"1990 Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı
Birincilik Ödülü"

KELOĞLAN
İLE
KÖSE

Sennur Sezer
Adnan Özyalçıner

Resimleyen:
Ferit Avcı

DOĞA BASIN YAYIN

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com – cocuk@evrenselbasim.com – info@evrenselbasim.com

evrensel basım yayın 228

evrensel çocuk kitaplığı 22

Keloğlan ile Köse: Sennur Sezer - Adnan Özyalçıner

Resimleyen: Ferit Avcı

Logo Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Tasarım:: Bahar Eroğlu

Epub Tasarım: Papersense Stüdyoları

Birinci Basım: Kasım 2004 - İkinci Basım: Şubat 2012

© Evrensel Basım Yayın 2004 - Sertifika No 11015

SENNUR SEZER, tanınmış şair ve yazarlarımızdandır. 1943 yılında Eskişe-hir’de doğdu. Yedi yaşında İstanbul’a gelerek ilk ve orta öğrenimini burada tamamladı. İlk şiir kitabı Gecekondu 1964 yılında yayınlandı. Kadın duyarlığı, çocuklara ve dünyaya sahip çıkan bir ana sevecenliği ile örülü şiirlerini on kitapta topladı. Pek çok ödülü var. Pencereden Bakan Çocuk (şiirler), Gerçeğin Masalıyazarın çocuklar için yazdığı ve yayınevimizin bastığı öteki kitaplar.

ADNAN ÖZYALÇINER, öykücü ve yazar. 1934’te İstanbul’da doğdu. İstanbul’u ve İstanbul’un arka mahallelerinde yaşayan insanlarını, çalışanlarını yazıyor. İlk öyküsü 1953’te, ilk öykü kitabı “Panayır” 1960’ta yayımlandı. Yayınladığı öykü kitapları ve röportajlarıyla birçok öykü ödülüyle gazetecilik armağanları kazandı. Adnan Özyalçıner, büyükler için olduğu kadar çocuklar için de yazıyor. Çocuklar için yazdıklarının başlıcaları: Anıtların Öyküleri, Kırmızı Çini Kase, Devlet Kuşu, Sabır Taşı Çatladı, Ölümsüzleşen Bahçe, Tarihten Öyküler. Adnan Özyalçıner’in büyükler için yazdığı bütün kitapları yayınevimizce basılıyor.

Sennur Sezer ile birlikte yazdığı inceleme - araştırma ve çocuk kitapları da var. Elinizdeki Keloğlan ile Köse adlı kitap 1990 Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı Birincilik Ödülü’nü kazandı. Yayınevimizce basılan bir başka çocuk kitabı da Toparlak’tır. Garip Nasıl Okuyacak ise Adnan Özyalçıner’in Bitlis’in dağ köylerinde yaptığı öğretmenlik yıllarından izler taşımaktadır.

Bir vardı, bir yoktu.

Bir Keloğlan’la bir Köse vardı.

Köse’nin tel tel sakalı yoktu,

ama malı çoktu. Keloğlan’ın

başında saçı yoktu, ama aklı çoktu.

Bir gün Keloğlan’la Köse karşı karşıya

gelirse görelim neler olur?

I
KÖSE’NİN DEĞİRMENLERİ

Çok gezen mi bilir, çok yaşayan mı? Çok gezenin çok bildiği bir gerçek.

Keloğlan da bu yüzden alıp başını düştü yola. Dağ tepe demedi, sıcağa, soğuğa aldırmadı, kent kent, kasaba kasaba, köy köy bütün ülkeyi dolaştı. Gezdiği, gördüğü her yerden bir şey öğrendi. Bir bildiğine bir daha kattı.

Günün birinde Köse’nin yaşadığı yöreye düştü yolu.

Keloğlan, Köse’nin adını duymuştu, ama yaşadığı yerin burası olduğunu bilmiyordu. Babası, ölürken, Keloğlan’a boyu kısa, sakalı köse, adı Musa olanla alışveriş etmemesini, birlikte yola çıkmaktan da, beraber iş yapmaktan da kaçınmasını öğütlemişti.

Gel gör ki Keloğlan’ın bilmeden geldiği bu köy, çok güzel bir köydü. Yemyeşil yamaçları, şırıl şırıl akan deresi, göz alabildiğine uzanan geniş ovası, bağları, bahçeleri, ağaçlıkları ile güzel mi güzel, şirin mi şirin bir köy. Tarlaları buğdayla yüklü. Toprağı bereketli.

Keloğlan çevresine baktıkça köy iyice gözüne girdi. Bir süre burada kalmaya karar verdi. Gezginlik canına tak demişti. Hemen bir kulübe yaptı kendisine. Pazardan bir eşek aldı. Kış için de iki çuval buğday edindi.

İş, çuvalları değirmene götürüp un haline getirmeye kalınca ikisini de eşeğine yükledi. Karakaçanı dehleyip bayır aşağı, dere boyundaki değirmenin yolunu tuttu. Keyfinden bir de türkü tutturdu:

Keldir başım, yaşım on beş,

Elim iki, parmağım beş.

Fıldır fıldır gözlerim,

Ben çalışır ben yerim.

Ne tarlam var, ne sabanım,

Ne sürüm var, ne öküzüm.

Bütün köye yeter aklım,

Keloğlan’dır benim adım.

Değirmen kapısına vardığında Köse’yle karşılaştı. Hemen tanıdı onu. Eşeğin yükünü indirmeden:

— Bildim seni, dedi, sırıtarak, Köse’nin ta kendisisin sen!

— Doğru söylüyorsun ama nasıl bildiğini merak ettim.

— Bunda bilmeyecek ne var. Boyun kısa, sakalın köse, adın da Musa.

— Öyleyse sen de Keloğlan olmalısın.

— Nereden bildin?

— Bunda bilmeyecek ne var. Önce başın kel. Bu yetmezmiş gibi bir de türküyle adını bağıra bağıra söyleyip duruyorsun.

— Tamam, demek babam haklıymış. Sen sen ol, boyu kısa, sakalı köse, adı Musa olanla alışveriş etme derdi de inanmazdım. Onun için senin değirmeninde öğütmem unumu.

Keloğlan, bunu söyledikten sonra eşeğinin başını derenin üst yanındaki değirmene çevirdi. Köse,

— Gel etme eyleme Keloğlan, buğdayını hemen öğütürüm. Gözünün önünde ununu çalacak değilim ya. Kilo başına iki kaşık değirmenci hakkını alırım, hepsi o kadar, dediyse de dinletemedi.

Keloğlan, eşeğini sürdü gitti. Köse de hemen yola koyuldu. Ağaçlıkların arasındaki kestirme yoldan derenin üst yanındaki değirmene Keloğlan’dan önce varıp kapısına kuruldu. Çubuğunu yakıp tüttürmeye başladı. Az sonra Keloğlan eşeğiyle çıkageldi. Köse’yi yine karşısında görünce,

— Dur bakalım Köse, dedi. Boyun kısa, sakalın köse, adın Musa ama sen dere boyundaki orta değirmenin sahibiydin. Bu da senin değil ya?

— Bilemedin Keloğlan. O değirmen kardeşimindir. Ben asıl bu değirmenin sahibiyim.

— Tamam, demek babam haklıymış. Sen sen ol, boyu kısa, sakalı köse, adı Musa olanla alışveriş etme derdi de inanmazdım. Onun için senin değirmeninde öğütmem unumu.

Keloğlan, bunu dedi. Der demez de eşeğinin başını derenin aşağısındaki değirmene çevirdi. Köse ardından:

— Gel etme eyleme Keloğlan, buğdayını hemen öğütürüm. Gözünün önünde ununu çalacak değilim ya. Değirmencilik hakkımdan başkasını almam, diye bağırdıysa da duyuramadı sesini.

İnatçı Keloğlan, çoktan eşeğini sürüp uzaklaşmıştı. Köse, Keloğlan’dan aşağı kalmak ister mi? Hemen ağaçlıkların arasından, keçi yollarından aşağı değirmenin yolunu tuttu. Keloğlan’dan önce kapısına vardı. Çubuğunu yakıp önüne oturdu. Az sonra Keloğlan’la eşeği göründü. Keloğlan, bu kez de Köse’yi karşısında bulunca,

— İşte bu olmadı Köse, dedi. Hani sen yukarı değirmenin sahibiydin?

— Sen ne diyorsun Keloğlan, gördüğün bu değirmenlerin hepsi benim. Onun için gel şu inadından vazgeç buğdayını güzel güzel öğüteyim.

Keloğlan, çevresine bakındı. Köyde başka değirmen yok. Buğdayını da öğütmesi gerek. Ne yapsın? Kendi kendine, “Köse möse, ama başka değirmen yok. Babam böyle adamlarla alışveriş etme dediydi ya, göz göre göre de unumu mu aşıracak bu adam. Buğday öğütülürken başında durduktan sonra bir şeycikler olmaz umarım,” diye düşündü. Gönlü ferahladı. Çuvallarını eşeğinden indirip değirmene götürdü. Kendi de değirmen taşının önüne dikildi. Köse de karşısına geçti. Değirmen taşı döner, Keloğlan’ın buğdayları öğütülürken Köse türküsünü söylemeye başladı:

Adım Köse, kısa boyum,

Ne yapalım, kıskanç huyum.

Malım boldur, çocuğum yok,

Bende yalan dolan çok.

El çalışsın ben yiyeyim,

El dokusun ben giyeyim.

Hile dolap çeviririm,

Yan gelirim, hazır yerim.

Köse, türküsünü bitirince Keloğlan’a döndü. Değirmenin gürül gürül yanan ocağını gösterdi.

— Burada böyle dikilmekle olmaz, dedi. Sabaha kadar böyle durulmaz. Gel seninle ortaklaşa bir iş yapalım. Unu benden, katkısı senden bir çörek yoğuralım, şu ateşte pişirip afiyetle yiyelim.

Keloğlan, bu öneri karşısında kel başını kaşıyıp şöyle bir düşündü. Kendi zararlı çıkmayacaktı nasılsa. Unu Köse’den olduktan sonra Keloğlan’dan ne kadarcık katkı gidecekti? Hemen iki avuç, bilemedin üç avuç bir şey. Keloğlan,

— Kabul, diyerek başını salladı.

Ortaya bir tekne koydular. Köse, tekneye unu boca etti.

— Görüyorsun Keloğlan, unu benden, deyip iki teneke su döktü. Hamur, çorba gibi bir şey oldu. Köse,

— Haydi şimdi sıra sende Keloğlan, dedi. Katkısını getir bakalım.

Keloğlan, öğütülen buğdayından kocaman değirmenci kaşığıyla un taşıdı hamura. Hamur, katılaşınca Köse suyu boca etti. Hamur cıvıyıp yeniden çorbaya döndü.

— Haydi Keloğlan, katkını getir, diye bağırdı Köse.

Keloğlan, birkaç kez böyle gitti geldi. Ununun yarısını çöreğin hamuruna ekti. Sonunda değirmen çöreği yoğruldu. Keloğlan içinden “Bu işin içinde bir bit yeniği var ama, biz işin sonuna bakalım. Köse bir ölçek ununa benim bir çuval unumu denk getirdi. Beni zarara soktu. Hele çörek bir pişsin o zaman görecek göreceğini” diye düşündü.

Çörek, ocakta nar gibi kızarıp ortaya gelince Köse,

— Dur bakalım Keloğlan, dedi. Seninle yalan yarışı yapalım. Kim daha büyük yalan uydurursa çörek onun olsun.

Vakit gece yarısını geçtiğinden Keloğlan’ın karnı iyice acıkmıştı. Çörek de karşısında sıcak sıcak tütüp duruyordu. Köse’nin önerisini hemen kabul etti. Köse, vakit geçirmeden yalanını söylemeye başladı:

— Babamın düğününde zerde pişirdiğimiz büyük bir kazanımız vardı. Kepçe ile zerdeyi karıştıra karıştıra kazanın dibi aşınıp delinmiş. Onarmak için dokuz bakırcı çağırttık. Kazan öyle kocamandı ki dokuzu da kazanın içine girdiler. Çekiçle taka tak dövmeye başladılar kazanın dibini. Ustalar, kazanın dibinde birbirlerinden öyle uzağa düşmüşler ki, birbirlerinin çekiç seslerini duymamışlar bile.

Keloğlan artık durur mu?

— O bir şey mi, diye atıldı hemen. Bizim eskiden bir kovan arımız vardı. Her akşam, arıları bir bir sayar kovana kapatırdım. Bir gün içlerindeki topal arı gelmedi. O zaman çuvaldızı yere dikip tepesine çıktım. Ordan çevreyi gözledim. Bir de ne göreyim? Bizim topal arı karşı ovada bir mandanın yanına koşulmuş çift sürmüyor mu? Gittim çiftçinin yanına. Bacağına bağladığım kızıl ipliği gösterdim. Bu hayvan benim hayvanım dedim: Tarladan çift kirası hakkımı istedim. Güz bitti, kış geçti, yaz oldu. Buğdaylar başaklandı. Ekinleri biçmeye gittim. Çöreğin katkısını bu tarlanın çift hakkından aldım. Tarlayı biçmeye gittiğimde tarlanın kıyısındaki ceviz ağacının dibinden bir domuz seğirtti. Ardından tırpanımı savurdum. Tırpan domuzun ardına battı. Domuz kaçtıkça tırpan biçti, domuz kaçtıkça tırpan biçti. Bu çörek de bana düştü.

Keloğlan bu sunturlu yalanı kıvırır kıvırmaz çöreği kaptığı gibi önüne çekti. Bıçağını çıkarıp koca bir dilim keserek ağzını şapırdata şapırdata yemeğe koyuldu. Köse’nin açlıktan başı dönmeye başlamıştı. Keloğlan’a yalvardı:

— Aman Keloğlan, canım Keloğlan bana ödünç olarak beş akçelik çörek ver. Şimdi üstümde para yok. Yarın köyde alırsın.

Keloğlan, kel başını kaşıyarak biraz düşündükten sonra razı oldu. İnce bir dilim kesip Köse’ye uzattı. Köse bununla doyar mı? Beş akçelik bir dilim daha istedi. Keloğlan bir ince dilim daha kesip verdi. Bütün bunlar olup biterken gün ışımaya başlamıştı. Keloğlan baktı, kalan buğdayı öğütülmüş. Bir çuval ununu eşeğin bir yanına, çöreği de öteki yanına yükleyip kulübesinin yolunu tuttu. Eve varır varmaz eşeğin yükünü indirip köye yollandı. Doğru Köse’nin konağına. Köyün içinden geçerken köylüler yolunu kesti.

— Sabah sabah nedir bu acelen Keloğlan?

Keloğlan, yürümesini kesmeden karşılık verdi.

— Köse’den on beş akçe alacağım var. Onu almaya gidiyorum.

Köylüler, kahkahayla güldüler.

— Bir akçesini bile koklatmaz o sana. Keloğlan sen şimdiden avucunu yala. Ama bizi yanına alırsan iş değişir.

Keloğlan:

— Sağolun; varolun arkadaşlar, dedi. Ama Köse’yle benim aramdaki bir pazarlık bu. Ben başa çıkarım onunla. Hakkım olan parayı da alırım. Siz hiç meraklanmayın.

Köylüler, boyunlarını büküp

— Sen bilirsin, dediler.

Keloğlan, Köse’nin kapısına vardı. Bir de ne görsün! Köse’nin karısı konağın önüne çıkmış, yanında yöresinde hizmetçileri ağlayıp duruyor. Saçını başını yoluyor. Keloğlan, daha ne olduğunu sormaya kalmadan, Köse’nin karısı, akşamdan kocasının dediği gibi,

— Köseciğim öldü; ben şimdi yalnız başına ne yaparım, nerelere giderim. Ah Köseciğim, vah Köseciğim diye ağlayıp sızlayarak Keloğlan’ı aldattı. Köse’nin öldüğüne inandırdı. Keloğlan, parayı alamadan gerisin geriye döndü. Köylüler, hemen çevresini aldılar.

— Ne oldu Keloğlan? Paranı alabildin mi?

Keloğlan; üzgün üzgün boynunu büktü.

— Köse ölmüş!

Köylüler, hep birden bir kahkaha koyverdiler. Keloğlan, şaşkınlıkla baktı yüzlerine.

— Sen deli misin Keloğlan? Köse hiç ölür mü? Belli ki paranın üstüne yatmak için kandırmış seni. Biz dedik sana, ama sen bizi dinlemedin. Şimdi dinle türkümüzü. Dinle de aklını başına al.

Sözleri biter bitmez hep bir ağızdan türküye başladılar:

Keloğlan, Keloğlan,

Çalışkan, güleç oğlan.

Bir elin sesi çıkmaz,

Tek aklın gücü yetmez.

Bir araya gelirsek,

Bize dağlar dayanmaz.

Türkü sona erince, Keloğlan,

— Söylediklerinizin hepsine inanıyorum, dedi. Haklısınız. Ama şimdi ne yapacağız, onu söyleyin.

Herkes, bir ağızdan bağrıştı:

— Ondan kolay ne var? Bir ölüye ne yapılması gerekiyorsa onu.

Bunu söyleyen köylüler, dört bir yana dağıldılar. Biri, tabutu sırtlandı, bir başkası, kefen biçti, ötekiler de, teneşirin; ölü kazanının taşınmasını aralarında bölüştüler. Birlik olup, Keloğlan önde, kalabalık arkada, Köse’nin konağının kapısına dayandılar. Kapının önünde:

— Köse’nin cenazesini kaldırmaya geldik; diye bağırışarak yalancıktan ağlaşmaya başladılar.

Biri, kazana su koyup altını ateşledi. Bir başkası, ölüyü yıkamak için teneşiri bahçeye yerleştirdi. Kimisi, tabutu hazırlarken, kimisi de, Köse’nin ölüsünü almak için konağa girdi.

Köse baktı ki papuç pahalı. Adamlar diri diri mezara gömecekler onu. Keloğlan başta olmak üzere kendini almaya gelenleri görünce yattığı yerden doğruldu. Titrek bir sesle:

— Kusura bakmayın komşular, dedi. Dün gece çok geç yattım. Uzun uzun uyuyunca karım öldü sanmış. Keloğlan da biliyor bunu ya. Sabaha kadar değirmende birlikteydik.

Keloğlan, atıldı hemen.

— Komşular hepiniz tanıksınız. Köse, değirmende birlikte kaldığımızı sizin önünüzde söylediğine göre, bana on beş akçe borcu olduğunu da kabul ediyor demektir. Doğru değil mi Köse?

Köse, bir Keloğlan’a, bir arkasındaki kalabalığa baktı. Kısık bir sesle:

— Doğru! Borcum borçtur, diyerek elleri titreye titreye kesesini açtı. Çil çil on beş akçeyi Keloğlan’ın avucuna saydı. O zaman köylüler hep bir ağızdan şu türküyü söylediler:

Ekmeği yağlı Köse,

Çöreği ballı Köse.

Hile düzen söker mi,

Biz el ele verince?

Türkü bitince, hep birlikte, geldikleri gibi gittiler. İşte o günden sonra Keloğlan bu köyde yaşamaya başladı. Keloğlan’la Köse böylece birbirine komşu oldu. Ama birbirlerine oynadıkları oyunun sonu gelmedi.

II
KELOĞLAN’LA
KÖSE’NİN PAZARLIĞI

Gün gelir kendi kazdığın kuyuya kendin düşersin. İnsan birine oyun edeyim derken kendi oyuna gelir.

Köse’nin hilesi, düzeni boldu. Yıllarca komşularını aldatmış, köylüleri canından bezdirmişti.

Keloğlan köye yerleşip Köse’ye komşu olunca iş değişti. Daha ilk karşılaşmalarında Köse’den, aklını kullanarak, on beş akçe aldı. İşte Köse’nin de bütün derdi gücü Keloğlan’a kaptırdığı on beş akçesini geri alarak ondan bir güzel öç almaktı. Keloğlan’a öyle bir oyun etmeliydi ki, Köse’yle uğraşmanın ne demek olduğunu öğrensin. Parayı aldığına alacağına bin kez pişman olsun.

Köse, bir gün düşündü taşındı. Keloğlan’a oynayacağı oyunu ölçüp biçti. Kararını verdi. Vakit geçirmeden uşağını çağırdı:

— Önce aşçıya söyle güzel yemekler hazırlasın. Sofrada kuş sütü eksik olmayacak. Sonra da gidip Keloğlan’ı yemeğe buyur edeceksiniz. Akşama şölenimiz var.

Uşak, “Bayram değil, seyran değil, bu şölen de nerden çıktı?” diye şaştıysa da, Köse’nin kıs kıs gülmesinden işin içinde bir hinoğlu hinlik olduğunu anladı. Doğru Keloğlan’ın evine yollandı.

Keloğlan, o gün, sabahleyin erkenden kalkıp evinin önündeki moloz toprağı temizlemişti. İyice de çapalamıştı. Oraya kendisi için biraz sebze ekmek istiyordu. Eni boyu iki evleklik bir toprak parçasıydı tümü. Ama Keloğlan’ı bu çorak yer iyice yormuştu. İkindiye doğruydu biraz uzanayım dedi. Uyuya kaldı. Kapının hızlı hızlı çalınmasıyla uyandı. Gelen Köse’nin adamıydı. Söylediklerinden uyku sersemi pek bir şey anlamadı Keloğlan. Ama akşama konakta olacağına söz verdi.

Akşam olunca konağın bütün ışıkları şıkır şıkır yandı. Işıltısından köyün yolları, ay ışığı altındaymış gibi parıldadı. Köylüler, Keloğlan’ın Köse’nin konağına çağrılı olduğunu biliyordu. Köse öyle kolay kolay ne şölen verir, ne de konağının tüm ışıklarını yakardı.

— Bu işin altında bir iş var, dediler. Köse, Keloğlan’ı alt etmeye yemin etti anlaşılan. Keloğlancık oyuna gelmese bari.

O sırada konakta kaz çorbaları, hindi dolmaları, baklava börekler yenilip, keskin üzüm şıraları içildikten sonra, Köse’yle konuğu Keloğlan sedirin birer köşesine çekildiler. Sırtlarını yeni kabartılmış yumuşacık yastıklara dayadılar. Hizmetçi kahveleri getirdi. Köse, kahvesini hemen höpürdetmeye başladı.

Keloğlan’ı yemeğin üstüne tatlı bir uyku bastırmıştı. Şöyle uzanıp bir yatabilsem diyordu. Köse, kahvesinden höpürdeterek bir yudum daha aldı. Keloğlan’a:

— Bak Keloğlan, dedi, sen akıllı bir çocuksun. On beş akçemi aldın ama helâl olsun. On beş akçe çabuk biter, ben senin daha çok para kazanmanı istiyorum. Çil çil küplerle akçen olsa kötü mü olur?

Keloğlan uykulu uykulu:

— Hı, hı, dedi. Çok iyi olur.

Köse, “tam sırasıdır,” diye düşünerek diyeceklerini sıraladı:

— Ovada ne kadar tarla varsa, köyde belde nice bağ bahçe gördüysen hepsi benim Keloğlan. Gördüğün köylüler benim yarıcılarımdır. Bana çalışırlar. Senin de onlar gibi toprağın yok. Ama akılda onlardan üstünsün. Benim de aklım seninkinden aşağı kalmaz. İkimiz el ele verirsek hiç kimse önümüzde duramaz. Onun için seni yanıma ortakçı almak istiyorum. Toprak benden, emek senden, ürün yarı yarıya. Ne dersin buna Keloğlan?

Keloğlan’ın gözkapakları iyice ağırlaşmış, gözleri kapanmaya başlamıştı artık. Köse’nin söyledikleri ninni gibi geliyordu Keloğlan’a. Onun için Köse ne söylediyse hepsine,

— Hı, hı... dedi.

Köse, o yıl tarlalarına hep mısır ekmişti. Mısırların yaprakları kulaklarında hışırdadı. Keloğlan, tarlalarda hep mısır ekili olduğunu nereden bilecekti. Daha köyde yeniydi. Köse, kurnaz kurnaz gülümsedi. Fısıldar gibi konuştu:

— Yalnız bir şartım var Keloğlan. Elde ettiğimiz ürünün yaprakları senin meyvesi benim olacak. Tamam mı?

Keloğlan’ın içi iyice geçmişti. Söyleneni yarı duydu yarı duymadı.

— Hı, hı diyerek başını salladı. Kel kafası göğsüne düştü. Sonra da derin bir uykuya daldı.

Keloğlan, orda uyuyakaldığından o gece konakta yattı. Uyandığında güneş çoktan doğmuştu. Akşam, Köse’nin söylediklerini yarım yamalak hatırlıyordu. Köse’ye ortakçı olmuştu. Kaldıracakları ürünün yaprakları onun, meyvesi Köse’nin olmak üzere bir de pazarlıkları vardı. Tarlaları ne ekiliydi acaba, diye düşündü. Aklına getiremedi. Yataktan fırladı. Pencereyi açtı. Tepedeki konaktan tarlalar tabak gibi görünüyor, ova bütün görkemiyle ayaklar altına seriliyordu. Keloğlan, ovaya dikkatle baktı. Aklı başından gidecek gibi oldu. Köse, bütün ovaya mısır ekmişti. Pazarlığa göre şimdi mısırlar Köse’nin, yapraklarla saplar Keloğlan’ın olacaktı. Gece, Keloğlan’a tıka basa yemek yedirerek, keskin üzüm şıraları içirerek onu uyutmuş, sonra da bu durumdan yararlanarak kandırmıştı. Böylece faka bastırmıştı Keloğlan’ı. Keloğlan, bunları düşünedururken Köse, çoktan uyanmış, konağın bahçesindeki gölgeli çardağa kurulmuş, yüzünü mısır tarlalarına döndürmüş, keyifle çubuğunu tüttürüyordu. Olgun mısırların yaprakları sabah rüzgârıyla dalgalanırken neşeli bir türkü tutturdu:

Yaşa Köse, rahat yaşa.

Yağlık bağla dertsiz başa.

Elden gelen sıcak aşa,

Elden gelen ekmek gerek.

Ordan aşır, bundan taşır,

El büyütsün, sen de pişir.

Keloğlan’ı işe koştur,

Bedavadan emek gerek.

Keloğlan, altta mı kalsın. Pantolonunu çekip hemen bahçeye indi. Köse, türküsünü bitirince kel kafasını kaşıyıp biraz düşündükten sonra o da bir türkü söyledi:

Keloğlanım, adım Ali,

Boş oturan olur deli.

Delibozuk akan seli,

Tarlalara tutarım ben.

Toprağı uyarmayanı,

Ağacı budamayanı.

El sırtından doyanı

Adam mı sayarım ben?

Keloğlan’ın türküsü sona erince Köse, Keloğlan’a döndü.

— Mısırlarımız iyice olgunlaştı Keloğlan. Yarından tezi yok toplamaya başlamalısın. Unutma mısırların hepsini eksiksiz bana getireceksin. Eksik çıkan her koçan için on akçeni alırım. Yapraklarla sapları kendine götüreceksin. Böylece ürünü yarı yarıya bölüşmüş oluyoruz. Aklında olsun yarın sabah güneş doğmadan işe başlayacaksın. Şimdi doğru evine git, erkenden yat. Haydi yolun açık olsun Keloğlan!

Keloğlan, istemeye istemeye Köse’nin dediğini yaptı. Sabahleyin güneş doğmadan kalkıp tarlaya indi. Koçanları saplarından ayırmaya başladı. Ordan geçen köylüler,

— Aman Keloğlan, dediler. Köse’nin mısır tarlasında işin ne?

— Hiç sormayın ağalar. Dün akşam şölene çağırdıydı ya. Beni tıka basa yedirip içirdi. Yemekten sonra bir ağırlık bastı. Uyuklamaya başladım. Ben uyuklarken “ortakçım olur musun?” dedi. Ben de hı dedim.

— Daha ne istiyorsun, bunda ne kötülük var anlamadık.

— Öyle demeyin arkadaşlar. Ben, onun bütün ovaya mısır ektiğini nereden bilirdim. Kaldırılacak ürünün meyvesi benim, yaprakları senin yarı yarıya bölüşürüz deyince de hı demişim uykumun arasında. Böylece Köse, hem mısırların tümüne konacak, hem de Keloğlan’ı bedavadan ırgat gibi kullanacak. Başıma kalan çerçöp de cabası.

Kel kafasını yumruklayıp,

— Ah kafa, ah kafa! diye söylendi.

Keloğlan’ın üzgünlüğü köylüleri de etkiledi.

— Dur bakalım Keloğlan, dediler. Hemen yılgınlığa düşme. Önce köye haber salalım. Mısırların toplanmasına çoluk çocuk yardımcı olalım. Ürünü kaldırdıktan sonra kafa kafaya verip ne yapacağımızı düşünürüz.

— Yüreğime su serptiniz. Sağolun ağalar, var olun!

Dedikleri gibi köylüler toplanıp elbirliği ile koçanları kırdılar. Mısırları saplarından bir bir ayırdılar. Sonra da tarlada kalan saplar biçildi. Bu işler güle oynaya yapılırken Keloğlan’ın da neşesi yerine gelmişti. Mısırları arabalara yükleyip Köse’nin konağına götürdüler. Keloğlan, koçanları tek tek sayarak hiç eksiksiz Köse’ye teslim etti.

Köse, mısırları teslim aldıktan sonra Keloğlan’ı oturduğu çardağa çağırdı. Keloğlan, birlikte geldiği iki köylüyle Köse’nin yanına gitti. Köse, çubuğunu yaktı. Konuklara yer gösterdi. Çubuğunu keyifle tüttürürken sordu:

— Nasıl Keloğlan pazarlıktan memnun musun?

Keloğlan, hiç istifini bozmadı.

— Hep yaptığın gibi lokmanın büyüğünü sen kaptıysan da ben de zararda sayılmam. Yaprakların tazelerini davara yedirdik. Kuruyan saplarla yaprakların bir kısmını kışa damları örtmek için sakladık. Geri kalanından kızlar hasır ördüler. Hem altımıza serdik, hem kentlilere hasır, zembil, çanta yapıp sattık. Satın almak istersen senin için de sağlam hasırlarımız, güzel zembillerimiz var.

Köse, bozulur gibi olduysa da belli etmedi.

— Şimdi ne yapmayı düşünüyorsun?

— Birkaç güne kadar tarlaların sürülmesi bitecek. Tarlaları yeniden ekmek istiyorum. Yalnız pazarlığımız sürüyor mu, sürmüyor mu sen onu söyle.

— Benim sözüm söz. Pazarlığım pazarlık. Tarlaları istediğin gibi ek, biç. Eskiden olduğu gibi yaprakları senin, meyveleri benim.

Keloğlan, Köse’ye:

— Anlaştık, dedikten sonra yanındaki iki köylüye dönerek,

— Siz de tanık olun ağalar! dedi.

Köylüler, başlarını sallayarak; bir ağızdan,

— Tanrı tanığımızdır, dediler.

Ardından Keloğlan’la birlikte Köse’nin konağından ayrıldılar. Köse, arkalarından ellerini ovuşturup keyifli keyifli sırıtıyordu.

Keloğlan, yanındaki köylülerle doğru kahveye gitti. Kahvedekiler,

— Ne oldu, pazarlığı pekiştirdiniz mi? diye sordular.

Keloğlan,

— Pekiştirdik pekiştirmesine ya, bundan sonra ne yapmamız gerekiyor ona pek akıl erdiremedim.

İçlerinden en yaşlısı,

— O iş kolay Keloğlan, dedi. Bu yıl tarlalara çay ekeceksin.

— Çay mı? Benim bildiğim çay içilir. Şurada da oturup içmişsiniz.

— Bu ekileninden Keloğlan. Tütün gibi. Ama ondan çok değerli. Hepsi yaprak, ne meyve, ne çiçek. Herbir yaprağı da bir akçe. Çaylarımız tarlalarda erginleşince öfkesinden delirecek Köse.

Yaşlı köylünün dediğini tuttu Keloğlan. Önce tarlaları ekime hazırladılar. Toprak iyice dinlendirilip tavlandırıldı. Sıra çay fidelerinin dikimine geldi. Köse, konağından olup biteni sesini çıkarmadan izliyordu. Keloğlan’ın yeni bir şey diktiği belliydi. Görünürde yapraktan başka bir şey yoktu.

Çalı ormanına dönmüştü tarlalar. Köse, bu çalı gibi şeylerin olgunlaşınca meyve vereceğini umuyordu. Yoksa neden eksinler?

Fideler boy atıp gelişince, Köse, geceleri gizlice tarlaları dolaşmaya başladı. Eliyle bodur çay ağaçlarının orasını burasını yokluyordu. Yaprakların arasında ham da olsa, cücük gibi de olsa herhangi bir meyve arıyordu. Aradığını bulamıyordu ama. Bu gidişle bulacağa da benzemiyordu. Acaba ona inat olsun diye, sırf hayvanlara yedirmek için mi dikmişlerdi bu çalı çırpıyı? Öyle olunca ne kendilerinin, ne de Köse’nin işine yarayacaktı. Böylece Keloğlan Köse’den öcünü almış olacaktı. Zaten meyvesi olmayan bitkiden hayır mı gelirdi?

Köse, bunları düşünedursun bir gün sabaha karşı ovaya yayılan bir türküyle uyandı. Gökyüzünde yıldızlar, parlaklıklarını yitirerek sönmeye yüztutmuş, tanyeri yeni yeni pembeleşmeye başlamıştı. Türkü bir uçtan bir uca bütün ovayı kaplamıştı:

Ovanın düzüne çay ekeriz,

Eker, toplar kâr ederiz.

Birlikte kazanır, birlikte yeriz,

El birliği, güç birliği yenilmez.

Emek verilmezse yetişmez ürün,

Üç beş kişiyle kurulmaz düğün.

Ortak çalışmanın bayramı bugün,

El birliği, güç birliği yenilmez.

Türkü, gün ağarana kadar sürdü. Gün ağardığında, Köse, ovada yemyeşil bir deniz gibi dalgalanan ağaçcıkların arasında köylülerin yaprakları topladıklarını, sonra da çuvallara doldurduklarını gördü. Dolan çuvallar, tarlaların kıyısına sıralanıyordu.

Güneş çıktığında kent yönünden kamyonlar geldi. Tarlaların önünde sıralandılar. Yaprak dolu çuvallar, kamyonlara yüklendi. Çuvallar üst üste yığıldı. Yüklenen kamyonlar, birbiri ardısıra hareket etti. Kamyonlar, kente gitmek için konağın önünden geçerlerken Köse, hepsini teker teker durdurdu. Çay yaprağı dolu çuvalları eliyle bir bir yokladı. En baştaki kamyonun şoförü:

— Köse ağam, çuvallarda ne arıyorsun? diye sordu.

Köse, gözlerini büzerek söylendi:

— Bu yaprakların meyveleri nerde? Onları bir yere gizlediler. Benden gizlediler onları.

— Köse ağam, kimsenin bir şey gizlediği yok.

Bunlar çay yaprağı. Meyvesi olmaz. Bunun yaprağı para. Herbir yaprağı bir akçe. Şimdi kente fabrikaya götürüyoruz. Orda önce soldurulup yıkanacak, sonra da sıcak fırınlarda kurutularak bildiğimiz kara çay tanelerine dönüştürülecek. Çay yaprağı gibi malın olsun, Köse ağam! Meyvesini ne yapacaksın?

Baştaki kamyonun şoförü bunları söyleyip kamyonu hareket ettirdi. Ardından ötekiler de hareket etti.

Çay yaprağı yüklü kamyonlar, yamacın altında gözden kaybolurken, Köse arkalarından yumruğunu sallıyor,

— Alacağın olsun Keloğlan, alacağın olsun Keloğlan! diye bağırıyordu.