kesin bir dille özel timci polislerin işlediğini söylemektedir. Söylemenin ötesinde bu cinayet özel timci polisler tarafından itiraf edilmiştir. Üstelik itiraf eden özel timci bir tek Topal’ı değil, benzer on cinayet daha işlediklerini anlatmıştır Emniyet’te. Üstelik bu cinayetleri kendi kafalarından işlemediklerini, Çiller ve Ağar’ın bilgisi dahilinde İbrahim Şahin’in emriyle işlediklerini söylemiştir. Bu itiraflar sorguda kaydedilmiş, ancak bant ortada yoktur. Yılmaz’a göre bandı zamanın İstanbul Emniyet müdürü, 80’lerin DAL timi şefi Kemal Yazıcıoğlu saklamaktadır. Bandın ötesinde özel timcilerle mafya katillerinin telefon dinleme kayıtları da mevcuttur ve bunlar Başbakanlık Teftiş Kurulu’nun elindedir. Yani lafla söylemin, iddiaların ötesinde bolca somut kanıt vardır ortada. Yılmaz, zamanın Emniyet müdürü olan Ağar’ın Çatlı’ya bizzat kendisinin yetki belgesi, silah taşıma belgesi, kimlik kartı, ehliyet, pasaport verdiğini de belirtmektedir. Yalnız devlet için kurşun atan katliam zanlısı Çatlı’ya verilmemiştir bütün bu belgeler; aynıları uyuşturucu kaçakçısı Yaşar Öz ve Tarık Ümit’e de verilmiştir. Yılmaz’a göre bu belgelerden yaklaşık 50 kişiye verilmiştir. Yani katliamcı, tetikçi, uyuşturucu kaçakçısı yaklaşık elli kişi devletin verdiği silahlarla, silah ruhsatlarıyla, Emniyet görevlisidir yazılı belgelerle faaliyet icra etmişlerdir. Eski başbakanın verdiği somut rakamla yaklaşık 80 özel timci 40 tetikçi, mafyacı ortalıkta cirit atmaktadır. Yine Yılmaz’a göre uyuşturucu kaçakçılığı bizzat devlet tarafından yönetilmektedir. Özel görevlendirilmişlerin sayısını da verdikten sonra Yılmaz, Çiller’in 93 sonlarında yaptığı bir açıklamaya dikkat çekmektedir. 93 sonunda Çiller ‘PKK’ya yardım eden işadamlarının listesi elimizde’ diyerek 60 kişilik bir liste açıklamıştır. Sonrasında da bildiğimiz Kürt işadamlarının birer birer öldürülme süreci başlamıştır. Aslında adamlar kasetli sorgularda açık açık ‘Bütün bunları biz yaptık, siz emrettiniz biz yaptık’ demektedir. Yılmaz da aslında bunun altını çizmektedir. Yılmaz’a göre 94’e kadar akıllı uslu devlet için cinayet işleyenler, devlet menfaati için tetik çekenler 94’ten sonra kişisel çıkarlar için yoldan çıkmışlar, birbirleriyle çıkar için hesaplaşmışlardır. Devlet için cinayet işlemek, hatta en yukarıdan listenin önlerine konması işin doğası gereğidir ve bunda sorgulanacak bir şey de bulunmamaktadır. Kimsenin bu işleyişe bir itirazı yoktur. Zaten Yılmaz’ın da itirazı 94 sonrası içindir. 88 MİT raporunu konuşmalarına kanıt gösteren Yılmaz, yıllar önce ortaya saçılan bu bilgilerin doğruluğunu da bir başbakan olarak teyit etmektedir. Örtülü ödenek hususuna da özellikle vurgu yapmaktadır Mesut Yılmaz. Çiller’in başbakanlığının son onbeş gününde örtülü ödenekten 500 milyar para çekilmiştir. Bu para nereye gitmiştir? Devlet için kullanıldıysa Yılmaz’ın da itirazı yoktur. Zaten bunun için Genelkurmay’la falan da görüşmüştür, yanlış bir şey söylememek için. Ama aldığı bilgiler bu paranın nereye kullanıldığı konusunda yeterince aydınlatıcı olmadığından, acaba kendi cebine mi attı diye Çiller’e sormaktadır paranın akıbetini. Çiller ise gayet açık vermektedir cevabını: ‘Açıklarsam savaş çıkar’.

Ne anlama gelmektedir ki bu cevap, birdenbire örtülü ödenek tartışmaları kapanmıştır. Acaba devletin bir başka ülkeyle savaş dahi çıkabilecek boyutta, resmî dış politikasının ve hariciyesinin dışında sürdürülen açıklanamayacak faaliyetleri mi bulunmaktadır?⁸⁵

Başbakan Mesut Yılmaz konuşuyor ve konuştukça devletin yapılanması ve işleyişiyle ilgili ilginç itiraflar dökülüyor ağzından. Gerçi, o Başbakanlık koltuğuna oturduktan sonra bu söylediklerinin çoğunu hayatında hiç duymamış gibi davranıyor ama komisyonda konuştuğu günlerde siyasi hasmı Çiller’i suçüstü yakalamış olmanın keyfiyle suç ilişkilerine ilişkin örnek üstüne örnek sıralıyor. Her iki lafının arasına ‘aman bunlar açığa çıkmasın, devlet zarar görür’ cümlesini sıkıştırarak da yanlış anlaşılmaması gerektiğinin altını çiziyor çizmesine de anlatılanlar, her ne kadar buzdağının suyun üstündeki kısmından bazı örnekler olsa bile devletin gizli organizasyonlarının, kontrgerillanın varlığını kanıtlamaktan başka hiçbir anlam taşımıyor. Mesut Yılmaz’ın söyledikleri yalnızca kontrgerillanın varlığını kanıtlamıyor, ötesinde kontrgerillanın adresi konusunda da yardımcı oluyor. Kontrgerillanın bir NATO örgütlenmesi olduğu ve Türkiye’deki adresinin de Özel Harp Dairesi olduğu başbakanın ağzından doğrulanıyor. Mesut Yılmaz, NATO’nun direktifiyle, bütün NATO ülkelerinde Gladio örgütlenmesine gidildiğini, Türkiye’de de NATO’nun bu talimatı üzerine İtalya’daki Gladio’ya denk düşen Özel Harp Dairesi’nin bulunduğunu anlatıyor. Gerçi Yılmaz yasadışı eylemlere ve mafyayla ilişkilere girmesinden dolayı tüm NATO ülkelerinde Gladio’nun yani kontrgerillanın lağvedildiğini iddia ederek durumu kurtarmaya çalışıyor, ama bu hem boşuna bir çaba hem de gerçekleri tersyüz etmekten başka bir şey değil.

Kontrgerillanın bazı NATO ülkelerinde tasfiye edildiği, ya da biçim değiştirdiği doğrudur ama bunlar Türkiye gibi ülkeler değildir. İtalya ve Belçika kontrgerillanın sancılı tartışmalarının yaşandığı ülkeler olarak gözler önünde durmaktadır. Buralarda da kontrgerillanın tasfiye edilmesinin gerekçesi yasadışı eylemlere karışması ya da mafyayla giriştiği işbirliği değildir. Çünkü zaten kontrgerilla talimnamelerinde, kontrgerillanın yeraltı unsurlarının kanuni statüye sahip olmadığı açık açık yazmaktadır. Bu Amerika’da da böyledir, İtalya’da da, Türkiye’de de. Soğuk savaş döneminin sona ermesinden dolayı NATO ülkelerinde yeni arayışlar ve yeni örgütlenmelere gidilmiştir. Bunun başında da Kriz Yönetim Merkezi gelmektedir. Yönetimi tamamen askerin eline bırakan, parlamento ve hükümeti iyice işlevsizleştiren Kriz Yönetim Merkezi yine NATO’nun tüm üye ülkelerinde gerçekleştirdiği bir örgütlenme biçimidir. Türkiye’de de kurulan Kriz Yönetim Merkezi Resmî Gazete’de yayınlanarak uygulamaya sokulmuştur. 22 kişinin katledildiği Gazi Mahallesi katliamındaki kullanılışı başarılı bir prova olarak değerlendirilen Kriz Yönetim Merkezi, tüm yetkilerin MGK Genel Sekreteri’nin eline geçmesi anlamına gelmektedir.

Kriz Yönetim Merkezi Türkiye’de de yürürlüğe sokulmuştur ama bu mevcut kontrgerilla örgütlenmesinin ve kontrgerilla yöntemlerinin bırakıldığı anlamına da gelmemektedir. Tam tersine Güneydoğu’da sürdürülen savaşın bir özel savaş, bir kontrgerilla savaşı olduğu yetkililer tarafından ifade edilmektedir. Bazı NATO ülkelerinde tasfiye edilen birtakım örgütlenmeler olmuştur ve bu da soğuk savaş döneminin sona ermesinden kaynaklanan yeni bir konsept tespitinden kaynaklanmaktadır. Belki bazı kontrgerilla örgütlenmeleri tasfiye edilmiştir ama bunun yerine geçecek, mevcut iktidarın devamını her yolla sağlamayı amaçlayan örgütlenmelere gidildiği de tartışılmazdır. Kontrgerilla mevcut örgütlenmelerinin yanı sıra esas olarak bir savaş biçimidir. Ve bu, suikastlardan, sabotajlardan, katliamlardan oluşan özel savaşı sürdürecek örgütlenmeler başka biçimlerde de olsa yaşamaya devam etmektedir. Amerika ve Almanya’daki özel savaş okulları bunların en tipik örnekleridir. Kontrgerillanın tasfiye edildiği iddia edilen ülkelerde özel timler, gizli operasyon birlikleri varlıklarını sürdürmeye devam etmektedir. Bunların çalışma tarzları ve mücadele yöntemleri eskiden olduğu gibi şimdi de yasalarla sınırlı olmayan bir çalışmadır. NATO ülkelerinin tamamında oluşturulan Kriz Yönetim Merkezleri, yine yasalarla sınırlandırılmamış özel örgütlenmelerle ve yöntemlerle faaliyetlerini sürdürmektedir.

Yine Mesut Yılmaz’ın söylediklerine dönecek olursak Türkiye’deki Gladio’nun Özel Harp Dairesi olduğunu ama tüm diğer NATO ülkelerinde olduğu gibi bizde de dağıtıldığını, Gladio örgütlenmelerinin dağıtılma gerekçelerinin kanunsuz işler yapmaları ve mafyayla işbirliğine gitmeleri olduğunu söylüyor başbakan. Bulunduğu makam itibarıyla bilmediğinden değil elbette ama bir doğruyu beş yanlışın arasına sıkıştırarak gerçekleri saptırmaya ve yön değiştirmeye çalışıyor Mesut Yılmaz. Türkiye’deki Gladio’nun adresinin Özel Harp Dairesi olduğu doğrudur elbette. Hatta ismi bile kontrgerillayı ve kontrgerillanın sürdürdüğü özel harbi çağrıştırmaktadır. Bütün bu çağrıştırdıklarından ötürü, biraz fazla göze battığından Özel Harp Dairesi ismi yıpranmıştır ve değiştirme ihtiyacı doğmuştur. Bu yüzden de ilk kurulduğunda ismi Seferberlik Tetkik Kurulu olan, daha sonra ismi Özel Harp Dairesi yapılan örgütlenme, son olarak da Özel Kuvvetler Komutanlığı adını almıştır. İsimler değişmektedir ama işlev ve yöntemler aynıdır. Günün ihtiyaçlarına göre yeni görevler yüklenmektedir, hepsi o kadar. Yani Mesut Yılmaz’ın yürürlükten kaldırıldığını iddia ettiği örgütlenme ortada durmaktadır. Bu yapının dağıtıldığı iddiası gerçek dışıdır. Ama bu yapının Gladio olduğu iddiası ise doğrudur. Kontrgerilla savaşının ve örgütlerinin beyni burasıdır. Mesut Yılmaz’ın anlattıklarında bu gerçek de görülmektedir. Korkut Eken ve Cem Ersever gibi isimlerin Özel Harp Dairesi’nin kadroları olduklarını başbakan da söylemektedir. Güneydoğu’da sürdürülen özel savaşın iki kilit birimi Özel Harekât Timi ve JİTEM’dir. Yarbay Korkut Eken Özel Harekât Timi’yle, Binbaşı Cem Ersever de JİTEM’le bütünleşmiş isimlerdir.

Gladio ya da genel adıyla kontrgerillanın NATO ülkelerinde tasfiye gerekçesi olarak kanunsuz işlere girişmelerini ve mafyayla işbirliği yapmalarını göstermekte Mesut Yılmaz. Yine doğrularla yanlışlar iç içe. İtalya’daki adıyla Gladio, diğer ülkelerde kendine has isimleriyle, kontrgerillanın yasadışı işlere girişmesi ve mafyayla içli dışlı olması doğru. Zaten işin gereği de bu. Ama bu yüzden tasfiye edildiği iddiası ise yanlış. Kontrgerilla talimnamelerinde açık açık kontrgerillanın yeraltı kuvvetlerinin yasa ve kurallara tabi olmadığını yazdığını söylemiştik. Bu yüzden yasadışı işlere karışıyor diye tasfiye edilmesi düşünülemez, kendisi yasadışı. Mafyayla ortak çalışma da işin gereği. Başbakanın bu söyledikleri, Türkiye’deki örgütlenmenin yasadışı işlerini ve mafyayla işbirliğini de kabullenmek aynı zamanda. Bunu Mesut Yılmaz da çok iyi biliyor. İyi bildiğinden de gerçeklerin ortaya çıkmaması için çabalayıp duruyor. Hem çetelere karşıymış gibi gözüküp prim toplamaya çalışacaksın, hem Genelkurmay tarafından kendine biçilen görevleri yerine getirmeye çalışacaksın, hem de çeteleri koruyup saklamak için elinden geleni yapacaksın. Senin işin de zor tabii. Yılmaz’ın kendi anlattıklarından da açıkça anlaşılıyor ki çetelerin ortaya çıkmasından en çok rahatsız olacak olanlardan biri de kendisi. Bunu açık açık belirtmekte hiçbir sakınca görmüyor. Susurluk olayı patladığında elindeki bilgi ve belgelerle cumhurbaşkanına çıkarak çeteleri anlattığını söyleyen Mesut Yılmaz, ‘Bunların ortaya çıkarılması halinde devletin zarar göreceğinden endişe ederim’ dediğini de her fırsatta açıklıyor. Susurluk raporu yazması için üstün yetkilerle donattığı Kutlu Savaş’ın raporu önüne geldiğinde, içinde devlet sırrı niteliğini taşıyanları ayıklayacağını ve kalanları kamuoyuna açıklayacağını da söylemekte tereddüt etmiyor. Susurluk skandalında devlet sırrı olanlar ayıklandıktan sonra geriye bir şey kalırsa tabii. Nitekim Kutlu Savaş aylar süren çalışmasından sonra, raporunu yazdı ve Yılmaz’a teslim etti. Yılmaz da bu raporun 11 sayfasını ‘devlet sırrı’ kapsamı içersinde bulduğunu söyleyerek, kamuoyundan gizlemişti. Mesut Yılmaz faili meçhul cinayetlere, insanların kaçırılıp öldürülmesine, gazetelerin bombalanmasına, uyuşturucu ticaretine, köy yakmalara falan karşı değildir. Bunların devletin çeşitli gizli ve açık örgütleri tarafından yapılmasına da itirazı yoktur. Onun itirazı başka şeye. Aynen şöyle demekte: “Başlangıçta, 1994 başına kadar bu işlerin kişisel çıkar olmaksızın devlet menfaatleri için, terörle mücadele için, terörün lojistik desteklerini kesmek için yapılmış olabildiğini, ancak 1994 başından beri bu işin devlet kontrolünden, devlet sorumluluğundan, devlet ciddiyetinden çıktığını, bu işi yapan kişilerin kendi kişisel menfaatlerine hizmet edecek şekle dönüştüğünü, bu ayrımın iyi yapılması gerektiğini...” Adam öldürüyorsan devlet için öldüreceksin pazar kavgasından değil. Uyuşturucu kaçakçılığı yapacaksan devlet için yapacaksın kendi cebin için değil. Kişisel çıkarlar değil ulusal çıkarlar söz konusu olmalıdır. O zaman ne yaparsan yap. Çete diye suçlanmadığın gibi madalya verilerek ödüllendirilirsin de. Mesut Yılmaz’ın tek itiraz noktası bu. Yoksa 15 bin faili meçhul cinayetin sorumlularını aramak diye bir derdi yok. O kişisel menfaatler için öldürülen Ömer Lütfü Topal’ın katillerini bile açığa çıkaramaz. Çünkü çıkarırsa bu katillerin kişisel menfaatlerinden çok ulusal menfaatler için adam öldürdükleri de ortaya çıkacaktır. Suçüstü yakalanan uyuşturucu kaçakçılarının cebinden Başbakanlık’ın telefon numarasının çıkmasına özde bir itirazı yoktur Mesut Yılmaz’ın. İtirazı, uyuşturucudan elde edilen gelir devletin kasasına girerek örtülü operasyonlarda mı kullanılacaktır, yoksa Çiller’in ve ekibinin cebine mi gidecektir. Bütün mesele burada. Ulusal çıkarlar için yapılan ne olursa olsun bütün bunlar devlet sırrıdır ve titizlikle saklanmalıdır.

Tekrar Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporuna dönelim ve bakalım başka bilgi verenler neler anlatmışlar. Sırada yaptığı açıklamalarla dikkati çekenlerin başında gelen Astsubay Hüseyin Oğuz var. Çeteler arasında hesaplaşma ve kapışma başlayınca her gruptan birer sözcü seçilerek, kendi çetesi adına kamuoyunu bilgilendirmesi ve hasımlarına karşı yapılan atakta faaliyetin onun sözcülüğünde sürdürülmesi amaçlanmıştı. Bunlar karşı çeteyi zora sokmak için oldukça ilginç ve çarpıcı şeyler de söylemişlerdi. Hatta bu tavırları, bunların ne kadar açık sözlü, cesur, çetelere karşı, hatta demokrat olarak nitelenmelerine de yol açmıştı bazı çevreler tarafından. İşte bunlardan biri de Astsubay Hüseyin Oğuz. Oğuz daha sonra, Susurluk Komisyonu’na verdiği bilgilerden dolayı açılan bir mahkemeye verdiği dilekçesinde, konuşmalarını komutanı Teoman Koman’ın bilgi ve emri çerçevesinde yaptığını da açıklayacaktı. Hüseyin Oğuz’un anlattıklarını öğrenmeye başlayalım:⁸⁶

Astsubay Hüseyin Oğuz’un anlattıkları içersinde de birçok çarpıcı örnek bulunuyor çetelerin faaliyetleri ve boyutları hakkında. Öncelikle sayıları 15 bini bulmuş olan faili meçhul cinayetlerin failleri hakkında aydınlatıcı şeyler söylüyor Oğuz. Güneydoğu’da bir adı da tetik timi olan infaz timlerinin oluşturulduğunu, bunların bütün işinin istihbarat timlerinin verdiği listedeki isimlerin öldürülmesi olduğunu ve öldürülmek için Kürt olmanın bile yeterli bir sebep olduğunu açık açık anlatmakta Hüseyin Oğuz. “Akşam istihbarat timi listeyi verirdi, sabah infaz timi infaz etmiş olurdu” diye de formüle ediliyordu faili meçhul cinayetler. Güpegündüz şehrin ortasından ya da evinden alınan insanların güvenlik koruma noktalarını birer birer geçtikten sonra götürüldükleri kırsal alanda infaz edildiklerini son derece doğal bir şeyden bahsedercesine anlatıyor. Kendisinin de sorgu timinde görevli olduğunu belirtiyor Hüseyin Oğuz. Ama yaptıkları sorgulardan hiç örnek vermemeye de özen gösteriyor. İnfaz timlerinin daha çok korumasız ve silahsız insanları katlettiğini anlatırken, Güneydoğu’da sürdürülen özel savaşın, kontrgerilla savaşının bir panoramasını da çiziyor Oğuz. Varlığı ısrarla inkâr edilmeye çalışılan JİTEM hakkında da birçok şey öğreniyoruz anlatılanlardan. JİTEM’in Jandarma İstihbarat dışında bir özel örgütlenme olduğu, gizli örgütlendiği, elemanlarının kod adı kullandığı gibi... Anlatılan tam da bir kontrgerilla örgütlenmesi. Ama bütün bu gizliliğe ve yasadışılığa rağmen JİTEM elemanlarının Jandarma Genel Komutanlığı İstihbarat Başkanlığı’na bağlı çalıştığını da söylüyor Hüseyin Oğuz. Yani faili meçhul cinayetler ve uyuşturucu kaçakçılığıyla özdeşleşen bir örgüt olan JİTEM, ‘yasadışı ve statü olarak hiçbir kanuna tabi değil’ ama Jandarma Genel Komutanlığı’na bağlı. JİTEM elemanlarının sürdürdükleri faaliyetleri bağlı oldukları yere aktarmaları ve bilgilendirmeleri de son derece doğal ve zorunlu bir işleyiş. Jandarma Genel Komutanlığı’nın bütün faaliyetleri bilmesi gerekiyor. Bu böyle olunca da eski Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman’ın ısrarla JİTEM yoktur diye diretmesini de anlamak gerekiyor. Çünkü kendisine bağlı olan bu yasadışı örgütün tüm faaliyetlerini bildiği ve bundan dolayı onun da sorumlu olduğu ortaya çıkacaktır aksi takdirde.

İnfaz ve uyuşturucu kaçakçılığı başta olmak üzere bir dizi yasadışı faaliyet sürdüren bu örgütlenmenin nerelere kadar uzandığı, kontracıları kimlerin koruyup kolladığı konusunda da öğreneceklerimiz var Hüseyin Oğuz’dan. Sonraları Karadeniz Jandarma Bölge Komutanlığı görevine yükselmiş olan Tuğgeneral Veli Küçük, Susurluk sonrası en çok tartışılan isimlerden. Abdullah Çatlı ile ilişkisinin olduğu Telekom kayıtlarıyla belgelenen Küçük, her gittiği yerde faili meçhul cinayetlerin çoğalmasıyla tanınan birisi. Güneydoğu, Kocaeli bölgesi ve son olarak da yeni kontra planlarının devreye sokulduğu Karadeniz. Tuğgeneral Veli Küçük’ün uyuşturucu kaçakçılarıyla da yakın ilişkisini anlatıyor Astsubay Hüseyin Oğuz ve ardından eklemeyi unutmuyor: “Küçük’ü koruyanlar çoğunlukta, onun için general oldu.” Bunları söylediğinde Meclis Komisyonu’nun üyesi milletvekilleri arasında da tartışma çıkmıştı, bu satırları tutanaktan çıkaralım diye. Tuğgeneral Küçük hakkında söylenmedik şey yok gibi. Değişik kesimler tarafından birçok suçla itham edilmekte. Ama gerçekten de ortada belgeler olmasına rağmen birileri tarafından korunup kollanmakta. Üyelerinin kod adı kullandığı, gizli bir örgütlenme olan JİTEM’in kurucularından olduğu da açık açık söyleniyor Küçük’ün. Ve bu isim ordu içersinde istikrarlı bir şekilde rütbe almaya, yükselmeye devam ediyor. Terfilerin şu ya da bu komutanın kişisel tercihi olmadığı biliniyor. Her sene toplanan Askeri Şura terfileri karara bağlıyor. Yani Küçük’ün adım adım yükselişinde tüm üst düzey komutanların imzası var.

Tuğgeneral Küçük örneğinde olduğu gibi adı çete ve suç ilişkilerine bulaşan birçok isim yükselmeyi sürdürüyor. Bu da gösteriyor ki çete ile bağlantılı olanların ilişkileri ve korunma noktaları çok daha yukarılara uzanıyor. Hüseyin Oğuz’un anlatımlarında bunun örneklerine rastlamak mümkün. İnfaz, adam kaçırma, fidye alma, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı gibi faaliyetleri belgelenen Yüksekova çetesi ile bağlantılı isimlerin yükselişleri buna örnek. Yüksekova çetesinde adı geçen Binbaşı Cengiz Yıldırım daha sonra terfi ederek Yarbay rütbesiyle Jandarma Genel Komutanlığı İstihbarat Başkanlığı’na bağlı olarak çalışmaya başlıyor. Yüksekova’da Tugay Komutanı olan Albay Hamdi Poyraz daha sonra Genelkurmay İcra Tetkik Dairesi başkanı oluyor. JİTEM’ci Cem Ersever’in öldürülmesi olayında şoförünün parmağı olduğu söylenen Habur Gümrük Müdürü Ali Balkan önce Karadeniz’de görevlendiriliyor, ardından İstanbul’a gümrük müdürü olarak tayin ediliyor. Birçok karanlık olaya karıştığı iddia edilen isimlerin bu yükselişi onların ve bağlı oldukları örgütün boyutlarının nerelere kadar uzandığı konusunda fikir verici oluyor. Hüseyin Oğuz’un deyimiyle bu terfileri yapanlar içinde ‘kötüler çoğunlukta’ olduğu için olsa gerek, bunlara dokunulamadığı gibi yükselişlerini de sürdürüyorlar. Tıpkı uyuşturucu kaçakçılarının Meclis’e kadar uzandığının, somut isimlerle ortaya konması gibi.

Meclis Araştırma Komisyonu’nun dinlediği kişilerden sonra yaptığı değerlendirme bölümüne geçmeden önce, Meclis kayıtlarına geçen bir iddiayı daha buraya aktarmakta yarar var. Uyuşturucu kaçakçılığı ve kara para aklamakla suçlanan döviz büfesi sahibi Yüksekovalı Hurşit Han öldürülen Kürt işadamlarının katilleriyle ilgili somut bir iddiada bulunuyor. Zırhlı araçla, çelik yelekle gezen ve öldürülmesinin çok zor olduğu bilinen Behçet Cantürk’ün öldürülmesinde Susurluk’ta Mercedes’in içinde ölen polis şefi Hüseyin Kocadağ’ın rolü olduğu ve Cantürk’ü infaz eden timin başında Kocadağ’ın olduğu öne sürülmüştü. Hurşit Han ise benzer cinayetlerle ilgili olarak bir başka tanıdık ismi veriyor:

“Dayı oğlu Savaş Buldan’ın 1993 yılında evden polis tarafından alındığını, içinde tarife göre Korkut Eken’in bulunduğu Mersedes 300 marka bir arabaya bindirilerek Çınar oteline götürüldüğünü ve işkenceyle öldürüldüğünü, sonra da Bolu Yığılca’ya atıldığını...

Yine arkadaşı Adnan Yıldırım’ın aynen Savaş Buldan gibi Korkut Eken tarafından alındığını ve öldürüldüğünü...”

Meclis Araştırma Komisyonu onlarca kişiyi dinledikten, binlerce sayfa belge ve ifade topladıktan sonra elde ettikleriyle değerlendirme yapmaya başlıyor. Ama ifade verenlerin her birinin birbirinden çarpıcı örnekler vermesine rağmen, bu iddiaları araştırmak ve derinleştirmek komisyonun tavrı olmuyor. Bırakalım derinleştirmeyi, araştırmayı son derece somut iddialar ve olaylar arasındaki bağlantıyı kurmak, değişik ifadelerde geçen parçaları derleyip toplayıp bir bütün oluşturmak gibi bir tavrı bile yok Araştırma Komisyonu’nun. O, her gelenin anlattıklarını alt alta sıralamanın ötesinde çok fazla bir şey yapmama yöntemini seçmiş bulunuyor. Komisyon dışındaki sohbetlerde, toplantılarda, basın açıklamalarında çok daha fazla şey söyleyen milletvekilleri bir Araştırma Komisyonu olarak ele aldıkları konuyu tüm yönleriyle değerlendirme ve görünenin altındaki gerçeği açığa çıkarmada herhangi bir çaba göstermiyorlar. Bu, konumları itibarıyla belki anlaşılır ama komisyon görevini bitirdikten sonra da ifadelerde yer alan binlerce iddia ortadayken, ‘Buzdağının yalnızca suyun üstündeki kısmını gördük’ demeyi de ihmal etmiyorlar.

Komisyon, değerlendirme bölümünde topladığı tüm ifadeleri çeşitli konu başlıklarına ayırarak, o başlığı ilgilendiren şeyleri bir araya toplama yöntemini seçmiş. Yani bu ana kadar söylenenlerin, yazılanların bir anlamda tekrarı olan bir değerlendirme. Bunların nedenleri ve sonuçlarına değinmeden âdeta bir seyirci olarak yapılan değerlendirme. Şimdi bu değerlendirmeden bölümler okuyalım:

“Susurlukta Meydana Gelen Kaza Olayı ve Arkasındaki İlişkilerin Açığa Kavuşturulması ile İlgili Değerlendirme:

...Kaza yapan araç içersinde; 2 adet MP-5 tam otomatik tabanca, bunlara ait bir adedi 20, 3 adedi 30 fişek kapasiteli 4 adet şarjör, iki adet 9x19 mm çaplı Tarıg marka tabanca ve buna ait şarjör, bir adet 22 kalibre Baretta marka ucunda susturucu takılmak üzere klavuz açılmış tabanca ve bir adet şarjör, 22 kalibre Baretta tabancada kullanılmak üzere tadil edilmiş bir adet susturucu ve bir adet ham susturucu, 20 adet 22 kalibre çapında fişek, bir adet 9 mm çapında Sig Sauer marka tabanca ve bir adet şarjör, 175 adet 9x19 mm çapında muhtelif marka fişek, beş adet 9x19 mm çapında yabancı menşeli fişek, 13 adet 7.62x54 mm çapında fişek cinsinden silah ve mühimmatın bulunduğu... Bu silahlardan; Baretta marka tabancanın bir adedinin Mehmet Özbay adına, diğer Baretta marka tabancanın Hüseyin Kocadağ adına, Sig Sauer marka tabancanın da Sedat Edip Bucak adına ruhsatlı oldukları, diğer silah ve mermilerin ise ruhsatsız ve gerek nitelikleri gerekse nicelikleri yönünden vahim ateşli birer silah, susturucu ve fişekler olduğu balistik raporundaki sonuçla ve olayın vuku bulduğu, Susurluk İlçe Jandarma Bölük Komutanlığı sorumluluk bölgesinde, Susurluk Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tespit edilmiştir. Ayrıca Mehmet Özbay sahte isimli Abdullah Çatlı’nın cüzdanı içinde küçük naylon poşet içersinde beyaz toz bulaşığı (kokain), Hüseyin Kocadağ’ın cüzdanı içinden 0.33 cm kahverengi toz olan maddeler niteliklerinin tespiti için Jandarma Genel Komutanlığı Kriminal Laboratuvarı’nda tahlil için alıkonulmuş...

Mehmet Özbay sahte kimlikli Abdullah Çatlı’nın geçmişi ile ilgili olarak yapılan araştırmada; komisyonumuzca Adalet Bakanlığı’ndan istenen dosyalar içersinde bulunan, Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 26.12.1996 tarih ve E:1990/44 K:1995/278 Savcılık 1986/6517 gerekçeli kararına göre, 9.10.1978 tarihinde ideolojik amaçlı 7 kişinin öldürülmesi olayında sanık konumunda bulunan Abdullah Çatlı’nın diğer 3 sanık ile birlikte gıyabi tevkifli (firarda) olmalarından dolayı dosyadan ayrılarak yeni bir esasa kaydedilerek adı geçenler hakkında yargılamanın devam etmesine ve gıyabi tutukluluk durumlarının devam etmesine 26.12.1995 tarihinde karar verildiği görülmektedir. Geçen süre içersinde Abdullah Çatlı’nın 27.1.1977 tarihinde 6136 sayılı kanuna muhalefet ve polise ateş etmek suçundan arandığı, 11.1.1978 yılında Doç. Dr. Bedrettin Cömert’in öldürülmesi olayında fail olarak Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesi’nce hakkında gıyabi tutuklama kararı verildiği, 1982 yılında uyuşturucu madde kaçakçılığı suçundan İsviçre’nin Zürih kentinde tutuklandığı, 1984 yılında İsviçre’de ele geçen 250 gr eroin ile ilgili olarak İsviçre Bale-Ville Savcılığı’nca hakkında gıyabi tevkif müzekkeresi düzenlendiği, 1986 yılında Fransa’nın Paris kentinde Hasan Kurtoğlu sahte kimlik ve pasaportla ve 455 gr eroin ile yakalandığı, İsviçre hükümetinin isteğiyle Zürih’e getirilerek 7 yıl hapis cezası aldığı ve 21 Mart 1990 yılında Bostadel ZG cezaevinden firar ettiği, İsviçre makamları ve İnterpol tarafından kırmızı bültenle aranılmakta olduğu, 1996 yılında Ömer Lütfü Topal’ın öldürülmesi olayında kullanılan silahlardan birinin üzerinde parmak izinin bulunması, Ankara İli Balgat semtinde 7 kişinin öldürülmesi olayının zanlısı olarak Ankara 4. Kolordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı’nca arandığından dolayı yurtdışında kaçak olduğu anlaşılmaktadır...

Pasaportlara ilişkin olarak komisyonumuz tarafından 10.1.1997 tarih ve 130 sayılı yazı ile Emniyet Genel Müdürlüğü’nden konu hakkında tafsilatlı bilgi istenmiş, 27.1.1997 tarih ve 028038 sayılı cevabi yazıya göre, 2 adedi Şahin Ekli adına, diğerleri Mehmet Özbay ve Mehmet Özbey adına olmak üzere, 1992 ve 1996 yıllarını kapsayan dönem içersinde ikisi İngiliz pasaportu olmak üzere, 11 değişik pasaportla 142 adet giriş ve çıkış yapmıştır, Oral Çelik 1983 yılında yurda giriş-çıkış yaptığını, yurtdışında olduklarında istedikleri pasaportu istedikleri yerden alabildiklerini, 1984 yılında İsviçre polisine yapılan yalan bir ihbar ile eroin işi yaptıkları iddiasıyla yakalanmak üzere iken oradan uzaklaştıklarını, ancak bu nedenle iki ülke arasında sorun çıktığını ve Türkiye’den bir devlet bakanının İsviçre’ye gittiğini ve ortamı yatıştırdığını...

Resmî Gazete’nin 25.3.1985 tarih ve 18703 sayılı nüshasında yayınlanan 26-27 Mart 1985 tarihlerinde İsviçre’de yapılan Tehlikeli Atıkların Sınırlar Ötesi Hareketleri konulu Uluslararası İşbirliği Konferansı’na Devlet Bakanı Ahmet Karaevli’nin katılacağı haberinin Oral Çelik’in kendileri için ortalığın durulmasını bir devlet bakanının sağladığına ilişkin iddiayı doğruladığını, diğer taraftan komisyonca bilgisine başvurulan Yeniden Doğuş Partisi Genel Başkanı Sayın Hasan Celal Güzel de ifadesinde konuyu bilmemesine karşılık, soru kendisine yöneltildiğinde ilk akla gelen kişinin o olduğunu belirtmiştir...

Bu kadar çok giriş ve çıkış yapmış olması karşısında gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında kırmızı bültenle aranan bir şahsın yakalanmadan Türkiye’ye girip çıkması oldukça düşündürücü ve dikkat çekicidir. Bu durumun bir diğer boyutu da Çatlı’nın bu giriş ve çıkışlarda Türkiye içinde ve dışında ne veya neler yaptığı hususudur. Komisyonda bilgisine başvurulan Abdullah Çetin, Abdullah Çatlı ile 1983 yılında Almanya’da tanıştığını, kendisinin paralı asker olduğunu, 1991-1993 yıllarını kapsayan dönem içersinde Güneydoğu Anadolu’da çalıştığını, oraya kendisini Abdullah Çatlı’nın gönderdiğini, Cem Ersever’e destek vermek üzere, istihbarat çalışması yaptıklarını, 1992 yılı Mayıs ayında Azerbaycan’a gittiğini, Gence’deki kampta kaldığını ve C-4 plastik patlayıcılar konusunda yetiştirildiğini, ayrıca kenevir tarlalarının korunmasında da görev aldığını, Güneydoğu’dan geçen uyuşturucunun çoğunun Azerbeycan’dan geldiğini belirtmektedir. Bu beyanlar da Çatlı’nın Türkiye’de ve yurtdışında uyuşturucu işi ile ilgili ve birçok karışık faaliyetler içersinde olduğunu göstermektedir. DYP İstanbul İl Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Kederoğlu bilgisine başvurulmak üzere alınan ifadesinde, kendisinin önce MHP’yi, sonra ANAP’ı desteklediğini, şimdi ise Doğru Yol Partisi’nde İstanbul İl Yönetim Kurulu Üyesi olduğunu belirtmektedir.

Öğrencilik yıllarında İstanbul Ülkü Ocakları Dernek Başkanlığı gibi çeşitli derneklerde görev aldığını, kendisinin Nevşehir Öğrenci Yurdu müdürü olduğu dönemde Çatlı’nın Ankara Ülkü Ocakları Derneği başkanı olduğunu ve İstanbul’a geldiğinde yurda uğraması nedeniyle tanıdığını, 12 Eylül’den önce Çatlı’nın İstanbul’a gelip, ticaretle uğraştığını, kaçak olduğunu gazetelerin yazması ile ortadan kaybolduğunu, daha sonra zaman zaman kendisine uğradığını, bir gün Türkiye’ye temelli döneceğini söylediğini, kendilerinin ticaret olarak birçok alanda iş yaptıklarını, Procter and Gamble’n hammaddelerini temin eden asit borik ve sodyum perborat satan firmalarının olduğunu beyan etmektedir.

Abdullah Çatlı’nın bu ilişkiyi sıcak tutmaya ve devam ettirmeye çalışması, özellikle uyuşturucu madde üretiminde kimyasal maddelere duyulacak ihtiyaç dikkate alındığında, gerekli ve doğru bir davranış olarak görünmektedir. Oral Çelik de ifadesinde bu konuda, Abdullah Çatlı’nın 1991 yılındaki Anavatan Partisi’nin büyük kongresine katıldığını, önce Yıldırım Akbulut’u sonradan Mesut Yılmaz’ı desteklediklerini bildiğini, Yaşar Okuyan’ın Abdullah Çatlı’yı çok iyi tanıdığını, hatta sohbetlerde, kapalı toplantılarda oradaki işleri ben organize ediyorum deyip oy toplayan kişinin o olduğunu, Agah Oktay Güner’in de Çatlı’yı çok iyi tanıdığını bildiğini belirtmektedir.

Yukarıdaki açıklamalarda da görüleceği üzere Abdullah Çatlı siyasete de karışmış ve siyasetçiler tarafından da bu türdeki ilişkilerin doğmasına ve devam ettirilmesine açıkça meydan vermiştir...

Abdullah Çatlı ile ilgili konunun bir diğer boyutu, onun devletle olan ilişkilerine ait değerlendirmelerdir. Buna göre MİT’te Daire Başkan Yardımcılığı ve 1993 yılında Özel Harekât birimlerinde eğitmenlik yapan Korkut Eken, komisyonumuza verdiği ifadesinde; Çatlı’yı Mehmet Eymür ile birlikte 1988 yılında MİT raporu olayı nedeniyle emekli olduktan sonra tanıdığını, Mehmet Özbay adını da bildiğini ancak Şahin Ekli adını bilmediğini, kendisinin onu 1987-88 yıllarında tanıdığını, Abdullah Çatlı’nın 80 öncesinden itibaren devlete çalıştığını bildiğini, Çatlı’nın devlet için özellikle Almanya’daki PKK faaliyetlerine yönelik olarak istihbarati çalışmalar yaptığını, Abdullah Çatlı’nın 1980 yıllarının başında MİT ile ilişkisi olduğunu, ancak daha sonra uyuşturucu kaçakçılığı işine girince bu ilişkinin bırakıldığını, sadece yurtdışında yararlanıldığını, geçmiş dönemde Çatlı gibi yanlışlıkları olduğunu, yurtdışında diplomatlar öldürüldüğünde büyüklerin, ‘Kanı yerde kalmayacak’ ifadeleri verdiklerini, bu nedenle bunların kullanıldıklarını, ayrıca Abdullah Çatlı’nın Jandarma tarafından kullanıldığını MİT biliyordu. Ancak kardeş teşkilatlar olduğundan kullanılmasının yanlış olduğunu söylemediklerini belirtmektedir. MİT Daire Başkanı Mehmet Eymür ifadesinde; olayların yabancı istihbarat teşkilatlarıyla bağlantılı olan yönlerinin araştırılması, yurtdışında uzun süre kalmış kişilerin Türkiye’de karıştıkları büyük eylemlerin çok dikkatle incelenmesi gerektiğini, altında başka şeyler olup olmadığının incelenmesini, şu anda var veya yok diye bir şey söyleyemediğini, ancak Abdullah Çatlı gibi kişilerin sadece suç yönünden değil yabancı istihbarat teşkilatlarıyla bir bağlantıları olup olmadığının da incelenmesi gerektiğini beyan etmektedirler...

Meral Çatlı, eşinin Muhsin Yazıcıoğlu ve Mesut Yılmaz’ı tanıdığını ve görüştüğünü, hatta eşine kongredeki desteğinden dolayı teşekkür ettiğini, Korkut Eken ve Ali Yasak ile görüştüğünü bildiğini, Haluk Kırcı’nın eşinin arkadaşı olduğunu ve Sultan Tekstil’de ortak olduklarını, Sami Hoştan’ı tanıdıklarını, Sedat Bucak ile 2 yıldır tanıştıklarını, ayrıca Ercan Ersoy da ifadesinde Abdullah Çatlı’nın sık sık Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne giderek siyasilerle görüştüğünü belirtmektedirler. Çeşitli ifadelerde belirtildiği gibi Abdullah Çatlı ile Hüseyin Kocadağ’ın ilişkileri İstanbul’da tanışma ve İzmir’e gitmeleri sırasında başlamamıştır. DGM Başsavcılığı tarafından da belirtildiği gibi, Abdullah Çatlı’nın Mehmet Özbay sahte kimliği ile silah taşıma ruhsatı almak üzere evrak düzenlenirken o tarihte İstanbul Emniyet müdür yardımcısı sıfatıyla onun referansı bulunmaktadır. Diğer yandan da polis memuru Mustafa Altınok’un DGM Başsavcılığı’nda verdiği ifadesinde olay tarihinden 1-1.5 yıl öncesinde Hüseyin Kocadağ ve Abdullah Çatlı’yı İstanbul Ataköy bahçeli kahve önünde otururlarken gördüğünü beyan etmiştir.

Diğer bir yönden de Abdullah Çatlı’nın öldürülen Ömer Lütfü Topal’ın ortağı Sami Hoştan ile ilişkileridir. Ortağının öldürüldüğü tarihlerde İstanbul DGM Başsavcılığı’nın 1996/2303 hz. sayılı iddianamesinde de belirtildiği gibi Sami Hoştan’ın Marmaris Grand Azur Otel’de kaldığına ilişkin ibraz ettiği faturaların incelenmesinde, gerek rezervasyonun ve gerekse faturaların Mehmet Özbay (Abdullah Çatlı) adına olduğu görülmüştür. Bu husus Abdullah Çatlı ile Sami Hoştan arasındaki ilişkinin başka bir göstergesidir. Abdullah Çatlı’nın trafik kazasında öldüğü haberinin ilk duyurulduğu kişi Sami Hoştan’dır. Nitekim Mesut Yılmaz komisyonumuza verdiği 24.12.1996 tarihli ifadesinde; “Susurluk kazası olduğunda Susurluk ve Balıkesir Emniyeti’ne gelen bir telefonda, Mehmet Özbay adıyla geçen şahsın Abdullah Çatlı olduğu, cenazesini almak üzere bir gazetecinin geleceği, gazetecinin Gözcü muhabiri Mehmet Yenişehirli olduğu, cenazeyi almaya geldiğinde yanında Sami Hoştan’ın bulunacağı” şeklindeki bir telefon olayından bahsetmiştir. Olaylar da bu ifadeyi doğrulamaktadır...

İddia edildiği gibi arabanın içersinde bulunan silahların başkaları tarafından konulmadığı tanık ifadelerinde ve İstanbul DGM Başsavcılığı’nın iddianamesinde yer almıştır. Ayrıca aynı iddianamede arkadaki koruma aracında Haluk Kırcı’nın da bulunduğu söylenmektedir...

Mehmet Özbay adına mevzuata aykırı silah taşıma belgesi düzenlediği isnad edilen Emniyet eski Genel Müdürü Mehmet Ağar ile hakkında gıyabi tevkif kararı bulunan ve Emniyet’çe aranan kişiyi sakladığı isnad edilen ve aracında bulunan ruhsatsız silahlar nedeniyle 6136 sayılı kanuna muhalefet ettiği düşünülen Sedat Edip Bucak halen milletvekili olduklarından konulara ilişkin savunmaları, ilgili yer C. Başsavcılıklarının fezleke düzenleyerek ilgili bakanlık kanalıyla TBMM Başkanlığı’ndan yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasını talep etmesi ve Anayasa’nın ilgili maddesi gereğince talep uygun görüldüğü takdirde mümkün olabilecektir...

Başbakanlık raporunun sonucundaki F bölümünde; Mehmet Özbay adına Abdullah Çatlı üzerinde bulunan adı geçenin Emniyet Genel Müdürlüğü mensubu olduğu, silah taşıyabileceği, kendilerine yardımcı olunmasına dair Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar imzalı, mühürlü ve fotoğraflı belgeler konusunda yürürlükteki yönetmeliğe göre böyle bir belge düzenlenemeyeceği, Mehmet Özbay adına düzenlenmiş olan belgenin usulüne uygun düzenlenmiş bir ruhsat olmadığı, Genel Müdürlük bütçesinden aylık almayan birisine bu şekilde belge düzenlenemeyeceğinin Emniyet Genel Müdürlüğü yazısından anlaşıldığı, şeklinde değerlendirme yapılmıştır...

Türkiye’de katliam sanığı olarak gıyabi tutuklama kararı ile, yurtdışında uyuşturucu kaçakçılığı ve cezaevi firarisi olarak İnterpol tarafından kırmızı bülten ile aranan bir silahlı eylemci ile, bu kişiyi yakalamak veya bulunduğu yeri derhal güvenlik birimlerine bildirmekle görevli ve yükümlü olan üst düzey bir Emniyet mensubunun ve bir milletvekilinin aynı ortamlarda birlikte olmaları ve bu birlikteliğin, Abdullah Çatlı’nın gerçek kimliği bilinerek, uzun süreli yakın ilişkiler içersinde sürdürülmüş olması...

Bu kişilerin her üçünün de üzerinde ruhsatlı tabancaları, yanlarındaki korumaların ayrı ayrı zati silahlarının bulunmasına rağmen ayrıca saldırı, suikast ve gizlice cinayet işlemekte kullanılabilecek vahim nitelikte ve sayıda silah ve mermilerle, 34 NUL 63 numaralı sahte plaka (koruma amaçlı olmadığı İst. Emn. Müd. yazı ve araştırması ile saptanmıştır) ve birçok sahte belgeyi yanlarında bulundurdukları nazara alındığında, bu kişilerin son olaydaki beraberliğinin basit bir tatil gezisi veya başsağlığı ziyareti ile izah edilmesi inandırıcı görülmemiştir. Bu durum adı geçen kişilerin, yanlarında koruma olarak bulundurdukları kişilerle birlikte, yasalara aykırı silahlı bir eylem hazırlığında bulundukları kanaatini oluşturmuştur. Bu silahlardan ve mermilerden bir bölümünün Özel Harekât Daire Başkanlığı kaynaklı oldukları ve 1993-94 yılları itibarıyla Emniyet Genel Müdürlüğü’nde kuvve kayıtlarında bulunmaları gerektiği tespit edilmiştir. Buna rağmen bu silah ve mermilerin kaza yapan otomobil içersinde ve orada bulunan kişiler elinde ne maksatla bulundukları ve onlara nasıl intikal ettirildikleri, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün cevabi yazılarında izah edilmemiştir. Ancak, belirtilen tarihlerde Özel Harekât Dairesi Başkanvekili olan İbrahim Şahin’in talimatları ve bilgileri dahilinde adı geçenlere intikal ettirildiği kanaati oluşmuştur. Abdullah Çatlı’nın üzerinde bulunan ve yukarıda ayrıntıları izah edilen sahte belgeler ve özellikle silah taşıma izin belgeleri ve hususi yeşil pasaportlar düzenlenerek, bu belgelerle, devlet tarafından aranan ve birçok yasadışı eyleme katılmış oldukları saptanan bu kişilerin kolaylıkla silah taşımaları ve kolaylıkla yurtdışına çıkış ve dönüşleri sağlanarak çeşitli imtiyazlarla donatılmış oldukları anlaşılmıştır... Yasadışı bölücü terör örgütlerine destek veren kişilerle hukuki yollarla mücadele edebilmek imkânı bulunmadığını düşünen bir kısım görevliler tarafından başka yöntemler aranmaya başlanmıştır. Bu düşünce ile Emniyet, MİT ve Jandarma teşkilatlarında bazı görevliler tarafından bu istikamette çalışmalar başlatılmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü ve Özel Harekât Dairesi’nde bazı üst düzey görevliler ve yine Özel Harekât Dairesi’nde görev yapmış bir kısım polis memurları ile, bu görevliler tarafından önceki tarihlerden beri bilinen ve tanınan ancak muhtelif suçları sebebiyle gıyabi tutuklu olarak aranan bir kısım sivil kişilerden oluşan teşekkül meydana getirilerek, terör örgütlerine destek sağladığını düşündükleri kişilere yönelik eylem ve faaliyetlerde bulunulmuştur.

Bir süre sonra, bu teşekkülün eylem yapacakları hedef veya eylemlerini haklı gösterecekleri sebep bulunmadığı görülmekle beraber, oluşturulan bu gruplar dağıtılmamış, aksine, bir kısım siyasetçi ve kumarhane işletmecisinin de katılımı ile, kişisel çıkarlar sağlamaya yönelik eylemler yaptıkları ifade edilmiştir...

Bu teşekkülde yer alan şahısların kişilikleri, görev alanları ve ülkedeki etkinlikleri nazara alındığında, teşekkülün eylemlerinin yetkili ve görevli merciler tarafından artık kontrol edilemez boyutlara ulaştığı görülmüştür. Ancak, Susurluk kazası ile, bu teşekkül ve bir kısım mensupları meydana çıkmıştır...

12.11.1996 tarihinde Sayın Cumhurbaşkanı ile bir görüşme yapan, Anavatan Partisi genel başkanının bazı devlet görevlilerinin uyuşturucu, kumarhane, haraç ve adam öldürme gibi eylemlere karıştıklarını, devlet tarafından aranan bazı silahlı eylemcilerin de bu devlet görevlileri tarafından kullanıldığını ifade etmesi sebebiyle cumhurbaşkanı 13 Kasım 1996 tarihli mektupla bu bilgileri başbakana intikal ettirmişlerdir. Bu mektupta özetle; “Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde Özel Harekât Dairesi vardır. Bu dairenin bazı elemanları uyuşturucu, kumarhane, haraç ve adam öldürme gibi işlere karışmaktadır... Ö. Lütfü Topal’ı öldürenlerin itirafları fevkalade enteresandır... Aşiret reisi devleti kullanmaktadır... Devlette görevli bazı kişilerin Özel Harekât Dairesi Başkanı İbrahim Şahin’den talimat aldıkları ve bunun İçişleri Bakanı dahil birtakım yüksek yerlerin bilgisi dahilinde olduğu söylenmektedir...’ şeklinde iddia edilen hususlara yer vermişlerdir...

Komisyonumuzca Emniyet Genel Müdürlüğü’nden, kendilerine İsrail Devleti tarafından hibe edilen silahlardan depoda bulunmayan ve kaybolan listeler ve varsa tahkikat evrakları istenilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü’nce verilen cevapta, Susurluk ilçesinde kaza yapan araçta ele geçen tüm silahlar ile ilgili bilgiler ve İsrail’den hibe olarak alınan silahlara ait ilgili daire tarafından hazırlanan dokümanların liste halinde gönderildiği, bunlardan A 92571 U seri numaralı 22 kalibre İtalyan yapımı Baretta marka tabancanın Ocak 1994 tarihinde yapılan bir anlaşmayla bir İsrail şirketi tarafından Türk Polis Teşkilatı’na satıldığının İsrail İnterpolünce bildirildiği, ancak, Emniyet Genel Müdürlüğü kuvve kayıtlarında mevcut olmadığı, Irak yapımı Tarıq marka 9 mm çaplı 930647 seri numaralı tabancanın seri fabrikasyon numarası silinip tek tek bu seri numarası vurulmuş olduğu için üretici fabrikadan satım yeri hakkında cevap almanın mümkün görülmediği, MP-5 marka 9 mm çaplı 21995 ve C 48952 seri numaralı yarı makineli tabancaların ise menşeilerinin tespitine ilişkin olarak konu, 14.2.1997 tarih ve 038646 sayılı yazı ile aynen bildirilmiştir.

Buna göre, MP-5 marka silahların İngiltere’de üretildiği, bunlardan C 49952 seri numaralı silahın 1985 yılında Kuveyt’e satıldığı, MP-5 marka 21995 seri no’lu silahın ise 1980 yılında Yugoslavya’ya satıldığının, İngiliz İnterpolünden alınan yazılardan anlaşıldığı, bu bilgilerin ilgili ülkeler nezdinde de alınarak detaylı bilgilerle takviye edileceğinin bildirildiği, İsrail’den bugüne kadar 8.12.1993 tarih ve 31862 sayılı yazıda belirtilen; 10 adet Ruger kısa tüfek 0.22 LR, 10 adet Baretta tabanca cal: 22, 8 adet Remington model 870 av tüfeği, 5000 adet ‘00’ Buchshot kova, 5000 adet Lock-Buster av tüfeği kovanı, 100 adet Uzi yarı mak. tabanca şarjörü, 100 adet 9 mm tabanca, 4 adet Magnum 300 Mac Millan tüfeği, 10.000 adet Magnum 300 fişeği, 5000 adet cal. 50 fişeği alındığı, bunlarla ilgili olarak 19.12.1996 tarih ve 4016 sayılı yazıda açıklandığı üzere son kullanıcı belgesindeki 10 ayrı kalem malzemeden bir kısmının gönderildiği ve kullanıcı olan Özel Harekât Daire Başkanlığı’na orijinal ambalajlı olarak teslim edildiği, kurulan muayene ve kabul komisyonunca kabulünün yapıldığı ve ayniyatının kesilerek 15.11.1994 tarihinde kuvve kayıtlarının alındığı, 23.12.1993-15.6.1994 tarihleri arasında da, 100 adet 5.56 mm Galli tüfek, 20 adet 7.62 mm Galli tüfek, 100 adet 9 mm Jeriko 028 otomatik tabanca, 60 adet 9 mm Jeriko 94/15 otomatik tabanca, 100 adet 9 mm mini Uzi otomatik tabanca, 90 adet 9 mm mikro Uzi otomatik tabanca, 40 adet 9 mm Uzi seyyar dipçikli tabanca, 50 adet 9 mm Uzi sabit dipçikli tabancanın İsrail Hospro firması tarafından hibe ve bedelsiz olarak Emniyet teşkilatına gönderildiği, tamamının Özel Harekât Daire Başkanlığı’nın taleplerine dayalı olarak tesellüm belgesi ile bu daireye zimmetle teslim edildiği bildirilmiştir. Konu hakkında İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişlerince soruşturma yürütülmekte olduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü demirbaşına intikal etmesi gereken malzemelerin kuvve kayıtlarının bulunmayışı ve Susurluk’ta meydana gelen kazada araç içersinde tespit edilen, sarı ambalaj kutuları üzerinde ‘Emniyet Genel Müdürlüğü Ankara-Turkey, 5.56 mm 55109 Nato Standart’ yazısına havi oluşu, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bu malzemelerin o araçta nasıl bulundukları konusuna her kademedeki konuyla ilgili amirinin cevap vermesini gerektirecek vahamette ve düşündürücü bir olay olarak gözükmektedir. Çünkü Korkut Eken’in ifadesinde de belirttiği gibi ‘Bu silahların nerede olduklarını söylemek devlet sırrıdır’ sözü ayrıca düşündürücüdür...

Komisyonumuzca Susurluk’ta meydana gelen trafik kazasında ölen Hüseyin Kocadağ, Abdullah Çatlı (Mehmet Özbay ve Mehmet Özbey ile Şahin Ekli isimleri de dahil olmak üzere), Gonca Us gibi olaya karışanların mal varlıkları ile ilgili bir incelemenin Maliye Bakanlığı’nca yapılıp yapılmadığının sorulduğu, alınan cevapta, sorulan kişiler hakkında araştırmalar yapılmakta olduğu, gerektiğinde hesaplar üzerinde inceleme yaptırılacağını, halen sonuçlanmış bir inceleme ya da araştırma bulunmadığı bildirilmiştir.

Maliye Bakanlığı’ndan şifahen yapılan talep üzerine Abdullah Çatlı isimli şahsa Maliye Müfettişi unvanı ile hususi pasaport verilmesi konusunda Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca yapılan inceleme sonucu istenilmiş, alınan cevabi yazıda, 1.1.1994-3.11.1996 tarihleri arasında Bakanlığımız personelinden kimlere hususi pasaport verildiği, başka olayların olup olmadığının tespiti açısından Emniyet Genel Müdürlüğü’nden istenilmiş olmasına rağmen, bu konuda bilgi alınamamıştır...

Özellikle Maliye Bakanlığı Müfettişi unvanı ile yeşil pasaport alınması hususunun ciddi bir boyutta irdelenmesi, özellikle kumarhanelerin kontrolu ve denetimi yetkisi de bulunan bu müfettişlerin görev alanları yönünden sahte pasaport düzenlenmesi işi bir kat daha ciddiyet kazanmaktadır...

Komisyonumuz kazadan sonra ve özellikle kaza yapan araçta ortaya çıkan silahlar ve bunlara ait muhimmat ile silahı olmamasına karşılık muhimmat olarak bulunan malzemeler dikkate alınmak suretiyle, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nden Abdullah Çatlı’nın evinde arama yapılıp yapılmadığı sorulmuş, 6 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin 13.1.1997 tarihli arama kararına göre (olaydan 70 gün sonra) 14.1.1997 tarihinde arama yapıldığı ve İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne herhangi bir suç deliline rastlanamadığı bildirilmiştir. Tüm olayların içerisindeki kişilerin birbirlerini tanıyıp tanımadıkları sorusuna ise İstanbul DGM Başsavcılığı tarafından düzenlenen iddianame net olarak cevap vermektedir. Bu bağlamda kişilerin birbirleriyle yaptıkları telefon görüşmelerine ilişkin liste olayın boyutlarını, nicelik ve niteliklerini ortaya koymaktadır. Buna göre; Abdullah Çatlı Haziran, Temmuz ve Ekim aylarında Sedat Bucak, 13 kez, kazadan önce 1-3 Kasım tarihleri arasında 16 kez, Sami Hoştan’ı 1996 Temmuz-Eylül aylarında 30 kez, Ali Fevzi Bir’i 1996 Temmuz-Eylül aylarında 32 kez, Ercan Ersoy’u Haziran-Temmuz-Ekim aylarında 22 kez, Ayhan Çarkın’ı 1996 Haziran-Ağustos aylarında 19 kez, Enver Ulu’yu 1996 Ağustos-Ekim aylarında 7 kez, Oğuz Yorulmaz’ı 1996 Haziran-Ağustos aylarında 39 kez, Mustafa Altınok’u 1996 Haziran-Temmuz aylarında 23 kez, Haluk Kırcı’yı 1996 Temmuz-Eylül aylarında 32 kez, Osman Dilber’i (Oğuz Yorulmaz’ın mekân tanığı) 1996 Temmuz ayında 6 kez, Oğuz Yorulmaz’la irtibat kurmak için Selvi Özmen’i Temmuz-Ağustos-Ekim aylarında 13 kez, 27.8.1996 tarihinde gözaltında iken Oğuz Yorulmaz’ı 1 kez, Sami Hoştan’ı 2 kez telefonla aradığı görülmüştür.

26.12.1994-24.1.1995 tarihleri arasında bir aylık sürede Sami Hoştan’ı 26 kez, Ali Fevzi Bir’i 5 kez, Korkut Eken’i 16 kez, İbrahim Şahin’i 13 kez, Sedat Bucak’ı 4 kez, Ziya Bandırmalıoğlu’nu 2 kez, Ayhan Akça’yı 3 kez aradığı; Ercan Ersoy’un Haluk Kırcı’yı 26-27 Temmuz 1996 tarihlerinde 5 kez, Sami Hoştan’ı 30 Temmuz 1996’da 1 kez, Abdullah Çatlı’yı 26 Temmuz 1996’da 1 kez, Ali Fevzi Bir’i 30 Temmuz 1996 tarihinde 1 kez aradığı; Oğuz Yorulmaz’ın Abdullah Çatlı’yı 29.7.1996’da 4 kez, Haluk Kırcı’yı 25, 26, 27 ve 29 Temmuz 1996’da 11 kez, Korkut Eken’i 29.7.1996’da 4 kez, Osman Dilber’i 25, 26 ve 29 Temmuz 1996 tarihlerinde 7 kez aradığı; Ayhan Çarkın’ın Abdullah Çatlı’yı 27, 28 Temmuz 1996’da 4 kez, Ağustos 1996’da 7 kez, Sami Hoştan’ı 27.7.1996’da 1 kez, Osman Dilber’i 28, 30, 31 Temmuz tarihlerinde 5 kez; Haluk Kırcı ve Abdullah Çatlı tarafından kullanılan bir başka telefonu 1996 Haziran-Ağustos aylarında 23 kez aradığı; Haluk Kırcı’nın Abdullah Çatlı’yı muhtelif telefonlarından 25-29 Temmuz 1996 tarihlerinde 26 kez, Ayhan Çarkın’ı 25-27 Temmuz 1996 tarihlerinde 7 kez, Oğuz Yorulmaz’ı 25, 27, 29, 30 Temmuz 1996 tarihlerinde 11 kez, Ali Fevzi Bir’i 27 Temmuz 1996 tarihinde 1 kez aradığı, Ali Fevzi Bir’in Ercan Ersoy’u 27 Temmuz 1996 tarihinde 1 kez, Haluk Kırcı’yı 27 Temmuz 1996 tarihinde 1 kez, Sami Hoştan’ı 27-31 Temmuz 1996 tarihlerinde 2 kez, Oğuz Yorulmaz’ı 25-30 Temmuz tarihlerinde 2 kez aradığı; Korkut Eken’in Abdullah Çatlı’yı 26.12.1994-24.1.1995 tarihleri arasındaki dönemde 26 kez, Sedat Bucak’ı 11 kez aradığı, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcılığı tarafından tespit edilmiştir...

... Anavatan Partisi Genel Başkanı Sayın Mesut Yılmaz’ın 24.12.1996 tarihinde Meclis Araştırma Komisyonumuza verdiği bilgide, Söylemez Çetesi ile ilgili soruşturmayı kendilerinin başlatmış olduğunu, şayet iktidarda 10-15 gün daha kalmış olsalardı, Söylemez Çetesi’nin bütün bağlantılarını ortaya çıkarmış olacaklarını ifade ettiği...

Yaşar Öz adına düzenlenen ve üzerinde Emniyet genel müdürü olarak isim ve imzası bulunan Mehmet Ağar’a (silahlar ve diğer belgelerle birlikte) bu belge bizzat teslim edilmiş olmasına rağmen, belgenin mahiyeti ve üzerindeki isim ve imza hakkında herhangi bir şekilde sahtecilik veya gerçeğe aykırılık beyan ve iddiasında bulunulmamıştır. Bu durum bu belgenin altında imzası bulunanın bilgisi ve istemi doğrultusunda düzenlendiği sonuç ve kanaatini oluşturmuştur...

Bu hususta yukarıdaki fiil ve hareketler ile birlikte değerlendirildiğinde, bu kişiler adına hususi pasaport düzenlenmesinde de, o tarihte Emniyet genel müdürü olan Mehmet Ağar’ın bilgi ve talimatı bulunduğu sonucu doğmaktadır...

Emniyet mensuplarının beyanlarından da anlaşılacağı üzere, Yaşar Öz’ün serbest bırakılması, evinde ve üzerinde ele geçirilen silah ve diğer belgelerin Emniyet Genel Müdürlüğü’ne gönderilmesi talimatını Mehmet Ağar’ın verdiği ve bu talimata göre hareket edildiği açıkça görülmektedir.

Ruhsatsız silah, sahte pasaport ve sürücü belgesinin ele geçirilmiş olmasına rağmen suça muttali olan güvenlik makamlarının derhal olaya el koyup yetkili Cumhuriyet Savcılığı’na sanık Yaşar Öz’ü ve sanıkla ilgili silah ve belgelerin intikal ettirilmesi gerektiği halde bu yapılmamış ve Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar’ın talimatı ile suç belgeleri ve silahların Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar’a elden teslimi sağlanmıştır. Olaya el koyması gereken Emniyet görevlileri adli görevlerini ihmal etmişlerdir...

Son yıllarda İran-Afganistan ve Pakistan’dan gelip Batı ülkelerine giden uyuşturucu ve Batı ülkelerinden getirilen ve Ortadoğu ülkelerinde pazarlanan captagon isimli cinsel uyarıcı trafiğinin yoğunlaştığı; gerek Kısmetim-1 ve Lucky-S gibi polisin başarılı operasyonları sonucu çok büyük miktarlarda uyuşturucunun yakalanması haberinin medyada sık sık yer alması, gerekse adları bu işlerle iştigal ettikleri için çok duyulan bazı kişi ve ailelerin çok hızlı bir şekilde zenginleşmelerinden anlaşılmaktadır. Buna ilaveten Susurluk kazasından sonra ortaya çıkan devlet bağlantılı (polis-mafya-politikacı) çetelerin de bu işleri yaptığı iddia edilmektedir. Ayrıca; ülkemizde son 15-20 yıla damgasını vuran, her alanda mafyalaşmadaki (çek-senet tahsilatı, kentsel rantın paylaşıldığı arsa mafyacılığı ve tefecilik alanındaki) büyük artış sonucu ortaya çıkan çok büyük miktarlardaki kara paranın paylaşımında Nesim Malki cinayeti, Borsacı Yener Kaya cinayetinde olduğu gibi mafyavari cinayetlerin ve Van-Tur’un sahibi Senar Er’in babasının ya da Tarık Ümit ve M. Ali Yaprak’ın fidye amaçlı kaçırılmalarının ortaya çıktığı ve maalesef çoğaldığı görülmektedir...

Jandarma Genel Komutanı Eşref Bitlis’in uçağının düşmesiyle ilgili olarak gerek İTÜ öğretim üyelerinden oluşan üç kişilik bilirkişi heyetince hazırlanan teknik rapor ve gerekse K.K.10011 numaralı Beechcraft B-200’ün Kaza Teftişine Destek Olarak Türk Hava Kuvvetleri İçin Düzenlenen Güç Kaynağı İncelemesi Raporundan hareketle;

a) Jandarma Genel Komutanı Eşref Bitlis’in şehit olmasıyla sonuçlanan uçak kazasında; motor arızası ve buzlanmanın uçağın düşmesinde etkili olduğunu gösteren yeterli ve tatminkâr bir delil olmadığı;

b) Motor arızası ve düşme olayında pilotaj ve bakım hata ve kusuru bulunmadığı;

c) Kaza günü öncesinde gece, hangar civarındaki (bir nöbetçi tarafından bildirilen) kimliği bilinmeyen kişi ile teknik raporda belirtilen motor iç aksamının enkaz mahallinde bulunmaması ve sağlam, mukavim olan motor zarfının parçalanmamış ve hatta fazla deforme olmamış görüntüsü karşısında sabotaj ihtimali gözden ırak tutulmamalıdır...

Abhazya kökenli bir aileden olan Tarık Ümit 1947 Düzce doğumludur. 1965 yılında çalışmak için Almanya’ya gitmiş 1968 yılında Türkiye’ye dönmüştür. Bir süre Dündar Kılıç’ın yanında çalışmış, Dündar Kılıç’la ortak olarak İNMAR isimli şirketi, Pendik-Kurtköy’de bir boya fabrikasını kurmuşlar, ancak 1983 yılında Gönen’de Dündar Kılıç’ın tutuklanması üzerine polisin İstanbul’daki şirketine baskın yapması üzerine ortaklıktan ayrılmıştır. 1968-1973 yılları arasında kerevit ihracatı işiyle uğraşmıştır. Türkiye’de ilk defa kerevit işini başlatmış ve bu işten büyük paralar kazanmıştır. 1973 yılında bir yaralama suçu işlemiş ve mahkûm olunca yurtdışına kaçmış, 1974 affından istifadeyle tekrar dönmüştür. Çeşitli alanlarda faaliyet gösteren Ümsan, Ümtaş, Gentaş ve STC adlı dört şirketin sahibi ve Kıbrıs’ta bulunan First Merchant Bank’ın iki büyük ortağından biri olmuştur. Bir dönemde de İstanbul ilinde en yüksek vergi verenler listesinde 20. sırada yer almıştır. Ülkücü görüşü savunduğu bilinen Tarık Ümit, İstanbul eski Emniyet Müdürü Şükrü Balcı’nın rüşvet alma suçuyla yargılandığı davada ve Dündar Kılıç hakkında yürütülen soruşturmada tanıklık yapmıştır.

11.6.1976 tarihinde Almanya’da Dortmund Eyalet Mahkemesi tarafından uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan iki yıl hapis cezası ile tecziye edilmiştir. 5.1.1985 tarihinde müstecirliğini yaptığı İstanbul Kadıköy Bağdat caddesi 123/1 adresinde faaliyet gösteren Sörf Kulüp Derneği’nde kumar oynatmak suçundan dolayı yapılan adli işlem sonucu Tarık Ümit’in bir ay hapis cezası ile tecziyesine ve derneğin de süresiz kapatılmasına karar verilmiştir.

1988 yılında İstanbul Nişantaşı’nda bir kumarhanenin ortağı olmuş ve müdürlüğünü yapmıştır. Maçka Kadınlar Derneği’nin %80 gelirinin Dündar Kılıç, Fahrettin Aslan ve Hüseyin Cevahiroğlu tarafından paylaşıldığından derneğe sahip çıkarak bunların kâr hisselerini %50’ye indirmiştir. 1986 yılında Almanya Düsseldorf şehrinde bir adet sahte yüzlük ABD doları bozdurmaya çalışmıştır.

İtalya’nın Trieste şehrinde uyuşturucu ve silah kaçakçılığı yaptıklarından şüphe edilerek gözaltına alınan şahıslarla ilgili olarak 30.7.1981 tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde ifadesi alınarak serbest bırakılmıştır. Dündar Kılıç’ın işine son verdirttiği işçisi Zekeriya Ülkücü tarafından 28.12.1985 tarihinde İstanbul’da silahla ağır şekilde yaralanmıştır. 7.1.1987 tarihli Hürriyet gazetesinde Kemal Günergül isimli şahsı 70 milyar lira dolandırdığı haberi yer almıştır. 15.9.1994 tarihinde Amerika’da kara para aklamaktan takibata uğrayan Solman Kohen üzerinde Kıbrıs’ta ortak olduğu bankanın telefonu çıkmıştır. Tarık Ümit’in, çok yönlü faaliyet gösteren, cesur, atak, karışık ve karanlık bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. MİT ile çalışan bir istihbarat elemanı olmasına rağmen, ahlaka aykırı olarak bu kuruluştan veya bağlı bulunduğu görevlilerden izin almaksızın başka kuruluşlarla da temas edip çalışabilmektedir. Beyanlardan ve ifadelerden, yaşantısındaki akıştan, karışmış olduğu olaylardan da anlaşılacağı gibi açıkça yeraltı dünyasının içinde de büyük ölçüde faaliyet gösterdiği görülmektedir. İrtibat içinde bulunduğu siviller ve devlet görevlileri de genelde hep şaibeli kişilerdir, birtakım suç odakları olduğu görülen kişilerdir...

Ortağı olduğu banka vasıtasıyla veya başka şekillerde kara para aklama işlerine, uyuşturucu kaçakçılığına, haraç almaya, kumarhane işletmeye oldukça müsait bir yapıdadır...

Yüksekova Çetesi ile ilgili olarak;

Güneydoğu’da koruculuk sisteminin ciddi bir kritiğinin yapılmasının gerektiği, bu çerçevede:

1- Öncelikle korucuların örgütlenme biçimi (emir-komuta sistemi) ve buna bağlı olarak vekaletle aylık ödenme sisteminin gözden geçirilmesi,

Çünkü;

a) Korucubaşı ve tim başı konumunda olanların güvenlik güçlerinin yetkilileri ile temasta önemli bir ayrıcalık elde ettikleri, örneğin askeri garnizonlara ve Emniyet dairelerine çok rahat bir şekilde girip çıktıkları ve bu ilişkilerini halk nezdinde kötüye kullanarak çıkar sağladıkları;

b) Vekalet sistemi ile korucubaşıların emrindeki personelin maaşlarını aldıkları, bunun tamamını terörle fiilen mücadele eden koruculara vermedikleri, onlara un, şeker, çay gibi gıda maddesi verdikleri, geri kalanını kendi zimmetlerine geçirdikleri;

c) Ayrıca kendileri fiilen terörle mücadeleye katılmadıkları, şehirde oturup bir yandan devlet yetkilileri ile özel ilişkilerini geliştirdikleri, öte yandan ticaretle uğraştıkları;

d) Yine aynı kişilerin devletle ilişkilerinden de yararlanarak silah ve uyuşturucu kaçakçılığı yaptıkları;

e) Daha ileri gidip korucu yetkilerini suistimal ederek vatandaşlardan haraç aldıkları, hatta PKK’lı yaftası vurarak bazı vatandaşları öldürdükleri iddiasının bulunduğu;

f) Yine koruculuk yetkilerini kullanarak PKK görüntüsü altında adam kaçırma ve fidye alma, hatta öldürme eylemlerine kalkıştıkları;

g) Kamuoyunda pişmanlık yasası olarak bilinen 3419 sayılı yasadan yararlanan bazı itirafçıların da benzeri eylemlere karıştıkları.

2- İyi niyetli olmayan bazı devlet görevlilerinin (asker ya da polis), geçici köy korucularını (bazen de itirafçıları) kullanarak menfaat temini cihetine gittikleri, örneğin;

a) Silah ve uyuşturucu madde kaçakçılığına bulaştıklarını;

b) Bazen de kendilerine emanet edilen silah ve askeri malzemeleri, hatta ele geçirilen uyuşturucuları satarak menfaat temin ettikleri;

c) Daha da kötüsü, yetkilerini kötüye kullanarak vatandaşları PKK’lı suçlamasıyla gözaltına aldıkları, hatta bunlardan bir kısmından para aldıkları, bazen de ideolojik olarak bunu yaptıkları;

d) Bu yetkililerin yetkilerini kötüye kullanarak bazı siyasi kişilerin siyasal çıkarlarına hizmet ettikleri, onlara siyaseten muhalif olan bazı vatandaşları seçimlerden önce gözaltına aldıkları, sonra da aynı siyasi kişilerin iltimasıyla serbest bıraktıkları iddialarının bulunduğu;

e) Kahraman Bilgiç, (Pişmanlık Yasası olarak bilinen) 3419 sayılı yasadan faydalanmak için Nisan 1994’te teslim olduğu ve Jandarmaca ifadesi alındığı halde, 1997 yılına kadar yargıya intikal ettirilmeyerek, hatta kendisine korucu ve asker kimliği temin edilerek kendisinden çeşitli şekillerde faydalanma cihetine gidildiği, bazen bunun gayrimeşru şekilde de gerçekleştiği, adı geçen kişiden başka itirafçıların da bu şekilde kullanılmış olabileceği, oysa bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’nde bu şekilde hukuk dışı bir uygulamanın yasal olmadığı...

3- Bazı kamu görevlilerinin, personelini veya kurumunu aşırı koruma içgüdüsüyle kurumları içinde meydana gelen bazı suistimallerin açığa çıkmasını istemedikleri, konumuzda da üst düzey bazı askeri yetkililerin, asker kişilerin karıştıkları suistimallerin açığa çıkması halinde ‘Silahlı Kuvvetler’in prestijinin sarsılacağı, yara alacağı ya da devletin zarar göreceği’ düşüncesi ile bu gibi suistimal olaylarını örtbas etme, suç işleyenleri koruma cihetine gittikleri, bunun için de (Kahraman Bilgiç’in ifadelerini içeren tutanak ve video kasetlerinin DGM’ye gönderilmemesi örneğinde olduğu gibi) bazı bilgi ve belgeleri üst makamlara ve yargıya intikal ettirmedikleri, değerlendirmesi yapılmıştır.”

Meclis Susurluk Araştırma Komisyonu çeşitli ana başlıklar altında yukarıdaki değerlendirmeleri yaptıktan sonra raporunun son bölümüne gelmiş ve bu son bölümü de Genel Değerlendirme başlığı altında toplamış. Bu bölümde de önceki bölümlerde yer alan birçok tespit tekrar edildikten sonra, bu tespitlerden kalkarak bazı sonuçlara varılmış. Hangi kelimelerle ifade edilirse edilsin sonuç bölümünde yer alanlar devlet içersindeki gizli organizasyonun, gizli örgütlenmenin ve bunların yasadışı faaliyetlerinin bir kabulü niteliğinde. Şimdi bu sonuç bölümünde yapılan değerlendirmeleri okuyalım:

“...Tüm bu deliller ve belgeler ile birlikte nazara alındığında, haklarında fezleke düzenlenen kişilerle (ayrıca haklarında iddianame ile dava açılan ve yukarıda isimleri geçen) kişilerin tüm olaylarda isimlerinin birlikte yer aldıkları görülmektedir. Bu birlik ve beraberliğin tesadüflerden ibaret olmadığı, polis memurları sanıkların sadece koruma görevi yapmak maksadıyla tayin ve tahsis edilmedikleri, bunların özel kasıt altında bir araya toplandıkları ve bu suretle; devlet tarafından muhtelif suçlardan aranan kişiler, kumarhane işletmecileri, bir kısım yönetici ve siyasetçiler ile Özel Harekât Daire Başkanlığı’nda görevli bazı polis memurlarının cürüm işlemek için teşekkül oluşturdukları veya bu teşekküle katıldıkları anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve alınan bilgiler çerçevesinde değerlendirildiğinde; konunun hukuksal, ekonomik, siyasal, sosyal ve uluslararası boyutları bulunmaktadır. Çıkar amaçlı yasadışı örgütlerin devletle olan ilişkileri vardır ve devletin içinde yasadışı örgütlenme oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu örgütlenme esas olarak, hukuk devletinden uzaklaşılmasından kaynaklanmıştır. 1982 Anayasası hukuk boşluğu ortaya çıkarmıştır. Bu kamu yöneticileri üzerinde sorumluluk oluşmamasına neden olmuştur. 1982 Anayasası’nın Geçici 15. maddesi ile getirilen, dönemin Millî Güvenlik Konseyi üyelerinin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğunun bulunmadığına ilişkin düzenleme buna bir örnektir. Geçmiş iktidarlar dönemindeki ‘Anayasayı bir kere delsek ne çıkar’, ‘Benim memurum işini bilir’ şeklindeki hukuk dışı uygulamalara ilişkin sözler, kamu yöneticilerinin kendi başlarına hareket etmelerine yöneltmiştir. Köşeyi dön anlayışı yerleşmiştir.

Devletin gizli istihbarat örgütleri ile ilgili yapı bozuklukları vardır. Bu örgütlerin kendi asıl işleri yerine, operasyonlara ve başka işlere katıldıkları anlaşılmıştır. Bu nedenle, hukuk dışı faaliyetlere girişmelerinin denetlenmesinin zor olduğu ve kendi mevzuatlarına uyup uymadıkları dahi bilinememektedir. Mehmet Eymür’ün ifadesine göre, gizli istihbarat örgütlerinin (MİT, Genelkurmay İstihbarat, Polis İstihbarat, JİTEM vs.) kontrol mekanizmaları olmadığından, yaptıkları işlerin hukuka uygun olup olmadığı denetlenememektedir. Organize suç örgütlerinin devlete sızmalarının başka bir nedeni de, ekonomiktir. Bu örgütler ekonomik güç elde etmek için siyasal gücü de kullanmaktadırlar. Kara paranın aklanmasında, özellikle uyuşturucudan sağladıkları gelirlerin (tahminen 50 milyar dolar) aklanması gerekliliği devlete sızmalarında etkili olmuştur. İhracatı teşvik eden kararlar alınmıştır. Bu, önce ihracatın verilen teşvikler ile desteklenmesi şeklinde olmuştur. Yapılan bu uygulamalar kayıt dışı ekonomi içinde kara para aklama işlerini kolaylaştırmıştır. Bunların bir kısmı hayali ihracat şeklinde gerçekleşmiş ve ihracatı patlatmıştır. Kara para ile ilgili ihracat teşvikleri, siyasiler tarafından düzenlenen Karar, Tebliğ ve Genelgeler ile uygulanmıştır. Dönemin başbakanının İsviçre’deki bir otelde Berber Yaşar ve Şekerciyan gibi bu alanda bilinen kişilerle görüşmesi bu işin göstergelerindendir. Daha sonra aynı dönemde gazinoların açılması için hukuki kararların alınması da anlamlıdır.

Kara paranın aklanması için çok sayıda kumarhane ve gazinoların açılmasına izin verilmiştir. Özellikle, 1994 yılından sonra yoğunlaşarak, Ömer Lütfü Topal’ın sahibi olduğu Emperyal A.Ş.’ye oyun salonları izinleri verilmesi, gıyabi tutuklu iken İstanbul’da gazinolar arasında elini kolunu sallayarak dolaşması ayrıca dikkat çekici niteliktedir. Bankacılık mevzuatında yapılan düzenlemelerden sonra banka kurulması kolaylaştırılmış, hatta tek şubeli bankalar açılmasına izin verilmiş ve bazı bankaların mevduat ve öz kaynaklarının üzerinde Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili alarak söz konusu kara paralarını aklamalarına olanak sağlanmıştır. Aynı şekilde döviz bürolarının sayısı hızla artarak bu işlemleri kolaylaştırır hale gelmiştir. Özetle, kara paranın aklanmasına uygun şartlar her dönemde hazırlanmıştır. Bütün bu organizasyonların bu kişilerce rahatlıkla yapılabilmesi, vize alma zorluğu bulunan ülkelerden kolaylıkla vize almaları ve yasal olmayan işlerini karşı ülkelerde rahatlıkla yapabilmeleri bu organizasyonların yurtdışı bağlantılarının da bulunduğunu göstermektedir. Nitekim, Abdullah Çatlı’nın 142 kere yurtdışına kolaylıkla giriş ve çıkış yapması, vize zorluğu bulunan ülkelerden kolaylıkla vize alması buna bir örnektir. Bu ilişkiler gizli servis düzeyinde veya yasadışı örgütlerin birbirleriyle ilişkisi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Öte yandan, uyuşturucu maddelerin yapımında kullanılan kimyasal maddelerin Avrupa ülkelerinde üretilmesi ve Avrupa’dan çıkış yapması da bu görüşümüzü doğrulamaktadır. Komisyonumuzun yeterli zamanı ve imkânlarının olmaması nedeniyle, konunun yurtdışı boyutu araştırılamamıştır...

Bilgisi ve görüşüne başvurulan bir kısım kişiler komisyonumuza; olayların 1970’li yıllarda başladığını ve o dönemde devlette bazı güçlerin, sağ-sol kavgasını başlattıklarını, devletin içindeki bazı kurumların haberdar olduğunu ve yönlendirdiğini, sabah sol görüşlü kişilere sıkılan silahın akşam sağ görüşlü kişilere sıkıldığını söylemişlerdir. Bu olaylar 12 Eylül 1980’e kadar devam etmiştir. 12 Eylül’den sonra bir kısım ülkücü olarak bilinen ve aranan şahıslardan olan bazılarının devlet tarafından yurtiçinde ve yurtdışında bazı operasyonlarda kullanıldığı, komisyonumuza verilen beyanlar ve intikal eden birtakım bilgi ve belgelerden anlaşılmıştır. Bu şekilde kullanıldığı anlaşılan kişilerin, devlet imkânlarından; yeşil pasaport, silah belgesi ve birtakım maddi imkânlar şeklinde en yüksek seviyede yararlandırdıkları görülmüştür. Önce resmî şekilde meşru amaçlarla oluşturulan teşkilatlarda yer alan bazı şahıslar bir süre sonra aralarında kurdukları iç örgütlenmeler ile meşru işlerinin yanında kendi adlarına çıkara dayalı yasadışı işler yaptıkları, bu kişilerin yeterince kontrol altında tutulamadığı ve neticede tamamen kendi kişisel çıkarları için hareket ettikleri anlaşılmaktadır. Bu olayların gerisinde; 1980’den sonra Türkiye’de görülen hızlı ekonomik ve sosyal değişimin, bazı rantların ortaya çıkmasına yol açması; bu rantların çok büyük rakamlara ulaşması, bu kişileri hayali ihracat, haraç, çek-senet tahsilatı, kumar, uyuşturucu ticareti vb. yasadışı işlerden çıkar sağlamaya yönelmiştir. Kayıt dışı ekonomi de bu işleri kolaylaştırmıştır. Kamu sektöründe, ‘Benim memurum işini bilir’ felsefesinin hâkim kılındığı, bu dönemde bazı resmî olmayan gruplar (örneğin papatyalar) devlet işlerini bazı yönleriyle istismar eder hale geldiği ve devlet idaresinin yozlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Hatta bu tip kişi ve grupların Türkiye’deki bilinen bazı siyasal partilerin kongrelerini etkiler hale geldikleri de yaşanmış bir vakadır. Bu olumsuz gelişmeler anılan kişilere daha da cesaret verirken, çıkar amaçlı organize suç örgütlerinin faaliyet sahaları genişlemiş, etkinliği daha da artmıştır...

Çok gelişmiş bir profesyonellik ve ticarileştirme yoluyla işlenen suçlar organize suçluluk olarak adlandırılmıştır. Bu tür suçların işlenmesine katılanlar, legal bir görüntü arkasında, serbest piyasa ekonomisinin imkânlarından yasalara uygun davranan işadamları gibi yararlanabilmektedirler. Hemen belirtmek gerekir ki, söz konusu suçların failleri, illegal faaliyetlerini toplum dışında kalarak değil, aksine legal bir görüntünün korunmasıyla hatta bazen toplumun bir kısım tabakalarının desteğiyle sürdürmektedirler...

Organize suçluluk çerçevesinde, organize oluş biçimine göre farklı bazı derecelendirmeler, kademeler yapılabilir. Bu bakımdan en alt kademede çete suçluluğunun varlığına şahit olunmaktadır. Orta derecede organize suçluluk ise, sağlam, düzenli bir planlama ve stabil bir yapı göstermektedir. Ağır organize suçluluk ise, mafya benzeri organizasyonlar söz konusu olup, bunlar ekonomik kazanç yanında siyasi gücü de elde etmeyi amaçlamaktadır. Geniş aile, çıkara dayalı yasadışı örgütlenme biçiminin organize ettiği suç ve suçluyu yasalara karşı koruma güvencesini yasadışı odakların koruması altında gören geniş bir kitle yaratmak ve bu kitlede yer alan bireylere yasadışı işler yaptırmak, ki bunlar; silah, uyuşturucu madde kaçakçılığı, gecekonduculuk, uyuşturucudan kazanılan paraların banka, bankerlik, müteahhitlik ve kumarhanelerde aklanması işlemi, toprak gasbı, işgal, adalet mekanizmasının felce uğratılması, dolaylı iflaslar, irtikap, tekelleşme, tekelleri kırmaya teşebbüs edenlere karşı güç kullanımı, silahlı soygun, gasp, girişimcilik maskesi altında yasal boşluklardan yararlanarak ekonomik çıkar sağlamak, avukatlık mesleğini mafya toplum düzeninin devamını sağlamak amacıyla istismar ederek, adalet mekanizmasına paraziter unsurlar sokmak ve adalet dağıtımında aracılık yapmak, (hemşerilik, akrabalık, dostluk) ilişkileri tesis ederek veya bu ilişkileri kötüye kullanarak kolluk kuvvetlerini devletin değil, mafya grubun çıkarları doğrultusunda kazanıp, yönlendirmek, haraç almak, korsan endüstri kurmak (marka, kaset, plak, ilaç, gıda maddesi ve her türlü sanayi ürününün sahtekârlığı), kalpazanlık, eksik gramajlı ambalajlar, kaçak et kesimi, kaçak gıda maddesi üretimi, pazar yerlerinde yer belirlenmesi, her türlü ihale yolsuzlukları, ihalelerde kaba kuvvet kullanılması, minibüs ve dolmuş hatlarının paylaşımı, çay bahçeleri işletmeciliği, yerel yönetimler üzerinde rüşvet ve kaba kuvvet kullanarak baskı tesis edilmesi, imar ve iskân işlerinde yapılan yolsuzluklara arabuluculuk edilmesi, kamu görevi yapan dairelere para karşılığı adam yerleştirilmesi, sendikalarda faaliyette bulunarak kişi ve gruba çıkar sağlanması, her türlü bilet sahtekârlığı, fuhuşun organize edilmesi, randevu evlerinin korunmasının üstlenilmesi, yolsuzluğa eğilimli bazı bürokratlarla fuhuş ve kumar sektörü yönetimi arasında ayrıcalık yapmak, bürokratik tayinlerde aracılık yapmak, her türlü ideolojik çatışmanın tırmandırılması ve böylece silah ve cephane tüketimine uygun pazarlar yaratılması, uyuşturucu pazarları yaratılması, terörün bir yönetim ve iktidar aracı olarak sürekli kullanılması, merkezi devlet otoritesine karşı güç kullanarak zaafa uğratılması, meydana gelen otorite boşluğunun yasadışı örgütlü güçler tarafından doldurulması vs. Diğer taraftan yasalara herkesten fazla saygılıymış gibi davranmak. Bu ikiyüzlü davranışını bilip de bilmiyormuş gibi görünen yandaşları, bürokratları kollamak ve kullanmak. Bu ikiyüzlülüğe karşı çıkan bürokrata karşı ise yıldırmak amacıyla kaba kuvvet ve silah kullanımı da dahil her türlü gücü kullanmak, baskı yapmak, bu örgütlerin ilgi alanları ve tipik davranışları olmuştur. Hatta bazı kamu görevlilerinin öldürülmesi örnek olarak değerlendirilebilir. Bu kontrol edilemeyen güçlerin devletin bazı kurumlarında çalışan bir kısım görevliler ile ilişki içinde bulundukları, siyasi bağlantılar kurdukları kuvvetle muhtemel gözükmektedir. 1990’lı yılların başından itibaren Güneydoğu’daki terör olaylarının artış göstermesi, bu bölgede ‘terör rantı’nı doğurmuştur. Bu bölgedeki aşiret reislerinin güçlü hale getirilmesi bu rantın artırılmasını ve bölüşümünü kolaylaştırmıştır. Doğu ve Güneydoğu’daki feodal yapının olumsuzluğuna yönelik ilişkilerin bulunması, geçici köy koruculuğu sistemi içersinde toplumsal boyutuyla yarattığı mahzurları yanında, aşiretlerin uyuşturucu ve silah kaçakçılığı yapmasına zemin hazırlamıştır. Faili meçhul cinayetler binleri bulmuştur. Nitekim faili meçhul cinayetlerle ilgili olarak Hüseyin Oğuz, ‘Akşam istihbarat örgütleri bize bir liste verirdi, sabahleyin de tetikçiler bu listeleri gidip vururlardı’ demiştir. Faili meçhul cinayetler yasadışı örgüt mensuplarının başı sayılacak kişiler üzerinde yoğunlaşmıştır. Örneğin, kumarhaneler kralı olarak bilinen Ömer Lütfü Topal, uyuşturucu ticaretinin önde gelen isimlerinden Behçet Cantürk vs. Siyasal nitelikli cinayetlerin önemlice bir kesiminde suçluların bulunamamış ve cezalandırılamamış olması, bir yandan bu cinayetleri yüreklendirici bir ortam oluştururken, diğer yandan da devlete olan güveni ciddi bir biçimde sarsmaktadır. Bu durum cinayetlerin kimler tarafından işlenmiş olabileceği yolunda çeşitli tahmin, spekülasyon ve suçlamalara da neden olmaktadır...

Yine, ülkemizde uzun süreden beri yaşanan yüksek enflasyon ahlaki yozlaşmayı beraberinde getirmiştir. Bütün bu olumsuzluklar, kontrolsüz kalan güçlerin rant sektörlerini ele geçirmelerine imkân sağlamıştır. Bu rant sektörlerinin değerlendirilmesinde sözü geçen kişilerle birlikte, güvenlik güçlerinden bir kısım görevlinin, bir kısım siyasetçinin de bu kişilerle ilişki içersine girdiği anlaşılmıştır. Özel Harekât Daire Başkanı İbrahim Şahin ve Özel Harekât Daire Başkanlığı’na bağlı bir kısım polis memurunun devletçe terörle mücadelede kullanılmak üzere ithal edilen silahları ve imkânları söz konusu yasadışı güçlerin işlerinde kullandıkları iddaları ile yargılanmaktadırlar. Bu kişilerin bu şekilde yasal olmayan yollardan bu ‘rant’ları sağlamalarında devlet görevlilerinden himaye gördükleri ve işbirliği içinde oldukları açıktır. Diğer bir ifade ile, yasadışı örgütlerin yasadışı faaliyetlerinin devlet içersinde bulunan bazı şahıslarla irtibatlı oldukları anlaşılmıştır. Bu irtibat, yapılan yasadışı faaliyetlere göz yumma, bilfiil işbirliği içersinde olma şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu yasadışı örgütlerin, genelde uyuşturucu, silah kaçakçılığı, kumarhanelerden gelir elde ederek varlıklarını idame ettirdikleri anlaşılmıştır. Hukuka bağlı çağdaş hukuk devleti giriştiği tüm eylemlerin ister kendi ajanları olsun ister taşeron kullansın, yaptırdığı tüm faaliyetlerden sorumludur. Bazı kamu görevlileri ve bazı siyasetçilerin işgal ettikleri makamları kişisel kazanç ve siyasi amaçlarla istismar etmeleri giderek yaygınlaşmakta; bu neticede, örgütlü organize suçları besleyen bir kaynak mahiyeti taşır hale gelmektedir. Kaldı ki hukuk devleti meşru olmayan personel kullanmaması gerekmektedir. Bu ilişkilere örnek olması bakımından; yurtdışında uyuşturucu madde kaçakçılığından 5 yıl Belçika’da, 5 yıl da ABD’de mahkûmiyeti bulunan Ömer Lütfü Topal’ın yönetim kurulu başkanı ve sahibi olduğu Emperyal Otelcilik ve Turizm A.Ş.; özellikle 1994 yılından sonra Turizm Bakanlığı’nca yayınlanan Talih Oyunları Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre, sözkonusu uyuşturucu madde kaçakçılığından almış olduğu mahkûmiyetten dolayı hiçbir şekilde bu şirkete talih oyunları işletme izni verilmemesi gerekirken, adı geçenin yönetim kurulu başkanı ve sahibi olduğu sözkonusu şirket adına 13 şirkete talih oyunları işletme izni Turizm Bakanlığı’nca verilmiştir. Diğer taraftan, sadece bir otelde kaydı bulunan oyun masaları ve oyun makineleri için devlete ödenmesi gereken katkı paylarından sadece 1994 yılında yaklaşık 200.000 dolar kaybı vardır. Bu rakam tüm kumarhaneler için bütün yılları içine alacak şekilde düşünüldüğünde büyük rakamlara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Mevcut oyun araç ve gereçleri yokmuş gibi gösterilerek, bunların yerine kayıt dışı kumar alanlarının oluşmasını sağlamak amacına yönelik olduğu düşünülen ithallere izin verilmiştir.

Kamuoyunda hayali ihracat olarak bilinen konuda, gerçek dışı ihracat yapanlara genellikle belirtilen organizasyonlara haksız yere devlet bütçesinden trilyonlarca teşvikler ödenmiştir. Hazine arazilerinin yağmalanmasına izin verilmiştir. Yasadışı örgüt mensuplarının başı sayılan kişiler hakkında çeşitli suç iddialarına rağmen herhangi bir işlem yapılamaması, yakalananların bir kısmının (örneğin, Kürşat Yılmaz) ellerini kollarını sallayarak hapishanelerden ceza aldıkları gün çıkmaları düşündürücüdür. Yasadışı örgüt mensuplarına yapılan baskınlar önceden kendilerine bildirildiğinden, yapılan baskınlardan sonuç alınamamıştır. Bütün dünyada yankılar uyandıran uluslararası rüşvet ve yolsuzlukların önemli bir örneği olan Lockheed olayı ülkemizi de yakından ilgilendirmiştir. Bu konuda TBMM’de 1976 yılında Meclis Araştırma Komisyonu kurulmuştur. 15 ay çalışma neticesinde 524 sayı ile 278 sayfalık bir rapor hazırlanmıştır. Bu rapor bugün tartıştığımız gerçekleri yıllar önce görmemizi sağlayabilirdi. O nedenle Lockheed raporunun yeniden gün ışığına getirilmesi uygun olacaktır. Yasadışı örgütlerin hukuk devleti kuralları çerçevesinde önlenmesi ve tamamen ortadan kaldırılması gerekirken, aksine büyütülmüşlerdir. Bu büyüme siyasiler, güvenlik güçleri, istihbarat teşkilatlarının görevlerini yapmamasından kaynaklanmıştır. Bütün bu gelişmeler yasadışı olarak adlandırılan bu örgütlerin ve oluşumların büyümelerine ve etkinliklerini artırmalarına yol açmıştır. Bütün bu gelişmelere rağmen, hukuki takibatlar yapılamamış, yapılanlardan da birçoğu sonuçsuz kalmıştır...

Devlet içinde çok sayıda istihbarat teşkilatı kurulurken, bunlar arasında koordinasyonsuzluk ve çekişme yaşandığı anlaşılmıştır. Hatta JİTEM’in ne görev yaptığı tam olarak öğrenilememiştir. JİTEM’in varlığı tartışılırken eylemlerinin tartışmasız gerçek olduğu ortaya çıkmıştır. Kamu sektöründeki teftiş ve denetim sistemi bu arada işlevsiz bırakılarak denetim sistemi çökertilmiştir. Özellikle kamu kuruluşlarında, muayyen bir dönemden itibaren devlet içersinde çalışma mekanizmasını yavaşlattığı ve ekonomik gelişmeyi engellediği gerekçe gösterilerek denetim, inceleme ve teftiş işlemleri yavaşlatılmış, denetim elemanlarının ücretleri alt seviyelere çekilmiştir. Denetim işlemleri periyodik olarak her yıl yapılmak yerine, ihtiyaç duyulduğunda yapılır hale getirilmiştir. Devletin güvenlik raporlarında mafya ile ilişkisi olduğu söylenen kişiler zaman zaman en önemli görevlere atanmış ve bakan dahi yapılmıştır. Hasan Celal Güzel’in verdiği bilgilere göre, bunların bilinçli yapıldığı, yolsuzluğa karıştığı iddia edilen Bakanların bir bakanlıktan alınarak, başka bir bakanlığa atandığı öğrenilmiştir.

Bütün bu gelişmeler sonucunda, çağdaş anlamda hukuk devleti olma yapısından uzaklaşılmış ve devlet içinden de yandaşları, işbirlikçileri olan yasadışı güçler oluşumuna ve bu güçlerin yasal olmayan şekilde yukarıda belirtilen alanlardan büyük kazançlar sağlamalarına olanak sağlanmıştır. Bu örgütler amaçlarına ulaşmak için, her türlü yasadışı faaliyeti (tehdit, adam öldürme, haraç vs) yapar hale gelmiştir. Olayların üzerine gidecek devlet görevlilerinin (güvenlik güçleri, adli merciler) ve vatandaşların (şikâyet, şahitlik şeklinde) güvenliği yeterince sağlanamamış ve sözkonusu yasal olmayan güçler her türlü yasal olmayan işlerini kolaylıkla yapar hale getirilmiştir...

Olayların bu şekilde gelişmesinde, devletimiz adına kamu görevlilerince yapılan bir kısım işlemlerin devlet sırrı kavramı altında saklanması etkili olmuştur. Buna, Korkut Eken’in ‘silahları nereye verdiğimi söyleyemem. Çünkü devlet sırrıdır’ demesi bir örnek oluşturmaktadır... Komisyon çalışmalarımız sırasında, bazı devlet kuruluşları komisyon çalışmalarına yeterince aydınlatıcı bilgi vermemişlerdir. Özellikle, Genelkurmay Başkanlığı komisyonumuzca istenilen bilgilere karşılık sert bir cevap vermiştir. MİT komisyonumuza bilgi vermemiştir.”

Yukarıdaki değerlendirmeleri yapan TBMM Araştırma Komisyonu, yaptığı tüm bu değerlendirmelerin ışığında yapılması gereken öneriler diye bir sonuç bölümü yazarak raporlarını sonuçlandırmışlar. Öneriler olarak sıralananlar, bir anlamda mevcut çürümüşlüğün, yozlaşmanın, rüşvetin ve kontrgerillanın kabulü. Araştırma Komisyonu’nun önerilerinin bazıları şöyle sıralanmakta:

“Devlet sırrı kavramının sınırlarının belirlenmesi ve bu sırların parlamentonun bilgisine istenildiğinde açılması hukuk devletine işlerlik kazandırmak açısından gerekli görülmektedir...

Herkese mal beyanı getirilmelidir. Kamu görevlilerinin mal beyanları açık olmalıdır. Parasal ilişkilerin sözkonusu olabileceği yerlerde görev yapan kamu görevlilerinin mal varlıklarındaki değişiklikler mutlaka en az iki yılda bir denetim elemanlarınca haklı bir artış gösterip göstermediği açısından kontrol edilmelidir. Aynı şekilde TBMM üyelerinin mal varlıklarının Sayıştay tarafından denetlenmesine imkân veren düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Özel kişiler için Nereden Buldun Yasası etkin bir biçimde çalıştırılmalıdır.

Devlet yapısının yeniden düzenlenmesi, mafya, uyuşturucu kaçakçılığı, Mason locaları, 1980 öncesi terör, kontrgerilla, kumarhaneler halkın güvenliğinin sağlanabilmesi için araştırılmalıdır. İtalya’daki Gladio hareketinin arkasında P-2 Mason Locası çıkmıştır. Bu nedenle, Türkiye’deki benzerleri hakkında böyle bir fikrin doğmaması için geniş bir araştırma yapılmalıdır. Güneydoğu’daki feodal yapı, terörün nedenleri ve arkasındaki rantın, koruculuğun, uyuşturucu ticareti ve kara parayla ilgili devlet içindeki organizasyonların her yönüyle araştırılması gerekmektedir.

Olağanüstü hal kaldırılmalıdır. Güneydoğu ekonomik ve sosyal yönden hızla kalkındırılmalıdır. Bu bölgede eğitim ve kültür seviyesi yükseltilmelidir.

Türkiye’deki Meclis araştırma komisyonlarının görev süresi artırılmalı ve yetkileri genişletilmelidir. Kamuoyuna mal olmuş konuların yeterli ayrıntıda incelenebilmesi için yeterli süre iznini verecek İç Tüzük düzenlemeleri geciktirilmeden yapılmalıdır. Ayrıca, bu komisyonları işlevsel hale getirecek yeni düzenlemeler yapılarak, yetkileri artırılmalıdır... Terörle mücadelede yöntemin yanlışlığı konusunda ciddi bir Meclis araştırması yapılmalıdır... Parti içi demokrasi gerçekleştirilmeli, Siyasi Partiler Kanunu, Seçim Yasası dahil, devletin tüm kurum ve kuruluşlarıyla, demokrasinin gerçek ilkeleriyle uyuşur şekilde yeniden yapılandırılması sağlanmalıdır. Bürokratik oluşum bu yapıya uygun hale getirilmelidir. Bütün kamu görevlilerinin işledikleri suç iddialarından dolayı haklarında gerekli yasal takibatların ilgili adli mercilerce doğrudan yapılmasını engelleyen düzenlemeler (Memurin Muhakematı Kanunu Muvakkat) değiştirilerek, ilgili adli mercilere bütün kamu görevlileri hakkında doğrudan takibat yapabilme imkânı sağlanmalıdır... Yasama dokunulmazlığı yeniden düzenlenmelidir. Bankalar Kanununda yapılacak değişiklik ile büyük miktarlarda para akımları kontrol altına alınmalıdır. Geçici köy koruculuğunun kaldırılması, bu gerçekleşinceye kadar sınırlandırılması ve bu sağlanıncaya kadar da kontrol altında tutulması gerekmektedir... Hukukun üstünlüğü sağlanmalıdır. Bütün işlemler hukuk içersinde ve kamu vicdanını tatmin edici şekilde meydana gelmelidir... Özelleştirmede kara paranın aklanmasına izin verilmemelidir. Kumarhaneler tamamen kapatılmalıdır... Faili meçhul olaylar, ilgili güvenlik birimleri ve adli mercilerce mutlaka aydınlatılmalıdır.”

Bu önerilerle birlikte rapor tamamlanmış oluyor. Aylar süren çalışma, dinlenen onlarca kişi, elden geçen binlerce belgeden sonra Susurluk Araştırma Komisyonu raporunu tamamlıyor, yazıyor ve görevi son buluyor. Sonra mı ne oluyor? Önceki komisyon örneklerinde gördüğümüz gibi yine hiç. Söyleyen söylediğini söylüyor ama devlet bunlara aldırmadan yine işleyişini sürdürüyor. Hem de tartışmalardan hiç etkilenmeden.

BELGELER

62-

“Emekli Orgeneral Necdet Uruğ 1.3.1997 tarihinde yazılı olarak verdiği bilgi ile rahatsızlığından dolayı, Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkan Vekili Osman Nuri Oduncu çağrıldığı tarihte görev dolayısı ile Ankara dışında olacağından, Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Teoman Koman’ın 23.1.1997 tarihinde bilgisine başvurulması için 20.1.1997 tarihli yazı ile kendisine davetiye gönderildiği ve aynı zamanda da basına açıklandığı; bunun üzerine Jandarma Genel Komutanı Teoman Koman’ın kendisinin ne sıfatla bilgi vereceğinin şifahi olarak dolaylı yollardan komisyonumuza ilettiği, bunun üzerine komisyonumuz kendilerinin eski MİT müsteşarı sıfatıyla dinlenileceği hususunu faks ile kendilerine bildirilmiştir. Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Teoman Koman’ın komisyon olarak davet edilmesine rağmen kendisi usul ve teamüllere aykırı olarak 22.1.1997 gün ve 17816 sayılı ‘Kişiye Özel’ yazı göndermiştir. Bu yazıda özetle, ‘Günlerden beri bazı basın organlarında konu ile ilgili yayınlar yapıldığını, zabıtların yayınlandığını; meselenin haber dışında âdeta temaşa olayı haline getirildiğini. Olayların gidişinden kolayca anlaşılacağı üzere maksatlı olarak veya şuurlu olmayan bir biçimde Meclis Araştırma Komisyonu ve davet ettiği kişiler arasındaki münasebetin Yüce Meclis ile Silahlı Kuvvetler arasında bir KUDRET GÖSTERİSİ haline dönüştürülerek saptırılmak istendiği hissedilmektedir. Ancak Millî İstihbarat Teşkilatı kanunu 3, 7, 13, 27 ve 29. maddelerine göre MİT müsteşarlarının (emekli olsalar dahi) Cumhurbaşkanı, Başbakan, Genelkurmay başkanı ve Millî Güvenlik Kurulu dışında bilgi vermelerinin mümkün olmadığı, aksine davranışın suç olduğunu. Kaldı ki kendi görev süresinin 29 Ağustos 1988-27 Ağustos 1992 arasında olduğunu, soruşturmaya konu cinayetler, kaçırmalar gibi diğer olayların ise 1992 yılından sonra vuku bulduğunu belirtmiştir. Şayet Müsteşarlık dönemine ait bilinen müşahhas olaylar mevcut ise sorulduğunda bunlara yazılı olarak cevap verileceğini. MİT’in görevi sadece istihbarat sağlamak olup, bunun dışında operasyon yapmakla görevli olmadığını ve esasen komisyona gelmesi gereken gün Gölcük’te askeri tatbikatta bulunacağı’ belirtilerek komisyonumuzun davetine icabet etmemiştir. Refah Partisi Van Milletvekili Mustafa Bayram aile büyüklerinin ölümü sonrası Van’a gitmek zorunda olduğundan çağrıldığı tarihte toplantıda bulunamayacağını yeniden çağrılırsa ifade verebileceğini 28.1.1997 tarihli yazısında belirtmiş, komisyonca yeniden çağrılamadığından, komisyon tarafından dinlenememiştir.”

63-

“Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde Özel Harekât Dairesi’nin bulunduğu, alınan duyumlara göre bu dairenin bazı elemanlarının uyuşturucu, kumarhane, haraç ve adam öldürülmesi gibi işlere karıştığı, son olay da bunun vehim olmadığını sanıldığından da kötü olduğunu gösterdiğini, Ömer Lütfü Topal’ı öldürenlerin itiraflarının fevkalade enterasan olduğunu, bu kişiler suçu itiraf ettikleri halde Ankara’ya celb edilerek halen serbest gezdiklerini, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde her türlü dokümanın hazır olduğunu, aşiret reisinin devleti kullandığını, devlette görevli bazı kişilerin Özel Harekât Daire Başkanı İbrahim Şahin’den talimat aldıkları ve bunun İçişleri Bakanı dahil birtakım yüksek yerlerin bilgisi dahilinde olduğunu, devletin emrinde çalışan ve suça karışan 100-120 kadar kişi olduğunu, bu işin devlet çapında soruşturulması gerektiğini, bu işe seyirci kalınır ise demokrasinin işleyebileceğinden şüphe duyulacağını, bunların meydana çıkarılması halinde de devletin zarar göreceğinden endişe ettiğini, normal devlet mekanizmasına güvenin olmadığını, Devlet Denetleme Kurulu’nun böyle bir şeyi üstlenebileceğini...”

64-

“Ferit kod adlı Mustafa Deniz’in 1984 yılında PKK örgütüne girdiği, bazı eylemlere katıldığı 15.10.1989 tarihinde kendi isteği ile Van’da teslim olduğu, teslimiyetini takiben güvenlik kuvvetlerine yardımcı olarak pek çok eylemi ve örgüt militanını yakalattığı, Diyarbakır 2 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi 1989/1348 hazırlık, 1989/526 esas sayılı davada sanık olarak yargılandığı, yargılama sonunda TCK’nın 125/4 maddesine göre salıverildiği, Ferit kod adlı Mustafa Deniz’in salıverildikten sonra başta JİTEM olmak üzere Emniyet İstihbarat örgütlerine yardım ettiği. Diyarbakır İstihbarat Şube Müdürü Hanefi Avcı tarafından kendisine taşıması için Browning marka L27507 seri no’lu silahın verildiği ve aynı dönemlerde kısa adı JİTEM olan Jandarma İstihbarat Teşkilatı bünyesinde sözleşmeli personel olarak çalıştığı, çalışması sırasında gösterdiği üstün çaba sonunda teşkilatta sorumlu emekli binbaşı Cem Ersever’in yardımcılığını yaptığı, çalışma arkadaşları arasında Ali Hoca kod adlı Ali Ozansoy, Sarı Adil kod adlı Adil Timurtaş ve Mete kod adlı İbrahim Babat ile birlikte çalıştığı, bu çalışmalar sırasında bazı güvenlik görevlilerinin zorla adam kaçırma, fidye, uyuşturucu madde kaçakçılığı gibi suçlara karıştığının belirlenmesi sonucu JİTEM içinde görüş ayrılığı çıktığı, emekli binbaşı Cem Ersever, Mustafa Deniz ve Ali Ozansoy’un raporları üzerine Jandarma Genel Komutanı Eşref Bitlis tarafından Adil Timurtaş ve İbrahim Babat’ın uzaklaştırıldığını, bu iki şahsın bunun üzerine Diyarbakır’dan tanıdıkları Hanefi Avcı’nın yanına sığındıkları ve Emniyet içinde oluşturulan gizli oluşumlara katıldıkları, Sarı Adil kod adlı Adil Timurtaş ile Mete kod adlı İbrahim Babat’ın uyuşturucu ve silah kaçakçılığı işlerine bulaştıkları, istihbarat raporlarını devletin bazı kademelerinden gizleyerek özel şahıslar için çalışma yaptıkları, bu çalışmalar için emirleri halen Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Daire Başkanlığı’nda teknik işlerden sorumlu başkan yardımcısı olarak görev yapan Hanefi Avcı’dan aldıkları, bu çalışmalar sırasında önce JİTEM sorumlusu emekli binbaşı Cem Ersever’in, ardından da Ferit kod adlı Mustafa Deniz’in Adil Timurtaş ve İbrahim Babat’ın içinde bulundukları oluşum tarafından öldürüldüğü, bu şahısların halen, oluşturulan bu yapı içinde çalışmalarını sürdürdükleri, üzerlerinde Emniyet tarafından verilen silah ve kimlik taşıdıkları belirlenmiştir. Değerlendirme raporuna ekli, o dönemde Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürü Hanefi Avcı tarafından imzalanmış tarihsiz belgede; ‘Aslen Ağrı ili Merkez Leylekpınar mahallesi nüfusuna kayıtlı, İbrahim oğlu 1965 doğumlu Mustafa Deniz itirafçı olup, Güvenlik Kuvvetlerine yardımlarından dolayı bölücü eşkıyanın hedefi olup hayatı her an harici ve ciddi tehlikeye maruz olduğundan silah taşıma ruhsatı müracaatı neticesi alınıncaya kadar kendi güvenliğini sağlaması amacıyla kendisine L-27507 seri no’lu Browning marka 9 mm tabanca verildiği, gerektiğinde gerekli kolaylığın gösterilmesini, tereddüt halinde Diyarbakır İstihbarat Şube Müdürlüğü’nün 11799 ve J. Asayiş Komutanlığı’nın 26173 no’lu telefonlardan bilgi alınabileceği’ belirtilmiştir.

Öte yandan yine Tevfik Diker 5.3.1995 tarihinde Susurluk Komisyon Başkanlığı’na yaptığı müracaatta; PKK itirafçısı Mustafa Deniz’e ait L-27507 seri no’lu 9 mm Browning marka tabanca ile bu tabancanın taşınabilmesi için Hanefi Avcı tarafından verilen silah taşıma belgesi ile ilgili olarak kendisinin İçişleri Bakanı Meral Akşener’e soru önergesi yönelttiğini, alınan cevapta da; böyle bir silahın Emniyet ve Jandarma envanterinde olmadığı, Mustafa Deniz’e verilmediğinin bildirildiği, silahın nerede olduğunun bilinmediği gibi belge hakkında da açıklama yapılamadığından bu konudaki çelişkinin aydınlığa kavuşturulması için komisyona müracaatta bulunduğunu belirtmiştir.”

65-

“Güvenlik kuvvetlerinin 22 Eylül 1995 tarihinde Abdullah Canan’ın köyü olan Karlı’da operasyon düzenleyip 4 teröristi ölü olarak ele geçirmelerinden 15-20 gün sonra, Hakkari Komando Tugay Komutanlığı’na bağlı Yüksekova Komando Tabur Komutanlığı’nca adı geçen köye gidilerek Abdullah Canan dahil 10 evde bulunan eşyaların tahrip edildiği, bunun üzerine Abdullah Canan’ın Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunduğu, Yüksekova mahkemesinde de hasar tespiti yaptırdığı, Komando Tabur Komutanı M. Emin Yurdakul’un Abdullah Canan ile birlikte suç duyurusunda bulunan iki kişiyi makamına çağırarak davadan vazgeçmelerini imalı biçimde söylediği, bu görüşmeden birkaç gün sonra 17.1.1996 tarihinde Abdullah Canan Hakkari’ye giderken askeri konvoyda arama yapıldığı, Abdullah Canan’ın da bu arama sırasında Tabur Komutanı M. Emin Yurdakul tarafından gözaltına alındığı, üç kişi ve iki köy korucusunun Yüksekova Cumhuriyet Savcılığı’nda bulunan ifadelerinde beyan ettikleri, Abdullah Canan’ın arabasının Yüksekova’ya 100 km mesafede 21.1.1996 tarihinde, ölüsünün de Yüksekova’ya 20 km mesafede Altınbaşak köyü yakınında işkence izlerini taşıyan ve 6 kurşun sıkılmış bir şekilde bulunduğu...

26 Aralık 1995 tarihinde Eyüp ve Mahir Karabeğ kardeşlerin Çukurca’da ilçedeki kahveden çıkarken 3 kişi tarafından 47 plakalı beyaz Toros steyşın bir araba ile kaçırıldığı, bu arabanın değişik plakalarla son 4 gündür ilçede görüldüğünü, iki kardeşin alındığı yerin İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Jandarma Komutanlığı’na hayli yakın mesafede olduğu ve cenazelerin Narlı köyü yakınında bulunduğunu ve faili meçhul kaldığını...”

66-

“Emniyet Genel Müdürlüğü’nden, Susurluk kazası neticesinde ele geçen tüm silahlar hakkında 26.1.1997 tarih ve 026292 sayılı yazı ile bilgi ve belgelerin gönderildiğinin belirtildiği ve 11.11.1996 gün ve 3531 sayılı daire başkanı imzalı yazıda da A92571 V seri no’lu 22 cal. Baretta marka tüfeğin teşkilatın demirbaşına kayıtlı olmadığının künye kayıtlarının incelenmesinden anlaşıldığı belirtilmekte, 19.12.1996 gün ve 4016 sayılı yazıda ise bu silahın bir İsrail şirketi tarafından Türk Polis Teşkilatı’na hibe olarak gönderilecek malzemeler içersinde olduğu, gönderilen kısımların Özel Harekât Daire Başkanlığı’na teslim edildiği, o daireden sorulduğunda ise bu silahın kayıtlarında mevcut olmadığının bildirildiğinin görüldüğünü...”

67-

“1- TR A 245202 seri numaralı hususi pasaportun, Maliye Bakanlığı’nın 3.8.1994 gün ve 94/3212 sayılı, Personel Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Çetin Kıvcı imzalı pasaport talep formuna istinaden (1) kadro dereceli Maliye Müfettişi sıfatıyla Mevlüt Fatma oğlu, Şanlıurfa Birecik Meydan Mahallesi, Cilt No: 004/13, sahife no: 631, kütük no: 91 üzerine kayıtlı 16.10.1961 doğumlu Mehmet Özbay adına Bakanlığımız tarafından tanzim edildiği;

2- TR a 776305, TR B 469147, TR E 271320 ve TR E 740374 seri numaralı umuma mahsus pasaportların, Mevlüt-Fatma oğlu 16.1.1961 Suruç doğumlu, Şanlıurfa Birecik Meydan Mahallesi cilt no: 004/13, sayfa no: 91, kütük no: 631 üzerine kayıtlı Mehmet Özbay/Özbey adına;

TR A 776305 seri numaralı umuma mahsus pasaportun 5.6.1986 tarihinde;

TR B 469147 seri numaralı umuma mahsus pasaportun 8.4.1988 tarihinde;

TR E 271320 seri numaralı umuma mahsus pasaportun 24.7.1990 tarihinde;

TR E 740374 seri numaralı umuma mahsus pasaportun 7.5.1992 tarihinde Londra Başkonsolosluğu tarafından tanzim edildiği, adı geçen ile ilgili yazışmalarda soyadının Özbey veya Özbay olarak geçtiği ancak, her ikisinin de aynı şahıs olduğu Dışişleri Bakanlığı’ndan alınan 20.1.1993 gün ve 302 sayılı yazıları ile 24.1.1997 gün ve 239-1024 sayılı yazılarından anlaşılmıştır.

3- TR G 873170 seri numaralı umuma mahsus pasaportun İstanbul Valiliği’nce Mevlüt ve Fatma oğlu, Şanlıurfa Birecik Meydan mahallesi cilt no: 004/13, sayfa no: 631, kütük no: 91 üzerine kayıtlı 16.10.1961 Suruç doğumlu Mehmet Özbey isimli bir şahsın Londra Başkonsolosluğu’nca tanzim edilen TR E 740374 seri numaralı umuma mahsus pasaportunun 59. sayfasında ‘İngiltere’ye giremez’ kaşesi bulunduğundan bahisle pasaportunun süresi kadar yenilenmesi talebi üzerine tanzim edildiği,

4- Dışişleri Bakanlığı’ndan alınan 20.12.1996 gün ve 7784/14421 sayılı yazıda ise Ankara’daki İngiltere Büyükelçiliği’nden alınan notadan bahisle, anılan notada yer almamakla beraber İngiltere Büyükelçiliği’nden şifaen alınan bilgilere göre 16.1.1961 Suruç Şanlıurfa doğumlu Mehmet Özbay’ın bir İngiliz vatandaşıyla evli olup, İngiltere’de 3 yıl ikamet ettikten sonra 4.5.1991 tarihinde İngiliz vatandaşlığını kazandığı, adı geçene İngiltere’nin İstanbul Başkonsolosluğu’nca 25.7.1991 tarihinden 2001 yılına kadar geçerli B-441537 seri numaralı İngiliz pasaportu düzenlendiği,

5- Bilgisayar giriş-çıkış kayıtlarında 1961 doğumlu Mehmet Özbay adına görülen 500120981 seri numaralı İngiliz pasaportunun ise zayiinden anılan kişi adına İngiltere’nin İstanbul Başkonsolosluğu’nca verildiği, Dışişleri Bakanlığı tarafından ilgili Başkonsolosluktan temin edilen şifai bilgilerden anlaşılmıştır.

6- Mevlüt oğlu 1961 doğumlu Mehmet Özbay adına tanzim edilen Z-01-150837 seri numaralı nüfus hüviyet cüzdanının 25.4.1994 tarihinde Beşiktaş Nüfus Müdürlüğü’nce verildiği,

7- TR F 282820 seri numaralı umuma mahsus pasaportun, Haydar ve Fahriye oğlu, Malatya ili merkez ilçesi, Çavuşoğlu köyü, cilt no: 016/01, sayfa no: 05, kütük no: 08 üzerine kayıtlı Malatya 3.11.1957 doğumlu Şahin Ekli adına İstanbul Valiliği’nce 16.11.1990 tarihinde 5 yıl süreyle geçerli olarak tanzim edildiği tespit edilmiştir.”

68-

“Resmî Gazete’nin 25.3.1985 tarih ve 18703 sayılı nüshasında, Devlet Bakanı Ahmet Karaevli’nin 26-27 Mart 1985 tarihlerinde yapılacak olan ‘Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Hareketleri’ konulu Uluslararası İşbirliği Konferansı’na katılmak üzere İsviçre’ye gideceğini, onun dönüşüne kadar devlet bakanlığına Abdullah Tenekeci’nin vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin kararın yayınlandığı,”

69-

“Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 26.1.1997 tarih ve 026292 sayılı yazısı ve eklerinde, Susurluk ilçesinde kaza yapan araçta ele geçen tüm silahlar ile ilgili bilgiler ve İsrail’den hibe olarak alınan silahlarla ilgili Daire tarafından hazırlanan dokümanların liste halinde gönderildiği, bunlardan A 92571 seri numaralı 22 kalibre İtalyan yapımı Baretta marka tabancanın Ocak 1994 tarihinde yapılan bir anlaşmayla bir İsrail şirketi tarafından Türk Polis Teşkilatı’na satıldığının İsrail İnterpolünce bildirildiği, ancak, Emniyet Genel Müdürlüğü silah kuvve kayıtlarında mevcut olmadığı, Irak yapımı, Tarıq marka 9 mm çaplı 930647 seri numaralı tabancanın seri fabrikasyon numarası silinip tek tek bu seri numarası vurulmuş olduğu için üretici fabrikadan satım yeri hakkında cevap almanın mümkün görülmediği, MP-5 marka 9 mm çaplı 21995 ve C 48952 seri numaralı yarı makineli tabancaların ise menşeilerinin tespitine ilişkin olarak konu, 14.2.1997 tarih ve 038646 sayılı yazı ile aynen bildirilmiştir. Buna göre, MP-5 marka silahların İngiltere’de üretildiği, bunlardan C 49952 seri numaralı silahın 1985 yılında Kuveyt’e satıldığı, MP-5 marka 21995 seri no’lu silahın ise 1980 yılında Yugoslavya’ya satıldığının, İngiliz İnterpolünden alınan yazılardan anlaşıldığı, bu bilgilerin ilgili ülkeler nezdinde de alınarak detaylı bilgilerle takviye edileceğinin bildirildiği, İsrail’den bugüne kadar 8.12.1993 tarih ve 31862 sayılı yazıda belirtilen; 10 adet Ruger kısa tüfek 0.22 LR, 10 adet Baretta tabanca cal: 22, 8 adet Remington model 870 av tüfeği, 5000 adet ‘oo’ Buchshot kovan, 5000 adet Lock-Buster av tüfeği kovanı, 100 adet Uzi yarı mak. tabanca 7 (şarjörü), 100 adet 9 mm tabanca, 4 adet Magnum 300 Mac Millan tüfeği, 10.000 adet Magnum 300 fişeği, 5000 adet Cal. 50 fişeği alındığı, bunlarla ilgili olarak 19.2.1996 tarih ve 4016 sayılı yazıda açıklandığı üzere son kullanıcı belgesindeki 10 ayrı kalem malzemeden bir kısmının gönderildiği ve kullanıcı olan Özel Harekât Daire Başkanlığı’na orijinal ambalajlı olarak teslim edildiği, kurulan muayene ve kabul komisyonunca kabulünün yapıldığı ve ayniyatının kesilerek 15.11.1994 tarihinde kuvve kayıtlarının alındığı, 23.12.1993-15.6.1994 tarihleri arasında da, 100 adet 5.56 mm Galli tüfek, 20 adet 7.62 mm Galli tüfek, 100 adet 9 mm Jeriko 028 otomatik tabanca, 60 adet 9 mm Jeriko 94/15 otomatik tabanca, 100 adet 9 mm mini Uzi otomatik tabanca, 90 adet 9 mm mikro Uzi otomatik tabanca, 40 adet 9 mm Uzi seyyar dipçikli tabanca, 50 adet 9 mm Uzi Sabit Dipçikli tabancanın İsrail Hospro firması tarafından hibe ve bedelsiz olarak Emniyet teşkilatına gönderildiği, tamamının Özel Harekât Daire Başkanlığı’nın taleplerine dayalı olarak tesellüm belgesi ile bu daireye zimmetle teslim edildiğinin bildirildiği...”

70-

“Türkiye’de katliam sanığı olarak gıyabi tutuklama kararı ile, yurtdışında uyuşturucu kaçakçılığı ve cezaevi firarisi olarak İnterpol tarafından kırmızı bülten ile aranan bir silahlı eylemci ile, bu kişiyi yakalamak veya bulunduğu yeri derhal güvenlik birimlerine bildirmekle görevli ve yükümlü olan üst düzey bir Emniyet mensubunun ve bir milletvekilinin aynı ortamlarda birlikte olmaları ve bu birlikteliği, Abdullah Çatlı’nın gerçek kimliği bilinerek, uzun süreli yakın ilişkiler içersinde sürdürülmüş olması, bu kişilerin her üçünün de üzerinde ruhsatlı tabancaları, yanlarındaki korumaların ayrı ayrı zati silahlarının bulunmasına rağmen ayrıca saldırı, suikast ve gizlice cinayet işlemekte kullanılabilecek vahim nitelikte ve sayıda silahları ve mermilerle, 34 NUL 63 numaralı sahte plakaları (koruma amaçlı olmadığı İst. Emn. Müd. yazı ve araştırması ile saptanmıştır) ve birçok sahte belgeleri yanlarında bulundurdukları nazara alındığında, bu kişilerin son olaydaki beraberliğinin basit bir tatil gezisi veya başsağlığı ziyareti ile izah edilmesi inandırıcı görülmemiştir. Kaldı ki, yukarıdaki tespitlere göre bu beraberlik tesadüf değil önceden tespit edilmiş bir buluşma olduğu, İstanbul’da bulundukları ilk günde Abdullah Çatlı, Sedat Edip Bucak ve Hüseyin Kocadağ’ın gizlenen buluşmaları ve görüşmelerinden anlaşılmaktadır.

Bu durum adı geçen kişilerin, yanlarında koruma olarak bulundurdukları kişilerle birlikte, yasalara aykırı silahlı bir eylem hazırlığında bulundukları kanaatini oluşturmuştur.

Bu silahlardan ve mermilerden bir bölümünün Özel Harekât Daire Başkanlığı kaynaklı oldukları ve 1993-94 yılları itibarıyla Emniyet Genel Müdürlüğü’nde kuvve kayıtlarında bulunmaları gerektiği tespit edilmiştir. Buna rağmen bu silah ve mermilerin kaza yapan otomobil içersinde ve orada bulunan kişiler elinde ne maksatla bulundukları ve onlara nasıl intikal ettirildikleri, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün cevabi yazılarında izah edilememiştir. Ancak, belirtilen tarihlerde Özel Harekât Daire Başkan Vekili olan İbrahim Şahin’in talimatları ve bilgileri dahilinde adı geçenlere intikal ettirildiği kanaati oluşmuştur...

Yasadışı bölücü terör örgütlerine destek veren kişilerle hukuki yollarla mücadele edebilmek imkânı bulunmadığını düşünen bir kısım görevliler tarafından başka yöntemler aranmaya başlanmıştır. Bu düşünce ile Emniyet, MİT ve Jandarma teşkilatlarında bazı görevliler tarafından bu istikamette başlatılmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü ve Özel Harekât Dairesi’nde bazı üst düzey görevliler ve yine Özel Harekât Dairesi’nde görev yapmış bir kısım polis memurları ile, bu görevliler tarafından önceki tarihlerden beri bilinen ve tanınan ancak, muhtelif suçları sebebiyle gıyabi tutuklu olarak aranan bir kısım sivil kişilerden oluşan teşekkül meydana getirilerek terör örgütlerine destek sağlandığını düşündükleri kişilere yönelik eylem ve faaliyetlerde bulunulmuştur. Bir süre sonra, bu teşekkülün eylem yapacakları hedef veya eylemlerini haklı gösterecekleri sebep bulunmadığı görülmekle beraber, oluşturulan bu gruplar dağılmamış, aksine, bir kısım siyasetçi ve kumarhane işletmecisinin de katılımı ile, kişisel çıkarlar sağlamaya yönelik eylemler yaptıkları ifade edilmiştir. Nitekim, Susurluk ilçesi civarında meydana gelen malum trafik kazasında bir arada bulunan kişiler, bunların yanlarında taşıdıkları silahlar ve belgeler ile bu kişilerin, iddianamede isimleri zikredilen diğer kişilerle ilişkilerinin boyutları ve yine yukarıda izah ve ifade edilen bir kısım olaylar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Susurluk kazasında bir arada bulunan kişilerin yukarıda ifade edilen şekilde, yasadışı eylemlerinden birinin daha hazırlık hareketlerine başladıklarını göstermektedir...

Bu birlik ve beraberliğin tesadüflerden ibaret olmadığı, polis memurları sanıkların sadece koruma görevi yapmak maksadıyla tayin ve tahsis edilmedikleri, bunların özel kasıt altında bir araya toplandıkları ve bu suretle: Devlet tarafından muhtelif suçlardan aranan kişiler, kumarhane işletmecileri, bir kısım yönetici ve siyasetçiler ile Özel Harekât Daire Başkanlığı’nda görevli bazı polis memurlarının cürüm işlemek için teşekkül oluşturdukları veya bu teşekküle katıldıkları anlaşılmıştır.”

71-

“Komisyonumuza İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nce verilen cevaplarda;

A- Jandarma Genel Komutanlığı’nın 6 Aralık 1996 tarihli cevabi yazısında: ‘Söylemez Çetesi olarak anılan yaralama, adam kaçırma, alıkoyma gibi organize suçlar işlediği belirlenen çetenin elemanlarından evvelki astsubay Başçavuş Mehmet Sena Söylemez ve Fevzi Şahin, Adana-Pozantı TEM otoyolunda güvenlik kuvvetleri ile girdikleri çatışma sonunda ele geçirildiği, sanıkların sorgulama sonucu elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan operasyonlarda olayla ilgisi olduğu tespit edilen 2’si Kara Kuvvetleri Komutanlığı mensubu, 3’ü Hava Kuvvetleri Komutanlığı mensubu, 1’i 3. G. Kom. mensubu olmak üzere toplam 6 askeri personel, 3 Emniyet mensubu ve 7 sivil şahıs olmak üzere toplam 16 sanık, 7 tabanca, 14 şarjör, 300 fişek, 50 gr C-4 patlayıcısı, 2 parça C-3 TNT, 3 fünye, 186.900 DM döviz ve 155.200.000 TL’sinin ele geçirildiği, sanıkların yargılanmalarının devam ettiği, Jandarma Üstteğmen Can Köksal’ın Askeri Şura kararı ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nden ilişiğinin kesildiği’ bildirilmiştir.

B- Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 8.12.1997 tarihli cevabi yazısında özetle, ‘Adana’da yakalanan Faysal ve Mustafa Söylemez tarafından oluşturulduğu anlaşılan organize suç örgütü ile bazı Emniyet görevlileri arasında ilişkiler bulunduğuna ilişkin inceleme sonucunda Mehmet Sena, Faysal ve Mustafa Söylemez tarafından oluşturulduğu anlaşılan organize suç örgütüne katıldıkları anlaşılan Başkomiser Halim Apaydın, Komiser Yardımcısı Nazif Yavuz ile Komiser Yardımcısı Mehmet Sıddık Bakır haklarında adli soruşturmanın İstanbul DGM Başsavcılığı’nca yürütülmekte olduğu, Çankaya İlçesi eski Emniyet Müdürü Sedat Demir’in Söylemez Kardeşlerce işletilen Rumors Disko Bar’a Çankaya Emniyet Müdürlüğü’nce mobilya alınması karşılığında süresiz kapatılmış olmasına rağmen barın yeniden açılmasına izin vererek görevini kötüye kullandığının tespit edildiği, Sedat Demir’in mal varlığında izahı mümkün olmayan belirgin bir artışın görülmesi... Söylemez Kardeşler’in İstanbul Kızıltoprak’ta bulunan yazıhanelerine 26.2.1996 tarihinde silahlı baskın düzenlenmesi olayında soruşturmanın Söylemez Kardeşler lehine yürütülmesi ve sanıklara baskı ve kötülük yapılmaması karşılığında İstanbul Emniyet Müdürlüğü Cinayet Büro eski Amiri Erdal Durmaz’ın rüşvet aldığının tanık beyanı ile tespit edildiği...”

72-

“1 adet Smith Vesson marka 9 mm çaplı seri numarası silinmiş olan Amerikan yapısı tabanca, MKE yapısı 9 mm çaplı 43 adet mermi, 1 adet 30 calibre markası ve numarası belirsiz toplu tabanca, 1 adet silah taşıma izin belgesi, üzerinde Yaşar Öz’ün fotoğrafı bulunan Eşref Çuldar adına düzenlenmiş sürücü belgesi, Yaşar Öz adına İçişleri Bakanlığı’nca düzenlenmiş olan 27.12.1993 tarih ve TRA-220307 seri no’lu hususi pasaport, üzerinde fotoğrafı ve mühür bulunan ‘Belge hamili Yaşar Öz, Genel Müdürlüğümüzde bulunduğu süre içersinde silah taşımaya izinlidir. Yardımcı olunmasını rica ederim’ yazısı ile Mehmet Ağar, Vali, Emniyet Genel Müdürü yazılı ve imzalı bir belge, Tarık Ümit adına düzenlenmiş İçişleri Bakanlığı’ndan verilmiş hususi pasaport.”

73-

“Hakkari’de devlet yanlısı görünen bazı kişilerin (ki bunlar itirafçı, korucu veya diğer sivil kişilerin) bu konumlarını kullanarak çeşitli şekillerde menfaat temin ettikleri, bazı kamu görevlilerinin, özellikle bazı polis ve askeri kişilerin de onlarla işbirliği içinde menfaat temin ettikleri, bu arada uyuşturucu madde ve silah kaçakçılığına bulaştıkları, ayrıca masum vatandaşları kaçırarak fidye istedikleri, öldürme suçu işledikleri; Necip Baskın’ı kaçırmak suçundan yakalanan Kahraman Bilgiç’in ifadesinde: Necip Baskın’ı korucu timbaşı Mehmet Emin Ergen, korucular Abdülkerim Özcük, Necmeddin Hazeyi, Osman Özpınar, Osman Ergen, Özel Harekât polis memurları Fatih Özhan, Yusuf Azmi Aydın ve Abdülkadir Bayram ile birlikte planlayıp kaçırdıklarını ve 200.000 mark fidye istediklerini, ayrıca fidye ödemeye gelenlerle birlikte PKK ile çatışma süsü vererek öldürmeyi planladıklarını, ancak yakınlarının Jandarmaya şikayeti üzerine adı geçeni bıraktıklarını, bu şahısların önce Tahir ismindeki MHP ilçe başkanı ile birlikte hayvan kaçırmayı planladıklarını, daha sonra bundan vazgeçtiklerini, Kahraman Bilgiç cebinden çıkan ‘Ağustos ayının 15’inden sonra beni ara’ notunun ve üzerindeki cep telefonunun daha önce Hakkari’de çalışan ve Ankara’ya tayin olan Çukurca Jan. Kom. taburundan J. Ord. Astb. Yüce Karademir’e ait olduğunu, kendisi ile Çukurca’da tanıştığını, adı geçen astsubayın Ankara’ya giderken, banka araçlarını soymak amacı ile 7 adet lav, 1 bomba atar, 1 RBK, 2 keleş, 2 tabanca ve 1 Uzi marka tabanca götürdüğünü, kendisi ile de irtibat kurması için bu notu ve telefonu verdiğini (bahsedilen silahların tümü astsubayın evinde bulundu), Abdullah Canan’ın kaybolması nedeni ile Mehmet Canan ve birkaç kişi ile görüştüğünü ve Abdullah Canan’ın akıbetini öğrenmek için Yakup Ediş’ten 5 bin mark aldığını, adam bulunursa 20 bin marka tamamlanacağını, Binbaşı Mehmet Emin Yurdakul’un Abdullah Canan’ı tabura aldırdığını, bir hafta sorguladığını, daha sonra beraberinde getirdiği ve üsteğmen olarak tanıttığı iki itirafçıya öldürttüğünü, Tabur Komutanı Mehmet Emin Yurdakul komutasında Konuklu köyünde yapılan bir operasyonda 13 kg eroin ve 4 tabanca bulduğunu, eroin sahiplerinin yakalandığı halde geceden bırakıldığını, tabancaların üçünü tabur komutanının götürdüğünü, bir tabancayı Yüksekova belediye başkanının karısına hediye ettiğini, M. Emin Yurdakul’un taburunda çalışan ve kendisi ile samimi olan Ali ismindeki astsubayın İzmir’de eroin ile yakalandığını, M. Emin Yurdakul’un ismini vermemesi için bu astsubayın ailesine bir miktar para (480 veya 580 milyon TL) gönderdiğini, bu eroinin tahminen Çukurca Köyünde yakalanan eroin olduğunu, Kurmay Başkanı Hamdi Poyraz’ın Kemal ve İsmet Ölmez ile bir Kuzey Iraklıyı ve kendisini Çığlı köyüne gönderdiğini, yolda güvenlik güçleri aramasın diye bir de not yazdığını, kendisinin askeri koğuşta yattığını, K. Iraklının Irak’a geçip sonra geri döndüğünü, ertesi günü Kemal ve İsmet’in elinde bir paket olduğu halde Hakkari’ye döndüklerini, bu paketi Hamdi Poyraz’a teslim ettiklerini, pakette ne olduğunu bilmediğini, ama silah ve uyuşturucu olabileceğini, Çolak Hasan, İsmet ve Kemal Ölmez’in Kurmay başkanı aracılığı ile beyanname yaptırıp Irak’tan koyun getirip sattıklarını, Yüksekova Belediye Başkanı A. İhsan Zeydan Güvenlik Güçleri tarafından arandığında M. Emin Yurdakul’un bunu kendisine haber verdiğini, O’nun da Yüksekova’dan kaçtığını, uzun süre gelmediğini, Belediye Başkanı Ali İhsan Zeydan’ın seçimlerden önce gösterdiği adamların yakalanıp daha sonra M. Emin Yurdakul tarafından para karşılığında serbest bırakıldığını, bir seferinde M. Emin Yurdakul’un belediye başkanının abisine (Mustafa Zeydan’a) ‘Seni seçimlerde kazandıracağım, benim 5 milyarımı hazırla’ dediğini, M. Emin Yurdakul’un operasyonlar sırasında, bazı köylüleri PKK’lı oldukları gerekçesi ile gözaltına aldırdığını, bilahare Belediye Başkanı Ali İhsan Zeydan’ın araya girmesiyle bu şahısların 1000 mark karşılığı serbest bırakıldığını... Astsubay Hüseyin Oğuz, Kahraman Bilgiç’in anlattıkları dışında kendi araştırma ve uyumlarını da şöyle sıralamaktadır: Tugayın ve İl Jandarmanın koyun, odun temin etmek gibi bütün ihalelerinin; Çolak Hasan, İsmet ve Kemal Ölmez’lere verildiğini, bunlardan İsmet Ölmez 3 yıl önceye kadar otobüs muavinliği yaparken şu anda İzmir Ödemiş’te salça ve konserve fabrikası sahibi olduğunu, Çolak Hasan da hademe iken apartman inşa ettirdiğini, kısaca bu kişiler devletten yana görünerek, esrar, eroin ve silah kaçakçılığı yaptıklarını, bu işin içinde Kurmay Başkanı Hamdi Poyraz’ın da bulunduğunu, uyuşuturucu kaçakçılığında Van’ın bir merkez olduğunu, her tarafa sevkiyatın buradan yapıldığını, Yüksekova’nın da uyuşturucu imalinde ve Türkiye’ye girişinde önemli bir merkez olduğunu, geçici köy korucularının gümrüklerdeki akrabaları vasıtasıyla sınırlardan geçiş yapıldığını, aşırı para kazanma hırsı bulunan bazı güvenlik gücü mensuplarının da uyuşturucu naklini kendi arabaları ile sağladığını, çünkü bunların arabalarının aranmadığını, özellikle istihbarat amacıyla Suriye’ye gidip gelenlerin uyuşturucu taşayıcılığı da yaptıklarını, en fazla asker ve polisin bulunduğu Van ve Hakkari yöresinde uyuşturucu kaçakçılığının da en fazla olmasının nasıl açıklanacağı, bu şebekenin TBMM’de de uzantısının bulunduğu...”

74-

“Kendisinin 1965 yılından itibaren ordu mensubu olarak görev yaptığını, 1974 yılında Kıbrıs Barış Harekâtı’na katıldığını, 1978 yılında Silahlı Kuvvetler özel birliklerinin Tim Komutanlığı’na atandığını, çeşitli kurslar gördüğünü, özellikle komando harekâtına yönelik, rehineli harekâta yönelik kurs gördüğünü, 1982 yılında polis özel timlerinin kurulmasında görev aldığını, 1985-86 yıllarında içgüvenlik polis özel timinin eğitiminde, kuruluşundan teçhizinde ve teşkilinde çalıştığını, 1987 yılında yarbay rütbesinde iken ordudan ayrılarak Millî İstihbarat Teşkilatı’nda Daire Başkanı Mehmet Eymür’ün yardımcısı olarak göreve başladığını, 1980 yılında Botaş’a girdiğini, bir sene müfettişlik sonra da koordinatörlük görevi yaptığını, Eylül 1983 yılında Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar’ın kendisini çağırarak Emniyet mensuplarının yetiştirilmeleri konusunda çalışmasını istediğini, sevinerek bu görevi kabul ettiğini ve hemen eğitime başladığını...

Devletin istihbarat birimleri arasında çok koordineli bir çalışma yapılması gerektiğine inandığını, bu birimler arasında şahsi kin, nefretten doğan sen-ben davası, sen başarılısın ben başarılıyım kavgası olduğu müddetçe bugün Susurluk olayı çıktı ise yarın, altı ay sonrası başka bir olayın çıkabileceğini, bu tür mücadelede 200 bin kişi olduğunu, bunlar içinde yanlış yola girmiş olabilecek görevliler ya da kişiler bulunabileceğini, bunun polis asker ya da korucu olabileceğini, ancak bunun çözümünün basına sızdırılarak yapılmaması gerektiğini, devletin resmî birimleri arasında bu tür sorunların koordinasyon ile çözülebileceğini...

Abdullah Çatlı’yı tanıdığını, Mehmet Eymür’le birlikte, emekli olduktan sonra tanıdığını, Mehmet Özbay ismini de bildiğini, Abdullah Çatlı’nın devlet için istihbarati çalışmalar yaptığını, yurtdışına yönelik olarak özellikle Almanya’daki PKK faaliyetlerine yönelik olarak istihbari bilgiler verdiğini, 15-16 senedir 80 öncesinden itibaren devlete çalıştığını bildiğini, kendisinin onu 1987-88 yıllarında tanıdığını...”

75-

“Ömer Lütfü Topal cinayetinin işlenmesini takiben cinayeti çözmek için çalışmalara başladıklarını, alınan bir ihbar üzerine üç Özel Harekât mensubu ile iki sivil şahsın Emniyet Müdürlüğü’ne alındığını, cinayet yerindeki ve silah ve şarjör üzerindeki parmak izi ile bunların parmak izlerini karşılaştırdıklarını ve herhangi bir bulguya rastlanmadığını, ertesi gün Sedat Bucak’ın kendisini aradığını, özel harekâtçıların neden alındığını sorduğunu, daha sonra da birkaç kez aradığını, daha ertesi gün Emniyet Genel Müdür Yardımcısı Halil Tuğ’un kendisine geldiğini, bakan tarafından gönderildiğini, alınan şahısların neden ve niçin alındığını sorduğunu, öğleden sonra bakanın İstanbul’a geldiğini, onun da olayı kendisine sorduğunu, ona da araştırmalarını anlattığını ancak herhangi bir bulguya rastlamadıklarını söylediğini, sonra Bakanın talimatı üzerine İbrahim Şahin’in gelerek şahısları Ankara’ya götürdüğünü, bilahare Susurluk olayının patlak verdiğini, ondan sonra cumhurbaşkanı, başbakan ve bakanla görüşmeleri olduğunu, onlara bu şahıslar hakkındaki düşünce ve karinelerinin tam alındığını, biraz süre verilmesi halinde bu şahısların suçlarını inkâr edemeyecek hale geleceklerini, hatta yan delillerin tespitiyle birlikte itiraf bile edebileceklerini belirttiğini, cumhurbaşkanının kendisine kaset, belge, video bandı olup olmadığını sorduğunu, kesinlikle böyle bir şeyin olmadığını belirttiğini, ikrar havi bir belge bulunmadığını, sadece kendisinde birtakım karineler olduğunu, bunları anlatmasının mümkün olmadığını, bunu açıklamasının sisteme zarar verebileceğini, bunu ancak konuyu bilenler huzurunda rahatlıkla açıklayabileceğini...

Bu işin nereye gideceği konusunda endişeleri olduğunu, medyada çıkanların ne derece doğru olduğunu onların incelenmesi gerektiğini, peşinen herhangi bir şeyin söylenmesinin mümkün olmadığını, başbakan ve başbakan yardımcısının nereye uzanırsa gitsin dediklerini, gitmesinin de gerektiğini, ancak bunu yaparken devleti zarara uğratmamak gerektiğini, müesseseleri yıpratmamak gerektiğini, bunlara çok dikkat edilmesini belirtmiştir.”

76-

“1980 ihtilalinden yaklaşık 20 gün sonra eşinin arkadaşlarıyla birlikte yurtdışına çıktığını, eşine devlet tarafından (pasaport vb konularda) yardımcı olunduğunu. 1984’te kendisinin ve çocuklarının Türkiye’ye bir haftalığına tatile geldiklerini, Mete isimli birisinin kendilerine yardımcı olduğunu, yurtdışında eşinin yanında olduğu zamanlarda, eşine Türkiye’den ASALA’ya karşı görev verildiğini ve yurtdışında 28 olayda eşinin rolü olduğunu. Eşinin Fransa’da cezaevinden kurtuluşunda kendilerine yardım edildiğini, 1990 Nisan ayında eşinin İstanbul’a giriş yaptığını, yurtdışından geldikten sonra Mete ağabey dedikleri kişinin ev temin ettiğini, eşinin Muhsin Yazıcıoğlu ile görüştüğünü bildiğini, Mesut Yılmaz’ın eşine teşekkürde bulunduğunu, eşinin Korkut Eken’le görüştüğünü bildiğini, eşinin 6-7 isimle pasaport kullandığını, Ali Yasak’la görüştüğünü bildiğini, Beretta marka silahı olduğunu, Sedat Bucak’la iki yılı aşkın bir zamandır tanıştığını, Haluk Kırcı’nın eşinin arkadaşı olduğunu, kendisinin, eşinin ve Haluk Kırcı’nın Sultan Tekstil’de ortak olduklarını, devlet için görev verenin de komployu hazırlayanın da aynı olduğunu eşinin söylediğini, eşinin ASALA olayına girmeden önce Haluk Kırcı’nın cezaevinden bırakılmasını istediğini, ayrıca ne olduğunu bilmediği bir konuda Türkeş hakkında bir istekte bulunduğunu, yurtdışında yapılan 28 eylem hakkında Kenan Evren’in bilgisi olması gerektiğini, 1980 ihtilali olduğunda sıkı bir denetim vardı; pasaport almak, düzenlemek kolay bir iş değildi. Demek ki eşime yardımcı olundu. 20 gün sonra eşime pasaport getirildi. 1982 yılında kendisinin de sahte pasaport ile çıktığını, kimin düzenlediğini, kimin getirdiğini bilmediğini, ancak İstanbul havaalanında uçağa bindirdiklerini, 1984 yılında Türkiye’ye ailecek geldiklerini, 1 hafta kaldıklarını, resmî görevli bir kişinin kendilerini karşıladığını, adının Mete olduğunu, soyadını bilmediklerini, bu kişinin konuşma ve hareketleri askerdi. Asker şeyi vardı.”

77-

“1988 yılındaki MİT raporunun kendisi tarafından hazırlandığını, raporun çok tartışmalar yarattığını, ancak hukuki bir sorumluluk getirmediğini, çünkü raporun bazı belgelere ve çalışma metodlarına bağlı olarak hazırlanmış bir rapor olduğunu...

1988’deki raporun o tarihteki Müsteşar Hayri Ündül Paşa’ya bilgi vermek maksadıyla ve yazılı olarak hazırlandığını, o raporu o tarihlerde kurumun mensubu olan Cumhurbaşkanlığı’nda görevli Erkan Gürvit’e görüşünü almak üzere verdiğini, o da raporun enteresan ve çok kapsamlı olduğunu söylediğini, o nüshayı da ona verdiğini, bir müddet sonra da ortada dolaşmaya başladığını, Tarık Ümit’in MİT teşkilatının görev sahasına giren konularda istihbarati olarak kullanılan bir kişi olduğunu, ortadan kaybolması üzerine araştırmalar yaptıklarını, en son Özel Harekât polislerince alındığını ve ondan sonra da kaybolduğunu öğrendiklerini, bu konuda yasal araştırmalar yaptıklarını, tahkikatı Jandarma Astsubayı Ahmet Altıntaş’ın yürütüğünü, onunla görüşüldüğünde, kendisinin özel harekâtçı Ayhan Akça’yı gözlem altına aldığını, Ankara’dan Özel Harekât Başkanlığı’ndan ‘ifadesi alınamayacağı konusunda’ müdahale edilmesi üzerine bırakmak mecburiyetinde kaldığını, araştırma grubunca Tarık Ümit’in telefonlarının tespit ettirildiğini, bu araştırma sonucu telefon konuşmalarının kendi bölgesinde TIR parkında çay ocağı işleten Avşar isimli bir kişinin telefonundan muhabere yaptığının tespit edildiğini, bu nedenle Avşar denilen kişinin alınıp sorgulandığını, Avşar’ın kendi adına olan bu telefonu özel harekâtçı polislere kullanılmak üzere verdiğini, Avşar’ın üzerinden Özel Harekât’ta görevli iki polisin resimlerinin çıktığını, Haluk Kırcı’nın yine aynı olayla ilgili olarak gözaltına alınıp bırakıldığını, Avşar’ın üzerinden bir tabanca çıktığını, bunun balistiğe gönderilmek üzere istendiğinde, çeşitli resmî yerlerden baskı geldiğini, Jandarma Astsubay Ahmet Altıntaş’ın belirttiğini...

MİT Teşkilatına zaman zaman özellikle ihtilaller ve sıkıyönetimlerden sonra özel görevler verildiğini, kendisinin de birçok kez bu tür görevlerde yer aldığını, kanuni görev sınırlarını aşan görevler olduğunu... Yapılan tüm işlemin devletin arşivlerinde bulunduğunu... birçok şeyin doğal olarak kâğıda dökülmeden kafada olduğunu, otuz senelik meslek hayatının kafasında olan uzantılarının kâğıda dökülmesinin biraz mümkün olmadığını...

Olayların yabancı istihbarat teşkilatlarıyla bağlantılı yönlerinin araştırılması gerektiğini, yurtdışında uzun süre kalmış kişilerin Türkiye’de karıştıkları büyük eylemlerin çok dikkatli incelenmesi gerektiğini, Abdullah Çatlı gibi kişilerin sadece suç yönünden değil, yabancı istihbarat teşkilatlarıyla bir bağlantıları olup olmadığının da incelenmesi gerektiğini...”

78-

“Vefa Küçük’ün İzmit’te Belsa Plaza diye yaptığı yerin karşısında Tekel binası bulunduğunu, eski Tekel binasının 7 katlı olduğunu ve Belsa Plaza’nın görüntüsünü bozduğunu, bu arada Tekel’in içinden malzemelerin tırlarla Ali Şen’in Maga Deri isimli yerine götürüldüğünü, kapıda kalaşnikoflu adamların nöbet beklediğini, konunun hepsini Emniyet Müdür Yardımcısı Ayhan Toptaş’ın bildiğini, daha sonra boş Tekel binasını yaktıklarını, bu suretle hem Belsa Plaza’nın önünü açtıklarını hem de Tekel’in içindeki malları boşalttıklarını, bu suretle de bir taşla iki kuş vurduklarını...

Abdullah Çatlı ile kendisini İbrahim Şahin’in koruması Alper Tekdemir’in kardeşi Şahin Tekdemir’in tanıştırdığını...

İskenderun’da 1500 ton petrolün Demir Çelik’e satıldığını, bunun parasını paylaşanların da kendisine bir haftalık çek vereceklerini söylediklerini, bunun üzerine Ankara’da buluştuklarını, gittiği binanın kapısında Bucak A.Ş. yazdığını, Haluk Kırcı’nın da orada bulunduğunu ve Sedat Bucak’ın da orada olduğunu, parayı öderken kendisine gözdağı vermeye çalıştıklarını, kendi hakkı olan 6 milyar lira yerine 500 milyon lira verilmeye kalkınca münakaşa ettiklerini...

Kendisinin Kanal 7 programcısı ile birlikte Rize’de bir gün çalıştıklarını, şimdi verilen ifadelerin aynısını Kanal 7’ye verdiğini, iki-üç dosya doldurduklarını, ertesi gün programı bitiremeden yakalandığını, o bantlarda Mehmet Ağar’ı suçladığını, Emniyet müdürünün Ankara’ya götürdüğünü ancak kime verdiğini bilmediğini, belki de bandın Mesut Yılmaz’da olabileceğini...

Hüseyin Kocadağ ve Ali Şen’in arkadaş olduklarını, ikisinin de Fenerbahçe’nin yönetiminde bulunduklarını, İzmit’te herkesin Saffet’in transfer olayından Ali Şen’in 3-4 milyon doları akladığını bildiğini, bunu ispat edebileceğini...

Tonu 10 dolardan slaşı satın aldığını, Yumurtalık hattı açıldığında da 110 bin tona yakın mal olduğunu, o malı da sılaş diye vereceklerini ve onların da bunu fabrikalara fuel-oil olarak satacaklarını...”

79-

“Hüseyin Kocadağ ile Ömer Lütfü Topal’ın ilişkilerinin ise çok daha yakın olduğunu, zaman zaman İbrahim Polat’ın da ortak olduğu Polat otelinin casinosunda sık sık beraberce oturduklarını...

Kendisinin 1994 Haziranında Ömer Lütfü Topal ile birlikte Müdüriyet odasındayken VIP salonu monitöründen Necdet Menzir ile Hüseyin Kocadağ’ı gördüğünü, bütün casinolarda video kayıt sistemine bağlı kameraların bulunduğunu, bunun herhangi bir itiraz durumunda kullanıldığını, ancak Murat Topal tarafından bu kasetlerden birisinin fotoğraflandığı ve bu fotoğraflardan birinin Hüseyin Kocadağ’a gösterildiğini, sonraki konuşmalarında Hüseyin Kocadağ’ın bu konudan ne kadar rahatsız olduğunu belirttiğini ve genelde Klasis’e giden Necdet Menzir’i sanki kendisi şantaj yapmak istermişçesine oraya özellikle götürdüğü gibi bir durumun ortaya çıktığını, ancak resmin kritik dönemlerde dahi ortaya çıkmamasının kendisine bir güvence verdiğini söylediğini...

Bir yandan mütevekkil, bir yandan da o dünyanın şartlarından kaynaklanan kuşkulu bir yaşam tarzına sahip olan Ömer Lütfü Topal’ın nasıl bir koruma ve güvenlik sistemine sahip olduğu sorusuna cevaben; daha çok yeraltı dünyasının geleneklerine dayanan, emekli Emniyet mensupları ve fiziken güçlü insan kaynaklarını ve ruhsatsız silahları kullanan ve çok aşırı tepkiler gösteren bir güvenlik sistemi kurulduğunu...

Ömer Lütfü Topal’a ait otellerin özellikle bayram tatillerine ilişkin misafir listelerinde çok sayıda yargı mensubuna rastlanabileceğini, yine aynı şekilde Tepebaşı Emperyal’de sırf yargı mensuplarının yemek ve aynı ihtiyacını karşılayan bir lokal oluşturulduğunu...

Kendisinin Cavit Çağlar veya Necdet Menzir ile herhangi bir çekişmesi veya ilişkisinin olmadığını, dışarıda spekülasyon konusu yapılmak istenen kameraların normal sistemi içerisinde çekilmiş kasedi herhangi bir yanlışlığa sebebiyet vermemek için şahsen aldığını ve bir resmin yırtılarak imha edildiğini ancak kendisinde bir kaset ve birkaç fotoğrafın halen mevcut bulunduğunu, bunları tutmasının amacının da kendisini korumak olduğunu, Ömer Lütfü Topal-Abdullah Çatlı buluşmasının arkasında küçük günlük olaylardan çok HAVAŞ gibi büyük benzer olayların aranması gerektiğini...”

80-

“PKK’nın ciddi eylemleri üzerine, devletin PKK mensuplarına ve PKK’ya büyük destek veren kişilere karşı hukuki olarak yeterince mücadele edemediğini düşünen bazı devlet görevlilerinin hukuk dışı bir anlayışla görev yapmak gerektiğine inanmaya başladıklarını ve ilk defa Güneydoğu’da JİTEM görevlisi Cem Ersever’in bu tür faaliyetler içersine girdiğini ve bunu takiben özellikle İstanbul’da PKK’ya önemli ölçüde maddi yardımda bulunan finans çevreleri ve uyuşturucu kaçakçılarına karşı yasal mücadele yapılamadığı anlayışı ile illegal çalışacak gruplar oluşturulması ve illegal mücadele edilmesi düşüncesiyle Emniyet, MİT ve Jandarma içinde böyle grupların oluşturulduğunu ve eylemlerin başlatıldığını, neticede PKK’nın ve diğer örgütlerin destekçisi aktif unsurların susturulduğunu, daha sonra faaliyet gösterilecek zemin kalmayınca resmî görevli ve sivil kişilerden teşekkül ettirilmiş olan bu grupların kendilerine menfaat temini uğruna mafya türü birtakım yasadışı faaliyetlere giriştiklerini, bu grupların Emniyet, MİT ve JİTEM içersinde ayrı ayrı oluştuğunu, Emniyet içersinde Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar’a bağlı Özel Harekât Dairesi Başkan Vekili İbrahim Şahin’in başkanlığında özel harekâtçılardan ve Korkut Eken’e bağlı sivillerden, MİT içinde Mehmet Eymür’e bağlı özel harpten geçmiş subaylar ile aşırı ülkücü ve mafya denen insanlardan, JİTEM içinde kendilerine bağlı kişilerden teşekkül ettiğini, Behçet Cantürk, Savaş Buldan ve beraberinde gelişen beş-on eylemin ve bazı bombalama eylemlerinin bunlar tarafından yapıldığını, bunlara normal polis ve Jandarmanın müdahale edemediğini, bunların zengin işadamlarına müdahale ettiklerini ve haraca bağladıklarını, bir kısmının basına intikal ettiği halde çok büyük kısmının intikal etmediği ve bu grupların denetlenemez hale geldiğini, Yeşil denilen kişinin önceleri Jandarma tarafından Güneydoğu’da eleman olarak kullanılırken daha sonra bu gruplar içinde en büyük para tahsilatçısına dönüştüğünü, Yeşil’in şu anda MİT içinde Mehmet Eymür ve arkadaşları tarafından resmen eleman olarak kullanıldığını, Ege bölgesinde JİTEM’e bağlı Yüzbaşı Sinan Yaşar ve bazı astsubayların mafya işlerine giriştiklerini, bunların ve Ankara Jandarma İstihbarat görevlisi binbaşı Ali Yıldız’ın mafya örgütleriyle de görüşerek menfaat temin ettiklerini, Kocaeli Jandarma Alay Komutanı Veli Küçük’ün mafyacılarla sıkı diyaloğunun olduğunu, Nurullah Tevfik Ağansoy’un yurtdışına kaçırılışını MİT görevlisi Yavuz Ataç’ın organize ettiğini, Alaattin Çakıcı ve adamlarına MİT tarafından yardımcı olunduğunu, Bursalı işadamı Erol Evcil’in Alaattin Çakıcı’yı birkaç defa kiralayarak eylemlerde kullandığını, son defa da banka açmak istemesine mani olanları etkisiz hale getirmesi için iki milyon dolara anlaştığını, Çakıcı’nın durumu MİT görevlisi Yavuz’a anlatarak birlikte plan yaptıklarını, Kocaeli çetesi olarak basına yansıyan Hadi Özcan’ın sürekli MİT ile görüştüğünü, MİT görevlisi astsubay Duran Fırat’ın Eymür’ün temsilcisi ve kirli işleri ile ilgili olarak bütün mafyacılarla irtibatta olduğu ve ayak işlerini yaptığını, Tarık Ümit olayı ve Mehmet Ali Yaprak’ın kaçırılması olaylarında Mehmet Ağar ve Mehmet Eymür’e bağlı gruplar arasında anlaşmazlık çıktığını, Emniyet ile MİT arasında aslında bir çekişme olmadığını, olayın özünde Mehmet Ağar’la Mehmet Eymür’ün çelişkisi bulunduğunu, ancak bunun kendilerine bağlı mafya gruplarına yansıdığını ve bunların birbirlerini öldürmeye çalıştıklarını, itirafçı Mustafa Deniz üzerinde çıkan silah taşıma belgesinin yapılan görüşmeler sonunda kendisine yardımcı olmak amacıyla bir idari tasarruf olarak kendisi tarafından düzenlendiğini, tabancanın Mustafa Deniz’in Jandarma eri olarak görev yaptığı karargâh bölüğünün resmî tabancası olduğunu, daha sonra kendisine taşıma ruhsatlı özel tabanca alıp bu tabancayı iade ettiği halde düzenlenmiş olan belgenin alınmamış olduğunu, Cem Ersever’in öldürülmesi olayının o zamanki Habur Gümrük Müdürü Ali Balkan’ın şoförü Kemal’in yakalanması halinde aydınlatılabileceğini, Orhan Taşanlar’ın İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne gelirken bugün bilinen suçlardan ve rüşvet suçundan yakalanıp yargılanmakta olan personeli beraberinde getirdiğini, bunlarla İzmir Emniyet Müdürlüğü’nde birlikte çalıştığını, bunları İzmir’den Ankara’ya ve Ankara’dan da İstanbul’a tayin ettirdiğini, İstanbul’da bunların bu olaylara karıştıklarını, Orhan beyin belli bir grup siyasi tarafından İstanbul’a getirildiğini, İstanbul’dan Bursa Valiliği’ne gönderilmesinde kendi ifade ettiği gibi kumar mafyasının rolü bulunduğunu zannetmediğini...”

81-

“Türkiye’de malın 1 kilo fiyatı 15 bin mark, Almanya’da 150 bin mark olduğunu, evsafına, yerine ve perakende pazarlanmasına göre 1 milyon marka kadar fiyatın yükselebildiğini, Dilek Örnek hadisesinde paranın nakit olarak yurda girdiğini, Türkiye’de özellikle yatırım yapan büyük inşaat firmaları, turizm büroları, oteller, kumarhaneler, otobüs firmaları ve akaryakıt bayilerinde devletin kredi sisteminden kaynaklanmayan ancak normal olmayan yöntemlerle temin edilmiş paraların kullanıldığına inandığını...

Kaçakçıların güvenliklerine gelince; bunların kendi korumalarını kendilerinin yaptığını, kimseye ihale etmediklerini, Türkiye’de çek-senet mafyası olarak bilinen adamların olduğunu, ancak bu konuda daha fazla bilgi sahibi olmadığını, Emniyet’ten ayrılan bazı sivil arkadaşlarının birçok yerde koruma görevi yaptıklarını, bunlardan Gaziantep Şube Müdürü olan Güven Oktay’ın emekli olduktan sonra Burdur’da yakalandığını, ancak kimin kiminle uyuşturucu bağlantısı olduğunu bilmediğini...

Kanada’da yakalanan uyuşturucu kaçakçısının üzerinde çıkan telefonlarla ilgili hem Kanada’da hem de Türkiye’de araştırma yaptıklarını, telefonun Başbakanlığa ait olduğunu öğrendiklerini, bununla ilgili Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü ve Turizm Müsteşarlığı ile yazışma yaptıklarını...

Uyuşturucu ile mücadelede görevli insanların bu kesimde çok para döndüğü için, sistem de müsait olduğundan uyuşturucu organizasyonuna veya korumasına meylettiklerini, bunun sistemden kaynaklandığını...”

82-

“Tarık Ümit’in Kıbrıs’ta bir bankaya ortak olduğunu ve bu bankanın ortaklarından birisinin de Mehmet Ağar’ın şoförünün kardeşi Ömür Özçelik olduğunu ve %25 hissesi olduğunu... Mehmet Eymür’ün adamları ile Tarık Ümit’in yakın çevresinde 4 milyon dolarlık bir paradan bahsedildiğini, ancak paranın kaynağının belli olmadığını, Tarık Ümit ve Mehmet Eymür’ün adamlarının bu paranın uyuşturucudan gelen bir para olduğunu tahmin ettiklerini, Tarık Ümit, Mehmet Eymür ve Korkut Eken’in son derece samimi olduklarını bildiğini, kara para aklanmasıyla ilgili olarak Tarık Ümit’in ailesinin beyanına göre, Kazakistan, Pakistan, Afganistan tarafından gelen uyuşturucunun Kazakistan, Azerbaycan’dan Nahcivan kanalıyla Türkiye’ye girdiğini, Türkiye’den eroinin yurtdışına, Hollanda ve Almanya’ya çıktığını, bir kısım paranın Kazakistan’da aklandığını, Kazakistan’da 450 milyon dolarlık bir paranın olduğunu, bu paranın da Kıbrıs’taki bankada aklandığını, Tarık Ümit’in de bu işin içinde olduğunun söylendiğini...”

83-

“1983 yılında Abdullah Çatlı ile Almanya’da tanıştığını, kendisinin paralı asker (lejyoner) olduğunu, Nijerya, Fas, Etiyopya, Çat gibi ülkelerde paralı askerlik yaptığını, Fransız ordusu emrinde de çalıştığını ve oraya kendisini Abdullah Çatlı’nın gönderdiğini...

1991’den 1993 yılına kadar Güneydoğu Anadolu’da çalıştığını, Cem Ersever’in komutasındaki birliklere destek sağlamakla görevli olduklarını ve 15’er kişilik gruplar halinde görev yaptıklarını, dağdaki görevlerinin istihbarat çalışması yapmak olduğunu, doğrudan JİTEM ile bağlarının olmadığını, kendilerine yöredeki köy halkından bilgi toplamak görevinin verildiğini, Ahmet Cem Ersever’i bir kez gördüğünü, kendisini bu göreve Abdullah Çatlı’nın gönderdiğini, 1992 yılının Mayıs ayında Azerbaycan’a gittiğini ve Gence’deki kampta kaldığını, C-4 plastik patlayıcı konusunda eğitildiklerini ve C-4’ün kendisinin uzmanlık alanı olduğunu, Azerbaycan’daki eğitimleri sırasında C-4 plastik patlayıcıların Hors Greenmayer adlı şahıstan temin edildiğini, bu şahsın Azerbaycan’da etkisinin çok olduğunu, Uğur Mumcu suikastını gerçekleştirenlerin de Azerbaycan’daki kampta eğitildiklerini, ancak bu şahısları ismen tanıyamayacağını...

Azerbaycan’da ayrıca kenevir tarlalarının korunmasında da görev aldığını, Güneydoğu’dan geçen uyuşturucunun büyük çoğunluğunun Azerbaycan’dan geldiğini, çünkü buralarda dönümlerce kenevir tarlalarının olduğunu, 27 Eylül 1995’te Manukyan olayında da C-4 plastik patlayıcının kullanıldığını bildiğini...”

84-

“1980 sonrası çıktıkları Avrupa’da Türkiye’nin turizm büyükelçisi gibi olduklarını, o sırada kendilerine, ‘Türk Devleti’nin, milletinin aleyhine çalışan, mesela ASALA gibi örgütlerle mücadele eder misiniz, nasıl ve ne taktiklerle mücadele edersiniz?’ şeklinde teklifler geldiğini, bu teklifin devletimizin üst düzeydeki yetkililerinden geldiğini, ancak onların ismini söyleyemeyeceğini... kendilerinin milliyetçi ve vatansever olarak bu teklifi gönüllü olarak kabul ettiklerini, bu arada suçsuz olarak cezaevinde yatan arkadaşları ve bazı tanınmış politikacıların serbest bırakılmasını istediklerini ve olumlu cevap aldıklarını, bunun üzerine 12 kişilik bir liste verdiklerini, bu isimlerden birisinin Mehmet Irmak olduğunu, ancak bu 12 kişinin hiçbirisinin bu işlerden yararlanmadığını, bu teklifin kendilerine 1981 yılında Fransa’da oldukları zaman yapıldığını, aslında bu tekliflerin o zaman Avrupa’daki Türk Federasyonu’ndan tutun da herkese kadar yapıldığını, en sonunda kendilerine Çatlı ile birlikte teklif geldiğini, teklifi kabul ettikten sonra Fransa’da 18, Hollanda’da 2, Kanada’da, Amerika’da, Yugoslavya’da, Beyrut’ta, Yunanistan’da akla gelen pekçok eylem yaptıklarını, bu eylemleri Oral Çelik, Abdullah Çatlı ve diğer iki kişiden oluşan 4 kişilik grubun yaptığı ya da yaptırdığını, bu arkadaşlarından birisinin mahkemeye geçtiğini, gizli celse olduğunu, yaptıklarını orada anlatarak kendilerine, önceden söz verildiği gibi ceza indirimi uygulanmasını ya da kanuni takibattan muaf tutulmalarını istediğini, ancak taleplerinin kabul edilmediğini, 10-12 sene mahkûmiyet verildiğini duyduğunu, 4 arkadaşının da Türkiye’ye döndüğünü, onun cezasının zaman aşımına uğradığını, kendisine de yurtdışında yaptığı hizmetlerden dolayı kolaylık gösterilmediğini, yurda döner dönmez cezaevine konduğunu ve boş yere 4 ay hapis yattığını, yurtdışında olduğu yıllarda bir kere 1983 yılında yurda giriş çıkış yaptığını, onun da istihbaratın kontrolü altında gerçekleştiğini, yurtdışında oldukları sırada istedikleri pasaportu, istedikleri yerden alabildiklerini, Türkiye konsolosunun da kendilerine pasaport verdiğini, çünkü Türk basını ve Türkiye’deki güya aydınların kendilerini ihbar etmeye başladıklarını, İsviçre’de yakalanan bir adamın kendilerinin eylemleri ile ilgili bilgiler verdiğini, bu adamın Nevzat Bilican olduğunu, bu kişinin bir gün İsviçre polisine giderek yalan yere ben, Abdullah Çatlı, Oral Çelik, Mehmet Şener ile eroin işi yaptım dediğini, birkaç isim daha söylediğini, kendilerinin Ermenileri öldürdüğünü söylediğini, İsviçre’nin durumu Türkiye’ye bildirmesi üzerine Türkiye’den ilgili kimselerin kendilerine –ki o zaman Fransa’da Çatlı ile bir evde oturduklarını– bildirdiğini, kendilerinin de oradan kaçtıklarını, bunun üzerine Türkiye-İsviçre arasında problem çıktığını, bu olayın 1884 yılında cereyan ettiğini, bunun üzerine Türkiye’den bir devlet bakanının İsviçre’ye gelerek ortamı yatıştırdığını, Mesut Yılmaz’ın da o sırada Bakan olduğunu, daha sonraları da İsviçre’nin kendilerine (Oral Çelik, Çatlı ve arkadaşları) ambargo koyduğunu, Mesut Yılmaz’ın da Dışişleri Bakanı olarak kendileri için İsviçre nezdinde teşebbüsleri olduğunu, duyumlarına göre Mesut Yılmaz’ın Çatlı ile temasa geçerek bir kulübe olan kumar borcunu sildirdiğini...

Çatlı’nın 1991 yılındaki ANAP kongresinde önce Yıldırım Akbulut’u sonra Mesut Yılmaz’ı desteklediğini, Yaşar Okuyan ve Agah Oktay’ın Çatlı’yı iyi tanıdıklarını...

Yurtdışında hizmet yürütürken kendilerine MİT’in üst düzeyde yetkililerinin yardım ettiğini ve yönlendirdiğini, Çatlı’nın Muhsin Yazıcıoğlu ile telefon görüşmeleri yaptığını, Türkeş’le Çatlı’nın arasının hoş olmadığını, çünkü Çatlı’nın Türkeş hakkında MİT’e bir rapor yazdığını ve Türkeş’in bundan haberi olduğunu...”

85-

“3 Kasım 1996 tarihinde Susurluk kazası henüz olmadan, devletin istihbarat kuruluşunda ve Emniyet’te önemli görevlerde çalışan ve partisi ile bağlantılı olan, ancak isimlerini açıklayamayacağı özel kaynaklarından edindiği bilgiye göre:

28 Temmuz 1996 tarihinde İstanbul’da meydana gelen Topal cinayetinin, Topal’ın ortağı Ali Fevzi Bir ve Sami Hoşver ile 3 özel tim mensubu tarafından işlendiğini, 29 Temmuz’da bu kişilerin İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nce gözaltına alındığını, Emniyet müdürü ve Emniyet müdür yardımcısının da bulunduğu 6 kişi tarafından 36 saat süreyle sorgulandığını, bunlardan Ayhan ismindeki özel tim mensubunun; ‘Sadece Topal cinayetinin değil, daha önce 10’dan fazla cinayeti doğrudan doğruya Özel Harekât Daire Başkanı İbrahim Şahin’in talimatı ve Emniyet Genel Müdürü Mehmet Ağar’ın ve o zamanki başbakanın (Çiller’in) eşinin bilgisi dahilinde işlediklerini’ itiraf ettiğini, bu itirafların banda alındığını...

Susurluk kazasından bir hafta sonra 10 Kasım 1996 günü kendisine bilgi veren kişileri Ankara’ya çağırarak bu bilgilerin doğru olduğunu teyit ettirdiğini, aynı gün İstanbul Emniyet Müdürü Kemal Yazıcıoğlu ile de görüştüğünü ve bu konuyu sorduğunu, ancak Emniyet müdürünün ‘Bu bilgileri kendisine verirse suç işlemiş olacağını, bunlardan bir kısmının devlet sırrı olduğunu, kamuoyuna açıklanmasını doğru bulmadığını, ancak cumhurbaşkanı isterse bu bilgileri verebileceğini’ belirttiğini, kendisinin 12 Kasım günü cumhurbaşkanı ile görüşerek İst. Emn. Md.nü dinlemesini tavsiye ettiğini, cumhurbaşkanının da 14 Kasım günü İstanbul Valisi ile birlikte Kemal Yazıcıoğlu ile görüştüğünü, Kemal Yazıcıoğlu’nun cumhurbaşkanına ‘Özel tim mensuplarını sorguladıklarını, bunlardan bir tanesinin bu olayı ve diğer olayları itiraf ettiğini, bu işi devlet için ve yukarıdan gelen talimat ile yaptıklarını, bu nedenle sorumlu olamayacaklarını ifade ettiklerini, ancak ellerinde kaset vs. gibi maddi bir delil bulunmadığını, ancak kişilerin, tekrar sorgulanabileceklerini, İçişleri bakanının şifahi talimatı ile bunları Emn. gn. müdürüne verdiğini, ancak genel müdürün hiçbir şey yapmayarak bunları salıverdiğini, hatta Sedat Bucak’a koruma olarak verildiğini’ belirttiğini, cumhurbaşkanının bunu kendisine ifade ettiğini, hatta cumhurbaşkanının Yazıcıoğlu’nun özel tim mensubunun itiraflarını içeren kaset veya zabıtları kendisine vermemesinden dolayı sitem ettiğini, ‘devleti düşünmek gerekiyorsa bir Emniyet müdüründen önce kendisinin devleti düşüneceğini, bunu devlet sırrı falan diye saklıyorsa bunun yanlış olduğunu’ kendisine söylediğini, Kemal Yazıcıoğlu’nun elinde ses bandı vs. bulunduğuna inandığını, ancak bunları cumhurbaşkanına, başbakana ve kendisine neden vermediğini bilemeyeceğini, bir sebebinin; bu kasetlerde Sn. Özer Çiller’in, Sn. Mehmet Ağar’ın isimlerinin geçtiğini, Mehmet Ağar’ın o sırada kendi bakanı olduğunu, bir başka sebebi; bu kasetleri zamanında C. Savcılığı’na bildirmediği için kendisi hakkında takibat yapılacağından endişe ederek gizlemiş olabileceğini, ayrıca bazı devlet sırlarının açığa çıkmasını istememiş olabileceğini...

Kemal Yazıcıoğlu’nun daha sonra başbakanla (Erbakan’la) görüştüğünü, cumhurbaşkanına söylediği hususları teyid ettiğini, ilaveten kendisine görev verilirse Topal cinayeti ve diğer bağlantıları kısa zamanda ortaya çıkarabileceğini, bunu başbakana söylediğini, Sn. Yazıcıoğlu, başbakana ‘bu özel tim elemanlarının A. Çatlı ve Ali Fevzi Bir arasındaki telefon irtibatlarını tespit etmiş olduğunu, bunun kayıtlarının elinde olduğunu’ söylediğini, daha sonra bunları Başbakanlık Teftiş Kurulu’na verdiğini, bu telefon kayıtlarının çok önemli deliller olduğunu söylediğini...

Topal cinayetinden sonra tutulan tutanakta Topal’a verilen Türkmenistan pasaportunun bulunmadığının da ilgisini çektiğini, ayrıca, Sedat Bucak’ın amcaoğlu olan Fatih Bucak’ın bir ay kadar önce MİT’e başvurarak ifade vermek istediğini, ifadesinde; Topal cinayeti ile ilgili olarak kendisine iletilen, Emniyet müdürü tarafından cumhurbaşkanına, başbakana anlatılan bilgileri doğruladığını, ifadesinde ‘Sedat Bucak’ın Topal cinayetini azmettirdiğini, bunun arkasında o kumarhane sahibinden alınacak 6 milyon dolarlık haracın etkili olduğunu, 3 özel tim mensubunu Sedat Bucak’ın önceden tanıdığını, koruması için bunları görevlendirdiğini, Abdullah Çatlı’nın da bu olayın bizzat içinde olduğunu’ belirttiğini, MİT’te alınan bu ifadeyi kendisinin okuduğunu, ancak kendisine zaptını vermediklerini, başbakana da vermediklerini öğrendiğini...

Resmî mercilerce düzenlenen sahte kimlik belgeleri ile ilgili olarak kendisine intikal eden delillerden bir kısmının basında yayınlandığını ve kamuoyunun malumu olduğunu, bunlardan bir kısmının; Abdullah Çatlı’ya müstear isimle Emniyet genel müdürü imzasıyla yetki belgesi, silah taşıma izni, kimlik kartı, sürücü belgesi ve pasaport olduğunu, Emniyet genel müdürünün imzasıyla Yaşar Öz ve Tarık Ümit isimli uyuşturucu kaçakçıları adına düzenlenmiş yeşil pasaport, kimlik belgeleri, markası, çapı, seri numarası yazılmayan bir silah taşıma izni olduğu, bunların Emniyet’te teknik danışman, uzman olarak görev yaptıkları, kendilerine yardımcı olunmasına dair yazılar olduğunu, nitekim Yaşar Öz’ün İstanbul’da yakalandığını, üzerinden Smith Wesson marka bir silah çıktığını, oysa silah ruhsatında bu silahın markası, çapı ve seri numarasının bulunmadığını, ancak bu belgeleri göstererek serbest kaldığını, bunun da bu kişilerle devlet adına görev yapan kişiler arasında organik bağ bulunduğunu gösterdiğini, bu kişilerin takibata uğramalarının engellendiğini, bu belgelerden 50 tane olduğunu, Em. Gn. Md. İstihbarat Daire Başkanı Emin Aslan’ın bu belgeleri imzalamaktan imtina etmesi üzerine bizzat Em. gn. müdürünün imzaladığını, bunların 30 küsur kişiye verildiğini, Sn. Başbakanın ifade ettiği MİT raporunda adı geçen 58 kişiden biri olan Hüseyin Baybaşin adlı şahsın Hollanda’da doldurduğu ses bantları olduğunu, bu bantlarda bu şahıs; ‘Emniyet tarafından kendisine kimlik kartı, yetki belgesi, pasaport düzenlendiğini, daha sonra kendisini kullanan kişilerin kendisini öldürmek istediği için Türkiye’den kaçtığını, halen Hollanda’da hapishanede bulunduğunu, istendiği takdirde Türk adli makamlarına ifade vermeye hazır olduğunu’, ayrıca bu bantlarda birçok iddiaya yer verdiğini, birçok isimlerin geçtiğini, ayrıca aynı kişinin Alman televizyonuna verdiği beyanatta da, ‘Eski İçişleri bakanının kardeşi ve kayınbiraderinin kendisi ile temas kurduğunu, bazı taleplerde bulunduğunu’ bunların hangilerinin doğru olup olmadığının araştırılması gerektiğini, anılan bantları istenirse komisyona verebileceğini, Sn. Cumhurbaşkanı’na verdiği bilgide devlette suça karışan 100-120 kişi bulunduğunu söylediğini, burada kastedilen sayının belli bir suç için değil, daha geniş anlamda olduğunu; 80 kadar Özel Harekât mensubu olduğunu, 30-40 kadar da yeraltı dünyasına mensup kişinin bulunduğunu, Sn. Cumhurbaşkanı’na verdiği bilgide, ‘Bunların ortaya çıkarılması halinde devletin zarar göreceğinden endişe ederim’ dediğini, bundan kastının devlet adına, devlet menfaati için yapılan birtakım hukuka aykırı örtülü operasyonların daha sonra birtakım adi, şahsi menfaatler için kalkan olarak kullanıldıkları kanaati taşıdığını, İstanbul Emniyet müdürünün elinde kaset ve ifade olduğu halde, bunları cumhurbaşkanına ve başbakana vermekten kaçınmasının asıl sebebinin de devletin zarar göreceği korkusu olduğunu sandığını, bazı beyanlarında bunu ihsas ettiğini...

Başlangıçta 1994 başına kadar bu işlerin kişisel çıkar olmaksızın devlet menfaatleri için, terörle mücadele için, terörün lojistik desteklerini kesmek için yapılmış olduğunu, ancak 1994 başından beri bu işin devlet kontrolünden, devlet sorumluluğundan, devlet ciddiyetinden çıktığını, bu işi yapan kişilerin kendi kişisel menfaatlerine hizmet edecek şekle dönüştüğünü, bu ayrımın iyi yapılması gerektiğini, Sayın Çiller’in 1993 yılı sonunda İstanbul’da Holiday İn Hotel’de yaptığı bir konuşmada, ‘PKK’ya yardım eden bütün işadamlarının (ki sayıları 60 kadardır) listesinin ellerinde olduğunu, devletin bunların üstüne gitmeye karar verdiğini’ söylediğini, bu konuşmasının incelenmesi gerektiğini, Sn. Çiller’in de ısrarla yasadışı olayların bireysel olduğunu, bireysel soruşturma yapmak gerektiğini belirttiğini, oysa bu olayların planlı, organize olduğunu, ancak bunun devlet katında alınmış bir kararın uygulaması olmadığını, birtakım işgüzarların devleti alet ederek bu işi örgütlü biçimde yürüttüklerini, şahsen bu işte çok büyük menfaatler döndüğüne inandığını, uyuşturucu ticaretinin bizzat devletin himayesinde yürütüldüğünü, kumarhanelerden haraç alındığının vs. sözkonusu olduğunu... Mehmet Ağar’ın kardeşi Yunus Ağar’ın Havaş’ın ortaklarından olduğunu...

1995 Ocak ayında Kocaeli’de Osman Gürbüz adında sol illegal örgüte mensup bir kişinin yakalandığını, üzerinde Abdullah Çatlı’nın üzerinden çıkan evrakın çıktığını, ancak Emniyet genel müdürünün devreye girerek bu kişiyi serbest bıraktırdığını, bu şahsın altında BMW marka bir araba bulunduğunu, bu arabanın Genelkurmay’a ait olduğunu ve Ankara’ya istendiğini, bu arabanın üç ay öncesine kadar Mehmet Ağar tarafından kullanıldığını, önce seçimlerde Elazığ’da, bakan olduktan sonra da eşi tarafından kullanıldığını, bu arabanın motor ve şasi numarası olmadığını, 3 ay önce İzmit’e geri gönderildiğini...

1988 yılında gazetelere de yansıyan bir MİT raporu olduğunu, ancak o zaman bunun öneminin anlaşılmadığını, kendisinin de bunu, bazı üst düzey kişilerin ahlaki zaaflarını anlatıyor diye değerlendirdiğini, 1991’de başbakan olduğu sırada raporu hazırlayan ve bir kısmı MİT’ten uzaklaştırılmış bulunan kişileri dinlediğini, ‘Neden kişileri tahkir ettiklerini’ sorduğunu, ancak bu kişilerin; ‘Bu raporu kişileri tahkir için hazırlamadıklarını, mafyanın bir kısım üst düzey devlet görevlilerinin bazı kişisel ve ahlaki zaaflarını kullanarak devletle organik bir bağ kurmaya çalıştığını, raporla buna dikkat çekmek istediklerini’ söylediklerini, 1993 yılından sonra bunun sonuçlarını gördüklerini, devletle mafyanın iç içe girdiğini, örneğin Susurluk kazasında bulunan A. Çatlı’nın çantasından çıkan resimlerde devletin Emniyet müdürü ile bir aşiret reisi ve Abdullah Çatlı’nın tatilde, Bucak’ın evinde beraber olduklarının görüldüklerini, yani 1993’ten sonra bu ilişkinin sistematik bir işbirliğine dönüştüğünü, birlikte operasyonlar yapıldığını, haraçların paylaşıldığını, 1996 yılında hükümet kurulduğu zaman 1988 tarihli MİT raporunda adı geçen Mehmet Ağar ve Ünal Erkan’ın kabinede görev almalarına itiraz etmediğini, çünkü o tarihte, devletin Emniyetinin, gücünün seferber edildiğini bilmediğini, bu nedenle bu kişileri suçlamasının mümkün olmadığını, hatta bizzat Sn. Çiller’in bu işlerle ilgili olduğuna, örtülü ödeneğin bu maksatla kullanıldığına dair iddialar olduğunu, ancak başbakan olarak İstanbul Emniyet müdürü ile ilişkileri sonucu bu bilgilere ulaştığını, meğer 1993’ten bu yana devlet imkânlarının, görevlilerinin, gücünün, yetkilerinin, parasının kullanılarak hukuk dışı ilişkilerin sistematik bir şekilde kurulduğunu anladığını, bu işlerin tesadüfi olmadığını, Emniyet genel müdürünün İçişleri bakanı olmasının, Emniyet’te birtakım kadrolaşmaların olmasının tesadüfi olmadığını, sistematik olduğunu, bu nedenle normal hükümet yetkileriyle olayın üzerine gitmenin mümkün olmadığını, her an engellendiğini, bu işlerin üzerine gidilememesinin tek sebebinin siyasi olduğu...

Genelkurmay bünyesinde Özel Harp Dairesi ismiyle bir dairenin kurulduğunu, daha sonra NATO’nun aldığı bir karar çerçevesinde Gladio denilen bütün NATO ülkelerinde uygulanan bir sisteme dönüştürüldüğünü, 1981’de de İtalya’da olduğu gibi birtakım kanunsuz işlere kalkışmaları, mafya ile işbirliğine girmeleri nedeniyle bütün NATO ülkeleriyle birlikte yürürlükten kaldırıldığını, daha sonra bu birimde çalışan bazı elemanların MİT’te ve Emniyet’te oluşturulan Özel Harekât Timinde eğitici ve uygulayıcı olarak görev aldığını bildiğini, Korkut Eken’in bu kişilerden birisi olduğunu, önce Özel Harp Dairesi’nde, sonra MİT’te, daha sonra da İçişleri Bakanlığı’nda Emniyet müşaviri olarak görev aldığını, birçok operasyonlarda görev aldığını, yani bu üç kurum arasında böyle ilişkiler ve geçişler olduğunu, (bu kişinin Susurluk olayında kilit adamlardan biri olduğunu, ancak henüz görevlerden uzaklaştırılmadığını, hâlâ Emniyet’teki görevine devam ettiğini, ayrıca bu kişi MİT’teki görevinden ayrılıp, henüz Emniyet’teki görevine başlamadan Botaş’ta müşavirlik yaptığı dönemde Mersin’de bir Botaş ihalesinde Çatlı’nın paravan bir şirketine ihalenin verildiğini, bu firmanın da bir anlaşmayla işi ikinci gelen firmaya devrettiğini, yani bu kişilerin bu tür ihale işlerine de bulaştıklarına dair bilgi geldiğini) zamanında Özel Harp Dairesi’nde birlikte görev yapan kişilerin sonradan birbirleriyle ters düştüklerini, birbirleri hakkında kamuoyuna bilgiler sızdırdıklarını, birbirleri aleyhine rapor hazırladıklarını, JİTEM’in başında görev yapan Cem Ersever’in öldürülme olayında olduğu gibi birbirleriyle hesaplaşmaya dönüştüğünü, bunun da faili meçhul cinayetlerden birisi olduğunu... Muhalefetteyken örtülü ödeneğin siyasi amaçla, iç politika amacıyla kullanıldığı duyumunu aldıklarını, başbakan olduğu zaman bu konuyu araştırdığını, bilhassa hükümeti devralmadan 15 gün önce bir hafta içinde çekilen 500 milyar liranın nereye harcandığını araştırdığını, Genelkurmay başkanını çağırdığını, bu ödeneğin Bosna’da, Kuzey Irak operasyonunda kullanılıp kullanılmadığını sorduğunu, ‘Kesinlikle böyle bir ödenek kullanmadıkları’ cevabını aldığını, MİT’e, Emniyet’e de sorduğunu, 15-20 Şubat arası bu kuruluşlara da böyle bir ödeme yapılmadığını öğrendiğini, Vakıflar Bankası genel müdürüne örtülü ödenek hesabını getirttiğini, sonra Çiller’e bu parayı nerede kullandığını sorduğunu, Çiller’in ‘Bunları açıklamaya mecbur olmadığını, açıklarsa savaş çıkacağını, kendisine de güvenmediğini’ söylediğini, cumhurbaşkanına da söylemediğini... Normal devlet teşkilatının hiyerarşik sistemi içersinde, savcılarla, müfettişlerle devletle organik bağa girmiş çete olayını çözmelerinin mümkün olmadığını, birçok engellerle karşılaşılacağını, örneğin, ‘Bu işi 15 gün içersinde çözerim’ diyen Emniyet müdürünün ertesi günü görevden alındığını...”

86-

“...1993-96 yıllarında Malatya İl Jandarma’da sorgu görevinde çalıştığını, Malatya’da görev yaparken 1996 yılında Elazığ-Malatya arasındaki Kömürhan köprüsünün yakınında 20-25 yaşlarında genç bir erkekle genç bir bayanın cesedinin bulunduğunu, her ikisinin de ellerinin arkadan bağlı olduğunu ve enselerinden vurulduğunu, olay yerinde 9 mm Makine Kimya mermileri bulunduğunu... Bu olayın başkası tarafından değil, kesinlikle güvenlik güçleri tarafından gerçekleştirilmiş bir İNFAZ olduğu kanaatine vardıklarını...

Diyarbakır’daki sistemi bildiğini, buna göre bir kişinin bu şekilde öldürülmesi için Kürt kökenli olması ve PKK’ya müzahir olmasının (yani PKK’ya hafif bir sempatisinin olmasının) yeterli olduğunu, kenisini devlet yanlısı tanıtan birinin ‘Falan PKK yanlısıdır’ gibi bir ihbarı üzerine adamın özel harekâtçı kıyafetiyle evinden alındığını ve 2-3 kişilik infaz ekibi (Tetik Timi) tarafından infaz yapıldığını, buna İstihbarat Biriminin karar verdiğini...

Bu kişinin de bu sisteme göre tahminen müzahir olması nedeniyle yanındaki kızla beraber Diyarbakır ekiplerince gözaltına alındığını, onlar gözaltındayken başka bir infaz olayına tanık olduklarından bu tanıkları yok etmek için infaz edilmiş olabilirler diye değerlendirdiğini, çünkü o sırada 5 kişinin daha Diyarbakır’da atıldığını bildiğini, ayrıca bu kişileri polisin gözaltına aldığının da kesin olduğunu...

Ayrıca Diyarbakır’la cesetlerin bulunduğu yer arasında 11-12 tane kontrol noktasının bulunduğunu, güvenlik güçlerinden başka kimsenin bu noktaları yanındaki bu kişilerle veya cesetlerle geçmesinin mümkün olmadığını...

Yeşil’in aslen Bingöl Solhan Asmakaya köyü nüfusuna kayıtlı, 1953 doğumlu Salih oğlu Mahmut Yıldırım olduğunu, Sakallı diye anılan kişinin de aynı şahıs olduğunu, çocukluğunun Elazığ’da geçtiğini, 1982 yılında Elazığ Ülkü Ocakları davasından gözaltına alındığını, çok zengin olduğunu, Yeşil’in önce polisle birlikte çalıştığını, daha sonra Cem Ersever’le tanışarak JİTEM’de çalışmaya başladığını, onunla birlikte Suriye’ye gidip geldiğini, Jandarma istihbarat birimlerinden herkesin Yeşil’i tanıdığını, Yeşil’in Emniyet ve Jandarma teşkilatlarına rahat girip çıktığını, hatta bazen kapıda karşılandığını, Kürtçe bildiği için herkesle rahat diyalog kurduğunu, Çatlı’dan da önemli ve üstte bir adam olduğunu, bilhassa Jandarma’da çok önemli olduğunu, Çatlı ile ülkücülükten dolayı birbirlerini tanıdıklarını, ayrıca Jandarma’da da ülkücü olanların bulunduğunu, bunlar arasında da ilişki olduğunu, Yeşil’in Korkut Eken’i de Sedat Bucak’ı da hatta Mehmet Ağar’ı da tanıdığını, hatta Mehmet Ağar’ın bu adamı öldürün diye emir de verdiğini, Tuğgeneral Veli Küçük’ün de Yeşil’i çok iyi tanıdığını, beraber çalıştıklarını, Yeşil’in Veli Küçük’ün sözünden çıkmadığını, Veli Küçük bir zamanlar JİTEM’in en kıdemli, en sözü geçen kişisi olduğunu, bu kişiyi tutan kötü insanlar çoğunlukta oldukları için general olduğunu, Kocaeli Jandarma komutanıyken birkaç soruşturma geçirdiğini, ancak bunların kapatıldığını, Veli Küçük’ün doğudan ayrıldıktan sonra da telefonla doğudaki bazı şeyleri yaptığını, Kocaeli Jandarma komutanı olduktan sonra Yeşil’in de İstanbul tarafına kaydığını, bu tarafta da infazların başladığını, faili meçhullerin arttığını, 1993 yılında Diyarbakır’da birtakım infazlar yapıldığı zaman Yeşil’in de orada olduğunu, tetikçi olarak görev yaptığını, Diyarbakır’da Vedat Aydın’ı, Yeşil’in iki kişiyle özel harekâtçı elbisesi giyerek evine gidip, ‘Polis’ diyerek kaçırdığını, sonra da infaz ettiğini, yanındakilerden birinin Alaattin Kanat olabileceğini, bu kişinin de PKK itirafçısı ve tetikçi olduğunu, Ankara açık cezaevinden konuşmasın diye kaçırıldığını, belki de infaz edileceğini...

Yeşil’in uyuşturucu olayını en iyi yönlendiren kişi olduğunu, torbacı tabir edilen taşıyıcı olduğunu, arabasıyla getirip götürdüğünü, uyuşturucunun Yüksekova’da imal edildiğini, sevk yolunun Van olduğunu ve oradan ayarlandığını, İstanbul’da da pazarlanıp satıldığını, güvenlik güçlerinden zaafı olanların, menfaati olanların bu olaya yardımcı olduğunu...

Malatya Pötürge Tosunlu köyünden Doğan Erşahin adında mafyanın çok önemli bir adamı olduğunu, bu kişinin halen cezaevinde bulunan İsrailli MOSSAD ajanı Gülbahar Ateş’in kocası olan Celal Ateş’in ve İzzet Avni Öztürk’ün de arkadaşı olduğunu (Celal Ateş’in Hollanda’da öldürüldüğünü), Doğan Erşahin’in, Veli Küçük Kocaeli Jandarma komutanı olduğu sırada Kocaeli Jandarmasının elinden firar ettiğini, Malatya nüfusuna kayıtlı olduğu için olayla ilgilendiğini, Kocaeli Jandarmasını telefonla arayarak Erdoğan Emelce adında bir astsubayla görüştüğünü, ona ‘Sizin pisliğinizi biz mi temizleyeceğiz. 800 milyon para almışsınız’ dediğini, Doğan Erşahin’in adamı Mehmet Ateş’in annesinden para alınıp sevk sırasında yemekte kaçtığının açık olduğunu, Veli Küçük’ün bu yüzden soruşturma geçirmiş olabileceğini, Kocaeli Jandarma Komutanı Veli Küçük’ün kendilerine Doğan Erşahin’in Malatya’ya geldiğini, Gülbahar Ateş’le konuştuğunu söylediğini ve bu kadının telefonunu verdiğini, kendisinin de Gülbahar Ateş’le konuştuğunu, kadının kendisine ‘Evladım Doğan Erşahin’i Veli Küçük koruyor, nerede olduğunu onlar çok iyi biliyor’ dediğini...

Genellikle pişmanlık yasasından faydalananların tetikçi olarak kullanıldığını, neticede tetiği çekenlerin de infaz edildiğini, bu nedenle faili meçhullerin yakalanamayacağını...

Yüksekova’da itirafçı Kahraman Bilgiç’i kendisinin sorguladığını, önce üstünü başını boşalttığını, cüzdanından 1000 Irak dinarının çıktığını, defterinde ‘15 Ağustos 1996 tarihinden itibaren beni ara-Yücel Karademir’ şeklinde bir not bulduğunu, Yücel Karademir’in kim olduğunu sorduğunu, Çukurca Komando Taburu’nda İkmal Astsubayı olduğunu öğrendiğini, bir itirafçının ikmal astsubayı ile ilişkisine anlam veremediği için onunla ne ilişkisi olduğunu sorduğunu, Kahraman Bilgiç’in bu astsubayda 7 adet lav silahı, uzi ve birkaç el bombasının olduğunu, kendisi ile Ankara’da banka soymayı planladıklarını, Yüce Astsubayın her şeyi ayarladığını, silahları, elbiseleri Ankara’ya götürdüğünü anlattığını, önce bunlara inanmadığını, sonra bu ifadeleri tutanağa geçirerek mesaj halinde üst makamlara gönderdiklerini, daha sonra bu kişinin Ankara’da tutuklanarak Hakkari’ye getirildiğini, bunu Van Askeri Savcılığı’na götürmek üzere kendisinin görevlendirildiğini, Yüce’yi 7.10.1997 tarihinde alarak Van’a götürüp Askeri Savcılığa teslim ettiğini, yolda giderken 7 saat süre arabada kendisi ile konuştuğunu, ‘10.600 markı, 7 tane tapuyu nereden bulduğunu, bu silahların ne olduğunu sorduğunu’, O’nun da; ‘Çeto isimli bir kaçakçıdan bahsettiğini, Kıdemli Binbaşı Cengiz Yıldırım’a (halen Yarbay, Jan. Gn. Kom. Sınır Kaçakçılık Şb. Md.) 2 sıfır keleş, bir M-16, 16’lı Baretta verdiğini, bir keleşi Bayram Akdoğan’a (halen Albay, Niğde Alay Komutanı), M-16’yı Hamdi Poyraz’a verdiğini, bunu Kahraman Bilgiç’in de doğruladığını, kendisi ikmal subayı olduğu için bunları verebildiğini, ayrıca Ramazan ismindeki bir astsubaya 75 milyon karşılığı silah sattığını’ söylediğini, ayrıca Yüce Karademir’in özel eşyaları arasında 2 orijinal sıfır keleş, 5 tabanca, bir tane ucuna susturucu takılabilen Uzi marka suikast silahı ve 2 çuval askeri malzemeyi ve 10.600 markı teslim aldığını, Kahraman Bilgiç’in daha sonra Necip Baskın olayını net bir şekilde anlattığını, yüzleştirmelerinin yapıldığını, buna göre Komiser Fatih Özkan, Kahraman Bilgiç, korucu Abdülkerim Öztürk ve birkaç korucunun korucubaşı Mehmet Emin Ergen’in evinde toplandıklarını ve bir düzen kurduklarını, önce A köyünde, B köyünde koyunları kaçırıp Muş’ta satmayı ve parasını kırışmayı, bunun için ‘PKK kaçırdı’ diye propaganda etmeyi planladıklarını, MHP İlçe Başkanı Tahir’in de Menşe Şehadetnamesini ayarlayacağını söylediğini, aynı toplantıda Baskın’lardan birini kaçırmayı, PKK tarafından kaçırılmış süsü verilerek alacakları fidyeyi paylaşmayı, sonra da teslim sırasında hem Necip Baskın’ı hem de para getirenleri öldürmeyi, sonra da ‘PKK ile çatışmada öldürüldüler’ demeyi planladıklarını, komşu köyden korucubaşı M. Emin Ergen’in istihbarat çalışması yaptığını, Kahraman Bilgiç’in PKK militanı kılığında olmak üzere, üç polis üç korucu Baskın’ların köyüne gittiklerini, Kahraman Bilgiç’in Necip Baskın’ın evine girdiğini, yüzünün açık olduğunu, elinde de M-16 marka silah olduğunu, kendisini PKK örgüt üyesi olarak tanıttığını, önceden hazırlanmış mühürlü imzalı 200 bin marklık bağış makbuzunu İlhami Baskın’a vererek Necip Baskın’ı da yol gösterme bahanesiyle yanına alıp çıktığını, Necip Baskın’ı Komiser Fatih’in Mazda marka arabasına bindirdiklerini, yolda gözlerini bağladıklarını, doğru Özel Harekât kapısından Emniyet’e götürdüklerini ve mescide kapattıklarını, sonra da Necip Baskın’ın verdiği numaraya telefon ederek parayı istediklerini... Bundan sonra polislerin ifadeden vazgeçsin diye Tahir Baskın’ın bir akrabasının evine 2 kg esrar koydurduğunu, bunu koyan çocuğun yakalandığını, ifadesini kendisinin aldığını, çocuğun ‘kendisinin polisler tarafından ölümle tehdit edildiğini’ söylediğini, Kahraman Bilgiç’in sorgusunda halen Genelkurmay’da İcra Tetkik Dairesi başkanı olan, o zaman Tugay’da Kurmay Albay Hamdi Poyraz’dan bahsettiğini, Hamdi Poyraz’ın kendisi (K. Bilgiç) ile Kemal ve İsmet Ölmez ve sözde haber elemanı bir Kuzey Iraklıyı Çukurca Çıglı’ya gönderdiğini, yolda arandıkları zaman rahat geçmeleri için bir yazı verdiğini, Çığlı’da kendisinin askeriyede kaldığını, K. Iraklının Irak’a geçtiğini, sonra içi silah dolu ağır bir çuvalla geri geldiğini, bunu İsmet Ölmez’le birlikte Tugay Karargâhına Hamdi Poyraz’ın odasına götürdüklerini, Kahraman Bilgiç talimatları Albay Hamdi Poyraz’dan aldığını, Binbaşı Mehmet Emin Yurdakul ile de görevlere gittiğini, Özel Harekât Timi ile birlikte Aşağıkonak köyünde operasyon yaparken kendisinin kümesten 13 kilo eroin ile 4 adet silah çıkardığını, tabancaları Tabur Komutanı Binbaşı Mehmet Emin Yurdakul’a verdiğini, Binbaşının da bu silahlardan birini Belediye Başkanı Ali İhsan Zeydan’a verdiğini, diğerlerini bilmediğini, eroinin 8 kilosunun Mehmet Emin Yurdakul’un taburundaki bir astsubaya verdiğini, bu astsubayın İzmir’de yakalandığını, ifadesinde binbaşının ismini vermediğini, çünkü bunun için Mehmet Emin Yurdakul’un karısının adı geçenin karısına 480 veya 580 milyon lira gönderdiğini, Mehmet Emin Yurdakul’un kendisi ile birlikte iki çobanla daha sonra tanıklık yapmasın diye namaz kılarken babalarını öldürdüklerini, ayrıca Esendere yolunda iki gencin öldürülüp karlı bir zamanda atıldığını, Abdullah Canan’ı da Mehmet Emin Yurdakul’un tabura aldırdığını, bir hafta taburda sorguladığını, sonra da kendisinin tabura getirdiği ve üsteğmen diye tanıttığı, ancak gerçekte üsteğmen olmayan iki tetikçiye öldürttüğünü, kendisine de kimseye söyleme dediğini, (Kahraman Bilgiç’in) bu olayla ilgili olarak Abdullah Canan’ın akrabası olan Mehmet Canan’la Yakup Ediş’in evinde (Abdullah Canan’dan haber almak veya kurtarmak için) pazarlık yaptıklarını, 24 bin marka anlaştıklarını... Kahraman Bilgiç’in ifadelerini mesaj halinde Alaya, Tugaya, Genel Komutanlığa çekildiğini, Alaydan telefon açarak tepki gösterdiklerini, ifadeleri de 6 nüsha yazdığını, birini özel olarak saklaması için Atilla astsubaya verdiğini, onun da özel valizine sakladığını, toplantıda 5 suret ifade yazdıklarını söylediğini, Ersan Alkan albayın ‘Bu ifade tutanaklarını yok edeceksiniz’ dediğini, ‘Neden’ diye sorması üzerine Albay’ın ‘Bu Tugay komutanına, Genelkurmay’a, bir yere sıçrıyor’ dediğini, sorgunun Atilla Ateş astsubay tarafından kamera ile çekilerek banda da alındığını...

Hakkari’deki menfaat şebekesine karşı Vali’nin hiçbir etkinliğinin olmadığını, kendisinin de ulaşamadığını, adli sistemin de orada bir şey yapmasının mümkün olmadığını...

JİTEM’in kanunen mevcut ve örgütlenme şeması içinde bir birim olmadığını, ancak Jandarma’da resmen istihbarat birimlerinin bulunduğunu, ancak bu birimlerin terörle fiilen mücadele görevlerinin olmadığını, görevlerinin sadece istihbarat olduğunu, JİTEM’in ise Cem Ersever tarafından fiilen kurulduğunu, Diyarbakır, Elazığ, Mardin, Hakkari gibi bazı hassa illerde gayriresmî olarak örgütlendiğini, her ilde bulunmadığını, ama JİTEM elemanlarının Jandarma Genel Komutanlığı İstihbarat Başkanlığı’na bağlı olarak çalıştıklarını, genellikle kod adı kullandıklarını, İstihbarat birimlerinin terörle mücadele yaparken menfaat mücadelesi yaptıklarını, mesela Cem Ersever’in yanında çalışan ismini hatırlamadığı bir astsubayın adli emanetteki 2-3 bin silahı alarak Güneydoğu’da koruculara sattığını... Cem Ersever’in çok uyanık birisi olduğunu, kolay tuzağa düşmeyeceğini, ancak mahkemeye gelirken alarak kaçırdıklarını, sorguladıklarını ve şırınga sorgusu sonucu öldürdüklerini, otopsi raporunu okuyan arkadaşlarından öğrendiğini, bu şırınga sorgusunu herkesin bilmediğini, Cem Ersever’i Habur gümrük müdürünün Kemal ismindeki oğlunun (veya şoförünün) öldürdüğünü, bunu içerde yapılan konuşmalardan bildiğini, şu anda bunu bilenler asker oldukları için konuşmak istemediklerini, ancak not tuttuklarını, ilerde çıkıp konuşacaklarını...

Uyuşturucu kaçakçılığında güvenlik gücü mensuplarının devreye girdiğini, bunların bazen kendi arabaları ile uyuşturucu naklini sağladıklarını, bunların arabalarının aranmadığını, Bu menfaat şebekesinin TBMM’ye kadar uzandığını, mesela Mustafa Zeydan’ın bu işin içinde olduğunu, Sedat Bucak’ın Urfa’da devletten daha güçlü olduğunu, uyuşturucu trafiğinden de menfaat aldığını...

Eşref Bitlis’in kesinlikle suikasta kurban gittiğini, C-4 bombası ile öldürüldüğünü, C-4’ün uçağa pilot elbisesi içinde sokulduğunu... Bahtiyar Aydın’ı bir PKK itirafçısının öldürdüğünü, sebebinin de Silahlı Kuvvetler’de bir kesimin şiddetten yana olduğunu, bir kesimin de şiddete, öldürmeye karşı olduğunu, halkı kazanalım dediğini, Bahtiyar Aydın’ın terörle mücadelede şiddete karşı olan bir insan olduğunu, bu nedenle öldürüldüğünü...

Operasyon timlerinin bir yüzbaşının sorumluluğunda mutlaka rütbeli teğmen, üsteğmen, astsubay veya uzman çavuşlardan oluştuğunu...

İnfaz timlerinin ise üç kişiden oluştuğunu, çoğunlukla silahsız, korumasız insanlara yönelik olduğunu, bu insanların evlerinden alınarak infaz edilip bir dereye atıldığını...”

Meclis araştırma komisyonlarının raporlarında devletin işleyiş biçimine ilişkin çeşitli yönlerini görme fırsatını yakaladık. Bu raporlarda, devlete ilişkin ne varsa örneğini bulmak mümkün.

Ekonomiden siyasete, yürütmeden yargıya devletin örgütleniş biçimi somut örnekleriyle gözler önüne geldi. Gördük ki, ‘bu devlet hepimizin devleti’, ‘devletin bağımsız organları’, ‘yasama, yürütme, yargı ayrı ayrı’ gibi söylemler geniş yığınları aldatmak için kullanılan birer propagandadan başka bir şey değil. Devlet, onu elinde tutanların hâkimiyetlerini sürdürmesinin bir aracı. Hem de her yol ve yöntem mübah denilerek. Bu yol ve yöntemlerin neler olduğuna ilişkin Meclis raporlarında bol miktarda örnek bulunmakta.

Devletin, daha doğrusu onu elinde tutan sınıfların çıkarı gerektirdiği zaman kendi koydukları yasa ve kurallara bile aykırı gelen, onları ayaklar altına alan bir dizi uygulamanın örneklerini gördük.

Sermaye sahiplerinin taze paraya mı ihtiyacı var? Hemen hayali ihracatın organize edildiğini gördük. Altın kaçakçılığının devlet eliyle organize edildiğini gördük. Düzenle çelişkisi olanların ya da düzene muhalif olanların mevcut yasalarla engellenebilmesi zor mu oluyor? Kontra çeteleri vasıtasıyla, infazların, kaybetmelerin, suikastların hız kazandığını gördük.

Hem de bütün bu yapılanların devletin hiyerarşik yapısı içersinde, emir-komuta zincirine bağlı olarak yapıldığını gördük. Yasa ve kurallara aykırı bir şey mi yapıldı, ‘devletin ihtiyacı’ ya da ‘devlet sırrı’ kavramları, aykırı olan her şeyin kapatılması için yeter de artar bir gerekçeydi. Devlet kutsaldı. Onun hakkında laf etmek ya da eleştirmek söz konusu bile olamazdı. Devletin yıpranmasından hepimiz zarar görürdük. Tümümüz aynı geminin içersindeydik. Bunlar söylenip durdu yıllardır ve halen de söylenmeye devam ediyor.

Ama bilhassa Susurluk sonrası yaşanan gelişmeler devletin niteliğini ve kimin için bir devlet olduğunu biraz daha fazla gözler önüne serdi. Şimdiye kadar yetkili ağızlar tarafından ‘münferit vaka’ denilerek geçiştirilmek istenenlerin hiç de ‘münferit’ olmadığı, tam tersine bütün bunların devletin niteliğinden kaynaklanan uygulamalar olduğu geniş yığınlar tarafından daha fazla kavranır oldu. Devletin yasal örgütlenmelerinin yanı sıra yasadışı birçok örgütünün de varlığı her geçen gün biraz daha fazla anlaşılmaktaydı. Yasadışılığın yalnız militer ve paramiliter örgütlerle sınırlı olmadığı da somut örnekleriyle ortaya çıkıyordu. Devletin ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak ve izlenecek rotayı tayin etmek amacıyla başbakan dünyanın önde gelen kaçakçıları ve yeraltı dünyasının adamlarıyla ortak zirve düzenleyebiliyordu. Zirvenin sonuçlarına bağlı olarak da kısa sürede gerekli yasal düzenlemeler yapılıyor ve Meclis’ten geçiyordu.

Bütün bu örnekler bize göstermekte ki vakalar münferit olmadığı gibi herhangi bir alanla da sınırlı değil. Devletin herhangi bir alandaki icraatlarının yasadışı, ötekilerin sudan çıkmış ak kaşık olması da söz konusu olamazdı. Hangi kurum ya da kişi mafya, hangisi politikacı, hangisi bürokrat anlaşılamaz durumdaydı. Yeraltı ve yerüstü tam anlamıyla kaynaşmış bir kitle halindeydi.

Başladığı yer belli olmadığı gibi bittiği yer de belli değildi. Tabii ki işleyişin bir gereği olarak bu konuma gelmişti.

Yolsuzluk, rüşvet, cinayet örneklerinin her geçen gün biraz daha fazla sıklıkla gözler önüne serilmesi, yetkililerin tüm çabalarına rağmen bu örnekleri ‘kötü niyetli kişilere’ yıkmakta zorlanması, kişilerin değil de kurumların tartışılır olması devlet ve sahipleri için oldukça tehlikeli ve önlenmesi gereken bir gidişattı.

Bütün bunların da etkisiyle bir ‘yeniden yapılanma’ kampanyası başlatıldı devlet için. Devletin sahip olduğu sınıflarda bir farklılık ya da temel kurumlarının değişmesi falan değildi tabii ki ‘yeniden yapılanan’. Sermaye sahiplerinin, tekelci burjuvazinin işçilere, emekçilere karşı örgütlenmiş bir baskı aygıtı olan devletin bu temel niteliği de değildi tartışılan ve yeniden yapılandırılan.

Rüşvetin, yolsuzluğun, yağmalamanın önünün alınması da hedeflenmiyordu bu yeniden yapılanmada. Ya da açık veya gizli örgütleriyle yasa ve kural tanımadan egemenliğinin her yol denenerek sürdürülmesinde bir sakınca görülerek vazgeçilmesi de değildi yeniden yapılandırılmak istenen.

Devlet tartışılır olmuştu. ‘Münferit vakalar’ o kadar çoğalmıştı ki, geçtiler mi televizyon ekranlarının başına, en usturuplu yalanları söyleseler bile kimseyi kandıramıyorlardı artık. Mızrak çuvala sığmakta haylidir zorlanmaktaydı. Bir de ihtiyaçlar bazı adımların atılmasını zorunlu kılar hale gelmişti. Bu yalnız işbirlikçi sermayenin ihtiyaçlarıyla da sınırlı değildi. Uluslararası sermaye ve tekeller gelişen koşullara bağlı olarak bazı adımların bir an önce atılması konusunda da ısrarlıydılar.

İşte bu koşullarda Türkiye’de de ‘yeniden yapılanma’ lafları fazlaca duyulur olmaya başladı. Aslında attıkları adımların bir kısmı pek yeni değildi, belki bazıları biraz gecikmiş ve biran önce gerçekleşmesi gerekenlerdi, bazıları da sermayenin ihtiyaçları açısından kamuoyuna duyurulma zamanı gelmiş olanlardı. Bir kısmı da gerçekten yeni yapılmak istenenlerdi.

Devletin yeniden yapılandığı doğruydu elbette. Örneğin kırıntı olarak da kalmış olsa sosyal yanının terk edilmesi öncelikli hedef olarak konmuştu yeniden yapılandırılmada. Bu bir müddettir devam eden bir durum olsa da belli ki son noktayı koymaktı amaç. Eğitim ve sağlık örneğinde görüldüğü gibi halkın bu haklardan faydalanmasında devlete düşen görevler yük olmaya başlamıştı devleti elinde tutan sınıflara. Parasız eğitim, parasız sağlık tüm vatandaşlar için bir hak, bunu sağlamak da devlet için bir görev denirdi denmesine de, devlet ve sermaye için bu bir angaryadan başka bir şey de değildi. Tüm dünyadaki emekçilerin sürdürdükleri mücadelelerin sonucunda elde edilmiş olan bu ve benzer kazanımlar burjuvazinin devleti tarafından gasp edilmek isteniyordu. Herkes için parasız sağlık ve eğitim de neydi! Üstelik bunları sağlamakta da devlet mükellef olacaktı. Elde edilmiş olan bu hak, devletin, sermayeye ait bir avuç kesimin devleti olmasına da tersti onlara göre. Her ne kadar bu hizmetlerin parası bir biçimde emekçilerin cebinden de alınsa hem sermayenin gaspedeceği bir kaynak harcanıyordu hem de bu hizmetleri sermayenin paralı olarak satıp bu alanlardan yeni kârlar elde etmesi engelleniyordu. Parası olan okurdu, parası olan tedavi olurdu. Parası olmayanlar için de seçenek yok değildi. Ölürlerdi ya da okuma yazma öğrenmezlerdi. Devlet sermayenin devleti olduğuna göre düzen de parası olanların ihtiyaçlarına göre işlemeliydi.

SSK gibi milyonlarca insanı kapsayan sosyal yardım kurumları da sermayenin yeniden yapılanma döneminde ana hedeflerindendi. Başta medya olmak üzere, düzenden yana tüm kurum ve kuruluşlara büyük görevler düşmekteydi bu saldırı kampanyasında. Hakkını yememek lazım onlar da ellerinden geleni yapıyorlardı.

Özelleştirmenin ağır aksak yürüyüşünün önüne geçmek lazımdı. Bu da yeniden yapılanmada halledilmesi gereken bir sorun olarak durmaktaydı önlerinde. Çıkan pürüzler derhal giderilmeli ve satış tamamlanmalıydı. Önceleri, propagandası yapılırken devlete yük olan bazı hantal kurumların satışı olarak lanse edilmişti özelleştirme. Gerçi bu propaganda halen de devam etmekte. Ama özelleştirme kapsamı içinde olan alanlara bakılınca söylediklerinin koca bir yalan olduğu da hemen ortaya çıkmakta. Başta enerji ve madenler olmak üzere ülkenin tüm yeraltı ve yerüstü kaynakları peşkeş çekilmede öncelikli olarak hedef tahtasına oturtulmuştu. Uluslararası sermayeye de birçok kolaylık ve teşvik sağlanıyordu yağma için.

Emperyalist tekellere çekilen peşkeşin gizli kapaklı anlaşmalarla, halktan gizli sürdürülen pazarlıklarla yapıldığı da anlaşılıyordu bu yeniden yapılanma döneminde. MAI ve MIGA’nın ne olduğu yeni yeni ortaya çıkmıştı. Yasalar, kurallar diye halkı kandıranların emperyalistlerle gizli anlaşmalar yaparak ülkeyi parsel parsel sattıkları ve bu satışta uluslararası tekellere her türlü garantinin verildiği anlaşılıyordu. Devlet olarak altına imza atılan Uluslararası Tahkim Antlaşması’yla, ülkedeki yasalar geçersiz hale geliyordu, yağmaya katılan tekeller için.

Özelleştirmede mahkemeler aykırı bir karar mı verdi? Geçerli olmuyordu. Belirleyici olan Uluslararası Tahkim Antlaşması’yla dayatılan kölelikti, onların verdiği karar tüm yasalardan üstündü. Yabancı sermaye yerli sermayeyle aynı avantajlara sahip olmalıydı, hatta teşvik edilmeliydi. Ulusal sanayi yok edilmeliydi. Kâr, emperyalist tekellere ve onların yerli ortaklarına, işbirlikçilerine verilmeliydi. Yabancı sermayenin muhtemel riskleri de ortadan kaldırılmalıydı.

Herhangi bir riske karşı yabancı sermaye sigorta edilmeliydi. Üstelik bu sigortanın parası devlet tarafından ödenmeliydi, yani emekçilerin cebinden çıkan para kullanılmalıydı, ülke satılırken emperyalistlere güvence olsun diye. Risk denirken her çeşidine karşı önlem alıyorlardı. İşlerini sağlama bağlamaktı amaçları. Yasalardan kaynaklanan bir risk de olabilirdi, bir halk hareketi de sigorta poliçesi kapsamına giren. İşte MIGA bunun için vardı. Emperyalist tekellerin haklarına halel getirmiyordu.

Ülkenin hiçbir dönem bağımsızlığı bu denli ayaklar altına alınmamıştı. Emperyalizmin nefesi hiçbir zaman bu denli yakın hissedilmemişti belki de. Dış düşmana karşı ülkenin bağımsızlığı ve devletin güvenliği için tesis edildiği söylenen ordunun holdingi OYAK, en başta ‘yabancı sermaye ile ortaklık öncelikli hedefimiz’ diye demeç verenlerdendi. ‘Yabancı sermaye ile başta enerji alanı olmak üzere ortak yatırımlar yapacağız’ diyordu OYAK yetkilileri. Diyelim ki ortak oldukları yabancı sermayenin, devletinin, ordusunun ülkemize karşı ‘dış tehdidi’ gündeme gelmişti. Nasıl tavır konulacaktı acaba? Ortaklığı bozmak, hele hele milyarlarca dolar kazandıkları bir ortaklığı bozmak mümkün olabilir miydi? Ya da ortağın yani emperyalist tekelin çıkarı aynı zamanda öteki ortağın yani OYAK’ın, yani generallerin çıkarı sayılmaz mıydı?

Gizli gizli yapılan satış anlaşmalarıyla talanın, yağmanın, soygunun sınırsızlaşmasının da yapılanması yenileniyordu bu arada.

Susurlukla beraber çeteler ayyuka çıkınca, bunların devlet içindeki yuvalanmaları gözler önüne serildikçe, bu alanda da adımların atılması gündeme geldi. Böylelikle hem devleti temizliyoruz diyerek göz boyamaya çalışıyorlar, hem de mevcut planlarıyla çelişenleri, kişisel çıkarları fazlaca gözetenleri hizaya getiriyorlardı. Hatta bunun için bir dönem Emniyet Özel Harekâtı, özel timi bile tartıştırdılar. Ne kadar disiplinsiz oldukları, oldukça faydalı işler yapmış olsalar bile denetimsiz oldukları, çetelerle bağları vs tartıştırıldı. Peşinden ne gelecek diye beklenirken, bir de görüldü ki kontrgerilla savaşının temel gücü, Genelkurmay’a bağlı Özel Kuvvetler Komutanlığı piyasaya sürülüverdi.

Şemdin Sakık’ın Irak’tan Türkiye’ye getirilmesindeki ‘operasyon’ cilalanarak, şimdiye kadar gizli tutulan, hakkında kimsenin bir şey bilmediği Özel Kuvvetler parlatıldı. Bu tanıtımın ardından da bundan sonra Özel Kuvvetler’in iç güvenlikte daha fazla görev alacağı söylendi. Yani bir yapılanma da burada yaşandı. Kontrgerillanın seçilmiş birliklerine ‘iç güvenlik’ teslim ediliyordu. Bir başka kontra örgütü olan JİTEM’in Tuzla’daki grevci işçileri kaçırıp sorguladığını, Kürt illerinde işçi önderlerini, sendikacıları kurşuna dizdiğini hatırlayınca, JİTEM’in babası Özel Kuvvetler Komutanlığı’nın ‘iç güvenlik’e nasıl bir müdahalede bulunacağını tahmin etmek de zor olmayacaktı.

Uzun süredir üzerinde çalıştıkları ve artık son rötuşları yaptıkları Kriz Yönetim Merkezi vardı bir de. Başkanlığını MGK genel sekreterinin yaptığı Kriz Yönetim Merkezi ‘kriz hallerinde’ tüm yönetime el koyuyordu. MGK genel sekreteri başbakanın yetkilerini devralıyordu. Kriz Yönetim Merkezi’nin yasadışı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği yönünde İstanbul Barosu’nun açtığı bir davaya verilen cevapta da Kriz Yönetim Merkezi’nin bir NATO kuruluşu olduğu açıklanıyordu.

Tıpkı kontrgerillanın tüm NATO ülkelerinde örgütlenmesi gibi şimdi de Kriz Yönetim Merkezi, NATO talimatıyla üye ülkelerde örgütleniyordu. ‘Kriz halleri’ diyerek Kriz Yönetim Merkezi’nin yönetimi devralacağı haller ise istenmediği kadar genişti. Doğal felaketten işçi grevine kadar ne aranıyorsa art arda yazılmıştı ‘kriz halleri’ listesine. Olur a, unuttukları bir şey kalmıştır diye de ‘diğer haller’ diye bir madde bile bulunuyordu listede. Kriz Yönetim Merkezi’nin ‘başarıyla denendiği’ yerler olarak da Gazi Mahallesi olayları ve Kardak Kayalıkları Krizi örnek olarak gösteriliyordu.

Gazi Mahallesi, başta kontra tetikçileri olmak üzere devletin silahlı güçlerinin tam bir kitlesel katliam gerçekleştirdikleri bir örnekti. 80 öncesi Maraş ve Çorum’da gerçekleştirilen katliamlara benziyordu.

Kardak Krizi ise diğer başarılı gösterilen örnekti. Daha sonra Özel Kuvvetler’in parlatılması çalışmaları sırasında Kardak’ta kullanılan gücün Özel Kuvvetler mensupları olduğu da açıklanıyordu.

Yani, başbakanın tüm yetkilerinin MGK genel sekreterine devredildiği ‘kriz’ hallerinde kullanılacak temel güç ‘Özel Kuvvetler’ olacaktı. İsmi kontrgerillayla özdeşleşmiş olan ‘Özel Kuvvetler’ anlaşılıyordu ki bundan böyle gizli kapaklı faaliyetlerle yetinmeyecek, günlük işleyişte de vurucu güç haline gelecekti.

Bir diğer şey daha vardı son dönem gelişmelerde dikkati çeken, ‘yeniden yapılanma’ kampanyası çerçevesinde. Kontrgerilla talimnamelerinde altı çizilmiş olarak yazılan bir savaş biçimi, psikolojik harp, biraz daha yumuşatılmış adıyla psikolojik harekât, ya da onların dilleriyle ‘kamu diplomasisi’, artık ülke yönetiminde olmazsa olmaz ilan ediliyor, MGK toplantılarında psikolojik harekâta ağırlık verilmesi kararları alınıyordu. Psikolojik harekât beyinlere karşı yürütülen bir savaştı ve tüm toplumu esir almayı hedefliyordu. Bu savaşta cephenin en önünde tabii ki medya yer alıyordu.

MGK’dan verilen işaret doğrultusunda aynı anda aynı içerikteki yayınlarla bütün toplum esir alınmaya çalışılıyordu. Gerekli hazırlık yapıldıktan, atılacak adıma zemin yaratıldıktan sonra da esas darbe indiriliyordu. Bunun için MGK raporlarında, ‘toplum üzerinde infial yaratacak gelişmeler de sağlanmalı’ diye maddeler yazılıyor, yazılanlar kısa bir süre içersinde harfiyen gerçekleşiyordu.

Bu harekâtta ‘ortaçağ karanlığı ve şeriat’ kalkış noktası olarak kullanılıyordu çoğu kez.

Aczmendi’lerde olduğu gibi ‘çağdaş yaşam’a aykırı görüntüler televizyon ekranlarından eksik olmuyor, ‘bakın sizi bu hale getirecekler’ diye beyinlere yönelik harekât sürdürülüyordu. Psikolojik harekâtla gerekli hazırlık tamamlanınca da ardından askeri harekât devreye sokuluyor, örneğin Sincan’daki gibi tanklar şehrin ana caddelerinde tur atıyordu. Bu görüntülerle ve propagandayla ‘şeriat’a karşı ‘laiklik’ toplumu bir arada tutmayı sağlayan tutkal haline getiriliyordu. Bunu yapanlar aslında gerçek anlamıyla laik falan da değillerdi, işlerine geldiği dönemde İslamın güçlenmesi için ellerinden geleni de yapmışlardı.

Tüm yapılanlar emperyalistlerin ve işbirlikçi tekelci sermayenin ihtiyacına göre yapılıyordu. Bu ihtiyaca denk gelen ne varsa işte devletin ‘yeniden yapılandırılmasında’ bunlar hedeflenmekteydi.

Kontgerilla talimnamelerinde yer alan ‘infial yaratacak eylemler’ her zaman bomba, suikast, öldürme olmuyordu. Bu vazgeçilmezdi ama ihtiyaca göre toplumu yönlendirecek, şekillendirecek birçok harekât infial yaratacak eylem türündendi. Bu bazen Uğur Mumcu gibi bir gazetecinin arabasıyla beraber havaya uçurulması da olabilirdi, bazen de Cumhuriyet gazetesi başyazarı 83 yaşındaki İlhan Selçuk’un sabaha karşı evi basılarak gözaltına alınışı da...

2008 yılının başından itibaren kamuoyu önünde yaşanan hareketlilik devletin gizli örgütlenmelerinde bir yeniden yapılanma adımlarının atıldığının habercisi de oluyordu. Cumhuriyet gazetesine bomba atılması, Danıştay’a yapılan silahlı baskın, Ümraniye’de ele geçen el bombaları gelişecek olayların habercisi gibiydi. Ardından Susurluk raporunda da gördüğümüz, devletin dokunulmaz ismi Veli Küçük’ün çete suçlamasıyla tutuklanışı, Ergenekon örgütlenmesinin tartışılması, İlhan Selçuk, Kemal Alemdaroğlu ve Doğu Perinçek’in de aralarında bulunduğu şok gözaltılar âdeta toplumda infial yaratan gelişmelerdi. Aynı zamana denk gelen AKP’nin kapatılma istemiyle dava açılması ortada açık bir kapışma olduğunu göstermekteydi.

Her ağzını açan hem bağımsız yargıdan bahsediyor, hem de kendilerine karşı dava açanların öteki tarafın adamları olduğunu, bir komploya kurban gittiklerini söylüyorlardı. Her kesim yargının bağımsız olduğunu ama ötekilerinin yargıya sızmış adamlarıyla hamle yaptıklarını iddia ediyor, yargının bu art niyetlilerden kurtulması gerektiğini söylüyordu. Aslında iki taraf da aynı şeyi söylüyor, aynı kurumları savunuyordu. Örneğin bir zamanlar YÖK, AKP ve laiklik karşıtlarına göre hedefteki kurumdu, laik kesimin de gözbebeği. Ama YÖK üzerinde AKP belli bir hegemonya kurunca, AKP tarafı için YÖK sistemin vazgeçilmez bir kurumu oluveriyordu. İçinde biraz temizlenmesi gereken unsurlar kalmıştı o kadar. Düne kadar laik geçinenlerin simge kurumu olan YÖK, AKP denetimine girince bu kez onlar için hedef kurum haline geliveriyordu. Ama kimse YÖK’ün bilim ve özgürlük karşıtlığını tartışmıyor, bu varlık sebebi olan temel özellikleri iki kesim tarafından da sahipleniliyordu.

CHP lideri Baykal, AKP’yi kendi derin devletini inşa etmekle suçluyor, AKP lideri ve Başbakan Erdoğan da CHP’yi derin devletin kurucusu olmakla suçluyordu. Aslında iki taraf da doğru söylüyordu. Soğuk savaş döneminde ABD öncülüğünde NATO ülkelerinde inşa edilen kontrgerilla örgütlenmesi dönemin ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılıyordu. Bu bazı NATO ülkelerinde tamamlanmıştı. Kimi sancılı olmuş kimi sessiz bir geçişle gerçekleştirilmişti. Bizde de Ergenekon adı verilen örgüt tartışmaya açılarak, bazı miadını doldurmuş devlet görevlileri gözden çıkarılarak ‘temizlik’ yapıldığı izlenimi verilmeye çalışılıyordu. Ama Meclis araştırma komisyonlarının raporlarında açıkça gördüğümüz gibi sistemin işleyişinde var olan gizli örgütlenmeler ya da yasadışı yapılanmalar ve işleyişler yalnızca birkaç kontra tetikçisinden ve bunların şeflerinden ibaret değildi. Yine hatırlayacak olursak, Susurluk’tan beri, bu Ergenekon operasyonunda da geçerliydi, bir sürü iddiaya, suçlamaya rağmen tartışmalar devletin ana işleyişine halel getirmeden sürdürülmekteydi. Bazı şeyler âdeta bağıra çağıra yüksek sesle tartışılmakta, bazıları ise dillerinin ucuna bile getirilmemekteydi. Örneğin Kürtlere karşı sürdürülen özel savaş konusunda kimsenin bir itirazı yoktu. Veli Küçük tartışılıyordu ama Danıştay baskınıyla vs. Kimse Veli Küçük’ü, kurucusu olduğu JİTEM’i, Güneydoğu’da işlenen onbeşbin faili meçhul cinayeti tartışmıyordu. Bir Allahın kulu çıkıp da ‘istihbarat timleri akşamdan listeyi verirdi, infaz timleri de sabah öldürürdü’ diye bir işleyişin hangi adalete, hangi hukuka uyduğunu sormuyordu.

Şemdinli’de suçüstü yakalanan, arabalarının bagajında bombalar, silahlar, krokiler olan askerler hakkında Genelkurmay başkanının, ‘Tanırım, iyi çocuktur’ demesiyle aklanan JİTEM’ciler için taraflar yargıya müdahale vardır dememektedirler. Anlaşılmaktadır ki bu eylemler devletin bekaası için yapılmaktadır ve sorgulanamaz. Tıpkı Veli Küçük’ün benzer eylemlerinin sorgulanamayacağı gibi.

Taraflar derin devleti tartışırken kendi ihtiyaçlarına, bulundukları konuma göre tartışmaktadır. Doğruyu ama bütünün küçük bir parçasını göstererek tartışmaktadır. Derin devletin tarifi âdeta körün fili tarif etmesine benzemektedir. Kimi kuyruğunu tutmuş ‘işte derin devlet’ derken, öteki hortumundan tutmuş ‘derin devleti yakaladım’ diye bağırmaktadır. Ama faili meçhul cinayetler, gazete binalarının havaya uçurulması, askeri panzer ve helikopterlerle yapılan uyuşturucu kaçakçılığı iddiaları, başbakanlara, cumhurbaşkanlarına yapılan suikastlar, devlet güdümündeki hayali ihracatlar, yani filin gövdesi tarafların hiçbirisi tarafından ağza dahi alınmamaktadır.

Bir şeyler tasfiye ediliyorsa yerine günün ihtiyaçlarına uygun yeni bir şeyler konulmalıdır elbette. Ana işleyişi bozmayacak, ama yeni dönemin yeni ihtiyaçlarına denk gelecek ama her dönem ‘yasa ve kurallarla sınırlanamayacak’ sistem koruyucusu mekanizmalara ihtiyaç bulunmaktadır. ‘Eski’ değiştirilecekse, bunun temel kurucusu olan ABD’nin ‘yeni’ hakkında istek ve önerileri göz önüne alınmadan bir adım atılması olanaklı değildir. ‘Eski’, soğuk savaş döneminde ABD’nin ihtiyaçlarına göre şekillenmişti; ‘yeni’ ise, Irak işgali ile başlayan süreçti. Büyük Ortadoğu Projesi için Türkiye’ye biçilen görevle alakalandırılarak inşa edilmektedir. ‘İç ve dış tehditler’ ABD’nin ihtiyaçlarına göre şekillendirilmektedir ve kurulan, reorganize edilen örgütlenmeler de bu ihtiyaçlara denk gelmelidir. Süreci anlayamayanlara, gelişmeleri okuyamayanlara anlatacak yollar vardır elbette. Ama tatlılıkla ama infial yaratarak.

Bu tartışmalardan, gelişmelerden kim galip çıkarsa çıksın emekçilerin, halkların yararına bir gelişme olmayacağı ortadadır. Kapışan tarafların dışında işçiler, emekçiler, bu ülkenin halkları gelişmelere müdahil olamadıkça, taraf haline gelmedikçe, bugün sürdürülen ‘infial yaratan’ tartışmaların bir müddet sonra yerini ‘sükûnete’ bırakacağı ortadadır. Bugüne kadarki gelişmeler bunu göstermiştir. Emperyalistlerin dönemin ihtiyaçlarına göre davranan yeniden yapılanmacılarla statükoyu savunanların kapışmasından emekçiler yararına çıkacak bir şey yoktur. Tüm gizli yapılanmaların, halktan saklanan devleti yönetme belgelerinin, emperyalistlerle yapılan gizli anlaşmaların, bugüne kadar yapılan ‘bin operasyonun’ açığa çıkarılmasından öte bir yol demokratik Türkiye için ilerlemede anlam taşımamaktadır.

Meclis araştırma komisyonlarının raporlarında da açıkça görüldüğü gibi değişmeyen tek gerçek vardır, o da devletin bir sınıfın bir başka sınıfa karşı örgütlenmiş baskı aygıtı olması.

Niyetler ve yapmak istedikleri özetle bütün bunlardı bunlar olmasına da, her şey kâğıt üzerinde planlananlar gibi kolay olmuyordu. Askeri bir tatbikatta belki karargâhta kararlaştırılanlar harfiyen yerine getiriliyordu ama hayat ve sınıfların karşılıklı mevzilenmesi bir oyun değildi, askeri tatbikatlar gibi. Sermayenin atmak istediği tüm adımlara karşılık başını işçi sınıfının çektiği emekçiler bu saldırılara, yeniden yapılanmaya karşı durmakta da kararlıydı. Yıllar süren mücadeleler sonucu elde edilenler öyle bir kalemde pek kolay teslim edilmeyecekti. Ülkenin yeraltı ve yerüstü kaynaklarının en ücra köşelerine kadar yağmalanması, gasp edilmesi, dikensiz bir gül bahçesi emperyalistlerin ve işbirlikçilerinin amacıydı, bağımsızlık ve demokrasi de işçi sınıfının ve emekçilerin. Onlar halkları birbirine boğazlatmak istiyorlardı, halklar ise kardeşçe bir arada yaşamak. Onlar bütün bir bölgeyi Irak’a çevirmek istiyorlardı, emekçiler savaşa karşı çıkıyordu, işgallere son verilsin isteniyordu.

Onların devleti vardı, militarist kurumları, bürokrasisi, yasaları. Sömürü ve yağmayla elde ettikleri sermayelerini korumak için.

İşçi sınıfının ise zincirinden başka kaybedecek hiçbir şeyi yoktu. Oysa kazanacağı kocaman bir dünya.

KAYNAKÇA

Talat Turhan, Emperyalizmin Batağında İstihbarat Örgütleri, Sorun Yayınları.

Talat Turhan, Çeteleşme, Akyüz Yayıncılık.

Jena Mecklenburg, NATO’nun Gizli Terör Örgütü, Sorun Yayınları.

Birand, Dündar, Çaplı, 12 Mart, İmge Yayınları.

Bülent Uncular, Ses Duvarındaki Generaller, Bilgi Yayınevi.

Faruk Mercan, Susurluk Prensleri, Milliyet Yayınları.

Turan Yavuz, Satılık Müttefik, Doğan Kitap.

Ender Arol, Özal’a Laf Söyletmem Arkadaş, Say Yayınları.

Emin Çölaşan, Yalçın Nereye Koşuyor, Milliyet Yayınları.

Ahmet Kahraman, Hanedanın Önlenemeyen Çıkışı ve Saltanatı, Boyut Yayınları.

Veli Özdemir, Susurluk Belgeleri I, Scala Yayıncılık.

Veli Özdemir, Susurluk Belgeleri II, Scala Yayıncılık.

Hayrettin Bulut, Demirel’in Hikayesi, Yalçın Yayınları.

Mark Zepezaur, CIA’nın Büyük Operasyonları, Kaynak Yayınevi.

Pino Arlacchi, Mafya Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu, İletişim Yayınları.

Emin Değer, CIA, Kontrgerilla ve Türkiye.

Soner Yalçın, Binbaşı Ersever’in İtirafları, Kaynak Yayınevi.

MİT Raporu Olayı, Kaynak Yayınevi.

Tuncay Özkan, Bir Gizli Servisin Tarihi, Milliyet Yayınları.

Fikri Sağlar-Emin Özgönül, Kod Adı Susurluk, Boyut Kitapları.

İlhan Selçuk, Ziverbey Köşkü, Çağdaş Yayınları.

TİHV İnsan Hakları Raporları 1991-92-93-94.

Ender Coşkun, Namlunun Ucundaki Haberler, Tekin Yayınevi.

Werner Raith, Yeni Mafya Karteli, Sarmal Yayınevi.

Suat Parlar, Silahlı Kuvvetlerin Ekonomi Politiği, Biblotek.

Serdar Şen, Silahlı Kuvvetler ve Modernizm, Sarmal Yayınevi.

Uğur Mumcu, Papa-Mafya-Ağca, Tekin Yayınevi.

Emin Çölaşan, Turgut Nereden Koşuyor, Tekin Yayınevi.

Emin Çölaşan, Özal Ekonomisinin Perde Arkası, Milliyet Yayınları.

Orhan Gökdemir, Öteki İslam, Sorun Yayınları.

İrfan Ülkü, Selim Kaptanoğlu Anlatıyor: 12 Eylül’de Türkeş, Kamer Yayınları.

Marmara Brifingi, Kaynak Yayınları.

Enis Berberoğlu, Susurluk: 20 yıllık Domino Oyunu, İletişim Yayınevi.

Çetin Agaşe, Cem Ersever ve Jitem Gerçeği, Pencere Yayınları.

Ahmet Kekeç, CIA ve 12 Eylül, Emre Yayınları.

İrfan Taştemur, Banker Bako, Arkadaş Yayıncılık.

Can Dündar, Celal Kazdağlı, Ergenekon, İmge Yayınları.

Fatih Güllapoğlu, Tanksız Topsuz Harekât, Tekin Yayınevi.

Leo A. Miller, Gladio, Pencere Yayınları.

David Wise, B. Ross, Görünmeyen Hükümet CIA, Onur Yayınları.

Çetin Yetkin, Vatan Sağolsun, Toplumsal Dönüşüm Yayınları.

Uğur Mumcu, Silah Kaçakçılığı ve Terör, Tekin Yayınevi.

Ali Yurtaslan, İtiraflar, Kaynak Yayınevi.

Süleyman Genç, Kuşatılmış Devlet Türkiye, Boyut Kitapları.

Suikast Raporu, Um:ag Yayınları.

Mehmet Ali Kışlalı, Güneydoğu, Düşük Yoğunluklu Çatışma, Ümit Yayıncılık.

Jean Ziegler, İsviçre Daha Beyaz Yıkar, Afa Yayıncılık.

Sezai Orkunt, Türkiye-ABD Askeri İlişkileri, Milliyet Yayınları.

Mahmut Boğuşlu, 1960-78 Olayları, Anılar, Yorumlar, Kastaş Yayınları.

Jochen Hippler, Düşük Yoğunluklu Çatışma, Belge Yayınları.

Arslan Başer Kafaoğlu, Bankerler Olayı.

Türk Tarihi dergisi Şubat 97, sayı 1.

Gerçek dergisi, çeşitli sayıları.

Aydınlık dergisi, çeşitli sayıları.

Strateji dergisi, çeşitli sayıları.

Ulusal Strateji dergisi, çeşitli sayıları.

Sabri Yirmibeşoğlu, Askeri ve Siyasi Anılarım, Kastaş Yayıncılık.

Erol Mütercimler, Kıbrıs Barış Harekâtı, Arba Yayıncılık.

Evrensel Gazetesi Arşivi

Talat Turhan Arşivi