Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi Tarlabaşı Bulvarı

Kamer Hatun Mah. Alhatun Sk. No: 27 Beyoğlu / İstanbul

Tel: 0212 361 09 07 (pbx) Faks: 0212 361 09 04

web: www.evrenselbasim.com - e.posta: bilgi@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın – 182

Kızılcık Operasyonu - Yücel Sarpdere

Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Epub Tasarım: Papersense Stüdyoları

Birinci Basım: Ekim 2001

İkinci Basım: Nisan 2002

Üçüncü Basım: Mart 2003

© Evrensel Basım Yayın, 2001

Yücel Sarpdere

Kızılcık
Operasyonu

Roman

BİRİNCİ BÖLÜM

Bölükler, tugayın spor alanında sırayla dizilmişler, komutanlığa yeni atanan Generalin teftiş için gelmesini bekliyorlardı. Subaylar ön tarafta, rütbelerine uygun guruplar halinde yerleşmiş, yeni komutan üzerine fikir yürütüyorlar, General hakkında edindikleri bilgileri, duyduklarını birbirlerine aktarıyorlardı. Nasıl biriydi şu General: Sert mi yumuşak mı, güleryüzlü mü asık suratlı mı, disiplinli mi yoksa gevşek mi? Aralarında Generalle daha önce başka yerlerde birlikte görev yapan ve onun özelliklerini bilen birinin olup olmadığını öğrenmeye çalışıyorlardı.

Subaylar bunları konuşurken ip gibi hizaya girmiş bölüklerdeki askerler, ortalığı kavuran güneşin altında boncuk boncuk terliyorlardı. Toz kalkmasın diye o gün tam beş kez sulanan topraktan ince bir tül tabakası gibi yükselen buhar, alanda bekleyenlerin nefeslerine yapışıyordu. Gözler Generalin geleceği yoldaydı, ama burada dikileli yaklaşık yarım saat olmasına rağmen General görünürde değildi.

Sıcak, kep mep dinlemeden askerlerin beynine işliyordu. Lastik tabanlı postalların içindeki ayakları pişiyor, parmak aralarında mantarı olanlar acıyla suratlarını buruşturuyordu. Şimdi karşıda bir havuz olsa ve serbest bırakılsalar, havuz birkaç saniye içerisinde silme askere keserdi. Ama, başlarında dolaşan asteğmen ve astsubaylar, keskin ve sorgulayıcı atmaca bakışlarıyla bir kıpırdanmaya bile izin vermiyorlardı.

Derken spor alanına bağlanan yol tarafından bir motor sesi işitildi ve komutanın aracı gözüktü. Subaylar yerlerine geçtiler. Bölük komutanları bölüklerini son kez delici bakışlarla taradılar.

General aracından indi, iç cebinden çıkardığı siyah camlı güneş gözlüğünü ağır hareketlerle burnunun üstüne yerleştirdi. Nöbetçi amirin tok sesle verdiği tekmili aldıktan sonra birliklere doğru vakur adımlarla yürüdü. Orta boylu, yuvarlak omuzlu, belden üstü alt kısmına göre daha uzunca biriydi General. Bu yüzden ne kadar sert ve gösterişli olmaya çalışırsa çalışsın başarılı olamıyordu.

Bir ara birden durdu, gözlüğünü çıkarttı, hazırolda dikilen erleri süzdü. O zaman çatık kaşları ve o kaşların altındaki sert bakışlı kara gözleri ortaya çıktı. Gözlüğünü yeniden kartal gagasını andıran kavisli burnunun üstüne yerleştirirken trübünlerde kendisi için hazırlanmış bölüme doğru ilerledi.

Tören yürüyüşü başladı. Birlikler başlarında komutanları olduğu halde tören adımlarıyla Generalin önünden geçtiler. General, birliklerin geçişini ayakta, kara gözlüğünün ardına gizlediği sert bakışlarıyla izledi.

Şimdi en son bölük geçiyordu. Generalin bakışları bölüğün en arkasında yürüyen askere takıldı. Attığı yanlış adımlar, tam bir uyumla inip kalkan ayaklarla korkunç bir tezat oluşturuyordu.

Yürüyüşü tamamlayan bölük alandaki yerini alıyordu. Askerlerin bedeninden fışkıran ter, haki renkli elbiselerinde belirgin koyu lekeler yaratmıştı. Son bölük de yerini alınca, General alandakileri uzun uzun süzdü, gözlüğünün camlarını mendiliyle sildi. Yanında dikilen Albaya,

“Beğenmedim. Bir daha yürüsünler,” dedi.

Yürüyüş yinelendi ve son bölüğün o en arkadaki eri yine uyumu bozarak herkesin canını sıktı. Generalin yanındaki Albay kıpkırmızı kesilmişti ve şu an fırsatını bulsa o erin sağlam tek bir kemiğini bırakmazdı.

İkinci kez yürüyen birliklerin tamamı yerlerini alınca, General tıpkı daha önce yaptığı gibi, gözlüğünü çıkarttı, beyaz mendiliyle önce gözlük camlarını, ardından terin ıslattığı yüzünü sildi. Mendili cebine yerleştirdikten sonra Albaya döndü.

“Beğenmedim. Bir daha yürüsünler,” dedi.

Yürüyüş, o kavurucu sıcak altında sil baştan başladı. Yürüyüş sırasında, cehennem sıcağına daha fazla dayanamayan farklı bölüklerden üç er, patates çuvalı gibi yere yığıldı. Bayılmışlardı. Bayılanlar sıhhiyeciler tarafından sedyelerle taşınırken, bölükler hiç duraksamadan uygun adım yürüyüşlerini sürdürdüler. Az önce yaptığı yanlışla yürüyüşün tekrarına neden olan, böylece sıcaktan iyice bunalmış herkesin öfkeli bakışlarını üzerinde toplayan o er yine aynı uyumsuz adımlarla komutanın önünden geçti. Yürüyüş tamamlanınca bütün gözler Generale çevrildi. Askerler, bu işkence bir an önce bitsin dercesine Generale bakıyorlardı. Generalin yüzünde en küçük bir hareket yoktu, ne düşündüğü asla anlaşılamıyordu. Komutan bir dakika kadar öyle bekledi, ardından Albaya,

“Beğenmedim. Bir daha yürüsünler,” dedi ve, “O arkadaki salağın yürümesine gerek yok,” diye ekledi.

O cehennem sıcağı altında birlikler tekrar yürüyüşe başladılar. Alanın ortasında bir tek yanlış adım atan asker kalmıştı. Fasulye sırığı gibi öylece dikiliyordu.

Yürüyüş sürerken bir ara General, Albaya,

“Bu durum hiç hoşuma gitmedi,” dedi. “Törenden sonra bütün subayları toplantıya bekliyorum.”

Yürüyüşü üçüncü kez tekrarlayıp kan ter içinde kalan askerler yerlerini almışlar, mikrofonun başındaki Generalin ne söyleyecekse uzatmadan söylemesini, bu azaptan bir an önce kurtulmayı sabırsızlıkla bekliyorlardı.

O sırada, bu yürüyüş eziyetine neden olan erin yanına kadar sokulan bölük komutanı üsteğmen, şimşek çakan gözlerini ere dikerek dişlerinin arasından,

“Yaktın çıramı Dilaver!” dedi. “Ama senin de çıran yandı! Akşama seninle görüşeceğiz. İnan bana, cehenneme girmişten beter olacaksın!”

Dilaver, hazırol pozisyonunu bozmamaya özen göstererek,

“Hiçbir cehennem ateşi şu an güneş altında durmaktan daha yakıcı olamaz efendim,” diye yanıt verdi.

“Ulan yine başlatma senin efendine! Sana kırk kere efendim yok, komutanım var demedim mi ben?! Sen dur bakalım, bu cehennemden beter yerde sabaha kadar dikileceksin.”

“Emrettiğiniz üzere sabaha kadar burada bekleyebilirim efendim ama, güneş birkaç saat sonra gidecek. Dolayısıyla cehennem daha yakıcı olacak.”

Üsteğmen, dişlerini gıcırdattı.

“Bu durumda kendin için ne talep edersin?”

“Geceyi geçirmem için bana cehennemde bir yer ayarlamanızı...”

O sırada alandakileri uzun uzun süzen General, işaret parmağının tersiyle mikrofona tıkladı; sesin açık olup olmadığını kontrol etti. Mikrofon çalışıyordu. Sonra, bu kez daha uzun bir süre askerleri süzdü. Ağzını mikrofona yaklaştırdı, ‘bir...iki...bir...iki’ diyerek sesini ayarladı. Gözlüğünü çıkarttı, camlarını sildikten sonra yeniden burnunun üzerine yerleştirdi. Önündeki bardaktan birkaç yudum su içerek gırtlağını ıslattı. Bu arada dakikalar geçiyor, beyinleri eriten cehennemi sıcağın altında bu dakikalar, alanda bekleyenlere saatler gibi uzun geliyordu. İşin daha da vahimi General işi hızlandıracağa benzemiyordu.

Bir iki yutkunan General mikrofona yaklaştı. Nefesler tutulmuştu, koca alanda çıt çıkmıyor, başta subaylar olmak üzere herkes merakla Generalin neler söyleyeceğini bekliyordu. General, alandakileri bir kez daha uzun uzun süzdü ve nihayet sesi hoparlörler aracılığıyla alanda yankılandı:

“Yerlere çöp atmayın!”

Subaylar birbirlerine baktılar.

General, iki dakika kadar sustu, bardaktaki sudan birkaç yudum daha içti, mikrofona eğildi:

“Yerlere çöp atanları sevmem,” dedi.

Yeniden sessizlik. Sessizliğin ardından General bu kez daha sert bir ifadeyle,

“Yerlere çöp atanları affetmem!” diye ekledi ve Albaya törenin bittiğini söyledi.

General konuşmasını bitirince, Dilaver, akşama toplantıda başına gelecekleri düşünerek kederlenen üsteğmene,

“Kısa ve öz konuşuyor,” dedi. “General bu makama hak ederek gelmiş.”

Dilaver’in sesiyle tüyleri diken diken olan üsteğmen, ters ters baktı.

“Müneccimbaşı gibisin, hemen anladın!”

Dilaver, kafasını salladı,

“Şeytan ayrıntılarda gizlidir efendim.”

“Ben seni akşama şeytan çarpmıştan beter edeceğim!”

Dilaver, oralı değildi.

“Ama yine de Generali takdir etmek lazım, çok düşünüyor, az konuşuyor!”

“Güneş senin az sayıdaki beyin hücrelerini de uçurmuş anlaşılan!”

“Düşünün efendim, General sadece üç cümle kurdu. O üç cümle için üçer dakikadan toplam dokuz dakika düşündü. Allaha şükür ki, üç cümle ile bitirdi, ya yirmi cümlelik bir konuşma yapmaya kalkışsaydı? Ben düşünen adam diye buna derim işte.”

“Şimdi düşünen adamı gördün, üşüten adamı da akşama ben sana göstereceğim!”

Tören sonunda toplantı salonunu dolduran subaylar, Generalin konuşmaya başlamasını bekliyorlardı. Salonda çıt çıkmıyordu.

“Bugün kötü bir sınav verdiniz!” dedi General, salondakileri dik dik süzerek, “Disiplinsizliğin, ciddiyetsizliğin bu kadarına da pes doğrusu!”

General bir süre sustu, düşündü.

“Ve tabii ki eğitimsizliğe de,” diye ekledi.

Komutan tekrar sustu, salonun penceresinden dışarıyı seyre daldı. Aradan üç dakika kadar bir süre geçmişti. Bakışlarını dışarıdan ayırmadan,

“Her şeye yeniden başlamak gerekecek,” dedi. “Şunu bilin ki, her şeye yeniden başlanacak. Disiplin ve ciddiyet; işte bütün mesele bu!” Generalin ses tonu yükselmişti. “Ve tabii ki eğitim de,” diye ekledi.

Komutan pencerenin önünden masasının başına döndü.

“Askerlik denince aklıma disiplin ve ciddiyet gelir,” dedi ve bir süre bekleyip ekledi. “Ve tabii ki eğitim de.”

General sözlerine üç dakika kadar ara verdi, bakışlarını subaylar üzerinde dolaştırdı.

“O, bölüğüne yürümeyi öğretemeyen subay ayağa kalksın!”

Salonda kısa bir sessizlik oldu. Bütün bakışlar Dilaver’in bölük komutanı üsteğmenin üstünde toplandı. Kulaklarına kadar kızardığını hisseden üsteğmen ayağa kalktı. General göz ucuyla ve küçümser ifadeyle üsteğmeni süzdü.

“Gözüm senin ve bölüğünün üstünde olacak! İlk sınavı kaybettin. Askerlerine yürümeyi bile öğretemeyen bir subaya ben subay mı derim? Bölüğünde en kısa zamanda disiplin ve ciddiyeti sağlayacaksın!” General birkaç saniye bekleyip ekledi, “Ve tabii ki eğitimi de.” General sustu, yeniden pencereden dışarıyı seyretmeye başladı. Aradan beş dakika kadar bir süre geçmişti. Üsteğmen, ‘herif, otur demeyi unuttu, inşallah toplantıda olduğunu da unutmamıştır,’ diye düşünüyor ve kendisini bu hale düşüren Dilaver’e içinden verip veriştiriyordu.

General masasının başına geri döndüğünde aradan yedi dakikalık bir süre geçmiş bulunuyordu. Üsteğmene,

“O yürümeyi öğrenemeyen salak, acemi er mi?” diye sordu.

“Pek sayılmaz,” diye cevap verdi üsteğmen.

“Yani...”

“Hatta normalin çok üstünde eski bir asker.”

“Yani ne kadar eski?”

Odadaki subaylar birbirlerine gülümseyerek baktılar. Üsteğmen, sıkılarak,

“Altı yıllık kadar,” dedi.

General birden canlandı.

“Altı yıllık mı?”

Üsteğmen, maalesef dercesine kafasını salladı.

“Evet.”

General dudaklarını büktü.

“Altı yıl ha! Bu herifi kadrolu mu aldınız askere yoksa? Demek altı yıldır asker, ama yürümeyi bile öğrenememiş!”

General ellerini arkaya bağladı, üç dakika boyunca salonun ön tarafında bir duvardan öbürüne volta attı. Volta atmayı birden kesti.

“İşimiz çok. Kaybedilecek zaman yok. Sizleri bilmem ama, benim boşa harcanacak bir dakikam bile yok. Şu sözümü asla unutmayın: Ben bir zaman hırsızıyım. Zamanın benden çalmasına asla izin vermem, tersine ben zamandan çalarım. Bu yüzden zaman benden kaçar, ben kovalarım.” Komutan kendi sözlerine gülümsedi. “Disipline ve ciddiyete aşık birisi olmama rağmen yerinde ve zamanında yaptığım esprilerimi severim ve astımın, benim bu esprilerime cıvıklığa kaçmadan, hiyerarşi içinde gülümsemesini hoşgörüyle karşılarım.”

Emir anlaşıldı. Salondakiler gülümsediler. Yalnız içlerinden genç bir teğmen yüksek sesle güldü. General, teğmene ters ters baktı.

“Ben sadece gülümsenmesini söylemiştim!”

Teğmen kızardı.

“Özür dilerim komutanım! Ben gülünmesini emrettiniz sanmıştım.”

“Emirleri doğru anla!”

Toplantı bitiminde üsteğmen doğruca odasına gitti, Dilaver’i çağırttı. O sırada Dilaver, bölük dershanesinde televizyonun karşısında çay içiyordu.

Dilaver odaya girdiğinde, üsteğmen kızgın boğalar gibiydi. Burnundan soluyor, soluğu, Dilaver’in suratında rüzgâr gibi dolaşıyordu. Uzun boylu, sportmen vücutlu, yakışıklı biriydi üsteğmen. Üstündeki eğitim elbiseleri bile her zaman tertemiz ve ütülüydü. Askerlerine karşı son derece ciddi ve mesafeliydi, ama birçok subayın aksine, erlere küfür ettiği, dayağa başvurduğu pek görülmemişti. Üstelik başarılı bir eğitimci olduğunu kanıtlamış, bugüne kadar geçirdiği teftişlerden iyi notlar alarak çıkmıştı. Henüz dört aylık evliydi ve evlenene kadar çapkınlığıyla ün salmış, pek çok güzel kızın kalbini çalmıştı. Dilaver’i, gönül eğlendirdiği kızların ahı karşılığında tanrının gönderdiği bir felaket olarak görüyordu. Tek dileği her ne pahasına olursa olsun onun askerliğini bitirip gitmesi, böylece gerek kendisinin gerekse ordunun bu heriften kurtulmasıydı. Bunun için Dilaver denen salak, ne yaparsa yapsın duymamaya, görmemeye, sanki öyle birisi burada yokmuş gibi davranmaya karar vermişti. Anlamıştı ki, aksi halde ne kendisinin kafasında akıl kalacak, ne de Dilaver’in askerliği bitecekti. Bu ise ordu için savaştan daha büyük, milli bir felaketti.

“Senin salaklığın yüzünden başıma gelmeyen kalmadı!” diye bağırıyordu üsteğmen. “Bugüne kadar yaptıkların yetmedi, şimdi de daha ilk günden Generalin karşısında beni rezil ettin! Senin gibi bir hıyar yüzünden General bana, bölüğüne yürümeyi öğretemeyen subay dedi.”

Dilaver, üsteğmenin karşısında taştan bir heykel gibi kımıldamadan duruyordu. Avuçlarını bacaklarına yapıştırmış, göğsünü madalya takılmasını bekleyen kahramanlar gibi öne doğru şişirmiş, gözlerini karşıda duvarda bir noktaya dikmişti.

“Bu işte sizin suçunuz yok komutanım,” dedi. “Bölükteki erlerin hatası size mal edilemez.”

“Erlerin mi?”

“Evet. Ama onların böyle bir yanlış yapmalarına aşırı heyecanlarının neden olduğunu sanıyorum. Genel olarak hepsi inançlı çocuklardır. Sadece bazılarının ayakları kokar, hepsi bu.”

“Yani hatalı yürüyen sen değildin de, onlar mıydı?”

“Böyle bir şeyi söylemek bana zor geliyor, çünkü kendimi arkadaşlarımı gammazlayan biri gibi hissetmeme yol açıyor, ama itiraf etmeliyim ki vaziyet budur.”

Üsteğmen, şarlatanlık yapıp yapmadığından emin olmak için karşısındakinin yüzünü dikkatle inceledi. Hayır, Dilaver büyük bir ciddiyetle konuşuyordu.

“Demek bütün bölük hatalı yürüdü, bir tek sen doğru yürüdün!”

“Başkalarının ne yaptığı beni ilgilendirmez. Ben kendi sorumluluklarımı yerine getiririm. Bu bana babadan kalma bir özelliktir.”

“Baban ne iş yapardı?”

“Hava kuvvetlerinde Generaldi.”

“Palavra sıkma!”

“Yani şöyleydi; hayatı boyunca onun ne iş yaptığını bilemedim, çalıştığını gören de olmadı. Dediklerine göre babasından çok mal kalmış ve babam o malları satıp satıp yemiş. Harcadığı paraların çoğu sağa sola hava atmak içinmiş. Bu yüzden ona hava kuvvetleri Generali derlerdi.”

Üsteğmen gülsün mü kızsın mı bilemiyordu, ama aklına Generalin sözleri gelince yeniden öfke bastı.

“Yani sen doğru, arkadaşların yanlış yürüdüğüne göre, onlar sana uymalıydı, öyle mi?”

“Doğrusu buydu.”

“Peki o kadar kişi sana uyacağına sen adımlarını onlara uydursan daha kolay olmaz mıydı?”

“Doğru çizgiden bir kere sapıldı mı sonu gelmez ve bu durumda bölüktekiler her yanlışta onlara uyulacağını sanarak gevşerler. Taviz bir kereyle başlar ve sonu gelmez.”

“Bu da mı babandan kalma özelliğindir?”

“Hayır, bu dayımdan kalma değerli bir hazineydi.”

Üsteğmen gülümsedi.

“O da mı hava kuvvetlerinde Generaldi?”

“Hayır efendim, dayım Deniz Kuvvetleri Kuzey Deniz Saha Komutanıydı.”

Üsteğmen alay etmek için,

“Sakın Güney Deniz Saha Komutanı olmasın!” dedi.

“Bu mümkün değil efendim. Çünkü dayım üç evlilik yapmış, birinci karısı ecelinden, ikinci karısı bir kamyonun altında kalarak ölmüştü. Üçüncü karısının da ölmesinden çok korkan dayım, kadının öylesine üzerine titriyordu ki, sonunda kadının kölesi olmuştu. Kadın ne isterse yapıyor, bir dediğini iki etmiyordu. Nihayetinde kadının isteği üzerine, evini, arabasını, parasını, kısaca neyi varsa hepsini kadının üstüne geçirdi. Adamın bütün her şeyine sahip olan kadın ise kendine genç bir aşık bulup onunla kaçtı. Böylece dayım meteliksiz ortada kaldı. Limanda yatıp kalkmaya, oltayla tuttuğu balıkları satarak geçinmeye başladı. Günün yirmi dört saatini limanda geçirdiği ve liman da kuzeyde olduğu için ona Kuzey Deniz Saha Komutanı adını taktılar.”

Üsteğmen katılarak gülmemek için kendini zor tutuyordu. Ama Generalin sözlerini hatırlayınca yüzü asıldı.

“Bu durumda bütün bölüğü cezalandırmam, sabaha kadar yürüyüş yaptırmam gerekir. Sence bütün bölüğün sabaha kadar ceza yürüyüşü yapması doğru olur mu? O zaman yarınki görevleri kimler halledecek? Bu gece nöbetleri kim tutacak?”

Dilaver, biraz düşündü.

“Haklısınız efendim. Bu durumda bölük yerine, bir kişinin ceza alması daha mantıklı. Demek ki arkadaşlar ve bölüğün yüce çıkarları için kendimi feda etmem gerekiyor.”

Gökyüzünde parıldayan dolunay her tarafı aydınlatıyordu. Ayın yanında biraz soluklaşmış yıldızlar neşeyle oynaşıyordu. Güzel bir geceydi. Cırcır böceklerinin bitmeyen gevezelikleri işitiliyor, ilerideki ağaçların arasında ateş böceklerinin ışıkları yanıp sönüyordu. Koğuşlarda askerler uykuya çekilmiş, etrafa derin bir sessizlik çökmüştü. Bu sessizliği bir tek nöbetçilerin uzaklarda arada bir öttürdükleri düdükler bozuyordu.

Üsteğmen Dilaver’e sabaha kadar yürüme cezası vermişti. Bir onbaşıyla birlikte eğitim alanına gitmişler, Dilaver onbaşının nezaretinde tören yürüyüşüne başlamıştı. Beş dakika kadar onları izleyen üsteğmen, sabah geldiğinde onu burada yürürken göreceğini söyleyerek evine gitmişti. Üsteğmen gidince, yürümeyi bırakan Dilaver ve onbaşı birer sigara yakıp sohbete daldılar. Dilaver isteyince öyle olurdu, çünkü bölüğün çavuş ve onbaşıları, altı yıldır askerlik yapan ve kendilerinden hem çok eski, hem de yaşça büyük olan Dilaver’e karışma hakkını kendilerinde görmezlerdi.

“Ver bir sigara bakalım,” dedi Dilaver. “Görüyorsun sizler için kendimi feda ettim.”

Onbaşı bu birliğe katılalı henüz üç hafta olmuştu; Dilaver’e karşı garip bir çekingenlik duygusu besliyor ve ona sempatik gözükmek istiyordu.

“Senin yaptığın çok kahramanca bir davranış,” dedi.

“Ordular kahramanlar sayesinde ayakta durur,” diye yanıt verdi Dilaver.

Ayakta sözcüğünü duyunca oturduklarını anımsayan onbaşı, çekingen bir şekilde etrafına bakındı.

“Ya şimdi üsteğmen aniden geri döner ve bizi böyle otururken görürse?”

“Merak etme, geri gelmeyecektir. Çünkü evden dışarı kaçmak için bahane arayacak durumda değil, yeni evli. Üstelik bazen kahramanlar oturmasına rağmen ordular ayakta durabilir.”

Onbaşı, kafasını salladı.

“Evet haklısın.” Bir süre karşısındakinin ne demek istediğini düşündü. Sonra,

“Söylediklerinde haklısın, ama ben ne demek istediğini anlamadım,” dedi.

Dilaver sigaradan derin bir duman çekti.

“Senin zeki bir çocuk olduğunu ilk görüşte anlamıştım. Anlamadığın sözlerimden dolayı beni haklı görmen bunu kanıtlıyor!”

O sırada yanlarına kantin çavuşu yaklaştı. Dilaver, askerlikte en önemli ve mutlaka dost olunması gereken kişiler arasında mutfak, kantin, hamam gibi stratejik yerlerin görevlilerinin olduğunu tecrübesiyle öğrenmişti.

“Bu gece hiç uykum yok,” dedi kantin çavuşu. “Ben de muhabbete geldim.”

Dilaver gülümsedi.

“Beş on dakika sonra burası köy kahvesine dönecek gibi bir his var içimde!”

Gerçekten de Dilaver yanılmamıştı. On beş dakika içinde altı kişilik bir grup oluşuvermişti ve hararetli bir sohbete dalmışlardı.

“Bazı şeylere hiç aklım ermiyor,” diye konuşuyordu Dilaver. “Erin biri sağ yerine sol adım attı diye bir ordunun savaşı kaybettiğine dair bir şeyi tarih kitaplarının yazdığını hatırlamıyorum. Ama böyle bir olaya şahit olmayan tarih, yanlış adımı bölük atmasına rağmen, kendini feda eden benim kahramanlığıma şahit oldu. Ciddi tarihçiler bunu bir gün mutlaka yazacaklardır.”

Dilaver’in konuşmasını gülümseyerek dinleyen çavuş söze karıştı.

“Zaten tarihçi dediğin nedir ki? Senin gibi kahramanların yarattıklarını yazıp parayı cebe indirenlerdir. Çünkü bu tür tarihçilere göre, kahramanlar olmasa tarih de olmaz. Olayların ardındaki toplumsal güçler, üretim ilişkileri, sosyal ve siyasal gelişmeler bunları ilgilendirmez. Bunun için bu tür tarihçilerin birinci görevi kahramanlar ortaya çıkarmaktır. Eğer dişe dokunur bir kahraman yoksa, işleri kahraman uydurmaktır.”

Dilaver, bu sözleri söyleyen çavuşa hayretle baktı.

“Kitap gibi konuştun!” dedi.

“Kitap okumayı seven biri olarak bu kadarı da olsun,” dedi çavuş.

Çevrede ayak sesleri işitildi. Hepsi kulak kabarttı. Sesler uzaklaştı.

Kulaklarını tilki gibi diken onbaşı,

“Üsteğmen geliyor sandım,” dedi.

Dilaver, “Yeni evli olduğunu söylemiştim,” dedi.

Çavuş, “Ben olsam, ben de gelmem,” diye hayıflandı.

Onbaşı, derin derin iç çekti.

“Ben sevdiğimin yanından bir dakika bile ayrılmam.”

Çavuş, onbaşıyı işaret ederek,

“Arkadaş aşık da...” diye açıklamada bulundu.

“Bir ordu için en büyük tehlike aşık bir askerdir,” diye konuştu Dilaver. “Osmanlının Rus savaşını nasıl kaybettiğini bir düşünün. Baltacı-Katerina aşkı meselesi. Baltacı, Katerina’yı görünce vuruluyor. Katerina ona, savaş yapma aşk yap diyor. Baltacı, baltayı bir kenara atıp çiçek toplamaya koşuyor. Çiçek topluyor ama, donunu toplayamıyor. İşte vaziyet bu. Bilmem anlatabildim mi?”

Orada bulunanlardan tezkere gününe az kalan bir onbaşı,

“Tabii sen evli olmadığın için hasretin ne demek olduğunu bilmezsin,” dedi.

Aşık Onbaşı bu sözlerden destek alıp daha bir derin iç çekti. Ortam giderek romantikleşiyordu ve bu ortamların baş konuğu içkiye olan ihtiyaç kendini belli etti. Kantin çavuşu, uygun bir zaman için sakladığı votkayı getirdi. İçkinin başlarına bela açacağından korkan iki kişinin gitmesi ile geride, Dilaver, çavuş ve iki onbaşı kalmıştı. Hep birlikte kendilerini meraklı gözlerden gizleyecek bir eğitim çukuruna mevzilenip şişeyi açtılar.

Aşık Onbaşı ile evli onbaşı ilk iki kadehte kafayı bularak, aşklarını sayıklamaya başladılar.

“Aşk ruhun aynasıdır,” diyordu Aşık Onbaşı.

“Gece karanlığında aynanın bir faydası olmaz,” diye cevap verdi Dilaver. “Sen kendine bir el lambası ayarla, aşkını daha iyi görebilirsin.”

“Bana el lambası gerekmez,” diye söze karıştı evli olan onbaşı. “Benim yüreğim her yeri aydınlatmaya yeter.”

“Yüreğin termik santral gibi,” dedi Dilaver. “Bu ülkede birkaç bin kişide senin gibi yürek olsa, doğalgaz hattı yerine sizi döşesek ülkenin enerji sorunu çözülürdü.”

“Ben yanıma sevgilimi de isterim,” diye tutturdu Aşık Onbaşı.

“O işi düşünmek lazım. Orada aşna fişne yaparken hatlardan sızıntı olabilir.”

Evli onbaşı birden ayağa kalkmaya çabaladı.

“Ben karımı görüp geleyim.”

“O iş zor,” dedi çavuş. “Senin ev karşı dairede değil ki. İki günlük yol.”

“Fark etmez,” diye itiraz etti diğeri; dili dolaşıyor, sağa sola kayan ağzını toplamakta zorluk çekiyordu.

“Ha iki dakika, ha iki gün, ha iki hafta... Gönül ferman dinlemez. Hem siz aşktan ne anlarsınız ki?”

“Önemli olan bizim anlayıp anlamadığımız değil,” diyerek onbaşının sözünü kesti Dilaver. “Mesele komutanlar.”

“Ne olmuş komutanlara? Komutanlar ne karışırmış benim aşkıma?”

“Komutanların senin aşkına karışmaması için tek bir şey gerekli.”

Evli onbaşı kapanan gözlerini zorlukla araladı.

“Neymiş o?”

“Doktor raporu! Aşık olduğuna dair doktor raporu getirirsen bu iş tamam.”

“Doktor nasıl anlayacak aşık olduğumu?” diye sordu Aşık Onbaşı.

“Senin de hiçbir şeyden haberin yok,” dedi Dilaver. “Aşk senin gözlerini kör etmiş. Sen hiç kalp anjiyosu diye bir şey duymadın mı? Kalbe ucunda minik bir kamera bulunan tel salıyorlar ve orada ne var ne yok görüyorlar. Eğer aşıksan, hem de aşkının kaç şiddetinde olduğunu bile ölçüp rapor yazıyorlar. Komutanlar da aşkın şiddetine göre izin veriyorlar. Hatta benim amcamın oğlu öyle şiddetli aşıktı ki, ölçüm aletleri bile ölçememişti. Bunun üzerine amcaoğlunu malulen emekli ettiler!”

“Ben bir koşu rapor alıp geleyim.”

Bu sözleri söyleyen evli onbaşı ayağa kalkmaya çabalarken yere devrildi ve oracıkta sızdı. Çavuş, onu koğuşuna yatırmaya götürdü; yeni bir şişe votkayla geri geldi. O şişe de çabucak bitince çavuş yalpalaya yalpalaya koğuşa döndü. Geride kalan Dilaver ile Aşık Onbaşı oracıkta sızıp kaldıklarında saat sabahın dördüne yaklaşıyordu.

Sabah göreve Generalden önce gelip ortalığı kontrol etmek isteyen Albay, alayı dolaşırken Dilaver’i ve Aşık Onbaşıyı eğitim çukurunda yanlarında içki şişeleriyle kütük gibi sarhoş vaziyette horul horul uyurken buldu.

İKİNCİ BÖLÜM

Tugay hapishanesine atılan Dilaver ve Aşık Onbaşı ancak akşam sayımında kendilerine gelebildiler. Başı çatlayacak gibi zonklayan, dili kuruyan onbaşı, kafasını soğuk suyun altına tutup kendine gelmeye çalıştığında ilk sözü,

“Buraya bizi rapor için mi getirdiler?” oldu.

Dilaver, ranzanın üstüne oturmuş, hâlâ kendine gelemeyen ve nerede olduğunu kestirmeye çalışan Aşık Onbaşıyı izliyordu.

“Evet, aynen öyle!” diye onayladı, onbaşının sözlerini.

Aşık Onbaşı kapıya kadar sokulup mazgal deliğinden dışarıya göz attı. Gördüklerine bir anlam verememişti.

“Ama burası nasıl bir hastane? Hani, doktorlar nerede? Burası hastaneden çok filmlerde gördüğüm hapishanelere benziyor!”

Dilaver, ciddiyetini bozmadı.

“Evet burası bir hapishane.”

Aşık Onbaşının şaşkınlığı arttı, o ana kadar minicik duran gözbebekleri bir anda büyüdü.

“Hapishane mi? Ama neden? Beni niçin buraya attılar? Şimdi ben mahkûm muyum yani?”

“Evet mahkûmsun dostum. Üstelik senin yüzünden ben de mahkûm oldum.”

Onbaşının şaşkınlığı korkuya dönüşüyor, sözcükleri söylerken kekeliyordu.

“Ne... ne... mahkûm muyum?... ne suç işlemişim?... ne mahkûmuyum?..”

Dilaver, karşısındakinin yüzünü dikkatle inceledi, sesini alçalttı.

“Aşk mahkûmu!” dedi.

Aşık Onbaşının şaşkınlığı iki kat artmıştı.

“Ama...” diye kekeledi, “hani rapor vereceklerdi?”

“Senin numara yaptığın ortaya çıktı.”

“Yalan!” diye haykırdı onbaşı. Sesi öyle kuvvetli çıkmıştı ki, koridorda görevli gardiyan mazgal deliğinden içeriye göz attı, önemli bir şey olmadığını görünce, gürültü yapmamalarını söyleyip gitti.

Aşık Onbaşı, “Muayene etmeden buna nasıl karar verdiler?” diye sordu.

“Tabii ki ettiler,” dedi Dilaver. “Ama sen öyle sarhoştun ki, farkına bile varmadın. Belki de alkol kalp damarlarını etkilemiş, aşkın gözükmemiştir!”

“Tühh!” diye söylendi onbaşı. “Bendeki şansızlığa bak!” Bir süre kendi kendine hayıflandıktan sonra, “Peki sen neden buradasın?” diye sordu.

“Seni yalnız bırakmaya gönlüm razı olmadı,” diye cevap verdi Dilaver.

Aşık Onbaşı kafasını salladı.

“Evet anladım,” dedi.

Dilaver, suç ortağının suratını dikkatle inceledi.

“İtiraf et ki anlamadın.”

Öteki kafayı salladı.

“İtiraf ediyorum ki anlamadım.”

İçeri atıldıklarının beşinci günü üsteğmen hapishaneye geldi. Gözlerinden ateşler saçılıyor, şimşekler çakıyordu.

“Lanet olsun sana!” diye bağırdı Dilaver’e. “Hayatı zindan ediyorsun bana! Senin yüzünden bütün huzurum kaçtı, başarılı kariyerim iki paralık oldu!” Üsteğmen öyle sinirlenmişti ki, titreyen elleriyle, karşısında put gibi dikilen Dilaver’in yakasına yapıştı, hırsla sarsmaya başladı. “Kabahat sende değil bende. Bile bile seni cezalandırmak adına gece orada bıraktım. Keşke böyle bir şey aklıma gelmeseydi. Nasıl pişmanım!”

Dilaver, üsteğmenin bıraktığı yakasını düzeltti.

“Pişmanlık duyup benim için üzülmenize gerek yok efendim,” dedi. “Koca bir bölük yerine bir tek benim cezalandırılmam son derece anlaşılır bir durum ve bundan dolayı sizi suçlamadığımı bilmenizi isterim. Şunu da söylemeliyim ki, beni haksız yere cezalandırdığınızı düşünmeniz ve pişmanlık duyduğunuzu itiraf etmeniz sizin büyüklüğünüzdür, ama kafaya takılacak bir şey değildir. Üstelik kararınızın ne kadar yerinde olduğu da meydana çıktı. Düşünsenize, eğer bölüğü cezalandırmış olsaydınız şimdi burada benim yerime onlar yatıyor olacaktı ve bölüğünü yitiren bir komutan olarak isminiz tarihe geçecekti. Çünkü tarihçiler böyle fırsatları hiç kaçırmazlar.”

Dilaver’in konuşmasını gözleri kocamanlaşarak ve bütün bedeni rüzgâra tutulmuş başak sapları gibi titreyerek dinleyen üsteğmen, burada birkaç saniye daha kalırsa katil olacağını hissediyordu.

“Allah senin belanı versin!” diye bağırdı. “Senin gibi manyağı hâlâ askeriyede tutanların da bir o kadar belasını versin!” Ve dışarı fırladı.

Üsteğmen gittikten sonra Dilaver, korkuyla büzüşmüş olan Aşık Onbaşıya,

“Görüyorsun üsteğmen bana karşı hep açık yürekli ve dürüst olmuştur,” diyordu. “Nasıl pişmanlık duyduğunu ve sinirlerinin ne denli yıpranmış olduğunu kendi gözlerinle gördün. Elbette benim yokluğum ona fazlasıyla koymuş. Ben de olmayınca bölüğün bütün yükü onun sırtına bindi çünkü.”

Aşık Onbaşı, Dilaver’in sözlerini dudaklarını bükerek dinledi. Onun bu davranışı Dilaver’in gözünden kaçmamıştı.

“Ne o, sözlerime inanmamış gibi bir halin var?”

“Üsteğmenin bakışlarından ve sözlerinden hiç de senin dediğin gibi bir sonuç çıkmıyordu.”

“Peki öyleyse sana neden bir şey demedi? Çünkü senin varlığının kendisine bir katkısı olmadığını biliyor da ondan. Üstelik sözlerimin ne kadar doğru olduğu da meydanda. O gece sana, aşık bir askerin bir ordu için ne denli tehlikeli olduğunu söylemiştim. İşte başımıza gelenler!”

Aşk sözcüğü geçince onbaşının yüzü buruştu, göz bebekleri küçüldü, derin bir ‘offff!’ çekti.

“Aşk meselesini hatırlatmayacaktın şimdi bana,” dedi. “Kaç gündür haberleşemiyoruz sevgilimle. Telefon edemeyince meraklanmıştır.”

“İşte bu kötü. Bu devirde sevdiğin bile olsa boş bırakmaya gelmez.”

“Ama buradan nasıl haberleşebilirim ki?”

“Mektup yazabilirsin.”

Onbaşı sıkıntıyla kafasını kaşıdı.

“Mektup yazmayı hiç beceremem. Mektupta güzel sözler yazmak lazım. Oysa bende böyle bir yetenek yok.”

“Eh bu durumda iş yine bana düşüyor.”

Onbaşı, Dilaver’e şüpheyle baktı. Yaşadığı tecrübeler Dilaver hakkındaki iyi düşüncelerini değiştiriyordu yavaş yavaş. Ama söz konusu, sevgilisine mektup yazmak olunca yeniden Dilaver’e sıcaklık duymaya başladı ve hatta onun hakkında kafasında yanlış düşünceler geliştirmeye başladığı için kendine kızdı.

“Güzel mektup yazmasını becerir misin?”

Dilaver, bu sorudan alındığını belirtir bir biçimde kaşlarını çattı.

“Teessüf ederim! Bunu başkası sorsa kavga çıkardı, ama senin acemiliğine veriyorum.”

“Peki mektup yazmayı, güzel sözleri art arda dizmeyi nasıl öğrendin?”

“Memlekette adliyenin önünde dava dilekçesi yazan bir tanıdığım vardı. Onun yanında staj yapmıştım. Ama sonradan küçük bir yanlış anlaşılmayla o işi bıraktım.”

“Nasıl bir yanlış anlaşılmaydı?”

“Adliye önündeki arzuhalcilerin hepsinin hep aynı tarz dilekçeler yazdığını fark ettim. Hatta dilekçelerin büyük bir bölümünün ad, soyad, olay yeri ve tarih kısımlarını boş bırakıp hazır tutsan, müşteri gelince sadece o bölümleri doldursan yeterdi. Kendimi savcıların, hakimlerin yerine koydum, hep aynı şeyleri okumaktan kim bilir ne kadar sıkılmışlardır diye düşündüm. Ayrıca dilekçelerin anlatım dili son derece kuruydu ve hiçbir edebi tarafları yoktu. Nitekim bugüne kadar hiçbir dava dilekçesinin edebiyat ödüllerinden bir tekini bile kazanamadığını hatırladım ve dava dilekçelerinde bir çığır açmaya karar verdim. Kararımı verdikten sonra ilk gelen müşteri boşanmak isteyen bir adamdı. Adamı dinledikten sonra daktilonun başına geçtim ve o sırada boşanma davalarına bakan mahkeme hakiminin bayan olduğunu hesaba katarak şöyle şiirsel bir dava dilekçesi kaleme aldım:

Yeşil gözlü, sarı saçlı güzel hakimim.

Hukuk biliyorum diye sanma ki sana rakibim.

Hâşa, hukukun üstünlüğü ilkesini çiğnemek niyetinde değilim

Evvela sağlığınıza dua eder, ojeli ellerinizden öperim.

Davacının ismi Adurrazzak, soyadı Kasnaktır,

Bu davadan kastı; karısından boşanmaktır.

Beş yıllık evlilik süresince ne yaşamıştır huzur

Ne de görmüştür en küçük bir saadet,

Kendisini bu kadınla evlendirenlere her gün okumaktadır rahmet.

Kıymetli vaktinizi almamak için anlatıyorum vaziyeti kısaca

Bu evlilik daha fazla sürerse karışacak işe bıçak tabanca.

Bu evlilikten çocuk yoktur

Aman güzel hakimim elini çabuk tut, bu işin sonu boktur.”

Dilaver’i dinleyen onbaşı, şiir bitince merakla,

“Eeee, ne oldu? Hakim ne yaptı?” diye sordu.

Dilaver, lafı kestirip attı:

“Polislerin beni aradığını duyunca oraya bir daha uğrayamadım.”

Dilaver bir süre sustu, sonra, “Hadi kâğıt kalem getir de şu senin mektubu yazalım,” diye konuştu. “Dilekçeden ödül alamadık, belki bunda kader bize güler, bir başarı sağlayabiliriz.”

Onbaşı, garip garip Dilaver’i izliyordu.

“Mektup işi şimdilik kalsın,” dedi.

Dilaver, “Neden?” diye sordu.

Aşık Onbaşı, Dilaver’den biraz uzaklaştı.

“Sevgilimin babası zaten başkomiser. Bu durumda ayrıca polise başvurmaları gerekmeyecek!”

Hapis cezalarının sonunda Dilaver ve onbaşı yeniden üsteğmenin karşısındaydılar. Üsteğmen bir süre onları öfkeyle süzdü. Onbaşı, başına yeni felaketlerin gelebileceği endişesi ve yaptığı işten duyduğu utançla başını öne eğmiş, kızarıp bozarıyordu. Dilaver ise göğsü ileride, başı dimdik bekliyordu. Gören, onun bir suçlu değil, savaş anında tek başına düşmanın cephe gerisine sızarak düşman kuvvetlerini dağıtmış bir kahraman olduğunu sanırdı.

Üsteğmen, “Çok şükür senden kurtuluyorum!” diye konuşmaya başladı. “Tabur komutanı binbaşıyla konuştum, seni karşı dağların tepesindeki sürgün bölüğüne gönderiyoruz. Artık orada taşları, kayaları sayar, dağın tepesini çalıp götürmesinler diye beklersin! Yeni yerin hayırlı uğurlu olsun!”

Dilaver, kararı büyük bir olgunlukla karşıladı.

“Güveniniz için teşekkürler efendim,” dedi gür bir sesle. “Zaten ben de orayı uzun süreden beri merak ediyor, gidip bir göz atmak istiyordum. Duygularıma tercüman oldunuz.”

Üsteğmen, şaşırmıştı.

“Neyini merak etmiştin o dağ başının?”

“Son zamanlarda kışlada sürekli, ‘Dağ başını duman almış / Gümüş dere durmaz akar,’ diye bir marş söyleniyordu. Ben de dağ başını neden duman almış, yoksa orman yangını mı çıktı diye merak ediyordum efendim. Bu karar benim için iyi oldu.”

Üsteğmen, gülmemek için dudaklarını ısırdı.

“İyi işte, artık meraktan kurtulursun! Şimdi gidebilirsin. Gidebilirsin derken, yine salaklıklarından birini yapıp kendi başına sakın dağa çıkmaya kalkma! Oraya yarın sabah erzak arabasıyla gideceksin. Şimdi torbanı hazırla ve ortalıkta fazla dolaşma.”

Dilaver, geri döndü. Dilaver ile birlikte onbaşı da hareketlenince, üsteğmen,

“Sen nereye?” dedi sert bir sesle. “Seninle hesaba daha yeni başlıyoruz!”

Dilaver çantasını yüklenmiş, erzak arabasına oturmuş, kendisini sürgün yerine teslim edecek levazımat çavuşunun gelmesini bekliyordu. Çavuş gelince araç hareket etti. Birkaç kilometre sonra asfalt yol bitti, toprak yola girdiler. Yol gittikçe tenhalaştı, yükseğe tırmandıkça tepeler kelleşti, taşlar, kayalar meydana çıktı, güneşin yakıcılığı arttıkça arttı, toz toprak birbirine karıştı. Yol yarılandığında, bir ara çavuş, elindeki paketi işaret ederek,

“Az kalsın unutuyordum!” dedi. “Üsteğmen bunları sana vermemi söyledi.”

Dilaver, paketi açtı; içindeki sigara paketlerini, bisküvileri ve bir çikolatayı görünce gülümsedi.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sürgün yeri dağın eteğindeydi. Arazi taşlıktı, yer yer topraklı adacıklar göze çarpıyordu. Toprak alanlar ve patikalar diz boyu tozdu, birkaç kişi yan yana yürüse arkalarından koca bir toz bulutu kalkıyordu. Bu çoraklığın ortasında en uçta küçük bir baraka, ondan yirmi metre kadar sağ tarafta uzun bir baraka ve hemen onun yan tarafında bacasından dumanlar, açık pencerelerinden de ağır yemek kokuları yükselen mutfak vardı; burası aynı zamanda yemekhane olarak kullanılıyordu. Barakalardan elli metre kadar ileride ise iki portatif tuvalet ve bir duş kabininin galvaniz saçtan çatıları güneşin altında ayna gibi parlıyordu.

Mutfak barakasının yanındaki uzun baraka er ve erbaşların koğuşuydu. Burada on altı er, bir onbaşı ve bir çavuş kalıyordu. Bu barakanın kuzeyinde, kelleşmiş tepenin tam orta yerinde, ilkokula yeni başlamış öğrencilerin kara kalemle çizdikleri resimlerdeki ağaçlara benzeyen, sadece gövde ve dalları kalmış, eğri büğrü, bakımsızlıktan kemikleri çıkmış yaşlı dilencileri andıran karşılıklı iki ağaç göze çarpıyordu.

Küçük baraka, sürgünlerin başına komutan olarak atanan ve kendisi de bir sürgün olan başçavuşun yeriydi. Başçavuş genel olarak akşamdan kalma olduğundan gündüz geç vakte kadar uyurdu. Öğlene doğru uyandıktan sonra ayılmasını kolaylaştırsın diye aşçının pişirdiği şekersiz kahveden bir yudum alır, suratını buruşturur, “zıkkım gibi acı!” diyerek içine iki kesme şeker atardı. Kahveyi getiren aşçı er, her seferinde,

“İsterseniz bundan sonra kahveye biraz şeker atayım,” dediğinde, başçavuş buna şiddetle karşı çıkar,

“Otuz yıllık alışkanlığımı kimse bozamaz!” diye söylenirdi, “Eminim günün birinde bu mereti şekersiz içmeye alışacağım.”

Bir seferinde aşçı er, otuz yıl alışamadıktan sonra, alışmanın zor olduğunu söylediğinde, başçavuş uzun uzun geğirerek,

“Önemli olan niyet,” demişti.

Başçavuşun sicili baştan aşağı bozuktu. Görev başında içki içmekten nöbet sırasında kumar oynamaya kadar çeşitli türden vukuatları vardı. Kendisinin Kıbrıs savaşına katıldığı, orada karnından yaralandığı, gazi unvanı aldığı, savaşta yaşadığı sıkıntılar nedeniyle kafadan hafif sakat olduğu söylenirdi. Emekliliğine bir yıl kalmıştı ve bu yüzden komutanların, onu idare ettikleri, gözden ırak olsun diye buraya gönderdikleri biliniyordu.

Dilaver ile arası her zaman iyi olmuştu başçavuşun. Aşağıda, kışlada gece nöbeti çıktığında –ki, başçavuşun vukuatları bilindiğinden en az ve sorumluluğu neredeyse hiç olmayan nöbet ona yazılırdı– Dilaver’i yanına çağırtır, geç vakte kadar sohbet ederlerdi. Sohbet konularında sınır yoktu. Atom bombasından kansere, koğuşlarda sıcak havalarda peydahlanan hamam böceklerinden sirkte gösteri yapan fillere, Yavuz Sultan Selim’den Abdülhamit’e, Mezopotamya’dan Şikago’ya kadar her şey ve her yer üzerine düşünce geliştirirlerdi.

“Seni severim Dilaver,” derdi başçavuş. “Ama sanırım ki ben, senden önce emekli olup buradan gideceğim. Ve yine sanırım ki, sen burada daha çok kalacaksın.”

“Bunda üzülecek ve de büzülecek bir şey yok,” diye cevap verirdi Dilaver. “Birimizin burada kalması gerekiyor. Düşünsenize ikimiz birden ayrılırsak, ordu nasıl varlığını sürdürür?”

Dilaver, uzun süreden beri yolu gözlenen ev sahibi gibi karşılandı sürgünler tarafından. Hatta, bunca zamandır gelmediği için sitem edenler bile oldu. Bu sitemlere şöyle karşılık verdi Dilaver:

“Benim durumumu da anlamaya çalışmalısınız dostlarım. Omuzlarımda pek çok yük ve sorumluluk var. Tek başıma pek çok yere el uzatmak zorunda kalıyorum. Takdir edersiniz ki, aynı anda sizler gibi beş-on insan kadar düşünebilmeme rağmen, sadece iki elim, iki bacağım, iki kulağım, iki gözüm, bir burnum var, üstelik beş parmağımın beşi de bir değil.”

Sürgünlerden Hırbo lakaplı olanı, “Tabiat bilgisi öğretmenleri gibi konuştun!” dedi.

Dilaver, kafasını salladı.

“Şimdi de coğrafya dersine geçiyorum!” Tam konuşmaya başlayacaktı ki, vazgeçti. “Değerli komutanımı görmeliyim,” diyerek, başçavuşun kaldığı barakayı sorup o tarafa doğru yöneldi.

Dilaver, barakadan içeri girdiğinde vakit öğleye yaklaşıyordu. Başçavuş ranzada üzerinde elbiselerle yatıyor, açık ağzından horultular yükseliyordu. Tam kafasının üzerinde kendisi gibi, akşamdan kalma bir sinek dolanıyor, suratına konuyor, başçavuş sineği kovmak için elini sallıyor, sinek havada bir iki tur atıp tekrar geri dönüyordu. Sineği kovmak için elini salladığında başçavuşun horultusu kesiliyor, sonra egzoz patlayan otomobilin gürültüsünü andıran horultu tekrar yükseliyordu. Sinekle başçavuş arasındaki bu ilişki sinek tarafından bir oyuna dönüştürülmüştü sanki.

Dilaver’in sesiyle gözünün birini aralayan başçavuş, bir-iki saniye kadar baktı, sonra bir tarafından diğer tarafına dönerek uykusunu sürdürdü. Dilaver, başçavuşun yanına biraz daha yaklaştı, daha yüksek sesle bağırdı. Başçavuş bu kez diğer gözünü araladı, birkaç saniye açık tutup diğer tarafına döndü, yeniden horlamaya başladı. Bir ara horultusu kesildi, yattığı yerde kımıldadı, gözlerini araladı, uzun uzun Dilaver’e baktı ve,

“Uçak gemisini boyamayı bitirdin mi?” diye sordu.

Dilaver, “Bitirdim,” dedi.

Başçavuş, gözlerini kapadı, birkaç dakika horladı, sonra yine birden gözlerini araladı,

“Görüyorsun karacıyım, ama uçak gemisini bile ben düşünüyorum,” dedi.

Birkaç dakika gözlerini yumup tekrar araladı.

“Peki boya yetti mi?” diye sordu.

“Yetti, ama küçük bir terslik oldu,” diye yanıt verdi Dilaver.

Başçavuş bir gözünü yumdu.

“Ne gibi?”

“Geminin boyası kurumadan bir uçak iniş yaptı.”

“Peki boya bozuldu mu?”

“Boyaya bir şey olmadı. Sadece uçak oraya yapışıp kaldı.”

Başçavuş açık gözünü yumdu.

“Önemli olan boya,” dedi.

Başçavuş birkaç dakika sonra gözlerini tekrar araladı.

“Söyle bakayım bana asker,” dedi: “Boya ile oya arasında ne fark vardır?”

Dilaver hiç düşünmeden cevapladı.

“Boyaya uçak yapışır, oya’ya yapışmaz”

Başçavuş yeniden horuldamaya başladı. Bu arada başçavuşu sinekten koruma işini Dilaver üstlenmişti. Birkaç dakika sonra başçavuş birden uyandı, ayağa fırladı, masanın üzerindeki cam sürahiyi ağzına dayadı, hiç soluk almadan dolu sürahinin yarısını içti. Masanın önündeki sandalyeye oturdu. Bir süre dalgın dalgın camdan dışarıyı seyretti. Saçlarının büyük bir bölümü beyazlamıştı başçavuşun. Gözleri kanlanmış, elmacık kemiklerinin üstünde çok içki içenlerde görülen kırmızı çizgiler belirginleşmişti. Sporu bırakalı uzun süre olduğundan göbeği öne doğru çıkmıştı. Başçavuş dışarıyı seyretmeyi kesti, bakışlarını Dilaver’e çevirdi.

“Hoş geldin asker,” diye konuştu. “Böylece bu dağın askeri strateji bakımından ne kadar önemli olduğu meydana çıktı. Yoksa ikimizi birden burada görevlendirmezlerdi. İkimizi birden burada görevlendirdiklerine göre, demek çok sayıda düşmanın gözü burada.”

Dilaver, izin isteyip başçavuşun karşısındaki sandalyeye oturdu.

“Bence de kesinlikle öyle,” dedi. “Buraya gelmeden vedalaşmak için gittiğimde, bu dağın tepesine yönelik saldırı ihtimali olup olmadığını, eğer varsa saldırıya hazırlanan ülkenin hangisi olduğunu bizim bölük komutanına sordum.”

“Ne dedi?”

“Sittir git, dedi.”

Başçavuş biraz düşündü.

“Bu isimde bir ülke hatırlamıyorum,” diye söylendi.

Başçavuş, lavaboda elini yüzünü yıkadı, kendisine kahve getirilmesini söylemesi için Dilaver’i mutfağa gönderdi.

Akşam mesai bitiminde başçavuş, çavuşla haber göndererek, sürgün bölüğünün toplanmasını, denetleme yapacağını bildirdi.

Sürgün bölüğü denilenden yarım saat sonra bir araya toplanabildi, ama zaten başçavuş da kırkbeş dakika sonra karşılarına gelebildi. Sürgünlerin çoğu, denetleme sözünden memnun kalmamışlardı. Sürgün er Hırbo,

“Buraya geleli üç ay oluyor, başçavuşun bu ikinci denetlemesi. İlkini buraya geldiğimizin ikinci günü yapmıştı. Böyle sık sık denetlemeler bizlerin sinirlerini yıpratabilir canım kardeşlerim. Hem başçavuşun böyle zırt pırt denetleme yaptığı duyulsa, burasının disiplinsiz bir yer olduğu, başçavuşun da disiplini sağlamak için böyle davrandığı sanılabilir,” diyordu.

Durmadan yere tükürdüğü için arkadaşlarının Lama adını taktıkları bir başka sürgün er, bu sözleri desteklediğini belirtir biçimde yere tükürdükten sonra,

“Sana tamamen hak veriyorum Hırbo,” dedi. “Görevimizi aksatmadan yaptığımız açıkça ortada. İşte beklemekle görevli olduğumuz dağ hâlâ yerinde duruyor. Henüz onu çalmaya kimse cesaret edemedi!”

“Evet, bu konuda kimse bize laf edemez,” diye konuştu Hırbo. “Zaten benim endişem kendimizle ilgili değil kardeşş! Başçavuş böyle sık sık denetleme yapmaktan çok yorgun düşecek, ona üzülüyorum!”

Karşıdan başçavuşun geldiğini gören çavuş, sürgünlere toparlanmalarını söyledi.

Lama, çavuşun uyarısına alınganlık gösterdi.

“Ayıp ediyorsun!” dedi sitemkâr bir sesle. ”Sanki biz her zaman hazır değilmişiz gibi konuşuyorsun.”

Çavuş, sürgün bölüğünde bulunanların hepsinden gençti. Hatta sakalları bile öyle seyrek ve sakaldan çok tüy halindeydiler ki, aralarında çocuk gibi kalıyordu. Üstelik sürgünlerin her biri hakkında öyle şeyler duymuştu ki, onlara nasıl davranacağını kestirebilmiş değildi.

Bir başka sürgün er lafa karıştı.

“Askere geleli daha dört ay oldu, bizim gibi yıllanmış şaraplara şişede nasıl durulacağını öğretmeye kalkıyorsun!” Bu sözleri söyleyen er, üç yıldır askerlik yapan, yakaladığı ve yarattığı her fırsatta kör kütük sarhoş olan, bu yüzden de askerliği sürekli uzayan Sarhoş Süleyman’dı.

Çavuş, bu sözler karşısında kızarmıştı.

“Rahat bırakın çavuşu,” diye araya girdi Dilaver. “O bir çavuş. Onun sözünü bir miktar da olsa dinlemeniz gerekir. Tabii benden sonra.”

Hem çavuş, hem oradakiler dikkatle Dilaver’e baktılar.

“Senden sonra mı?” diye sordu Hırbo.

“Evet,” dedi Dilaver. “Çünkü başçavuş öğlen benimle yaptığı resmi toplantıda, beni zabıt katipliğinden sorumlu idari işler ve istisnai kişiler kısım amirliği gözlem ve harekat daire başkan yardımcılığı vekilliğine vekaleten atadığını bildirdi.”

“O neymiş lan öyle?” diye sordu, sesine şaşırmış havası veren Hırbo. “Bir şey anladıysam arap olayım. Ama şundan da adım kadar eminim ki, dünya ordular tarihinde böyle bir makam yok. Ve bir daha tekrar et desem, sen bile tekrar edemezsin!”

Dilaver oralı olmadı.

“Anlayana sivri sinek saz. Anlamayana ha bir söylemişsin, ha on, hepsi az.”

“Neden sen?” diye söze karıştı Sarhoş Süleyman.

“Elbette başçavuştan sonra en kıdemli asker ben olduğum için.”

Başçavuş, ağır adımlarla geldiği bölüğün karşısında çavuşun tekmilini dinledi. Sakal tıraşını olmuş, gözlerindeki kızarıklık kaybolmuş, şimdi öğlenkinden daha iyi bir görünüme kavuşmuştu. Karşısında lakayıt biçimde dikilen sürgünlere göz gezdirdi. Hırbo’nun yaka düğmelerini iliklemesini, Sarhoş Süleyman’ın ağzındaki sakızı atmasını, Lama’nın ters taktığı kepini düzeltmesini söyledi. On altı sürgün erin hepsinde bir eksiklik bulmuştu. Bir tek Dilaver eksiksizdi, üstelik diğerleri tam bir vurdumduymazlık ve kayıtsızlık içinde gevşek gevşek sallanırken; o, elleri pantolon dikişlerine yapışık, göğsü ilerde, başı dimdik, hazırolda bekliyordu.

“Kendinizden utanmalısınız hayvan herifler!” diye söze başladı başçavuş. “Askerden başka her şeye benziyorsunuz. İçinizde adam gibi bir adam göremiyorum.” O sırada gözü Dilaver’e ilişti. “Dilaver’den başka... Bir kendinize bakın, bir de ona. Ve analar ne yiğitler doğuruyormuş görün. Şunu bilin ki, Dilaver, tanrının ders ve örnek almanız için size gönderdiği bir lütuftur. Hiç olmazsa bu şanstan faydalanın. Şimdi beni iyi dinleyin alçak herifler! Dinleyin de neden bu denetlemeye gerek duyduğumu anlayın. Filozofun biri ne demiş? Karpuz çekirdeğinden kabak dolması olmaz demiş. Gülmeyin ahmak herifler! Bu sözü kim mi demiş? Size ne? Şimdi sorsam babanızın ismini bile hatırlamakta zorluk çekersiniz, kalkmış filozofun ismini soruyorsunuz! Elbette bu sözü kimin söylediğini bilmezsiniz. Zaten siz neyi biliyorsunuz ki? Ama Dilaver bunu kimin söylediğini bilir.”

Dilaver, kımıldamadan başçavuşu dinliyor, neredeyse gözlerini bile kırpmıyordu.

“Elbette biliyorum,” dedi. “Bunu söyleyen filozofun ismi Tosun. Sanırım soy ismini herkes hatırlamıştır.”

Arkalardan biri,

“Soy ismini anlamadım,” diye bağırdı.

Başçavuş, Dilaver’e,

“Filozof’un soy ismini de söyle,” dedi.

Dilaver, sesin geldiği tarafa döndü.

“Filozofun ismi Tosun, soy ismini bilmeyene kosun!” diye bağırdı.

Bölüktekilerden büyük bir alkış yükseldi. Hatta başta Hırbo ve Lama olmak üzere Dilaver’i yanaklarından öperek kutladılar.

Herkes gülüyordu. Başçavuş sesini yükseltti.

“Gülün gülün, çünkü az sonra ağlayacaksınız!” Sesler yavaş yavaş kesildi. “Şimdi söyleyeceklerimi bir daha tekrar etmeyeceğim. Dolabımdan bir şişe rakı ve iki paket sigara kaybolmuş bulunuyor. Hangi ayıoğlu ayı çaldıysa ortaya çıksın.”

Herkes birbirine baktı, sonunda bütün bakışlar Sarhoş Süleyman’ın üstünde toplandı.

“Size bir dakika müsaade,” dedi başçavuş. “Suçlu bir dakika içinde ortaya çıkmazsa sizi bir hafta boyunca siper kazmaya göndereceğim, nesli tükenmiş bizonlar!”

Bütün bakışlar Sarhoş Süleyman’ın üstündeydi, ama kimse bir şey söyleyemiyordu, çünkü içkiyi birlikte içmişlerdi.

Sürenin sonuna yaklaşılırken Sarhoş Süleyman bir adım öne çıktı.

“Suçlu benim,” dedi. “İçkinizi ben aşırdım.”

Başçavuş, ona dik dik baktı.

“Peki neden?”

“İçkinizi içmek için almadık. Akşam bölük erlerinden birisi aniden fenalaştı. Kendisini böcek ısırmıştı. Bu durumda ısırılan bölgenin alkolle temizlenmesi gerekiyordu.”

“Peki ya sigaralar?”

“Sigaraların tütünlerini yaraya bastık.”

Başçavuş alaycı bakışlarını Süleyman’ın üstünde dolaştırdı.

“Böcek ısırması için bir büyük rakı ve iki paket sigara! Anlattığın hikâye yalan, ama güzel bir yapıt! Ancak yapıtın güzel olması sizleri kurtaramayacak. Çünkü burada en güzel yalan söyleme yarışması yapmıyoruz hörgüçlü develer! Herkes yaptığının sonuçlarına katlanacak. Çünkü filozofun dediği gibi, tavşana kaç demişler, ama tazıya tut demeyi unutunca söyleyin bana tazı ne bok yesin?” Başçavuş, Dilaver’den bu sözlerin sahibi filozofun ismini söylemesini istedi.

“Tosun,” dedi, Dilaver ve, “soy ismini merak eden var mı?” diye ekledi.

Kimseden ses çıkmayınca, başçavuş sözlerini şöyle sürdürdü:

“Şunu bilmelisiniz ki, sizler büyük sahtekâr ve hırsızsınız! Aynı zamanda tarihin en büyük alçaklarısınız! Eğer alçaklara madalya verilseydi, bunu alnınızın akıyla alırdınız. Yine de şundan emin olun ki, sizleri adam edeceğim. Ancak şimdi daha önemli işlerim olduğu için bunu erteliyorum. Ama bir gün işimin olmadığı bir an gelecek, işte o zaman elimden kurtulamayacaksınız alçak herifler! Yine de bu işten kolayca kurtulacağınızı zannetmeyin. Eğer yapılanın karşılığını almazsanız, kötülük melekleri sizlerin o saf ve temiz duygularınızı ele geçirmek için daha fazla şımarabilir. Nitekim filozofun da dediği gibi, şeftali çekirdeğinden yağ çıkmaz, karpuz yiyen eşşek anırmaz.”

Bu kez Dilaver, başçavuşun uyarısını beklemeden konuştu.

“Filozofun ismi Tosun...”

Erlerden biri, “Bu filozof da amma laf üretmiş haaa!” diye söylendi. Herkes güldü.

Başçavuş, kepini çıkartıp saçlarını sıvazladı.

“Ne söyleniyorsun sen kendi kendine dangalak çiçeği!” dedi. “Dünyada içki, sigara hırsızlığı yapmanın dışında başka işlerle ilgilenenlerin olması çok mu şaşırtıcı geliyor size? Ama şimdi öyle bir şey söyleyeceğim ki, bak nasıl şaşıracaksınız? Bu akşam yemekten sonra hepiniz tam teçhizat, sırt çantalarınızla burada hazır olacaksınız. Sizinle şu dağlarda gece yürüyüşü yapacağız.”

Dilaver’in de içlerinde bulunduğu on altı sürgün er, bir çavuş ve başçavuş hava kararırken yola çıktılar. Geride nöbetçi olarak onbaşı, bir er ve mutfak görevlisi er kalmışlardı. Sürgün erler tek sıra halinde serbest adımlarla yürüyorlardı. Dilaver, yürüyüşten önce başçavuşa, böyle önemli yürüyüşlerde mutlaka sıhhiyecilerin olmasını, ancak görebildiği kadarıyla, bölükte sıhhiyeci kadrosunda kimsenin olmadığını, dolayısıyla bir kişinin bu işi yüklenmesi gerektiğini, kendisinin bir zamanlar, hasta ineğin birine iğne yapan bir veterineri uzaktan gördüğünü, dolayısıyla sıhhiyecilik görevini yapabileceğini, zaten buradakilerin derdinden de doktordan çok bir baytarın anlayabileceğini söyledi. Başçavuşun kendisine hak vermesi üzerine, görev gereği yanına ilk yardım çantası alacağından, sırt çantasını alamayacağını belirtti. Böylece, sırt çantası yerine, içinde bir paket pamuk bulunan küçük el çantasını alarak yürüyüşe katıldı. Dilaver’in yaptığı araştırmaya göre, ilk yardım çantasında olması gereken tentürdiyot, oksijen, ağrı kesici haplar, sargı bezleri, yara bandı, böcek ısırmasına karşı pomat ve diğer ıvır zıvırlar, sürgün erler tarafından zaman zaman bu dağ başına gelen satıcı ile şarap karşılığı değiştirilmişti.

Yaklaşık bir kilometre kadar yürünmüştü ki, başçavuş, yürüyüşe onsuz devam etmelerini, çünkü eğer kendisi hep başlarında bulunursa kişiliklerinin ve kendilerine güvenlerinin asla gelişmeyeceğini söyleyip geri döndü.

Başçavuş gidince, sürgün bölüğünde ciddi fikir ayrılıkları baş gösterdi. Bazıları, burada oturmalarını, birkaç saat sonra geri dönmelerini söylüyordu. Sürgün er Hırbo,

“Şu yürüyüş bile bizlerin şanlı mazisine sürülen kara bir lekedir. Emirlere uyacak, gece vakti hem de sırt çantalarını yüklenip yürüyüş yapacak olduktan sonra burada ne işimiz var? Bunları yapacak olsaydık aşağıda kalır, şimdiye kadar çoktan tezkerelerimizi alırdık,” diyordu.

Sürgün er Lama, arka arkaya iki kez yere tükürdükten sonra,

“Arkadaş haklı,” diye bağırdı. “Bizi bu halde gören olsa, onca zamandır büyük onurla taşıdığımız itibarımız bir anda beş paralık olurdu be! Gece vakti biz bir dağın başında görevdeyiz!”

“Üstelik yanımıza içki bile yok!” diye bağırdı Sarhoş Süleyman.

Dilaver, konuşmaları sessizce dinledikten sonra ortaya çıktı.

“Hepinizin saçma sapan, abuk sabuk konuşmaları beni üzdü kader arkadaşlarım,” dedi. “Sizlere teessüf ederim! Başçavuş bizden bir şey istemişse, görevimiz bunu yapmaktır. Böyle değerli bir insanı üzmek bize yakışır mı? Üstelik bu görevi bizden isteyen bir askeri dehaysa... Ve bizler de bu askeri dehanın adamlarıysak...”

“Bizleri accayip duygulandırdın, şimdi hüngür hüngür ağlayacağım vallahi!” diye söze karıştı Hırbo.

“Arkadaşa mendil verin!” dedi Dilaver. “Şimdi emre uyalım ve görevi sürdürelim. Sanırım şu karşı tepenin ardında bir köy var. Oraya bir keşif yapalım. Bakarsınız misafirperver bir köydür, bizi iyi ağırlarlar. Hem bir şeyler yeriz, hem de casus falan var mı bir kontrol ederiz. Ne de olsa bu dağ başı stratejik bir dağ başı ve bütün dünyanın gözü burada.”

Bu düşünce sürgünler arasında heyecan yarattı.

“Bravo Dilaver!” diye bağırdı Lama. “Şimdi senin neden altı yıldır askerliği bitiremediğin anlaşılıyor!”

“Sen bizim ustamızsın!” diye seslendi Hırbo. “Sen sürgünlerin yüz akısın!”

Sürgün erler, çantalarını dönüşte almak üzere ve çavuşu da çantalara nöbetçi olarak bırakıp büyük bir hızla tepenin ardındaki köye yöneldiler.

Sabaha karşı bölüğe geri döndüklerinde çavuşun dışında içlerinde ayakta sallanmadan durabilen yoktu. Neşeyle şarkılar söyleniyor, kahkahaları dağın eteklerinde yankılanıyordu. Ama en önemlisi, başçavuşun dolabından yürütülen bir şişe rakının yerine kapağı açılmamış yeni bir rakı şişesinin getirilmiş olmasıydı.

Rakı şişesini verdiklerinde başçavuşun nasıl mutlu olacağını düşünerek kendileriyle gururlanıyorlardı. Hatta Hırbo öyle ileri gitti ki, yüreğinin yılardır ilk kez faydalı bir şey yapmanın gururuyla dolduğunu söyledi. Ancak sabah ayılınca, aynı sürgün er Hırbo, bu şişeyi başçavuşa vermeleri halinde, bedava içki içmenin önlenemez isteğiyle başçavuşun, kendilerini zırt pırt gece yürüyüşüne yollayacağını, sonunda içki içmek bile olsa o kadar çok yürüyüşe hiçbir sürgün erin katlanamayacağı savını ileri sürerek, içkiyi saklamalarını ve akşam içmelerini önerdi. Düşünce hepsi için mantıklıydı. Başçavuşa ille de içki vermeleri gerekiyorsa, günün birinde nasıl olsa bir gece yürüyüşü düzenlenir, o zaman getirebilirlerdi. Akşamki mutluluğu kendilerine yaşatan adam olarak Dilaver’e bu konuda ne düşündüğünü sorduklarında,

“Ben güzel yurdumun demokratik içerikli bir evladıyım,” dedi Dilaver. “Çoğunluğun kararlarına uyarım.”

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Erzak arabası haftada bir geliyordu dağ başına. Geçen gelişlerinde araç çavuşu, önümüzdeki günlerde Generalin buraya geleceğine dair söylentiler duyduğunusöylemiş, ani bir denetlemeye karşı hazırlıklı olmaları konusunda uyarıda bulunmuştu. Uyarı etkisini hemen göstermiş, başçavuş sabahları erken kalkmaya başladığı gibi, sürgün erlerden kendilerine çeki düzen vermelerini, gündüz koğuşta uyumanın yasaklandığını bildirmişti. Hatta arazinin nispeten yumuşak bir hattına siper kazmalarını söylemişti. Başçavuşun emrine göre, Generalin geldiği görüldüğünde, herkes siperlerin başına koşacak, kazma ve kürekleri kaptığı gibi çalışmaya başlayacaktı. Bunun için aşağı yola hakim bir tepede gündüz sürekli bir nöbetçi bulundurulmasını, eline de dürbün verilmesini emretmişti. Tek endişesi, nöbetçinin kepini gözlerinin üstüne indirip uyuması, General tarafından bu vaziyette yakalanmasıydı. Bunun önüne geçmek için, iki saatlik nöbetler sırasında nöbetçiler, onbaşı tarafından her yirmi dakikada bir kontrol edilecekti. Bu durumda onbaşının gün boyunca hiç oturmadan gidip gelmesi gerekiyordu. Eh, onbaşı gençti ve iyi bir askerin zorluklara katlanması gerekiyordu. Arada bir bu görevi çavuş üstlenir, onbaşı nefeslenirdi. Böylelikle nöbetler başladı.

Nöbet görevi Dilaver’indi. Güneş tepeden aşağı doğru kaysa da hâlâ ortalığı cayır cayır yakıyordu. Dilaver sıcaktan kavrulan kafasını serinletmek için yanında getirdiği bidondan içine su doldurduğu kepini kafasına geçirmişti. Ancak hava öyle sıcaktı ki, kep on dakika içinde yeniden eski haline dönüyordu. Kepine yeniden su doldurup kafasına geçirdi. Şimdi biraz daha iyiydi. Kafası serinleyince içine tatlı bir rehavet çöktü. Gözleri yavaş yavaş kapanıyordu. Uyudu uyuyacak vaziyetteydi, ama uyumamak için kendisiyle mücadele ediyordu. Uyumamaya çalışması, görev aşkından değildi kuşkusuz. Uyuyup kalırsa, güneşin altında ıstakoz gibi kızaracağını biliyordu. ‘Çok can sıkıcı bir durum’ diye söylendi kendi kendine. Uzun yıllardan sonra nöbet başındayım. Üstelik vakit geçmiyor.

Beş dakika kadar, askere ilk geldiği, nöbette uyurken yakalandığı günleri düşünerek oyalanmaya çalıştı. Sonra kendi kendine Osmanlı tarihiyle ilgili yarışma düzenledi; iki yarışmacı olduklarını, ayrıca bir de yarışma jürisi bulunduğunu varsayıyordu. Ancak yarışmanın ortalarına gelindiğinde Dilaver, yarışmaya hile karıştığını, diğer yarışmacıya kolay sorular sorulurken, kendisine en zor soruların sorulduğunu, üstelik jürinin seçimle değil, atama ile işbaşına getirildiğini ve taraf tuttuğunu sert bir dille belirtip yarışmadan çekildi.

Birkaç dakika öyle hiçbir şey düşünmeden durdu, tekrar canı sıkılmaya başlayınca, keşke yarışmadan çekilmeseydim, diye düşündü. Uyku yeniden hem de bu kez olanca ağırlığıyla bastırıyordu. Gözlerini zorlukla araladı, yola baktı. Birden yerinden fırladı, düdüğünü ağzına götürüp var gücüyle üfledi. Öyle üflüyordu ki, düdükten çıkan cayırtıyı duyan, işgalci düşman ordusunun ani bir baskınıyla karşı karşıya olduklarını sanabilirdi.

Düdük çığlık çığlığa öttüğünde başçavuş, sıcaktan ter basmış bir vaziyette kestirmeye çalışıyordu. Dışarıda ise sürgün erlerden bir kısmı iki kuru ağacın minicik gölgesine sığınmış, bir kaçı da koğuşta ranzalarına uzanmış, akşamın bir an önce çöküp güneşin kaybolmasını bekliyorlardı. Ortalıkta tam bir ölüm sessizliği hüküm sürüyor, hareket eden tek bir canlıya bile rastlanmıyordu.

Sürgün erler düdüğün çığlıklarıyla siperlerin başına geçtiler. Kazma, kürekler çalıştı. Birkaç dakika içinde üstlerindeki elbiseler terden sırılsıklam olmuştu.

Güneşin kavurduğu barakasında sıcakla cebelleşen başçavuş, düdük öttüğünde uykuya yeni dalmış, açık ağzının kıyısından horultular yükselmeye başlamıştı. Bu yüzden düdük sesini duymadı. Kendisi çavuş tarafından heyecanla uyandırılmaya çalışıldığında, tek gözünü araladı,

“Hey asker!” dedi. “Merdiveni getirdin mi?”

Çavuş beklemediği soru karşısında şaşırmıştı.

“Merdiven mi?” diye kekeledi, “Ne merdiveni?”

Başçavuş, açık olan gözünü yumdu, diğerini araladı.

“Merdiven olmazsa Çin Seddi’ni nasıl aşacağız hayvan herif!” diye söylendi ve gözünü yumdu.

Çavuş hiçbir şey anlamamıştı. Başçavuşa yeniden ama daha yüksek bir sesle seslendi ve General’in yaklaştığını bildirdi.

General sözcüğünü duyan başçavuşun gözleri aralandı ve büyük bir çabuklukla ayağa dikildi. Bir yandan üstünü başını düzeltirken, hızla dışarı fırladı. Sürgün bölüğünün giriş kapısı olarak kabul edilen yere dikildi.

Sürgün erler askeri hayatlarında hiç olmadığı kadar ciddiyetle çalışıyormuş gibi yapıyorlardı. Başçavuş, bir gözü yolda, bir gözü siperlerin başındakilerde ayakta dikiliyordu. Aradan beş dakika kadar geçti, General gözükmedi. Bir beş dakika daha geçti, General’den eser yoktu. Herkesin gözü merakla sürgün bölüğünün girişindeki yoldaydı. Sürgün erlerinin canı sıkılmaya başlamıştı.

“Çalışmanın ve ciddiyetin de bir sınırı var,” diyordu Hırbo. “General gelecekse gelsin. O gelecek diye bütün gün ayakta duracak halimiz yok ya.”

Derken yolun başında bir insan silueti belirdi. Başçavuş Generalin yürüyerek gelmesine şaşırmıştı; içinden, “Herif ya tam işine sadık, denetlemeye aşağı yoldan başlamış, ya da benim gibi kafadan çatlak!” diye söylendi.

Siluet giderek yakınlaştı, yüzü belirginleşti.

Yemekhanede, Dilaver duvarın dibinde ayakta dikiliyor, karşısında başçavuş elleri arkada bağlı bir o yana bir bu yana volta atıyor, gözlerinde şimşekler çakıyordu. Sürgün bölüğünün tamamı başçavuşun arkasında, Dilaver’e el kol hareketleri yapıyorlardı.

“Böyle bir şeye nasıl kalkışırsın?” diye bağıran başçavuşun sesi barakadan dışarıya taşıyordu.

“Bunda anlaşılmayacak bir durum yok efendim,” diyordu Dilaver yaptığı işten emin vaziyette. “Benimki bir nevi tatbikattı. Askerlikte böyle tatbikatlara sık sık başvurulur ve gerçek bir harekât anında neyin ne zaman yapılabildiği, genel olarak da nelerin yapılamadığı tespit edilir. Ben de eğer General gerçekten gelmiş olsa, planlarımızın ne kadarının yürüyüp yürüyemeyeceğini sınamanın iyi bir şey olacağını düşündüm. İtiraf etmeliyim ki, bölük bu sınavdan alnının akıyla çıkmış, teşekkürü hak etmiştir efendim.”

Bu olaydan üç gün sonra erzak arabası yeni bir sürgün getirdi. Bu Dilaver’in sevgili suç ortağı Aşık Onbaşıydı.

Aşık Onbaşı, geldiğinde Dilaver ve arkadaşlarından bir grup, kelleşmiş ağacın altında derin bir konuşmaya dalmışlardı.

“Buradan sıkıldım,” diye konuşuyordu sürgün er Hırbo. “Burada biz bizeyiz ve karavana yiyip su içmekten bağırsaklarım bozuldu. Beş yıllık askeri mazime kara bir leke gibi yapışacak bir utanç tablosu ile karşı karşıyayım. Tam üç aydır buradayım ve tek bir vukuatım yok. Bazı geceler gözlerimi kapatıp şu yaşadığım kâbusu düşünüyorum ve burada böyle sessiz sessiz beklediğim için, aman Allahım, acaba kafayı mı üşütüyorum diye soruyorum.”

“Peki o ne cevap veriyor?” diye sordu Dilaver.

“Ya, o da ayrı bir sorun,” diye söylendi Hırbo. “Ne zamandır bu soruyu sormama rağmen bir yanıt alamıyorum. Düşünsene nasıl bir yerdeyiz? Allah bile, bir insanın yaşayabileceğine ihtimal vermiyor ki, burasını kapsama alanı içine almamış, sesimiz gitmiyor kardeşş!”

Lama, sinirle yere tükürdü,

“Benim en büyük korkum, böyle giderse askerliğimiz bitecek be!” dedi.

Şarapçı Süleyman, derin derin iç çekti.

“Ah, ne günlerdi o günler! Cumartesi, Pazar çarşı izinleri gelsin, çaylaklar çarşıya gitsin diye dört gözle beklerdim. Kimine içki, kimine çerez, kimine pasta, kimine başka şeyler getirmesini söylerdim. Hepsi de iyi niyetli çocuklardı benim bölüktekiler. Ne istesem eksiksiz getirirlerdi. Eh koca bölükte bir kıdemli abileri var, onu da kıracak halleri yok ya!”

“Al benden de o kadar,” diyerek lafa karıştı Hırbo. “Benim bölükteki çocuklar da iyi aile terbiyesi görmüş çocuklardı. Bir dediğimi iki etmezlerdi. Ama şunu da söylemeliyim ki canım arkadaşlarım, övünmek gibi olmasın ama, ben de dağdan inme ayı değildim hani, her zaman sosyal adaletçi ilkelerim vardı ve buna uygun davranırdım. Yani, sipariş vermeden önce çarşıya gidecek yeni çaylakları çağırır, nereli olduklarını, ailelerinin ne iş yaptığını, ekonomik durumlarını sorar, siparişlerimi ona göre verirdim. Düşünün ne ince fikirli bir adamım. Zaten bu özelliğim bölükteki çocuklar arasında büyük saygı ve takdirle karşılanırdı ki, bu yönümü de bilmenizi istedim canım kardeşlerim.”

“O kadarına biz de dikkat ederdik herhalde,” dedi Lama. “Getiremeyeceği bir şeyi istemezdim kimseden.”

“Sosyal adalet ilkelerinin senin ruhunda da yeşerip çiçekler açması beni sevindirdi,” diye konuşan Hırbo, Dilaver’e döndü.

“Sen nasıl yapardın kardeş?”

“Ben bölüğün Robin Hood’uydum,” diye cevap verdi Dilaver. “Paralı çocukların getirdiklerini, parasızlara dağıtırdım.”

Hırbo’nun gözleri parladı.

“Bravo sana!” diye bağırdı. “Acayip iyi yürekli bir adamsın. Ben Generalin yerinde olsam sana Robin Hood madalyası takardım. Peki gelen yiyecek ve içeceklerin hepsini mi dağıtırdın?”

“Elbette turfanda ve pahalı ürünleri kendime ayırırdım. Ama yediklerimin tadını da, yiyemeyenlere anlatırdım. Sanırım bu da bir nevi Robin Hood’luktur.”

Şarapçı Süleyman, o günlere özlemini anlatan kuvvetli bir iç çekti.

“Bir bardak içkiye hasret kaldık be! Bekliyoruz ki başçavuş masada sızsın da şişede kalan içkisinden sebeplenelim. Aslında beni burada zincirle bağlasalar durmazdım ya, birincisi sizi bırakıp gitmeyi kendime yediremiyorum, ikincisi başçavuş iyi bir adam, ona yanlış olmasın diye bekliyorum. Ancak her şeyin bir sınırı var ve o sınır çizgisi artık her an ayaklarımın altında parlıyor.”

“Al benden de o kadar,” diye şarapçının sözlerini destekledi Hırbo. “Bazı geceler rüyamda askerliği bitirdiğimi, tezkere aldığımı görüyorum ve bu kâbustan kan ter içinde uyanıyorum. Düşünsene tezkere alıp sivil hayata dönsek, kime bedavadan istediğimizi aldırır, keyfimizce yaşarız?”

Bu konuşma, erzak aracının barakaların önünde durması ve Aşık Onbaşının aracın kapısında görünmesiyle son buldu. Dilaver, Aşık Onbaşıyı içten bir dostlukla karşıladı. Eşyalarını koğuşa yerleştirmesine yardım ettikten sonra çay ikram etmek üzere mutfağa götürdü.

“Suç ortağını terk etmeyip peşimden gelmen asil bir davranış,” dedi ve ondan buraya gelme macerasını anlatmasını istedi.

“O olaydan sonra zaten üsteğmenin ve diğer subayların gözüne battım. Bana ceza olarak sürekli nöbet yazmaya başladılar ve nöbetlerin çoğu gece üç-beş nöbetleriydi. Düşün, her gece uykunun en tatlı yerinde kaldırılıyorsun ve nöbete gidiyorsun. Tabii ben de nöbet yerinde uyumamak için sevgilime mektup yazıyordum. Bu yüzden iki kez mektup yazarken yakalandım. Üsteğmenden sert uyarı aldım. Sonraki nöbetlerde mektup yazmayı bırakıp sevgilimi düşünmeye başladım. Ama her seferinde öyle tatlı hayallere daldım ki, uyuyakalmışım. Üç kez de böyle yakalandım. Sonunda bölük komutanı, belki aklın başına gelir diyerek, beni buraya gönderdi.”

“Buradakilerin hepsi üstün zekalı, aklı selim kimseler olduğu için komutan seni akıllanman için buraya göndermekte son derece haklı! Çok kısa bir zaman içinde kesin olarak akıllanırsın! Ama önce sıkı bir eğitimden geçmen gerekli. Sana, aşık bir erin bir ordu için nasıl tehlike arzettiğini söylemiştim. Beni utandırmadın. Belli ki vatan bekçiliğini çok sevdin, askerliği bitirmeye niyetin yok. Seni stajyer olarak yanıma alıyorum. Askerliği uzatmanın bütün ince ve püf noktalarını öğreteceğim. Artık becerip becerememek sana kalmış.”

Aşık Onbaşı itiraz edecek oldu:

“Ben burada duramam. Askerliği bitirip sevgilimin yanına dönmeliyim.”

“Bak bu tavırlarını beğenmiyorum. Sana şunu söylemeliyim ki, kadınlara fazla yüz vermeye gelmez. Görüyorum aklın fikrin sevgilinin yanına koşmakta. Bakalım biraz arama, sevgilin senin yanına gelecek mi?”

Aşık Onbaşı çevresine bakındı.

“Burada haberleşmeyi nasıl sağlıyorsunuz?”

“Kendi aramızda telepati yoluyla haberleşiriz. Dışarıyla haberleşmemizi gerektirecek bir durum yok. Bir telefon var, ama onunla yalnızca kışla ile görüşülebiliyor.”

Aşık Onbaşı telaşla kımıldadı, suratı kızardı.

“Peki ben sevgilimle nasıl görüşeceğim?”

“Daha önce söylemiştim; duyguları en iyi anlatmanın yolu mektuptur. Çünkü istediğin palavrayı atabilirsin ve yüzünün kızardığını sevgilin görecek diye bir endişen olmaz.”

İki gün sonra gece yarısına doğru Aşık Onbaşı, yemekhanenin önünde arkadaşlarıyla sohbet eden Dilaver’i kenara çağırdı, elindeki kâğıt kalemi göstererek sevgilisine mektup yazmasına yardımcı olmasını rica etti.

Yemekhaneden bir masa ile iki sandalyeyi dışarı çıkarttılar; yan tarafa, lambanın altına yerleştiler. Aşık Onbaşının kederli hali Dilaver’in gözünden kaçmamıştı.

“Düşünceli ve kederli görünüyorsun stajyer,” dedi.

Aşık Onbaşı kafasını salladı.

“Evet, içim sıkılıyor.”

“Bu aşk seni güneş altındaki dondurma gibi eritiyor. Arkadaşlarımı böyle kederler içinde erirken görmek beni her zaman üzmüştür. Durmadan düşünüyorsun. Eh, fazla düşünenlerin sonu da malum. Böyle senin gibi aşka paçayı kaptıran bir arkadaşım vardı. İyi bir çocuktu. Sadece yıkanmayı sevmezdi. Aşka paçayı kaptırınca aynı senin gibi, sürekli düşünmeye başladı. Durmadan düşünüyor, düşünüyor, sonra yine düşünüyordu. Üstelik öyle unutkan olmuştu ki, ona bu kadar neyi düşündüğünü sorduğumda, az önce ne düşündüğümü düşünüyorum demişti. İşte o yıkanmayı sevmeyen çocuk bir gün kahvede otururken aniden yerinden fırladı, çayocağına daldı, çay bardaklarını, çay tabaklarını yıkamaya başladı. Bardak ve tabakları yıkamayı bitirince, aynı bardakları bir daha yıkadı. Bu işlemi durmadan tekrarlıyordu. Sonunda öyle çok yıkadı ki, kahveci, bardakların inceldiğini söyleyerek onu çayocağından zorlukla uzaklaştırabildi. Ama o ne yaptı? Doğru eve koştu, evdeki çay bardaklarını yıkamaya koyuldu.”

Aşık Onbaşı kuşkuyla baktı.

“Benim de onun gibi olacağımı mı söylemek istiyorsun?”

“Yok canım, onun gibi, ille de bardakları yıkama hastalığına yakalanacaksın diye bir kural yok. Belki sen kahve fincanlarına merak sararsın!”

“Sen kara sevdaya yakalanmadığın için beni anlayamıyorsun. Bu aşk denilen illet öyle bir şey ki, insanı mahvediyor.”

“Aşk nedir biliyor musun?” diye Aşık Onbaşının sözünü kesti Dilaver ve yanıtı kendisi verdi.

“Aşk tıpkı bir limon kolonyasıdır. Önce ıslaklığını duyarsın, sonra genzini yakar ve etrafa hoş bir koku salar. Bir süre sonra önce ıslaklığı buharlaşır, ardından koku kaybolur ve sen başladığın yere dönersin.”

Onbaşı, dikkatle Dilaver’e baktı. Dilaver o sırada gökyüzünü inceliyordu. Gökyüzü pırıl pırıldı. Ay, kocaman altın bir top gibi ilerliyor, yeryüzünü aydınlatıyordu. Milyonlarca yıldız gökyüzünü bayram yerine çevirmiş, neşeyle oynaşıyorlardı. Arada bir, hafif bir yel ılık diliyle Dilaver ile Aşık Onbaşının yüzlerini yalıyordu.

“Gelelim senin aşk mektubuna,” dedi Dilaver. “Önce nasıl bir şey istediğini söyle bana. Duygu ve özlemlerini mi anlatacağız, yoksa duygu sömürüsü mü yapacağız? Palavrada bir sınır var mı? Eh elbette romantik olmalı.”

Dilaver, kâğıdı önüne çekti ve hiç düşünmeden, bir katip alışkanlığıyla yazmaya başladı:

“Ey, gönlümün sultanı, erişilmez sevgili, ruhumun ebedi kraliçesi.

Bu mektubu sana, asker ocağında, bir dağ başında gece sıcağında yazıyorum.

Gece, ellerin gibi yakıcı; gökyüzündeki ay, gözlerin gibi parlak; toprak, dudakların gibi sıcak. Söyle bana ey nazlı sevgili, bu işin sonu ne olacak?

Bu mektubu sana, asker ocağında, bir dağ başında gece yazıyorum. Başka zaman olmaz, çünkü gündüz siper kazıyorum. Durmadan durmadan kazıyorum; inanır mısın mis kokulu sevgili, bunun karşılığında her hangi bir ücret bile almıyorum.

Sensiz günlerim bilsen ne zor ve yavaş geçiyor. Sanki saatler bozuldu da zaman geçmiyor. Üstelik şanssızlığa bak ki, ey kulağı küpeli sevgili, bu dağ başına saat tamircisi bile uğramıyor. Hatta şimdi bu mektubu yazarken bile bedenim acı çekiyor. Çünkü pantolonumdan içeri giren bir böcek bacağımı ısırıyor.

İşte ben böyle acılar ve kederler içinde kıvranırken dudakları kiraz sevgili, gece ay gökte parlıyordu ve ayın altında kağnılar ilerliyordu. Ve ben o kağnılara binemiyordum. Çünkü kağnıcıbaşı bilet istiyor, ben veremiyordum.

Bilmezdim biletsizliğin bu kadar kötü, kağnıcıbaşının bu kadar kalpsiz olduğunu bu aşka düşmeden önce. Bir yer var biliyorum, üstelik pasaportumda var, ama vizem olmadığı için o yere gidemiyorum. Kopenhag Kriterleri diyorum, onlar bana kraker veriyor, onları yiyiyorum.

Ey ay gibi güzel, yıldızlar gibi işveli sevgili... Bilmelisin ki, her dakika her saniye seni dinliyorum gözlerim kapalı. Önce hafiften bir rüzgâr esiyor, rüzgârın önünde sen... Ve tepemde, nöbette uyurken yakalandığımı söyleyen üsteğmen. Böylece kötü kader indiriyor bir kez daha sillesini enseme ve gönderiyorlar beni sürgüne.

Ey, ruhumu esir alan fingirdek sevgili... Bilmem hatırlar mısın, mahallemizde yaşardı. Rüzgârda açılırdı etekleri. Açık saçık şarkılar söylerdi en fazla. Git ona bir rica et. Belki tanıyordur komutanları, gelsin kurtarsın beni o çapkın komşumuz Fahriye Abla.”

Ertesi gün sürgün bölüğü tarihi bir gün yaşadı. Dilaver, Generalin geleceği haberiyle birlikte başlatılan yolu gözleme nöbeti için tepede uzanmıştı. General beklenen günlerde gelmeyince, işler gevşemiş, sürgün bölüğü yine eski tas eski hamam havasına girmişti. Ne nöbetlere uyuluyor, ne hazırlıklı bekleniyordu. Bir tek Dilaver, sanki General her an gelebilirmiş gibi dikkatliydi ve canı sıkıldıkça yolu gören bu tepeye geliyor, yolu gözlüyordu. Hatta, başçavuşu bu konuda uyarmış, Generalin bir cümle kurmak için beş dakika düşündüğünü anlatarak,

“General buraya gelmeye karar verip subaylara kendisi yokken neler yapacaklarını anlatmaya kalkışsa on gün sürer,” demişti. Ancak Dilaver’in sözleri ciddiye alınmamıştı.

Tepeden yolu gözleyen Dilaver, aşağılarda bir toz bulutunun kalktığını gördüğünde uzandığı yerden kımıldadı; elini gözlerine siper ederek tüm dikkatiyle aşağıya baktı. Toz bulutu giderek büyüyor, siyah renkli araç belirginleşiyordu. Dilaver, aracın biraz daha yaklaşmasını bekledi ve önünde sallanan flamayı fark edince kendinden beklenmeyen bir çabuklukla yerinden fırladığı gibi barakalara doğru koşmaya başladı. Bir yandan da var gücüyle düdüğü üflüyordu. O sırada başçavuş barakasında kahvesini yudumlayarak, uyku mahmurluğundan sıyrılmaya çalışıyor, sürgün erler kendilerini güneşin gazabından koruyacak gölge yerler arıyorlardı.

Sürgün bölüğündekiler Dilaver’in öttürdüğü düdüğün sesi ile kafalarını kaldırdılar ve, “Dilaver yine numara peşinde, ama her zaman kedi kaymak yemez!” diye söylendiler.

Başçavuş, karşısında dikilen çavuşa, “Bu gürültü ne?” diye sordu. Çavuş dışarı çıktı, Dilaver’den Generalin geldiğini öğrendi ve içeriye döndü.

Başçavuş,

“Yine numara yapıyor olmasın bu herif?” diye kuşkularını belirtmesine rağmen, ağır ağır toparlandı, gevşek adımlarla dışarıya yöneldi.

Dilaver, büyük bir hızla siper başında yerini almış, toprağı kazmaya başlamıştı.

General, barakaların önünde arabasından indiğinde manzara aşağı yukarı böyleydi. Sürgün erler, aracı görünce toparlanmaya çalışmışlar, ama geç kalmışlardı. General gördüklerinden hoşnutsuz bir suratla, birlikte geldikleri Albaya ters ters baktı. Başçavuşun tekmilini dinlemeden koğuşlara göz attı. Sonra, ileride tek başına büyük bir gayretle çalışan Dilaver’in yanına geldi. Dilaver, Generali görünce esas duruşa geçti, kendini tanıttı. Kazmayı öyle seri sallamış, hava da öyle sıcaktı ki, Dilaver kan ter içinde kalmış, ter, pantolonun kıçında tuz izleri bırakmıştı. General, gördüğü tek çalışan askere sevgiyle baktı.

“Aferin sana!” dedi ve ismini, soy ismini not alması için emir subayına emir verdi.

General gördüğü manzaradan hiç hoşnut kalmamıştı. Çay ikramını bile reddederek başçavuşa, askeri mahkemede yargılanmak için hazırlık yapmasını söyledi.

General gittikten sonra bir araya gelen sürgünler günü değerlendiriyor, Generalin baskınını konuşuyorlardı. Sürgün er Hırbo keyifle gülerek,

“Bunca kötü günün ardından iyi bir gün yaşadığımız için hepimiz çok mutluyuz canım kardeşlerim,” diyordu. “Neredeyse vukuatsızlık yüzünden askerliğimin biteceği endişesine kapılmıştım. Sanırım General, hepimizi mahkemeye verecek ve geçmişi onurlu pek çok cezaya sahip olan bizler yeni bir ceza alarak, askeri kariyerimize bir şerefli sayfa daha ekleyeceğiz.”

Sarhoş Süleyman, “Belki hepimizi yeniden aşağıya kışlaya gönderir General,” dedi. “İşte o zaman General gerçekten takdirlerime mahzar olur.”

“Evet haklısın,” diyerek bu sözleri destekledi Lama. “Bu olay General için iyi bir sınav olacak. Eğer bizi mahkemeye verir ve yakın denetim için kışlaya aldırırsa, bu onun General rütbesini hakettiğini ispatlayacak. Aksi takdirde ceza almamız için bizi yeni numaralara zorlayacak ki, bunun için Generale gerek yok. Bu işi üsteğmenle aramızda halledebiliriz.”

Hırbo,

“Bunca yıllık askeri tecrübeme dayanarak söylüyorum ki canım kardeşlerim, General bizden zerre kadar hoşlanmadı ve ağzımıza sıçmak için gerekli hazırlıklara başladı.” Dilaver’e döndü: “Bu konuda sen ne düşünüyorsun kahraman asker?”

“Bunu anlamak için askeri tecrübeye gerek yok,” dedi Dilaver. “Asgari bir tecrübe yeter. Sanırım General buradan döner dönmez rapor hazırlıklarına başlamıştır. Benim tek korkum Generalin sürgün bölüğünü mahkemeye vermesi.”

“Bunda korkulacak bir yan göremiyorum,” dedi sürgün er Hırbo. “Tam tersine bir General tarafından muhatap alınmam askeri kariyerim açısından ciddi bir terfidir.”

Dilaver, Hırbo’ya küçümseyerek baktı. “Düşün ki mahkemeye verildik ve General duruşmaya gelip sürgün bölüğü hakkında konuşmaya kalktı. On yedi kişi biziz, iki onbaşı, bir çavuş, etti yirmi. Bir de başçavuş etti mi yirmi bir. Her birimiz için üçer cümle kursa, yaklaşık bir hafta ayakta duracağız demektir ki, sonunda kimimiz varis oluruz, kimimiz siyatik.”

“Dilaver doğru söylüyor,” dedi Sarhoş Süleyman. “Üstelik bir hafta boyunca ağzımıza bir damla içki koyamadan, ayık kafayla Generali dinlemek zorunda kalacağız. Düşünmesi bile insanın tüylerini diken diken ediyor!”

Hırbo, bu düşünceye itiraz etti.

“Yine de her şeye rağmen kışlaya inmiş olacağız. Üstelik, koca bir Generalin bizler için mahkemeye gelmeyeceği de açık.”

Sürgünlerin tamamı hemen hemen aynı fikirdeydiler ve aşağıya, kışlaya inecekleri düşüncesi onları mutlu etmişti. Yalnızca Aşık Onbaşı, çavuş ve diğer onbaşı kara kara düşünüyor, ceza alır da askerlikleri uzarsa diye kahroluyorlardı.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Bu olaydan üç gün sonra radyodan Afrika’da savaş başladığını ve Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün savaş bölgesine asker göndereceğini, Türkiye’nin de barış gücünde yer alacağı haberini duyduklarında sürgünler, bu haberi pek dikkate almadılar. Ancak, erzak arabası ile gelen çavuş, Afrika’ya gidecek bölüğün belirlenmesi görevinin kendi tugaylarına verildiğini, aşağı kışlada büyük bir hareketliliğin başladığını, bölüğün gönüllülerden oluşturulacağını söylediğinde Dilaver bir anda heyecanlandı, gözleri yaş doldu. Birkaç saniye geçmişti ki, hüngür hüngür ağlıyordu.

Erzak aracı çavuşu dahil yemekhanede bulunan herkes şaşkınlıkla Dilaver’e bakıyordu.

Erzak aracı çavuşu, Dilaver’in suratına doğru eğildi.

“Hayrola sana böyle birden ne oldu Dilaver?” diye sordu.

Dilaver gözlerinden dökülen yaşları elinin tersiyle sildi.

“Birden milli duygularım şahlandı dostum. Düşünsene, asker kardeşlerim Afrika’ya gidecek. Yine düşünsene, Afrika’yı koruma ve kollama görevi benim caanım ülkeme ve caanım kardeşlerime verilmiş. Bu ne büyük bir şereftir, bu ne büyük bir onurdur. Düşünün bir kere Afrika nere, Türkiye nere? Ve orada Amerikan ordusu ile elele. Şimdi söyleyin bana, ben ağlamayayım da kimler ağlasın. Eğer ben bu savaştaki yerimi alamazsam, söyleyin anama karalar bağlasın.”

“Senin anan ölmemiş miydi?” diye sordu Hırbo. “Ölü anan karaları nasıl bağlayacak?”

Dilaver, ağlamayı birden kesti.

“Evet, haklısın,” dedi. “Bu durumda rica edeyim senin anan bağlasın karaları!”

“Ulan, sen Amerikalılar için Afrika’ya savaşa gidemeyeceksin diye benim anam neden karalar bağlasın?”

“Öyle deme Hırbo. Ben burada vatan aşkıyla yanıp tutuşuyorum, Afrika’da barışı sağlamaya koşmak için can atıyorum. Sana anana karalar bağlatmak bile zor geliyor? Senin milli duyguların sıtmaya mı yakalandı yoksa?”

“Sen iyice kafayı yedin galiba? Ulan Dilaver, radyoda dinledik, orada petrol kuyuları varmış. Şurada su kuyusu olsa ve içinde su kalmasa dönüp bakmazsın, Afrika’daki Amerikan petrol kuyularının derdi bize mi düştü?”

“Benim saf ve temiz duygularımla oynama Hırbo.” Dilaver bu sözlerin ardından tekrar ağlamaya başladı ve kolunu, hâlâ ne olup bittiğini anlayamayan, kendisine aval aval bakan çavuşun boynuna doladı. “Sen bunlara bakma genç kardeşim. Sen bana, başvurunun nasıl yapılacağını anlat.”

Çavuş, olan bitenden bir şey anlamamış, şaşkın şaşkın Dilaver’e bakıyor, onun numara yapıp yapmadığını çözmeye çalışıyordu. Onun Afrika’ya gitmek istemesine hiçbir anlam veremiyor içinden, burası sürgün değil, deliler bölüğü diye söyleniyordu. Dilaver’e, başvuruların dilekçe ile yapıldığını söyledi.

“Dilekçe tam benim işim,” diyen Dilaver, dilekçe yazacağını söyleyip uzaklaştı.

Dilaver, koğuşun girişindeki masaya oturmuş, büyük bir dikkatle yazdığı dilekçesine son bir kez göz atıyordu. Dilekçede şunlar yazılıydı:

“Saygıdeğer Komutanım, Büyük Asker, Muzaffer Ordunun yiğit öncüsü;

Bugün büyük bir haberle irkildim. Ve bu büyük haber karşısında hem sevindim, hem üzüldüm. Habere göre, ordumuz Afrika’ya dünya barışı için bir bölük gönderiyormuş. Ve bu bölük, benim de içinde yer aldığım tugayımızdan seçilecekmiş. Bu görev sizin ne kadar büyük bir komutan ve dahi bir asker olduğunuzu göstermiştir. Sizin gibi bir askeri dehanın emri altında bulunmak şerefini bana verdiği için tanrıya ne kadar şükretsem azdır.

Büyük Komutanım. Ulu insan. Dünya barışının kahraman askeri;

Görev icabı kışladan uzakta olduğumdan bu muazzam haberi biraz geç duydum. Bu yüzden başvuru için biraz geciktim. Ancak tarihe damgasını vurmuş; Napolyon’dan Sezar’a, Fatih’ten Büyük İskender’e kadar askeri dehaların yüce şahsiyetlerinde gerektiği kadar ve gerektiği zamanda görülen bağışlayıcı erdemin bir askeri deha olarak sizde de bulunmasının kaçınılmazlığına inancımla, beni bağışlamanızı umuyor ve sizden başvuru talebimi kabul etmenizi, beni bu şereften mahrum etmemenizi diliyorum.

Saygıdeğer efendimiz;

Uzun bir süreden beri vatanı bekliyorum. Ama itiraf etmeliyim ki, asıl böyle bir günü bekliyordum; savaşmayı... Yüce milletimi savunmayı... Ve gerektiğinde şehitlik mertebesine ermeyi... Eğer böyle bir görevde yer alamayacaksam, lütfen söyleyin bana bunca yıl beklememin ne anlamı kalır? Böyle bir seferde yer alamazsam yediğim ekmek, içtiğim su helal olur mu? Ve şimdi savaşa gidemezsem bir daha bana sıra gelir mi?

Büyük komutanım. Lütfen başvurumu kabul edin.”

Çavuş, kışlaya döndüğünde, General subayları ile başvuru dilekçelerini incelemek ve değerlendirmek için toplantıya başlamak üzereydi; hepsinin suratları asıktı, çünkü gönüllü başvuru sayısı yediyi geçmemişti ve durum hem hayal kırıcı hem de utanç vericiydi. General, tam bu utanç verici durum üstüne konuşmaya, subayların suratları salçalık biber gibi kızarmaya başlamıştı ki, çavuşun ilettiği dilekçeyi kapı görevlisi onbaşı içeriye getirerek üsteğmene verdi.

Üsteğmen dilekçeye şöyle bir göz attı. Yanakları kızardı, kızarıklık morartıya dönüştü. Aynı anda suratından ter fışkırmıştı. Satırları okudukça, ter bütün vücudunu sarıyor, elleri öfkeden titriyordu. Dilekçeyi ne yapması gerektiğine karar verememişti. Tabur komutanı binbaşıya mı vermeliydi, yoksa toplantıdan sonra yırtmak üzere katlayıp cebine mi koymalıydı. Ancak, kafasını kaldırdığında General dahil bütün odadakilerin bakışlarının üzerinde dolaştığını fark etti.

Binbaşı, elini uzatıp dilekçeyi aldı. Dilekçeyi ve altındaki imzayı okuyunca, üsteğmenin başına gelenler onun da başına geldi. Suratı morardı, alnından ter fışkırdı, elleri titredi, ama yapacak bir şey yoktu. Dilekçeyi Albaya uzattı. Aynı şeyleri Albay da yaşadı. Hatta Albay bir anda kuruyan dilini damağını ıslatmak için uzandığı su bardağını titreyen elleri nedeni ile dudaklarına zor ulaştırdı.

Odada çıt çıkmıyordu. General de meraklanmış ve kağıdı büyülü bir muska gibi eline alan her insanın garip hallere düşmesine şaşırmıştı. Ve yavaş yavaş sinirlenmeye başlıyordu.

“Nedir o?” dedi kızgın bir ses tonuyla. “Her okuyana bir şeyler oluyor?”

Albay, ne diyeceğini kestiremiyordu. Kelimeler ağzında dolandı, kekeledi. Generalin görmek istemeyeceğini bilse, bir şey uydurur dilekçeyi cebine atardı, ama General huylanmıştı ve görmek isteyeceği belliydi. Doğruyu söylemekten başka çare yoktu.

“Bir dilekçe,” dedi kelimeleri ağzında yuvarlayarak.

General, Albayı kuşkuyla süzdü.

“Ne dilekçesi?”

“Gönüllü başvuru dilekçesi.”

General, bir süre düşündü. Üsteğmeni, binbaşıyı ve Albayı kuşkuyla süzdü.

“İyi, ne güzel. Demek kahraman yürekli bir kişi daha çıktı. Ama siz pek memnun olmuşa benzemiyorsunuz!”

Albay, biraz daha kızardı.

“Ama dilekçenin sahibi Dilaver!”

General daha uzun süre düşündü.

“Ne var bunda? Gelen genelgede ismi Dilaver olanların başvuru yapamayacaklarına dair bir kayıt düşüldüğünü hatırlayamadım.”

Albay, kuruyan gırtlağını ıslatmak için biraz daha su içti.

“Ama bu Dilaver, o gün yürüyüşü bozan ve sürgün bölüğüne gönderilen er, komutanım.”

General, oturduğu sandalyeden kalktı, camdan dışarıyı seyretti. Odada çıt çıkmıyor, Albay binbaşıya, binbaşı üsteğmene nefretle bakıyordu. General, bakışlarını salona çevirdi.

“Bu isim bana yabancı gelmiyor,” dedi ve emir subayına, geçen gün sürgün bölüğünü denetlemesi sırasında tutturduğu notlara bakmasını emretti. Emir subayı notlarda Dilaver’in ismini buldu:

“Buradaki notlara göre, sürgün bölüğünde çalışırken bulduğunuz tek er Dilaver.”

General, sırasıyla Albaya, binbaşıya, üsteğmene ve diğerlerine göz attı.

“Dünyadan haberiniz yok!” dedi. “İşe yarar tek askeri bile tanımıyorsunuz.”

Albay, söz konusu kişinin altı yıldır buralarda olduğunu, sayısız vukuatları yüzünden durmadan ceza aldığını, bu yüzden de askerliğinin habire uzadığını, tanıyabildiği kadarıyla kafadan çatlak olduğunu söyleyince, General o güne kadar hiç görülmemiş bir çabuklukla, hiç düşünmeden Albayın sözünü kesti.

“Sizi böyle konuşmaktan men ederim!” dedi azarlarcasına. “Gönüllü çıkan az sayıdaki değerli vatan evladından birine kafadan çatlak demekten men ederim sizi. Hatta men etmekten bile daha ileri giderim. Mesela şey derim...” General düşündü, camdan dışarıya baktı. Sıkıntıyla dişlerini birbirine vurdu, geri döndü.”

General, dilekçenin kendisine iletilmesini istedi. Yakın gözlüğünü takarak dilekçeyi ağır ağır okumaya başladı. Okumayı bitirince hiçbir şey söylemeden pencereye yanaştı, dışarıyı seyretti. Sonra bir daha ve bu kez daha sindire sindire okuduğu dilekçeyi büyük bir özenle, tıpkı hasretiyle kavrulan sevgiliden gelmiş hediye bir ipek mendil gibi katlayıp iç cebine koymaya hazırlanıyordu ki, ani bir kararla vazgeçti; emir subayına uzattı.

“Bunu çerçeveletip bütün dershanelere, yemekhanelere ve koğuşlara asın,” dedi.

“Evet beyler, sizlere gerçek bir vatan evladı, kahraman ırkımın yiğit neferiyle karşı karşıya olduğunuzu, ama sizlerin bunun farkında bile olmadığınızı bildirmek istiyorum. Bu hepinize bir ders olsun!” General iki dakika kadar sustu. Konuşmasını bıraktığı yerden sürdürdü. “İnsanlar hakkında her zaman yanılabilinir. Önemli olan, her zaman yanılabileceğinizi düşünmeniz ve karşınızdakine bir şans vermenizdir. Şahsen ben, pek çok insanın yanlış zamanlama ve yanlış yerde görevlendirilmesi sonucu yanlış değerlendirildiğine inanırım ve her Türk çocuğunun içinde temiz ve nurlu ufuklar yattığına, yüreklerinde el değmemiş bir cevher bulunduğuna inanırım. Önemli olan bu temiz ve nurlu ufuklara giden yolu keşfetmek, el değmemiş cevheri bulup çıkarmaktır. Elbette bunun için üstün bir gözlem gücüne ve zekaya sahip olmak gerekir. Şunu da söylemek isterim –ki burada komutan ben olduğuma göre söylemek istediğimi söylerim. Bunun için kimseden izin almam gerekmez–, bu yöntemle pek çok genci doğru yola kazanmışımdır.” General yeniden pencereye gitti, bir süre dışarıya baktı. Ardından bakışlarını odadakilere çevirdi.

“Demek ismi Dilaver,” diye söylendi. “Dilaver... bir selam ver!”

Subaylar, dikkatle Generali dinliyorlardı. Generalin suratı asıldı.

“İnce espriler yaptığımı ve bu esprilerime hiyerarşik düzen içinde cıvıtmadan gülümsenmesine bir itirazım olmadığını ilk toplantımda bildirmiştim.”

Odadakiler emri anladılar, hafifçe gülümsediler.

General, bir süre sustu, birden gürledi.

“Ama bu Dilaver hepsinden önemli. Altı yıldır kimsenin adam edemediği birisini, kısa bir zaman içinde vatana kazandırmayı başardığım ortada. Bu benim için bile kayda değer bir aşama. Evet beyler, bu askere o şansı vereceğim. Ve hatta en önde o gidecek. Bölüğün en önünde o yürüyecek. Derhal o kahraman askeri buraya getirin ve kendisine düzenlenecek törende konuşma yapması için hazırlanmasını söyleyin. Vatana millete hayırlı olsun.”

Generalin emri sürgün bölüğüne telefonla bildirildiğinde hava kararmak üzereydi. Emre göre Dilaver, çantasını elden geçirmeliydi. Ertesi gün bir araç gelip kendisini alacaktı. Ayrıca Afrika’ya gidecek bölüğün uğurlama töreninde gönüllüler adına o konuşacaktı.

Başçavuş haberi duyduğunda bundan hiçbir şey anlamamıştı. Dilaver’i yanına çağırtarak ne dolaplar çevirdiğini anlatmasını istedi.

“Afrika’ya savaşa bizden bir bölük gidecekmiş. Kara Kuvvetleri Komutanı, bizim Generali aramış. Durum çok ciddi. Oradaki savaş dünyanın geleceğini belirleyecek. Üstelik ülke sınırlarımızı tehdit ediyor. Dolayısıyla ülkemizin geleceği de bu savaşın kazanılmasına bağlı. Bu iş Dilaver katılmadan başarılamaz. Dünya ancak böyle kurtulabilir, demiş. Sanırım Kara Kuvvetleri Komutanına da bunu Genel Kurmay Başkanı söylemiş. Duyumlarıma göre ondan da bunu, Pentagon istemiş. Ortalıkta dolaşan söylentilere göre, Pentagon’dan da bunu Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri rica etmiş...”

Dilaver, bir şeyler daha söylemeye hazırlanıyordu ki, Başçavuş sözünü kesti.

“Anladığım kadarıyla senin Afrika’ya gitme kararı Birleşmiş Milletler’den çıkmış!”

Dilaver, kafasını salladı.

“Aynen öyle olmuş.”

“Peki karar oybirliğiyle mi alınmış?”

“Sanırım Rusya veto etmeye kalkışmış, ama sizin bunu duyup kızacağınız hatırlatılınca vazgeçmiş.”

Başçavuş gülümsedi.

“Burnuma kötü kokular geliyor Dilaver! Kafanda şeytanlıklar dolaşıyor, ama...”

Başçavuş sustu. Dolaptan rakı şişesini çıkarttı. Bardaklara doldurdu.

“Madem böylesi önemli bir göreve gidiyorsun, bunu kutlayalım.”

Bardaklar arka arkaya boşalıyor, sohbet derinleşiyor, her türlü konu üstüne akıl yürütülüyordu.

“Evet Afrika’daki savaş ülkemiz açısından son derece tehlikeli,” diyordu başçavuş. “Her an ülkemize sıçrayabilir. Ülke toprakları Afrikalılar tarafından her an işgal edilebilir. Bence bütün ordular bu saatten itibaren teyakkuz durumuna geçirilmeli, sınır nöbetçileri arttırılmalı; birinci, ikinci, üçüncü ordular güney ve Ege sınırlarında konuşlandırılmalı, beşinci ve altıncı ordular hemen onların arkasında pusuya yatmalı.”

Dilaver, başçavuşun sözünü kesti.

“Özür dilerim efendim, ama sanırım beşinci ve altıncı ordu yok.”

Başçavuş keskin bakışlarını Dilaver’in gözlerine dikti. Sinirlenmişti.

“Ne demek yok?” diye bağırdı. “Öyleyse, hemen kurulsun.”

Başçavuş içkisinden bir yudum içti, küçük bir parça beyaz peyniri ağzına attı.

“Beni asıl endişelendiren,” dedi, “kutuplarda buzulların erimesi. Üstelik tüm uyarılarıma karşın gerekli önlemleri alan yok.”

“Ben geçen gün kuzey kutbuna bir adet buzdolabı gönderdim. Eriyen buzların yerine buz üretip koysunlar diye.”

Başçavuş, aferin sana dercesine kafasını salladı.

“Bunu iyi düşünmüşsün ama, bir buzdolabı koskoca kuzey kutbuna yetmez ki. Oraya en az iki buzdolabı lazım. Aşağısı kurtarmaz.”

Başçavuş sustu. Gözleri barakanın duvarlarında dolandı.

“Ama şunu da unutmamak gerekir ki, hiçbir sauna bizim hamamların yerini tutmaz.”

Dilaver, evet anlamında kafasını salladı.

“Üstelik Kösem Sultan kadın olduğundan zaten köse olmasına imkan yoktu,” diye konuştu.

“Kaldı ki,” diye söze karıştı başçavuş, “Kristof Kolomb’u hiçbir zaman affetmeyeceğim. Çünkü yola çıkarken benden izin almadı.”

“Yine de Cebeli Tarık boğazına, Kolomb’dan daha düşkündü,” dedi Dilaver.

Başçavuş, “Evet, haklısın,” diye söylendi. “Nitekim leylekler tek bacaklarının üstünde uyurlar.”

“Fakat, yoğurdun içine salata ve sarımsak doğrarsan cacık olur.”

“Öyleyse haber ver, bütün askerler toplansın sana bir uğurlama töreni yapalım.”

Sürgün bölüğü tam kadro yemekhanenin önünde toplanmıştı. Başçavuş, herkesi dikkatle süzdü. Bölüktekiler eğlenceli bir gece geçireceklerinin farkındaydılar. Yüzleri gülüyordu. Başçavuş, Dilaver’e,

“Ayağa kalk ve yanıma gel kahraman asker,” dedi.

Başçavuşun bu sözleri gülüşmelere yol açtı; çünkü Dilaver, diğerleri gibi zaten ayaktaydı.

Başçavuş, elini Dilaver’in omuzuna koydu, sürgün erlere döndü.

“Bazıları analarından kahraman olarak doğarlar,” dedi “Bazılarının ise kahraman olarak doğmalarına gerek yoktur, çünkü onlar ana rahmine kahraman olarak düşerler. İşte karşınızda duran şu adam böyle biridir.”

Sürgün er Hırbo, “Düşerken biraz sert ve kafasının üstüne düşmüş!” dedi.

Başçavuş sesin geldiği tarafa doğru baktı.

“Ulan Mısır piramidi suratlı mumya!” dedi sesini sertleştirerek. “Başkasına bok atacağına kendine bak! Dilaver sert düşmüş, kafasının üstüne düşmüş, bunun ne önemi var? Senin nereden, nasıl ve nereye düştüğün bile belli değil! Bak senin beğenmediğin o adam, bizzat Generalin emriyle hem de bölüğün başında Afrika’yı kurtarmaya gidiyor. Oysa aynı General seni adamdan sayıp mahkemeye bile göndermedi.”

“Afrika’yı kimden kurtaracaklarmış acaba?”

Başçavuş durakladı, sıkıntıyla kafasını kaşıdı.

“Hakkatan yavv!” diye söylendi. “Afrika’yı kurtarmaya gidiyorlar, ama kimden kurtaracaklar acaba? Orada başka bir ordu işgali mi var Dilaver?”

Dilaver, kısaca, “Yok,” dedi.

Başçavuş, Dilaver’in suratını dikkatle inceledi.

“Ulan öyleyse siz Afrika’yı kimlerden kurtaracaksınız?”

Dilaver, soruya hiç düşünmeden karşılık verdi.

“Afrikalılardan.”

Başçavuş yanıttan pek bir şey anlamamıştı.

“Biraz karışık bir durum.”

Sürgün er Hırbo söze karıştı.

“Tıpkı karışık salata gibi!”

Başçavuş ona döndü.

“Ulan Hırbo, senin dilin ne kadar uzamış öyle! General seni mahkemeye çağırmadı, ama sanırım ben göndereceğim. Çünkü sen bu dille askeri mahkemenin bütün evrak zarflarını tek başına yalarsın!”

Sürgün bölüğünden kahkahalar yükseldi.

Dilaver, “Herkesin ezberlemesi gereken faydalı bir cevap,” dedi.

Başçavuş, sözlerinin büyük ilgi görmesinden memnun kalmıştı.

“Beleş espriyi buldunuz gülün bakalım...” diye konuşmasını sürdürüyordu ki, Hırbo lafa karıştı.

“Zaten devletin vergi koymadığı bir tek sizin esprileriniz kaldı!”

Bu sözler de kahkahalarla karşılandı. Başçavuş eliyle gürültünün kesilmesi işaretini verdi.

“Çölde nezleye yakalanmış çift hörgüçlü develer gibi aksırıp durmayın bedevi çadırı kılıklı herifler!” diye bağırdı. “Burada ciddi bir toplantı yapıyoruz. Hiç değilse ara sıra ciddi olun. Ciddi olun ki, bazıları sizi adam sansın. Filozofun dediği gibi, Karaman’ın koyununa senin oyunun sonradan çıkarmış demişler, Adana karpuzu birinci olmuş.”

Aşık Onbaşı, “Hangi filozofmuş bu?” diye sordu.

Başçavuş, “Tabii sen yeni geldiğin için bilmiyorsun. Ama Dilaver, şimdi sana öğretir.”

Dilaver, Aşık Onbaşıya doğru döndü.

“Tosun. Filozof Tosun.”

Aşık Onbaşı, “Böyle bir filozof ismi duyduğumu hiç hatırlamıyorum!” dedi bilgiççe. “Peki soy ismi neymiş bu Tosun’un?”

Dilaver’den önce başçavuş atıldı.

“Ulan acemi!” dedi alaycı bir ifadeyle. “Ne çabuk kaşarlandın da kafa yapmaya başladın, gazetelerin mürekkep kaçığı suratlı hatalı baskısı? Ulan hayatında hiç filozof ismi duydun mu da bunu hatırlamadığını söylüyorsun?” Başçavuş, Dilaver’e döndü. “Filozof’un soy ismini hatırlat şu yavruya!” dedi.

Dilaver, peki anlamında kafasını salladı.

“Filozofun ismi Tosun, soy ismini bilmeyene kosun!” dedi.

Bölükten yeniden kahkahalar yükseldi. Aşık Onbaşı kızardı. Başçavuş, elini kaldırdı, seslerin kesilmesini işaret etti.

“Neyse biz konumuza dönelim. Ne diyordum? Şunu diyordum: Bugün hepimiz açısından mutlu bir gün. Mutlu olduğu kadar da onurlu bir gün. İçimizden değerli bir arkadaş Afrika’ya gidiyor. Kendisi yıllardır beklemekten bıkmadı, askerlikte sebat etti ve sonunda muradına erdi. Nitekim filozofun dediği gibi, yağmur altında elbise kurumaz, kıyma koymayınca patlıcandan musakka olmaz.”

Dilaver, “Filozof’un ismi Tosun...” dedi ve Aşık Onbaşıya bakarak, “Soy ismini bilmeyen var mı?” diye ekledi.

Aşık Onbaşı duymamış gibi kafasını başka tarafa çevirdi. Başçavuş konuşmasını sürdürdü; ayakta sallanıyor, kelimeler ağzında dolanıyordu.

“Dilaver, bu görevi hak etmiştir. General, son derece iyi bir seçim yapmıştır. Ancak eksik kalmıştır. Nasıl mı? Şöyle; bence hepinizi göndermeliydi. Ve sizler orada, malarya, sıtma, verem, aidis, dizanteri, frengi, ne kadar hastalık varsa yakalanmalı ve mortu çekmeliydiniz. Hepsine yakalanmalıydınız çünkü, sizlerde öyle bir-iki hastalıktan ölecek göz yok!” Başçavuş, kısa bir soluk aldı, “Evet beyler; Dilaver’in, kendisine verilen bu görevi de diğer görevlerinde olduğu gibi başaracağından en küçük bir şüphem yok. Eğer oraya ulaşırsa, orada bulunduğu sürece, arap saçına çevireceği işleri en gelişmiş Amerikan askeri teknolojisinin bile ayıklayamayacağından, Amerikan ordusunun Vietnam’da düştüğünden daha rezil bir duruma düşeceğinden, Birleşmiş Milletler ordusunun bir daha asla toplanamayacak bir şekilde dağılacağından adım gibi eminim. Çünkü, onda tüm bunları başaracak kudreti ve imanı görüyorum. Nitekim filozofa, kara koyun etli olur demişler, filozof, ırkçılık yapmayın demiş.”

Dilaver, “Filozofun ismi Tosun...” dedi.

Başçavuş,

“Gülegüle kahraman asker!” diye bağırdı. “Yolun açık olsun. Allah, Afrika’daki herkese kolaylık versin!”

Başçavuş, Dilaver’in elini sıktı, yanaklarından öptü.

“Şimdi de konuşma sırası Dilaver’de. Sanırım sizlere veda edecek.”

“Değerli arkadaşlar, sevgili meslektaşlarım,” diye söze başladı Dilaver. “Üç tarafı denizlerle çevrili; karlı dağları, yemyeşil ovaları, şırıl şırıl akan dereleri ile güzel yurdum. Ben bu yurda vurgunum. Ki doğuda yazlar kurak ve sıcak, kışlar yağışlı; güneyde maki bitki örtüsü, kum ve deniz; Marmara bereketli, İstanbul’da geceler hareketli. Eğlenmeyi çok sever, işte savaşmaya gidiyor kardeşiniz Dilaver.”

Dilaver’in konuşması alkışlarla kesildi.

“Bravo!”

“Helal sana!”

“Kahraman yürekli asker!”

Dilaver, sağ elini kalbinin üstüne bastırarak minnet duygularını gösterdikten sonra sözlerini sürdürdü.

“Sen sevgili dava arkadaşım, sürgünlerin kralı, Ortadoğu ve Balkanların sicili en şanlı vukuatlarla dolu uzatmalı eri Hırbo. Ve sen, her türlü riski göze alarak, bunu ince bir sanat haline dönüştüren ve her koşul altında kendini ve bizi alkolsüz bırakmayan Sarhoş Süleyman. Elbette, çevreye ve bitkiye aşırı düşkünlüğü nedeniyle toprağı tükürük darbeleriyle devamlı ve istikrarlı biçimde sulayan, toprağın kurumasına asla izin vermeyen tükürük üstadı Lama. Tabi ki, değerli suç ortağım, himayemde gelişen, bilgi ve tecrübesini arttıran stajyer sürgün Aşık Onbaşı. Ve diğer bütün vefakâr ve cefakâr kardeşlerim. Hepinizin önünde saygıyla eğilirim. Şunu unutmayın ki, bu göreve yalnız kendi adıma değil, sizleri temsilen de gidiyorum. Biliyorum böyle bir göreve katılamadığınız için yüreğiniz kan ağlıyor. Ama üzülmeyin ve bunu kendinize dert etmeyin. Bu işler sırayla. Bugün ben giderim siz kalırsınız, yarın siz kalırsınız ben giderim. Fark eden bir şey yok.

Şimdi konuşmama burada son verirken hepinizi bir kez daha saygıyla selamlıyorum. Ben yokken kendinize dikkat edin. Geceleri üstü açık yatmayın. Gündüz koşturup terli terli su içmeyin. Trafik kurallarına uyun. Karşıdan karşıya geçerken, önce sola, sonra sağa ve tekrar sola bakın. Araba geliyorsa bekleyin. Araba yoksa geçin. Trafik ışıklarına ve trafik işaretlerine uyun. Yanınızda her zaman çekme halatı ve takoz bulundurun.”

ALTINCI BÖLÜM

Afrika’ya gidecek bölüğün uğurlama töreni için tugay spor alanında yoğun bir hazırlık yapılmıştı. Çevre temizliği için neredeyse bütün bölükler iki gün boyunca akşam geç saatlere kadar ot yolmuşlar, yerlerde kibrit çöpü bile bırakmamışlardı. Tören alanının tribünleri yeniden boyanmış, çatısı elden geçirilmiş, üst düzey komutanların ve konukların oturacağı protokol sıralarına deri koltuklar yerleştirilmiş, koltukların önüne dizilen sehpalara çiçekler konulmuştu. Tribünler, alan çevresi ve alana gelen yollar bayraklarla süslenmiş, yollar süpürülmüş ve yıkanmış, ayrıca yol kenarlarındaki banketler kireçle boyanmıştı. Mevcut ses düzeninin yeterli gelmeyeceği düşüncesiyle, dışardan güçlü bir ses düzeni kiralanmıştı.

General sabah erkenden tugaya geldi. Önce yolları, tören alanını bir baştan bir başa kontrol etti. Her şeyi yeni baştan gözden geçirdi. Ardından subaylarla kısa bir toplantı yaparak son durum hakkında bilgi aldı. Daha sonra Afrika’ya gidecek seçilmiş bölüğü denetledi. Neredeyse bütün er ve erbaşlarla tek tek ilgilendi, kıyafetlerini, botlarını, sırt çantalarını inceledi. Hatta bir kaçının kepini, elbiselerini, teçhizatlarını düzeltti. Bütün bölüğe yeni kıyafet, bot, sırt çantası ve teçhizat verildiğinden her şey pırıl pırıldı. Askerler o sabah sinek kaydı tıraş olmuşlar, astsubayların nezaretinde dişlerini fırçalayıp tırnaklarını kesmişlerdi.

General önüne geldiğinde Dilaver, hazırolda kımıldamadan duruyordu. Bakışları ilerde, alnı havadaydı. General, Dilaver’i büyük bir dikkatle inceledi.

“Yanılmıyorsam şu meşhur Dilaver sensin?” dedi.

Dilaver, esas duruşunu hiç bozmadan gür bir sesle:

“Dilaver benim, ama meşhur değilim, komutanım,” diye bağırdı.

Dilaver’in ciddi ve nizami duruşu, gür sesi Generalin hoşuna gitmişti. Teşhisimde yanılmamışım, diye düşündü.

“Hayır, hayır! Hem Dilaver’sin, hem de meşhur. Seni herkes tanıyor burada.”

“İyi bir askeri herkes tanır, komutanım.”

General bir süre daha karşısındakini inceledi. Biraz düşündü. Bu süre içersinde Dilaver, neredeyse nefes bile almamıştı.

“Ancak şöhretin biraz kötü, asker,” dedi General. “Duyduğuma göre altı yıldır askermişsin. Bu kadar uzun süreli askerliğin sebebi nedir?”

“Bir savaşta ülkem adına bulunmadan eve dönemezdim, komutanım.”

General iki dakika kadar düşündü.

“Demek savaşmayı bu kadar çok istiyorsun. Peki bunun sebebi nedir asker?”

“Hakkımda askerde yedi içti, ülkesi ve milletinin bölünmez bütünlüğü için savaşta bile bulunmadan geri geldi. Çorbacının tekidir, denilmesine dayanamazdım komutanım.”

General, Dilaver’in mutluluktan ışıldayan gözlerine sevgi ve şefkatle baktı.

“Aferin sana asker! Bu vatan senin gibi kahramanlar sayesinde ayakta duruyor. Görüyorum ki, savaşa katılacağın, Afrika çöllerinde ülkemizin ve milletimizin bölünmez bütünlüğünü koruyacağın için mutlu ve gururlusun.”

Dilaver’in, ses tonu gürlüğünü koruyordu.

“Sayenizde komutanım.”

General, Dilaver’in davranışlarındaki ciddilik, gözlerindeki parıltı, sesindeki inanç ve yanıtlarındaki kararlılıktan duygulanmıştı. Eliyle, Dilaver’in dimdik omuzlarına dokundu.

“İnancını hiç kaybetme ve diğerlerine örnek ol. Benden bir isteğin var mı asker?”

Dilaver gür sesle yanıt verdi.

“Sağolll!”

“Sen de sağol.” General, hemen arkasında duran ve Dilaver’in her an bir pot kıracağı endişesiyle sıkıntıyla kıvranan Albaya,

“Dilaver’e yapacağı konuşmanın metnini verdiniz mi?” diye sordu ve evet yanıtını alınca yeniden Dilaver’e döndü.

“Konuşma metnini ezberle ve şaşırmadan oku. Elinde kâğıt olmasın, çünkü, bizi çekemeyenler, kendi yazdıkları metni okutuyor diye dedikodu yapıyorlar. Heyecanlanma. Sesin şimdiki gibi gür olsun.”

Tören belirlenen saatte başladı. Askeri bando açılışı yaptı. Afrika’ya gidecek bölük, komutanlar ve konukların önünden uygun adım geçti. Albayın ve subayların gözü Dilaver’in üstündeydi, ama Dilaver tek bir hata yapmadan tören yürüyüşünü tamamladı. Bütün subaylar endişeliyken Dilaver’in bölük komutanı üsteğmen son derece rahattı ve yüzünde en küçük bir kaygı ifadesi yoktu. Tören yürüyüşü bitip subaylar derin bir soluk aldığında, geçmiş olsun, dedikleri üsteğmene, kendileri sıkıntıdan dokuz doğururken, onun neden bu kadar rahat olduğunu sorunca, üsteğmen,

“Hata yapmayacağını biliyordum,” dedi.

Bu yanıt diğerlerini şaşırtmıştı.

“Nasıl bu kadar emin olabilirsin?”

“İstediği şeyi elde etti. Dağdan aşağı indi. Şov yapıyor.”

Üsteğmenin yanıtı kimseyi tatmin etmedi.

Yürüyüşün ardından kürsüye çıkan Tugay Komutanı, kendisinden sonra ordu komutanı konuşacağı için konuşmasını kısa kesti. Ordu komutanının ardından kürsüye Dilaver geldi.

Alanda çıt çıkmıyordu. Tugaya bağlı bütün subaylar endişeliydi. Albay sıkıntıdan silahının kabzasıyla oynuyor, binbaşı kemerini çekiştiriyordu.

Dilaver, isminin okunmasıyla kürsüye doğru öyle bir yürüdü, adımları öyle sertti ki, ayak tabanları toprağa her vuruşta, toprak ayağının altında ezildi, çıkan sesler konukların yüreklerine işledi. Hatta, Generalin yüreği heyecanla çarparken, ordu komutanının hemen arkasında oturan Albayın eşi, ordu komutanının duyabileceği yükseklikte iç çekişlerle gözyaşı döktü.

Dilaver, kürsüde kendisine verilen metne uygun biçimde komutanları ve konukları selamladı. Ancak ne olduysa ondan sonra oldu ve metnin devamını unuttu. Elbette bu durumda, metni unuttuğunu söyleyemezdi, üstelik General, kâğıttan okumamasını tembihlemişti.

Dilaver, konuşmasına kendi bildiği şekilde devam etti.

“Bugün çok önemli bir göreve gitmenin heyecanıyla doluyum. Bu şerefli görev bana nasip olduğu için ne kadar şanslı olduğumun farkındayım. Çünkü bir asker, ancak vatanı için savaştığında gerçek bir asker olabilir. Ancak vatanı için dövüştüğünde, yediği ekmeği hak edebilir. Bir savaş gelip çatmışsa ve bir asker bu savaşta görev almak için yanıp tutuşmuyorsa, bu askere asker denir mi? Bu asker yediği ekmeği hakettiğini söyleyebilir mi?

Küçükken ninem beni uyuturken hep şu türküyü söylerdi:

Kara tren gelmez ola

Düdüğünü çalmaz ola.

Evet kahraman komutanlarım, değerli büyüklerim, saygıdeğer konuklar, baylar, bayanlar;

Şimdi şöyle bir düşünün, kara tren gelmiyor. Üstelik düdüğünü de çalmıyor. Ve şu soruyu kendinize sorun; kara tren neden gelmiyor? Düdüğünü neden çalmıyor? Elbette kara tren gelmezse düdüğünü de çalamaz. Çalsa bile öbür istasyondan duyulmaz. Duyulsa bile gelmediği için kimseye beş kuruşluk faydası olmaz. Öyleyse temel soru şudur: Kara tren neden gelmiyor? Bu trenin makinisti yok mudur? Eğer varsa ne bok yiyordur?

İşte ben bu soruları kendime sorarak cevapladım. Eğer bir savaş başlamışsa ve eğer ben o savaşta yoksam, öyleyse sorarım size ben neden asker oldum? Böyle bir durumda benim bugüne kadar tırnaklarımla kazıyarak kazandığım askeri kariyerime leke düşmez mi?

Küçüklükten beri asker olmayı istedim. Bana bu sevgiyi anam ve babam aşıladı. Hep benim askere gitmemi isterlerdi. Küçükken annem önüme bir tas kuru fasulye koyar, yanına da turşu çıkartırdı. Ben onları yerdim ve anne karnım doymadı derdim. O da bana, boşan da semerini ye eşşooğlu eşek derdi. Babam da, askerlik çağı gelse de kurtulsak şu ayıdan derdi. İşte benim askere gitmemi böylesi içten bir sevgiyle istemişler, askere gideceğim günü iple çekmişlerdi. Hatta anam, askerliğin uzaması, adı Dilaver olan erkeklerin ömür boyu askerlikte kalmasını şart koşan bir kanun çıkması için, her sabah namazından sonra fazladan iki rekat namaz kılardı. Ancak kendileri artık yaşamıyor ve benim Afrika’da savaşa gidişimi göremiyorlar. Keşke şu anda sağ olsalar ve şu günü görselerdi, eminim ömürleri on sene uzardı.

Değerli komutanlarım, değerli konuklar;

Bu konuşmamı, gönüllü birliğe seçilmemin heyacanı, coşkusu ve gururuyla dün gece yazdığım bir şiirle tamamlamak istiyorum;

Bir asker korkusuz olmalı, en önde savaşmalı

Cüzdanını, kimliğini ve de tarağını arka cebinde taşımalı

Bastığın toprağı toprak deyip çiğneme tanı

Savaşa çağrılınca en önde koş, utandırma ananı

Yaşasın Vatan! Yaşasın Millet! Dik başımız, açık alnımıza ötücü kuşlar konsun! Kutlarım hepinizi, gazamız mübarek olsun!”

Dilaver konuşmasını tamamlayıp konukları selamladığında, tribünlerden büyük bir alkış yükseldi. Konuk bayanlardan büyük bir bölümü ağlıyor, gözyaşlarını komutanlara göstermek için gürültüyle burunlarını çekiyorlardı.

Dilaver, gördüğü ilgiden memnun, ama gevşemeden tıpkı kürsüye geldiği gibi sert adımlarla yerine geçti. Askeri bando yeniden marşlar çalmaya başladı. Savaşa gidecek bölük uygun adımlarla bir kez daha komutan ve konukların önünden geçerek araçların bulunduğu yöne doğru ilerledi.

Araçlardaki malzemeler son kez gözden geçirildi. Bölüğün komutanlığına atanan yüzbaşı, araçlardan birine yüklenmesi gereken bir miktar merminin cephanelik önüne çıkartıldığını, ama yüklenmediğini anımsadı ve askerlerden birinin o bir kutu mermiyi çok hızlı bir biçimde alıp getirmesini istedi. Yüzbaşının emrine ilk hareketlenen Dilaver oldu ve koşar adım oradan uzaklaştı.

Konvoyun hareketine iki saatlik bir süre vardı. Savaşa gidecek birliğe yemek ve varsa diğer ihtiyaçlarını gidermek için, ancak yemekhane çevresinden uzaklaşmamak kaydıyla izin verildi. Yüzbaşı da, çavuşa, gelen mermileri koyacağı aracı göstererek uzaklaştı.

Bölük, iki saat sonra hareket için araçların önünde toplandığında, Dilaver’in orada olmadığı anlaşıldı. Üstelik, yüzbaşının getirilmesini istediği mermiler de meydanda yoktu. Araştırıldı, soruldu, Dilaver uzaklaştıktan sonra bir daha ortalıkta gözükmemişti ve nerede olduğu konusunda kimsenin bir fikri yoktu.

Afrika’ya gidecek bölüğün komutanı yüzbaşının emriyle bütün tugaya haber salındı; koğuşlara, yemekhanelere, gazinolara, mutfaklara, eğitim alanlarına, nihayetinde ağaç altlarına, kısaca akla gelebilecek her yere bakıldı ama Dilaver’den en küçük bir iz bulunamadı.

Dilaver’in kayıp haberi iletildiğinde Generalin suratını bir anda ter bastı. Bir süre hiç kımıldamadan koltuğunda oturduktan sonra pencereye gitti, boş ve anlamsız bakışlarını dışarıya dikti. Yaklaşık beş dakika kadar öyle durdu ve sonunda,

“Emin misiniz?” diye sordu.

Yüzbaşı, emin olduğunu söyledi.

General, iki dakika kadar sonra,

“Her tarafa baktınız mı?” diye sordu.

Yüzbaşı, bakıldığını söyledi.

General iki dakika dışarıyı seyretti,

“Emin misiniz?” dedi.

Yüzbaşı, emin olduklarını söyledi.

General, yüzünde biriken teri mendiliyle sildi.

“Beş dakika içinde bir adamını kaybettin!” diye sesini yükseltti. “Bu gidişle, Afrika’ya kadar bütün adamlarını kaybedersin sen!”

Hareket saati geçeli neredeyse bir buçuk saat olmuştu. Bir süre daha düşünen General, yedek erlerden birinin birliğe dahil edilerek hareket edilmesini emretti.

Bölüğün hareketinden üç gün sonra, Dilaver’in bölük komutanı üsteğmenin telefonu çaldı. Karşıdaki ses, kendisinin Kırıkkale silah ve mühimmat fabrikasında görevli askeri birliğin komutanı olduğunu, dün gece fabrika civarında asker elbiseli bir kişiyi dolanırken yakaladıklarını, yakalanan şahıs, isminin Dilaver olduğunu, Afrika’ya gidecek bölüğün komutanı yüzbaşı tarafından buraya mermi almak üzere gönderildiğini söylüyor dedi.

Üsteğmen, gülmemek için kendini zor tutuyordu. Emin olmak için yakalanan kişinin belirgin özelliklerini sordu.

“Tipik bir kafadan çatlak,” yanıtını alınca, üsteğmen lafı uzatmadan, ellerindeki kişinin kendi bölüğünden olduğunu, kafadan çatlak olduğu için, yüzbaşının emrini yanlış anlayarak, az ilerdeki cephanelik yerine oraya gitmiş olabileceğini anlatmaya çalıştı.

Karşıdaki ses,

“Öyle bir devirde yaşıyoruz ki, her şey anlaşılabilir,” dedi ve ekledi: “Ancak anlayamadığım tek şey, böyle kafadan çatlak birinin özel birlikte ne işi olduğu?”

Üsteğmen, bu soruya yanıt vermenin ne kadar uzun zaman alacağını bildiği için, o konuyu açıklayamayacağını söyleyerek telefonu kapadığında, gülmekle kızmak arasında sıkışmış, sinirleri keman telleri gibi gerilmiş, birbirine sürten dişlerinin arasından garip sesler çıkıyordu.

Bu konuşmanın üzerinden üç gün geçmişti ki, Dilaver, iki jandarma arasında elleri kelepçeli olarak tugaya geri getirildi. Ancak teslim işleminde uzun süren bir anlaşmazlık yaşandı. Çünkü Dilaver’i teslim için üsteğmenin karşısına götürdüklerinde, üsteğmen, Dilaver’i teslim alamayacağını, çünkü onun kendi bölüğünden alınarak, gönüllü birliğe verildiğini, dolayısıyla kendi yetki ve sorumluluk alanından çıktığını savunuyordu ısrarla. Gelgelelim, gönüllü bölüğü de gittiğinden Dilaver’i kimin teslim alacağı konusunda ciddi görüş ayrılıkları başgösterdi. Böylece Dilaver, iki jandarma arasında tam üç saat boyunca bir o tarafa, bir bu tarafa gitti geldi. Nihayet Albayın, tabur komutanı binbaşı ile yaptığı uzun konuşma sonunda, Dilaver’in aslen üsteğmenin bölüğünün bir askeri olduğu, gönüllü birliğe geçici bir görevlendirme yapıldığı sonucuna varıldı ve eski bölüğüne iade edildi.

Odada üsteğmen ile Dilaver başbaşa kaldıklarında, üsteğmen kafasını elleri arasına alarak bir süre hiç konuşmadan öyle taştan bir heykel gibi dondu kaldı. Neden sonra bir sigara yaktı, arka arkaya derin nefesler çeken üsteğmen ile Dilaver arasında şu konuşmalar geçti.

Üsteğmen, “Kırıkkale’de ne işin vardı?”

Dilaver, “Yüzbaşının emri üzerine silah fabrikasından mermi getirmeye gitmiştim.”

“Peki getirdin mi?”

“Siparişi verdim, birkaç güne kadar gönderecekler.”

“Parayı peşin ödeseydin bari!”

“Buna gerek kalmadı. Oradaki komutan çok yakın akrabam çıktı. Borcu deftere yazdı. Tugay komutanınıza söyle, eline para geçtikçe azar azar ödesin, dedi.”

Üsteğmen, allahım sen bana sabır ver dercesine ellerini havaya açtı.

“Demek komutan çok yakın akraban çıktı? Peki ne kadar yakın.”

“Kendisi, dedemin nenesinin teyzesinin oğlunun kayınbiraderinin gelininin kaynanasının ortanca torunundan olan büyük kızının oturduğu mahallenin bakkalının torunuymuş.”

Dilaver, Generalin emriyle cezaevine atıldığının üçüncü günü, Generalin, subaylarla yaptığı toplantıda, Dilaver’den kurtulmanın ordu için en hayırlı iş olacağına karar verildi. Albayın önerisiyle Dilaver’in akıl hastanesine gönderilmesi ve buradan deli raporu verilerek askerlikle ilişiğinin kesilmesi önerisi hiç itirazsız benimsendi. Albayın, hastanenin psikiyatri bölüm sorumlusunun yakın arkadaşı olduğunu, kendisinin ricasını kırmayarak gerekli raporu vereceğini söylemesi Generali rahatlatmıştı. Aynı toplantıda, sürgün bölüğünün feshedilerek kışlaya geri getirilmesi ve sürgün erlerin eski birliklerine iade edilmesi karar altına alındı.

YEDİNCİ BÖLÜM

Odada üç doktor vardı. Doktorlardan biri elindeki büyüteci diğer elinin üstüne yaklaştırmış tüyleri inceliyor, diğeri pencereye dudaklarını yaklaştırmış cama hohluyor ve kendi kendine şöyle söyleniyordu,

“Çok şaşırtıcı bir durumla karşı karşıyayım! Aralık ayında hohladığımda camda buğu oluşuyordu. Ben de üstüne yazı yazıyordum. Ama şimdi buğu oluşmuyor!”

Doktorlardan üçüncüsü ise elinde ters tuttuğu kitabı okumaya çalışıyordu.

Dilaver odaya getirildiğinde onları böyle buldu. Odadakileri şöyle bir inceledikten sonra,

“Geçmiş olsun arkadaşlar,” dedi.

Doktorlardan sadece cama hohlayan Dilaver’e şöyle bir baktı. Diğerleri kafalarını kaldırmadılar.

Cama hohlayan doktor, Dilaver’i yanına çağırdı, cama hohlamasını söyledi. Dilaver, denileni yaptı. Doktor,

“Seninkinde de aynı sonuç,” dedi üzgün bir sesle.

Dilaver, aynı olan sonucun ne olduğunu sordu.

Doktor, aralık ayında hohladığında camda buğu oluştuğunu, oysa şimdi o kadar hohlamasına rağmen buğu oluşmadığını söyledi.

Dilaver, evet anlamında kafasını salladı.

“Aralık ayında buğu oluşması son derece normal bir şeydir,” dedi.

“Neden?”

“Çünkü,” dedi Dilaver, “aralık ayında hohlayınca buğu olur.”

Doktor, dikkatle Dilaver’in yüzüne baktı, “Evet haklısın,” dedi ve elini kafasına vurarak, “tüh, bunu nasıl da düşünemedim!” diye söylendi.

Tam o sırada odaya elinde birtakım belgelerle Albay girdi, hiç konuşmadan doğru masasının başına geçti, evrakları incelemeye koyuldu. Bir ara kafasını kaldırdı, karşıda duvarın dibinde dikilen Dilaver’i baştan aşağı süzdü.

“Sanırım adın Dilaver?” dedi.

Dilaver, “Evet efendim,” diye yanıt verdi.

Albayın odaya girmesiyle diğer doktorlar toparlanmışlardı. Albay, doktorlara Dilaver’i işaret ederek,

“Altı seneden beri askermiş,” dedi. “Alay komutanı arkadaşımdır. Dediğine göre, dokunmasalar ömrünün sonuna kadar askerlik yaparmış.” Albay birkaç saniye sustu. “Sanırım, ne demek istediğimi anlamışsınızdır.”

Doktorlar kafalarını salladılar. Gözlüklü olan Dilaver’e,

“Şimdi sana birkaç soru soracağız, sen de cevap vereceksin,” dedi. “Sence palamut balığının tavası mı güzel olur, yoksa armudu ayılar mı yer?”

Dilaver, ciddiyetini hiç bozmadan,

“Benim için fark etmez,” dedi. “Önemli olan elma hoşafında şekerin tam kararında olmasıdır.”

Az önce camı hohlayan doktor sordu bu kez.

“Napolyon Bonaparte’ı tanır mısın?”

“Amcamın oğlu olur. Devamlı görüşürüz. Daha doğrusu beni devamlı arar sorar, akıl danışır.”

“Herhalde ikimiz de şu meşhur Fransız imparatorundan bahsediyoruz?”

“Elbette. Karakterim icabı meşhur olmayan Bonaparte’lara yüz vermem.”

“Öyleyse onunla nasıl sık görüşüyorsunuz?”

“Herhangi bir kanuni engel mi var yoksa?”

“Kanuni engel yok, ama fiziksel bir engel var. Çünkü Napolyon artık yaşamıyor.”

Dilaver’in yüzünü şaşkınlık ve üzüntü ifadesi kapladı.

“Yoksa... yoksa... öldü mü?”

Doktor dikkatle Dilaver’in suratını inceliyordu. Eğer tarihten haberi olmasa, karşısındakinin gerçekten Napolyon’u tanıdığına inanabilirdi. Dilaver, arka arkaya iç çekti.

“Demek ondan dolayı kendisiyle görüşemiyoruz. Ben de bu çocuk beni neden aramıyor diye merak ediyordum.”

Bu kez elinde büyüteç olan doktor söze karıştı.

“Ama Napolyon öleli birkaç yüzyıl oluyor!”

Dilaver’in yüz ifadesi hiç değişmedi. Sadece iç çeker gibi,

“Vay be!” dedi. “Zaman ne çabuk geçiyor.”

Bu kez, az önce büyüteçle elindeki tüyleri inceleyen doktor sordu.

“Aşkın gözü kör müdür acaba?”

Dilaver, hemen yanıt verdi.

“Manda yuva yapmış söğüt dalına. Yavrusunu sinek kapmış gördün mü?”

Doktor, “Görmedim,” dedi.

Albay, yerinden doğruldu, Dilaver’in karşısına geldi.

“Söyle bakalım, güney batıya doğru yola çıksan, önce kuzey doğuya mı gidersin, yoksa kuzey buz denizinde buzları mı kırarsın?”

“Bence en kestirme yol, Kayseri üzerinden geçip, Niğde Ulukışla istikametinden devam etmek, Kırşehir’de yemek ve ihtiyaç molası verdikten sonra Yozgat, Malatya, Antep, Maraş, Sinop, Kastamonu yolunu takiben, Diyarbakır, Urfa, Antalya, Dalaman, Fethiye, Kaş, Kalkan...”

Albay, “Anlaşıldı yeter!” diye bağırdı. “Alt tarafı bir kuzey kutbuna gitmek için bize Türkiye turu attırıyorsun.”

Albay biraz düşündü.

“Peki sana son bir soru. Karadeniz niçin karadır?”

“Borcunu ödeyemeyince elektriğini kesmişler.”

Az önce kitabı tersten okuyan doktor söze karıştı.

“Beş yıldır askermişsin, bıraksalar beş yıl daha askerlik yapar mısın?”

Dilaver, hiç tereddütsüz kafasını salladı.

“Bıraksalar yirmi beş sene daha askerlik yaparım.”

Albay ve doktorlar birbirlerine baktılar. Albay,

“Hiç umut yok, ağır vaka,” dedi. Diğerleri kafalarını salladılar.

Dilaver’i bir süre müşahede altında tutmaya karar verdiler.

Dilaver’i kapadıkları odada üç yatak vardı. Yatakların üstüne serilen çarşaflardan birine, camın kenarında ayakta dikilen ve kanlanmış gözlerini Dilaver’e dikmiş hasta sarınmıştı ve bu görünümüyle Roma dönemindeki senatörleri anımsatıyordu. Diğer hasta, üzerindeki fanilanın göğüs ve omuzlarına yıldız resimleri çizmiş, kafasını önündeki tarih kitabına gömmüştü. Dilaver, içeri girince, ayağa fırlayıp sert bir asker selamı verdi.

“Ben General Patton,” dedi. “Sanırım sen de yeni oda hizmetçimsin.”

“Özür dilerim, ama ben yeni oda hizmetçiniz değilim General Patton,” dedi Dilaver.

Adamın bakışları sertleşti, kanlanmış gözleri yuvalarında hareket etti.

“Öyleyse burada ne işin var?”

Çarşafa sarınmış deli, Dilaver’i kuşkuyla süzüyordu.

“Bu bir ajan!” dedi fısıltılı bir sesle. “Brütüs’ün ajanı!” Ve birden bağırmaya başladı. “Ama bu kez beni arkadan bıçaklayamayacaksınız! Benden uzak dur soysuz herif!”

Dilaver, “Bir dakika beni dinlemenizi rica ediyorum saygı değer efendiler,” dedi. “Ben ne bir oda hizmetçisiyim, ne de Brütüs’ün adamıyım. Ben uzay devleti Napar’ın yüce hükümdarı birinci Dilaver’im. Buraya ülkem adına sizlere barış ve dostluk dileklerimi iletmeye geldim. Selam yüce Sezar ve selam yüce komutan Patton.”

Diğer ikisi Dilaver’i kuşkuyla süzdüler. Nihayet Sezar, toparlandı ve Dilaver’i selamladı. Ardından diğeri...

Kendini General Patton sanan deli şöyle diyordu:

“Bir General için en acı şey esir düşmektir.”

Dilaver, nasıl esir düştüğünü sordu.

“Normandiya çıkarmasını takiben birliklerime şehri ele geçirmeleri emrini verdim. Ancak çıkarmaya gelirken yanımızda zırhlı araçlarımızı getirmeyi unutmuşuz. Düşman askerlerini temizlemek üzere şehre gitmek için birliklerime taksi tutmalarını, hepsinin parasını ödeyeceğimi söyledim. Ben de bir taksiye bindim. Ve kendimi burada buldum. Meğerse bindiğim taksinin şöförü düşman güçlerinin bir ajanı imiş. Beni şehir belediye meclisi toplantısı diye buraya getirdi.”

“Bu devirde kimseye güvenmeyeceksin,” dedi Dilaver.

Kendini Sezar sanan atıldı.

“Brütüs’e bile.”

Hastaların ikisi de gençti. Sezar, biraz daha uzun boylu ve sarışın, diğeri ise esmerdi. İkisinin de saçları üç numara tıraşlıydı. Esmer olanın önden iki dişi yoktu ve bu yüzden konuşurken dişlerinin arasından tıslamaya benzer bir ses çıkıyordu.

Dilaver, yatağına tam oturmuştu ki, Sezar birden kendi yatağının üzerine fırladı.

“Yiğit Roma halkı!” diye konuşmaya başladı. “Yüce Sezar konuşuyor. Şu anda ülkeme bir uzay ülkesi olan...” Sezar, ülkenin ismini hatırlayamadı, Dilaver’e sordu. Dilaver’den yanıtı alınca sözlerini sürdürdü. “Bir uzay ülkesi olan Napar’ın yüce kralı ülkemizi şereflendirmiş bulunuyor ve bana bağlılıklarını sunuyor.” Sezar konuşmasına kısa bir ara verdi. Birden yataktan aşağı atladı, Dilaver’in karşısına dikildi.

“Bu Napar, ne tarafta?” diye sordu.

Dilaver, “Kutup yıldızının az ilerisinde,” dedi.

“Peki buraya nasıl geldin?”

“Kafam kıyaktı. Makam aracımın kapısını açıp biraz hava alayım diye adımımı atınca boşluğa yuvarlandım ve buraya düştüm.”

Yan tarafta konuşulanları dinleyen, kendini General Patton sanan deli söze karıştı. Sesi son derece sert ve kuşkuluydu.

“Ordularını nereye gizledin alçak?”

“Makam aracına koca bir orduyu bindirmeme imkan yoktur, değil mi ama sayın büyük General Patton? Ki ben havalanmaya çıktığımda onlar da peşimden gelsinler!”

Sezar, birden odanın içinde koşmaya başladı, sonra kendini yatağa atıp suratını yastığa gömdü, birkaç dakika öyle durduktan sonra yeniden ayağa fırladı.

“Kleopatra’yı gördün mü?” diye sordu.

“Gördüm,” dedi Dilaver.

“Peki ne yapıyordu?”

“Nil kıyısında çamaşır yıkıyordu.”

“Peki bana bir şey dedi mi?”

“Sezar’a söyle, beni merak etmesin. Elbiselerini yıkadıktan sonra ütüleyip getireceğim dedi.”

“Ama barış anlaşmamızda böyle bir madde yoktu!” diye bağırdı General... “Bu bir savaş nedenidir. Ordularını hazırlaman için sana yarım saat süre!”

Fakat Sezar, General Patton’ın söylediklerine aldırış etmedi. İkisine de arkasını dönüp pencereye yanaştı, öyle hiç konuşmadan ve kımıldamadan tam üç saat boyunca dışarıyı seyretti.

Ertesi gün, doktorlardan biri odaya uğradı, Dilaver’e keyfinin nasıl olduğunu sordu.

“Mükemmel,” dedi Dilaver. “Bana dünyanın en ünlü kahramanlarıyla tanışma fırsatı verdiğiniz için teşekkür ederim.”

Doktor, Dilaver’in suratını kuşkuyla inceledi.

“Sana deli raporu verip göndereceğiz. Çünkü bu bir emir. Ancak seni gördükçe, bu emrin ne kadar geç kalmış olduğunu anlıyorum.”

“Emir emirdir,” dedi Dilaver. “Emir demiri keser. Emirle deli bile olunabilir.”

“Senin deli olmak için herhangi bir emre ihtiyacın yok. Sen zaten kafadan çatlaksın!”

“Annem, benim bebekken beşikten sürekli kafamın üstüne düştüğümü söylerdi. O zamanlar çatlamış olmalı.”

Ertesi gün Dilaver’i muayene odasına götürdüler. Albay ve diğer doktorlar orada onu bekliyorlardı.

Albay, önündeki evraktan kafasını kaldırdı, karşısındakinin yüzünü dikkatle inceledi.

“Kendini nasıl hissediyorsun?” diye sordu.

“Kesinlikle iyi hissediyorum efendim,” diye yanıt verdi Dilaver. “Hatta hiç bu kadar iyi olmamıştım. Burası bana iyi geldi. Ne derler, hani tatil gibi bir şey. Üstelik oda arkadaşlarım değerli tarihsel kişilikler. Kendileriyle tanışma fırsatı bulduğum için son derece mutluyum. Ve elbette aynı zamanda şanslı olduğumu da söylemeliyim.”

“Demek şanslısın?”

“Elbette şanslıyım. Eğer şanslı olmasaydım, pekala Kazıklı Voyvoda veya Karındeşen Jak’ın yanına düşebilirdim. Ve şimdi kim bilir ne halde olurdum?”

Albay gülümsedi. Diğerleri kuşkuyla Dilaver’i izliyorlardı. Albay,

“Buradaki zamanın doldu,” dedi. “Seni evine gönderiyoruz. Askerliğin bitti.”

Dilaver, biraz şaşırdı.

“Yani, benim için değişen ne?”

Doktorlardan gözlüklü olanı söze karıştı.

“Bir dakika öncesine kadar askeri deliydin, artık sivil deli oldun!”

Albay, bu sözleri söyleyen doktora ters ters baktı.

“Böyle abuk sabuk konuşmaya devam edersen, aynı şey senin de başına gelecek!”

Albay, yeniden Dilaver’e döndü, “Evrakın hazırlandıktan sonra gidebilirsin.”

Dilaver’in, ayrılmadan önce oda arkadaşlarıyla vedalaşmak isteği kabul edildi.

Odaya girdiğinde, bu kez tarih kitabı Sezar’ın önündeydi. General Patton ise, yatağın altında sürünerek düşman mevzilerine sızmaya çalışıyordu.

“Sizlere veda etmeye geldim saygıdeğer Sezar ve sayın General Patton,” diye konuştu Dilaver. “Aranızdan ayrılıyorum.”

“Nereye?” diye sordu Sezar.

“Memleketim olan Napar’a.”

Sezar, bir süre boş bakışlarla Dilaver’e baktı. Aniden yatağın üstüne fırlayıp nutuk atmaya koyuldu.

“Sevgili Romalı’lar! Yüce imparatorunuz Sezar konuşuyor. Beni dinleyin. Napar Kralı aramızdan ayrılıyor. Kendisi iyi bir dost...”

Sezar, konuşmasını kesip aşağıya atladı.

“Kleopatra ütüyü bitiremedi mi daha?” diye sordu.

“Bitiremedi,” dedi Dilaver.

“Ama neden?”

“Elektrikler kesik. Elektriklerin gelmesini bekliyor.”

Sezar, biraz düşündü, kafasını salladı ve boş bakışlarını pencereden dışarıya dikti. O sırada General Patton da yatağın altından çıkmış, Dilaver’in yanına gelmişti.

“Madem gidiyorsun senden bir isteğim olacak,” dedi. “Askerlerimin Paris’e ulaşıp ulaşmadıklarına bir bak ve taksi paralarını öde.”

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Dilaver, yıllar sonra mahalleye girdiğinde öğlen olmak üzeydi. Güneş mağrur mağrur tepeden yeryüzüne bakıyor, ateşte korlaşmış oklarını kente fırlatırken, sıcaktan kavrulan insanlara bıyık altından gülüyordu. Dilaver mahalle girişinde durdu, çevreye göz gezdirdi. Alnından aşağı süzülen terleri elinin tersiyle sildi. Üzerinde yıllar önce askere giderken sırtında olan elbiseler vardı. Ama torbadan çıkartılan elbiseleri öylece, ütülemeden sırtına geçirdiği için takım elbise ve içindeki gömlek kırış kırıştı; bu haliyle son derece komik görünüyordu. Üstelik elbiseler kendisinden daha uzun boylu ve tombul olan üvey kardeşinin olduğundan içinde neredeyse kayboluyordu. Onu uzaktan gören, Şarlo filmden çıkıp hayata karışmış sanırdı.

Elbiselerin büyük olması şansızlıktan başka bir şey değildi Dilaver için. Askere gideceği gece kendilerine veda etmek için, ama asıl üvey analığından üç-beş lira harçlık kopartmak için uğradığı evde, gece herkes horultulu uykuya geçtikten sonra yattığı yerden sessizce kalkmış, elbiselerini giymek üzereyken birden kot pantolonunun ve yeşil renkli gömleğinin eskiliğini fark etmiş; bu elbiselerle askere gitmenin yakışık almayacağını, bunun bir saygısızlık sayılabileceğini, komutanlarının gözünde daha ilk günden büyük bir imaj kaybına yol açacağını düşünmüştü. Böylece küçük üvey kardeşine ait olduğunu tahmin ettiği dolaptaki takım elbiseyi alıp aceleyle sırtına geçirmişti. Büyük bir hızla arkasına bakmadan evden uzaklaşmıştı. Elbiselerin küçük değil de büyük ve tombul üvey kardeşine ait olduğunu ancak otogarda fark etmişti. Bilet almak için girdiği yazıhanede para ödemek için gerekli olan elini bir türlü elbisenin kolundan çıkaramamıştı. Kendisine ve en az üç beden büyük elbisesine tuhaf tuhaf bakanlara gülümseyerek,

“Akşam babamın ölüm haberini öğrendim ve bir gece içinde üzüntüden iğne ipliğe döndüm,” demişti.

Yine de elbiselerin emanet olduğunu ve bir gün mutlaka sahibine iade edeceğini aklından çıkarmamış, onca yıl parasızlığına ve pek çok kez elbiseyi satın almak isteyenler çıkmasına, üstelik cazip teklifler sunmalarına rağmen satmamış, ancak izine giden, sevgililerine iyi ve yakışıklı görünmek isteyen askerlere günlük hesap üzerinden kiraya vermişti.

Mahalle aşağı yukarı bıraktığı gibiydi. Sadece birkaç evin boyu uzamış, birkaçının dış cepheleri yenilenmiş, birkaçının ise sıvaları iyice eskiyip dökülmüştü. İşte az ileride köşede asmalı kahve yerinde duruyor, asmaların gölgesinde üç beş kişi oturuyordu. Ama kapının üstündeki “Altılı Ganyan Bayii” tabelası hemen ilk bakışta göze çarpıyordu.

Dilaver, asmalı kahvenin bahçesinden içeriye adım attığında, asmanın gölgesinde uyur uyanık halde oturan birkaç ihtiyarın ince çizgi halindeki göz kapakları aralandı, meraklı bakışlarla bahçeye gireni incelediler. İhtiyarlardan aksakallı olanı,

“Hoşgeldin Dilaver,” dedi ve kuşkulu bir ses tonuyla. “Biz seni askerde biliyorduk!”

Dilaver alnındaki ter damlacıklarını elinin tersiyle sildi.

“Bu bilgide bir yanlışlık yok,” dedi.

İhtiyarlardan kuru suratlı, çökük avurtlu olanı,

“Gözümüz yollarda kalmıştı!” diye mırıldandı alaycı bir şekilde.

Dilaver, bozuntuya vermedi.

“Ben de o yüzden uzattım askerliğimi,” dedi. “Yollara göz kulak olun da, başlarına bir şey gelmesin, diye. Nitekim gözünüzün yollarda kalması iyi oldu. Bu süre zarfında hiç çalınan yol olmadı.”

Dilaver, ihtiyarları başıyla selamlayıp kahveden içeri girdi. Yaz sıcağının bunaltıcılığına karşın kahve şaşırtıcı biçimde kalabalıktı ve içerde neredeyse boş sandalye yoktu. Masaların başına çöreklenmiş insanlar kafalarını önlerindeki at yarışı tahmin bültenlerine gömmüşler harıl harıl çalışıyorlar, aralarında tartışıyor, kupon dolduruyorlardı. İşlerine kendilerini öyle kaptırmışlardı ki, içeriye yeni girenin kim olduğuna bakmadılar bile.

Doğrusunu söylemek gerekirse Dilaver bu işe bozulmuştu. Masalarda gayretle ‘derslerini çalışanları’ şöyle bir inceledi; bir bölümü tanıdık yüzlerdi. Bir bölümü ise daha önce hiç görmediği insanlardı. En dip masada tombul üvey kardeşi ilişti gözüne. Görmeyeli daha fazla şişmanlamış, tam bir şarap fıçısına dönmüştü. Büyük bir dikkatle önündeki yarış bültenini inceliyor; elindeki sigarasından bir duman çekiyor, sonra çay bardağını dudaklarına götürüyor, ardından önündeki yarış bültenine işaretler koyuyordu.

Dilaver’in babası iki kez evlenmişti. Birinci karısı, yani Dilaver’in annesi, Dilaver on beş yaşındayken yaşama gözlerini yummuştu. Bu evlilikten üç yıl arayla iki oğulları dünyaya gelmişti. Birinci oğul, yani Dilaver’in ağabeyi hayal dünyası sınır tanımaz biriydi. Durmadan hayaller kurar, biriktirdiği harçlıklarla denizlerdeki, dünyanın uzak köşelerindeki olayları konu alan macera filmlerine gider, kendini o filmlerdeki kahramanlarla özdeşleştirir ve bir gün uzak denizlere açılmayı, dünyada gezmedik bir yer bırakmayacağı günleri hayal ederdi. Nitekim annesinin ölümünden sonra, on sekiz yaşını bitirdiği gün, uzak yol gemilerinde çalışan bir tanıdığının yardımıyla gemici kâğıdı çıkartıp, kendini dünyanın başka yerlerine götürecek gemilerden birine attı.

Dilaver’in babası, karısının ölümünün ardından, arka sokakta oturan ve kısa bir süre önce altıncı kocası da ölmüş olan, şu an dipteki masada ganyan kuponu dolduran şişmanın annesiyle evlenmişti. Böylece ismi Necdet olan, ama şişmanlığından, ensesinin aşırı derecede kalınlığından ve oburluğundan dolayı annesi dahil herkesin Bufalo Necdet dediği şişmanla üvey kardeş olmuşlardı. Bufalo Necdet’in, anneleri bir, babaları ayrı, evli olan ikisi kız ve şimdi birlikte aynı evde oturdukları bir erkek kardeşi vardı. O, Bufalo’nun tam tersine zayıf, çelimsiz, çivi gibi bir çocuktu.

Evlendikten bir buçuk yıl sonra, Dilaver’in babasının kalbi bir gece aniden duruverdi. Belediye doktoru ölüm raporu için sabah eve geldiğinde ölüyü yatakta buldu ve yorganı kaldırdığında morarmış, çıplak, soğumuş bedeniyle karşılaştı. Belediye doktoru, ölünün morarmış, çıplak bedenini, kocaman olmuş ve yardım ister gibi bakan gözlerini görünce, hemen yanı başında sinirli biçimde sigara içerek dikilen kadına dönerek, imalı imalı,

“Zorlanmış!” demişti.

Kadın, kafasını iki yana sallamış,

“Nerde çürük erkek varsa gelip beni buluyor!” diye yakınmıştı.

Ertesi sabah küçük kardeşi, üvey babalarının ölümünü haber vermek için odaya girdiğinde, Bufalo Necdet gök gürültüsünü andıran horultularla uyuyordu. Uykuda rahatsız edilmesine bozularak,

“Zamansız ölüm diye buna derler işte,” dedi ve, “ölmek için öğleden sonrayı bekleyebilirdi,” diye ekledikten sonra öbür tarafa dönerek yeniden uykuya daldı.

Babasının ölüm haberini iletmek için Dilaver’i aramak doğal olarak yine küçük kardeşe düştü, çünkü Dilaver, genel olarak dışarıda bir yerlerde, çoğunlukla da sahil kenarında balıkçı barınağında balıkçıların arasında geceler, eve arada bir babasını görmek için uğrardı. Analığı bu durumdan oldukça memnundu. Dolayısıyla bu yüzden evde bir sorun çıkmıyordu. Çünkü bir ara Dilaver eve birkaç kez arka arkaya uğrayıp akşam yemeklerine, sabah kahvaltılarına ortak olmaya kalktığında, analık hemen suratını asmış, memnuniyetsizliğini yemeğin ortasında pat diye dile getirmişti.

“Kimse yanlış anlamasın, Dilaver’in yediği yemekte, içtiği suda zerre kadar gözüm yok, yattığı yatağın eskimesinden de gocunmuyorum ama,” demişti, “eşşek kadar adamın hâlâ babasının dizinde dolanması beni düşündürüyor. Kişiliği gelişmeyecek diye endişeleniyorum!”

Bufalo Necdet, Dilaver’den dört yaş büyüktü, zayıf kardeşi ise Dilaver’den sadece üç yaş küçük. Ve Bufalo Necdet, o yaşına kadar hayatında bir gün olsun bile çalışmamıştı. Üstelik içinde bulundukları ev Dilaver’in babasına aitti.

Bu sözlere adamcağız biraz bozulmuş, ama sesini çıkartamamıştı. Ancak Bufalo Necdet, anasının sözlerini büyük bir hararetle desteklemiş,

“Bravo sana kocakarı!” demişti. “Bazen öyle edebi konuşuyorsun ki, senin bir Osmanlı paşası soyundan gelmiş olabileceğini düşünüyorum.”

Kadın, sigaradan sararmış seyrek dişlerini göstererek gülümsemiş,

“Saraylardan, konaklardan gelmediğim ne malum?” diye cevap vermişti.

Bufalo Necdet, eliyle anasının omuzuna vurmuş,

“Ne manalı bir söz!” diyerek takdirini belirtmişti ve Dilaver’e dönerek, “Görüyorsun ne fedakâr bir analığın var. Bunca iş güç arasında senin kişilik problemlerini bile düşünüyor!” diye söylenmişti.

Dilaver, “Keşke biraz da senin problemlerinle uğraşsaydı da, dışarıda nöbetleşe kalsaydık!” deyince, Bufalo Necdet, kızdı:

“Sözlerine dikkat et, üvey kardeşini hor görme,” dedi. “Burada seni düşünüyoruz diye suç mu işledik yoksa? Takdir beklerken, hakaret ediyorsun ve şu üvey kardeşinin kalbini kırıyorsun! Ben senin için ne iyi şeyler düşünüyorum, sen neler söylüyorsun!”

O ana kadar konuşmaları büyük bir keyifle dinleyen küçük kardeş ortaya atıldı:

“Düşünüyorsun, öyleyse varsın.”

Dilaver, yanıt vermekte gecikmedi.

“Durmadan yiyor ve habire şişiyorsun, öyleyse varsın!”

Küçük kardeşin ismi Nasuhi idi, ama Dilaver, ona zayıflığından ötürü Çiroz Nasuhi adını takmıştı ve bu isim herkes tarafından kısa sürede benimsenmiş ve tescillenmişti.

Çiroz Nasuhi, Dilaver’i balıkçı barınağında, ağ temizlerken buldu. Dilaver, babasının ölümü hakkında belediye doktorunun söylediklerini duyunca kafasını iki yana salladı ve,

“Yazık!” diye söylendi. “Sütçünün dul karısı Kıvırcık Melahat’ın koynunda gitseydi bu nispeten anlaşılır bir şeydi, ama o ihtiyar buruşuk cadı için bu kadar zorlanmaya değmezdi.”

Ölünün defnedilmesinin ardından, analığı o güne kadar hiç davranmadığı kadar iyi davranmaya başladı Dilaver’e. Çünkü babası ölümünden birkaç ay sanki başına gelecekleri hissetmiş gibi, evi Dilaver’in üstüne geçirmiş, bundan kimsenin haberi olmaması için de anlaşmışlardı. Adamın ölümüyle vaziyet ortaya çıkınca kadın acayip bozulmuş, kendisine büyük bir kazığın atıldığını bağıra bağıra haykırmış, ama sonunda Dilaver ile iyi geçinmeye karar vermişti.

Dilaver, analığının ve üvey kardeşlerinin evde kira ödemeden kalabileceklerini söylemiş, ama bir tek şart ileri sürmüştü: Kadın bir daha evlenmeyecekti. Eğer evlenirse evi boşaltacaklardı. Dilaver, bu koşulunun gerekçesini kadına şöyle açıklamıştı:

“Evde, malda mülkte zerre kadar gözüm yok. Ben, evleneceğin adama acıyorum. Bırak zavallı erkekler ecelleriyle ölsünler!”

Dilaver, kahvenin ortasına kadar yürüdü, tam orta yerde durdu ve herkesin duyabileceği bir sesle,

“İkinci ve tabela ayaklarında iki tekim var. Sonradan pişman olmak istemeyenler bu tiyolarımı almadan oyun yapmasınlar!” diye bağırdıktan sonra kimsenin bir şey söylemesini beklemeden Bufalo Necdet’in masasına doğru yollandı.

Dilaver’in sesi kahve duvarlarına çarpıp oyuncuların başlarından aşağı döküldü ve bütün kafalar sesin geldiği tarafa doğru çevrildi. Çok geçmeden de ‘Dilaver dönmüş!’ sözleri kahvenin açık pencerelerinden ve kapısından uçup mahalleye yayıldı.

Dilaver’i tanıyanlar, bu tiyoların tamamının palavra olduğundan kuşku duymaksısın, hoş geldin demek için Dilaver’in tepesinde toplandılar. Onu tanımayanların ise bu sözlerin palavra olduğunu anlamaları için uzun bir süre geçmesi gerekecekti.

Dilaver, Bufalo Necdet’in tam karşısına oturdu. Bufola Necdet, çapraz bakışlarla Dilaver’i şöyle bir süzdü.

“Elbiselerimin içine etmişsin!” dedi ters ters. Onun dönüşüne pek de memnun görünmüyordu.

Dilaver, Bufalo’nun hoşgeldin bile demeden böyle konuşmasına en küçük bir alınganlık göstermedi.

“Hâlâ yeni,” dedi. “Sadece iyi bir ütüye ihtiyacı var.”

“Öyleyse ütüleseydin.”

“Kilom yetmezdi. Bu gece senin yatağının altına sereriz, sabaha kadar jilet gibi olur.”

Bufalo Necdet, bir süre ses çıkarmadı, kafasını önündeki yarış bültenine gömdü. Biraz sonra kafasını kaldırdı, o sırada çevresindekilerle çene yarıştıran Dilaver’in kulağına eğildi.

“Az önce iki tek tüyo konusunda ciddi miydin?”

Dilaver, sorudan alınmış gibi suratını astı.

“Üvey kardeşinin ne zaman yalan söylediğini gördün sen?”

Bufalo, suratını buruşturdu.

“Hiç doğru söylediğini görmedim ki!”

“Ayıp ediyorsun sevgili üvey kardeşim!” dedi sitemkâr bir ses tonuyla Dilaver. “Madem öyle sana tüyo müyo yok.”

Bufalo, merak içinde kıvranıyordu.

“Ama yepyeni elbiselerimi çaldın sen. Buna karşılık senden davacı bile olmadım nankör herif!”

“Sözlerine dikat et Bufalo! Bir sefer ben senin elbiselerini çalmadım, Çiroz’un elbiseleri niyetine aldım. Elbiselerini yanlış yere asmakla asıl beni zor duruma sokan sendin. Ve senin yüzünden az kalsın daha işin başında askeri kariyerim mahvoluyordu. Neyse ki askeri yeteneğim ve kararlılığım sayesinde zor da olsa kendimi kanıtladım ve bunca yıl askeriyede kalmayı başardım. Yoksa senin yüzünden hayatım ve geleceğim mahvolacaktı hayvan herif!”

Bufalo’nun sesi sertleşti.

“Asıl hayatı mahvolan, gençlik ideallerini yitiren ben oldum!” diye bağırdı. Sesi öyle yüksek perdeden çıkmıştı ki, Dilaver,

“Sesini kıs ayı!” dedi. “Amazon ormanlarında sürüsünü kaybetmiş bufalo gibi böğürme!”

Kahvedeki bütün bakışlar onlara döndü. Bufalo Necdet, sesini kıstı.

“Bugün burada yalnız ve hâlâ bekar bir insansam ve yakıcı aşklarımı bir bir yitirmişsem bunun tek suçlusu sensin!..”

Dilaver, onun sözünü kesti.

“Nasıl oluyor da senin evlenemeyişinin sebebi ben oluyorum?”

“Çünkü elbiselerimi çaldığın için damatlık elbisem yoktu ve ben bu yüzden en az on beş ayrı kızla son anda nikâh masasından geri döndüm.”

Dilaver, “Amma da attın ha!” dedi. “ On beş kız seninle evlenmeyi kabul etti ha! Ulan bundan büyük palavra olamaz be!”

“Palavra olduğunu nereden çıkartıyorsun?”

“Çünkü bu bölgede on beş kör kadın asla olmadı!”

Bufalo sert bakışlar fırlattıktan sonra, Dilaver’den hemen oracıkta elbiseleri çıkartmasını istedi. Bunun üzerine Dilaver, hâlâ kendi evinde kira ödemeden oturduklarını hatırlatınca, Bufalo Necdet, önce şöyle bir duraladı, şaşırdı, ses tonu yumuşadı, bakışlarına dokunaklı gölgeler düştü ve,

“Ne iyi ettin de geri geldin, seni çok özlemiştik sevgili üvey kardeşim,” diyerek Dilaver’in boynuna sarıldı. “Senin gibi bir üvey kardeşim olduğu için nasıl gururlanıyorum bir bilsen!”

“Bunca yıl sonra elbiselerini sağ salim geri getirdiğim için duygulandın demek!”

Bufalo’nun suratı buruştu. Acıklı bir sesle,

“Şimdi elbiselerimi hatırlatmanın sırası mıydı?” dedi ve kafasını yeniden yarış bültenine gömdü.

Dilaver, Bufalo’nun yanından kalktı, önce çayocağına kahvecinin yanına gitti, onunla sohbet etti, sonra sırasıyla tanıdıklarının masalarına uğradı, en sonunda yeniden Bufalo’nun yanına döndü. Bufalo artık kuponu dolduruyordu. Az sonra yarışlar başlayacaktı. Kahve sıcaktan kaynıyor, iki köşede çalışan vantilatörlerin hiçbir etkisi olmuyordu. Bufalo Necdet, kupona son işaretleri koydu. Sıkıntıyla alnında biriken terleri sildi. Sonra aklına yeni bir fikir gelmiş gibi, ani bir hareketle Dilaver’e döndü.

“Paran var mı?” diye sordu.

Dilaver, Bufalo Necdet’e şüpheyle baktı.

“Neden sordun?”

“Eğer paran varsa birkaç at daha işaretleyelim. Kupona ortak ol.”

Dilaver, ses çıkarmadı. Bufalo Necdet, bir süre bekledi, yanıt gelmeyince yeniden konuşmaya başladı. Ağzını Dilaver’in kulağına doğru yaklaştırdı, sesini alçalttı.

“Parayı götüreceğiz dostum. Vaziyet bildiğin gibi değil. İçerden, çok güvenilir yerden aldım tüyoları. Seni ortak etmemin tek nedeni de bu. Bu kadar parayı tek başıma almam doğru bir davranış gibi gelmiyor bana. Üvey kardeşime bir askerlik dönüş hediyesi veremezsem bu beni kahreder. Yüreğimin nasıl yumuşak ve sana karşı nasıl iyi duygularla dolu olduğunu biliyorsun. Üvey kardeşim askerden dönmüş, ben altılıyı buluyorum, kardeşim karşımda oturuyor, ama ben milyarları tek başıma götürüyorum. Hayır dostum, hayır, ben asla bu kadar kalpsiz ve bencil olamam ve olmadım. Hadi şimdi paran varsa ver.”

Dilaver, incelikten neredeyse kopacak olan Bufalo Necdet’i gülümseyerek dinliyordu.

“Madem beni bu kadar düşünüyorsun, para vermeden kupona ortak olayım, çıkarsa bölüşürüz.”

Bufalo Necdet’in az önce yumuşayan suratı asıldı.

“Olmaz!” dedi kararlı bir sesle. “O zaman sana iyilik değil kötülük yapmış olurum. Hazıra alışırsın. Emek harcamadan kazanılan paranın değerini bilemezsin. Pek çok insan tanıdım, emek harcamadan kazandıkları para yüzünden kötü yola düştüler.”

“Demek para verirsem emek harcamış olacağım. Demek sen şimdi altılıyı bilirsen emek harcayarak para kazanmış olacaksın?”

Bufalo Necdet, sinirlenmeye başlıyordu.

“Ya ne zannediyorsun sen? Bütün gece bültenler üzerinde çalıştığımdan, eşekler gibi kafa patlattığımdan haberin var mı? Senin gibi boş oturup beklemiyorum ben. Çalışıyorum aslanım.” Bufalo, soluklanmak için durdu. Dilaver’de elini cebine atmak gibi bir hareket olmayınca,

“Eh, peki sen bilirsin dostum,” dedi. “Sonra bana sitem etme ve para için peşimde dolanma. Sana zırnık yok. Evet evet, kuruş işlemez. Gülüyorsun ha? Gül gül, önce gülen sonra ağlarmış. Ben para destelerini sayarken de gülebilecek misin bakalım?”

Yarışlar başladı. Yarışları naklen yayınlayan televizyonun sesi neredeyse sonuna kadar açılmıştı. Kahvenin içi hipodrom tribünlerine döndü. Bağırışlar, haykırışlar, küfürler ve alkışlar birbirine karıştı. Dilaver tüm olanları büyük bir keyifle, sanki tiyatro seyreder gibi izledi. İlk ayak tahmini tutan Bufalo, elindeki kuponu Dilaver’in suratına doğru salladı.

“Ayağına gelen kısmeti teptin!” diye bağırdı.

İkinci ayağı da bilince neşesi bir kat daha arttı ve bu kez kuponu Dilaver’in burnunun dibine kadar yaklaştırdı.

“Sana yapacağım iyiliği anlayamadın. Kafan hiç mi hiç çalışmıyor dostum!”

Üçüncü ayak son derece heyecanlı bir yarışa sahne oldu ve tuttuğu at burun farkıyla son anda yarışı kazanınca, Bufalo’nun gök gürültüsünü andıran kahkahası kahvenin duvarlarında yankılandı. Yarış kuponunu Dilaver’in yanaklarına sürttü.

“Sana altın tepsi içerisinde sunduğum fırsatı geri teptin ahmak!” diye bağırdı.

Dördüncü ayak da Bufalo Necdet’in zafer çığlıklarıyla noktalandı. Sanki yarışan at değil de oydu, büyük bir hırsla kişniyor, tepiniyor, kuponu Dilaver’in gözlerinin içine sokuyor, “Son pişmanlık fayda vermez!” diye bağırıyordu. “Bunu sen istedin. Ve şunu asla unutma ki, kendi düşen ağlamaz.”

Beşinci koşu tam bir heyecan fırtınasıydı. Bufalo, terden sırılsıklam kesilmişti. Ter sırtından fışkırmış, tişörtü su içinde kalmıştı. Yarışı iki at aynı anda bitirmiş, sonuç hakemler heyeti kararına kalmıştı. Hakemler heyetinin kararı büyük bir merakla bekleniyordu. Bakışlar televizyon ekranına kilitlenmişti. Sonuçlar açıklandığında Bufalo, öyle bir haykırdı ki, o sesi gece duyan birisi bölgeyi aç kurtların bastığını sanabilirdi. Bufalo Necdet’in işaretlediği atlardan hem de kazanacağına hiç ihtimal verilmeyen at büyük bir sürpriz yaparak kazanmıştı. Bufalo, büyük bir sevinç ve heyecanla Dilaver’in karşısına dikildi. Gözleri ceviz iriliğine erişmiş, yanakları nar gibi kızarmıştı. Alnından aşağı sicim gibi dökülen ter damlalarına aldırdığı yoktu.

“Sana demiştim!” diye uludu. “Beni küçük görmenin cezasını çekeceksin! Hayat insana bir kez fırsat sunar ve insan o fırsatı kullanırsa kullanır. Kullanamazsa kullanamaz. Ne demek istediğimi anladın mı? Ama nereden anlayacaksın. Eğer sende o kafa olsaydı ortaklık davetimi kabul ederdin. Sen ancak başkasının elbiselerini yürütmeyi bilirsin. Sen adi bir elbise hırsızının tekisin, işte o kadar!”

Dilaver, karşısında boğalar gibi tepinen ve böğüren Bufalo’yu sakin sakin dinledi, tek bir kelime konuşmadı. Bu durum Bufalo’yı sinirlendirdi.

“Elbette susuyorsun, çünkü konuşmaya mecalin kalmadı.”

Dilaver hafifçe kımıldadı.

“Daha yarış bitmedi Bufalo,” dedi sakin bir sesle. “Erken öten horozu keserler.”

Bufalo Necdet, yüksek sesli yapmacık bir kahkaha patlattı. Elindeki kuponu Dilaver’in burnuna dayadı.

“Şuna iyi bak dostum!” dedi. “Şuna iyi bak. Okuman var mı senin? Bak senden çok şey istemiyorum. Okuma yazma istemiyorum; ikisini bir arada beceremeyeceğini bildiğimden, sadece okuyabilmen yeter. Şunu oku, son ayakta sekiz at koşuyor ve ben yedisini işaretlemişim. Bu ne demek biliyor musun? Ama nereden bileceksin? Sen sadece elbise aşırmayı bilirsin! Bu şu demek; bu yarış garanti demek. Çünkü o işaretlemediğim tek at, at değil eşek. Eevveettt, o bir eşşeekkk! İşaretlemedim çünkü, bu yarış atların yarışı, eşşeklerin değil! Ve şimdi beni iyi dinle dostum: Artık senin hükümdarlığın bitti. Sana yağ yapmak zorunda değilim. Sana boyun eğmek zorunda değilim. Bu akşamdan itibaren evini terk ediyoruz. Evin senin olsun!”

Bufola bunları konuşurken, Dilaver kendi kendine bir türkü tutturmuştu, konuşulanları dinlemiyordu bile.

Son yarış başladı, Bufalo, nefesini tutmuştu. Dilaver, bahçede asmanın altında birkaç kişiyle sohbete tutuşmuş askerlik anılarını anlatıyordu. Yarış bittiğinde Bufalo, olduğu yerde ayakta, taştan bir heykel gibi, hiç kıpırdamadan öyle birkaç dakika kaldı, sonra boş bir çuval gibi sandalyeye yığıldı. Beş dakika kadar da öyle oturdu, sonra elindeki kuponu hırsla paramparça ederek masanın üzerine fırlattı, burnundan soluya soluya bahçeye çıktı ve Dilaver’in tepesine dikildi.

“Yaktın beni!” diye bağırdı. “Eğer ortak olsaydın ve biraz para verseydin o atı da işaretleyecektik ve şimdi zengindik.”

Dilaver, elini boş ver dercesine salladı.

“Sen ortada para yokken bile bizi defterden sildin, bir de parayı bulsan kim bilir neler yapacaktın Bufalo?”

Bufalo, bozuntuya vermemeye çalışarak,

“Ne demek istiyorsun sen?” dedi. “Yani parayı kazansaydım onu tek başıma mı harcayacaktım, öyle mi sandın sen? Yoksa seni bırakıp gideceğimi mi düşündün? Eğer böyle düşündüysen yazıklar olsun sana! Demek sen beni hiç tanıyamamışsın sevgili üvey kardeşim. Demek sen beni hiç mi hiç anlayamamışsın. Ben ki, sen elbiselerimi alıp gittiğinde, yazık zavallı üvey kardeşimi sadece bir tek takım elbise ile askere gitmek zorunda bıraktığım, götürmesi için dolaba ikinci takım elbise koyamadığım için kendi kendime nasıl kızmış ve en kısa zamanda ikinci takım elbiseyi alıp göndermek için çalışmalara başlamıştım. Ve şundan emin ol ki, sevgili üvey kardeşim, o ikinci takım elbiseyi sana gönderecektim.”

Dilaver, gülmeye başladı. Bufalo Necdet, onun sormasına fırsat vermeden konuşmasını sürdürdü.

“Şimdi diyeceksin ki, peki niçin göndermedin? Çünkü çok çabuk geri geldin. Elbiseyi alıp, paket yapıp, güvenilir bir ambar bulup, paketin üstüne adresi yazıncaya kadar sen geri geldin dostum. Bunda benim bir kusurum yok.”

Dilaver kafasını salladı.

“Haklısın dostum,” dedi. “Buradan ayrılalı daha altı sene bile olmadı. Altı sene dediğin nedir ki!”

Bufalo Necdet, kolunu Dilaver’in boynuna doladı.

“Görüyorsun sana karşı ne kadar şefkat dolu ve yufka yürekliyim. Parana kıyamayıp ortak olmamana, senin bencilliğin yüzünden milyarları kaçırmama rağmen sana karşı hemen yumuşadım ve seni affettim. Görüyor musun bendeki üvey kardeş sevgisini?”

Bufalo, kolunu Dilaver’in boynundan çekti.

“Neyse ben eve doğru gidiyorum sevgili dostum. Bir ara senin için uygun bir zamanda eve uğrayıp kocakarıya hoşbulduk diyebilirsin. Yabancı gibi davranma, ne de olsa o evde anıların var.”

Dilaver, Bufalo’nın peşinden ayağa kalktı.

“Davet etme zahmetine girmene gerek yok, ben de seninle eve geleyim. Eh takdir edersin ki, bu saatten sonra artık dışarıda yaşayacak halim yok. Askerliğini yapmış bir insan olarak artık kişiliğim gelişmiş sayılabileceğinden evde kalabilirim. Malum ev bana baba emaneti ve ben emanete hıyanet etmeyi sevmem.”

Bufalo kızardı,

“Anneme görünmek için acele edip kendini sıkıntıya sokma. İstersen önce kendine kalacak yer ayarla, sonra gel. Ne de olsa senin dışarıda kalmanı istemem.”

“Evim varken niçin dışarıda kalayım Bufalo? Onu evi olmayanlar düşünsün değil mi?”

Bufalo, bir şeyler söylemek için ağzını açtı, ama ne söylemesi gerektiğini bulamadı, dudakları kımıldadı, ağzının içinde belli belirsiz kelimeler dolandı.

“Eh sen bilirsin,” diyebildi ve eve doğru yola koyuldu. Hemen arkasından Dilaver yürüyordu.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Bufalo ve Çiroz’un anası Necla hanım, hiç de sevecen karşılamadı Dilaver’i. Oturma odasında kendisinden başka kimsenin oturamadığı, ayakları kızak gibi kavisli, öne arkaya doğru sallanan sandalyesinde oturuyordu. Bu sandalyenin alınmasını yedinci kocası olan Dilaver’in babasına evlenme koşulu olarak ileri sürmüştü. Amerikan filmlerinde gördüğü bu sandalye öyle hoşuna gidiyordu ki, bir gece rüyasında kendini bir evin verandasında bu sandalyede sallanırken görmüştü. Hatta sandalye ile birlikte, bacaklarına örtmek için bir de yünlü dokumadan bir şal alınmasını da evlilik şartları arasına katmıştı.

Ev iki katlı ahşap bir binaydı. Alt katta küçük bir mutfak ve karşısında oturma odası olarak kullandıkları oda; içinde eski model, ama kumaşı Dilaver’in babası ölmeden bir süre önce yenilenmiş bir koltuk takımı, yerde renkleri solmuş bir halı seriliydi. Ahşap merdivenle çıkılan üst katta ise, Necla hanımın ve Bufalo Necdet’in kullandıkları iki yatak odası bulunuyordu. Çiroz Nasuhi, alt kattaki oturma odasında büyük koltukta yatıyordu.

Necla hanım, kendine özel sandalyesinde ileri geri sallanıyordu. Suratı asıktı. Dilaver’in gelişine memnun olmadığını belli etmek için özel bir çaba harcıyordu. Sırtı kamburlaşmaya başlamış, zayıf bedenine geçirdiği elbise neredeyse ayak bileklerine değiyordu. Yaşlılık belirtileri, kış mevsiminin aniden inen akşamları gibi çökmüştü yüzüne. Saçlarını aklar kaplamış, suratı sandıktaki elbiseler gibi kırışmıştı. Buna karşın hâlâ parlak gözbebekleri yuvalarında fıldır fıldır dönüyor, gözbebeklerinin ortasındaki siyahlıkta şeytani kıvılcımlar çakıyordu. İlerlemiş yaşına rağmen ince dudaklarına sürdüğü kırmızı ruj, gözlerinin çevresindeki sürme hemen göze çarpıyordu. Kırış kırış olmuş gerdanında ince bir altın kolye, kulaklarından aşağı ise siyah taşlı bir küpe sallanıyordu. Konuşurken sürekli oynattığı parmaklarından işaret ve orta parmaklarında ise iri taşlı üç yüzük vardı.

Karşısında oturan Çiroz, annesinin ve Bufalo’nun tersine sarışındı. Bu özelliğini babasından almıştı. Sivilceli soluk suratını ikiye bölen burnu kavisliydi. Üzerinde kot pantolon ve aynı renkli penye tişort vardı.

Necla hanım, sinirli hareketlerle parmaklarındaki yüzüklerle oynuyordu.

“Şunu açıkça söylemek isterim ki Dilaver,” dedi, “dönüşün beni hiç memnun etmedi. Niçin diye sorarsan, çünkü sen askerdeyken ben ve sevimli evlatlarım burada huzur ve güven içinde uyuyorduk. Biliyorduk ki, Dilaver askerde sınırlarımızı bekliyor. Biliyorduk ki, o sınırlarımızı beklerken hiçbir düşman memleketimize saldırmaya cesaret edemez. Böyle bir gaflete düşseler ve bir savaş başlasa bile bize göz kulak olacak, benim ve sevimli evlatlarımın üstüne kol kanat gerecek, bir asker var orada.”

Necla hanım, kuruyan gırtlağını ıslatmak için önündeki sehpada duran bardaktan bir yudum su içti, sesi birden sertleşerek yükseldi:

“Söyle bana alçak adam, nasıl olur da sınırlarımızı terk edip geri dönersin? Sende hiç vatan sevgisi yok mu?”

Bufalo Necdet, söze karıştı.

“Yuh sana!”

Dilaver, ama, diye söze girişecek olduysa da, Necla hanım sert bir şekilde onun sesini bastırdı.

“Sus!” diye bağırdı. “Utanmadan bir de konuşmaya kalkışıyor! Sen vatan sınırlarını bırakıp gel, bir de utanmadan konuşmaya kalk!” Necla hanımın cırtlak sesi odayı kapladı. “Söyle bana alçak ruhlu adam, hiç mi vatan sevgisi yok sende?”

Bufalo Necdet, tekrar söze karıştı.

“Yuh sana!”

Kısa bir sessizlik oldu, bu kez sözü Bufalo aldı.

“Yuh ki ne yuh! Bunda sadece vatan sevgisi kıtlığı yok, aynı zamanda at sevgisi de yok!”

Necla hanım, keskin bir çığlık attı.

“Ne!”

Anasının çığlığından destek alan Bufalo, sesini daha da yükseltti.

“Evet, aynen öyle. Hadi vatan sevgisinin eksik olması anlaşılır, ama ya at sevgisinin olmaması! Peki bu kabul edilebilir mi?”

O ana kadar konuşmaları sessizce ve gülümseyerek dinleyen Çiroz Nasuhi yerinde kımıldadı.

“Adamı rahat bırakın,” dedi.

Bufalo Necdet, bu kez ona döndü.

“Sana da yuh hain!” diye bağırdı. “Sen bu ailenin yüz karasısın! Zaten hain olduğun at yarışı oynamamandan da belli!”

Necla hanım suratını astı, sinirli hareketlerle paketten çıkarttığı sigarasını yaktı.

“Ulan Çiroz!” diye bağırdı. “Kopartırım senin o ayarsız dilini, dangalak! Böyle tartışmalarda benim tarafımı tutacaksın, kaç kez tembihlemiştim sana!”

Çiroz, beklenmedik bir çıkışla,

“Bıktım sizden!” diye bağırdı. “Bu evde tek çalışan benim. Parama kuruşuna kadar el koyuyorsunuz. Üstelik sürekli hakaret ediyorsunuz. Artık bu evden gidiyorum. Ne haliniz varsa görün!”

Çiroz, büyük bir hışımla ayağa fırladı. Zayıf, sivilceli, solgun suratı öfkeden gerilmiş, sarı saçları horoz ibiği gibi dikilmişti.

Dilaver, koluna yapıştı.

“Sakin ol sevgili dostum,” dedi.

Çiroz, ona da diklendi. “Sen karışma. Bilirsin seni severim.”

“Ama karışmam gerekiyor. Ne de olsa üvey kardeşiz ve de gözlerimin önündeki bir aile faciasına seyirci kalmam beklenemez.”

Çiroz, kolunu sert biçimde çekti.

“Bu iş burada bitti!” diye bağırdı. “Artık özgürüm!”

“Bok özgürsün!” diye sesini yükseltti Dilaver. “Evden kaçıp sokaklarda yaşamakla özgürlük olsaydı, sokak çocukları memleketin en özgür ve mutlu kişileri olurlardı.”

Necla hanım, büyük bir şaşkınlıkla Dilaver’e baktı, sonra Bufalo Necdet’e döndü.

“Dilaver’in kafasına askerde çok vurmuşlar galiba!” dedi şaşkınlıkla. “Baksana ne kadar doğru ve güzel konuştu öyle, hayret!”

Necla hanım ve Bufalo Necdet, Çiroz’un ilk kez isyan bayrağı açtığına tanık oluyor, ilk kez böyle konuştuğunu işitiyorlardı. Üstelik bakışları da bir acayipti ve ciddi görünüyordu. Necla hanım endişelenmişti; çünkü Çiroz’un dediği gibi, evde tek çalışan ve Necla hanımın son kocasının emekli maaşı dışında eve gelir sağlayan oydu.

Necla hanım, kendisinden beklenmeyecek bir çeviklikle, sandalyesinden fırlayarak Çiroz’un koluna yapıştı.

“Benim minik kuşum!” diye ağlamaya başladı. Öyle hıçkırıklarla ağlıyor, öyle sözler söylüyordu ki, Dilaver bile duygulanmıştı. Ama en gürültülü ağlayan ve burnunu çektiğinde odanın duvarlarını titreten Bufalo’ydu.

“İnan bana, buradan dışarı tek bir adım atarsan, hemen intihar ederim!” Necla hanım, bu sözleri söyledikten sonra sandalyesinin yanındaki komodinin çekmecesinden bir naylon torba çıkardı, içindeki ilaç kutularını ortaya attı. Kutulardan birisindeki hapları avucuna döktü.

“İşte, hapları içmeye ve bu dünyadan göçmeye hazırım!” diye bağırdı.

Kadının avucunda beş adet ağrı kesici vardı. Dilaver gözünde biriken yaşları silerek, kadına yaklaştı.

“Üzgünüm ama, bu haplar seni öbür dünyaya göndermeye yetmez kocakarı,” dedi. “En iyisi öbür kutuları da bir açalım. Bakalım işini kolaylaştıracak bir şeyler bulabilecek miyiz?”

Dilaver, kutuları karıştırıyor, Necla hanım ve Bufalo Necdet, dehşetle onu izliyordu.

“Evet işte şurda etkili bir antibiyotik var. İçine bir bakalım. Eğer doluysa bu işinizi oldukça kolaylaştıracaktır. Elbette ilaçla intihar bence mecbur kalmadıkça tercih edilecek bir yol değildir, ama işiniz acele olduğu için size başka bir şey öneremiyorum. Aslında eğer vaktiniz varsa şuraya, tavana bir ip bağlayıp kendinizi asabilirsiniz. Hem bu durum ilaçtan daha tesirlidir, hem de gazeteciler için bulunmaz bir fırsat olur. Fotoğraf çekmek için yarışırlar. Ama ilaçla intihar etmiş kişilerin fotoğrafları asla ilginç değildir.”

Dilaver, açtığı kutunun içinden altı tane hap çıkınca suratı buruştu.

“Gördüğünüz gibi bu da yetmez. Aslında herkesin ani intihar için gerekli birkaç kutu hapı her an kullanacakmışçasına evde hazır bulundurmasının ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor. Ama isterseniz şöyle bir şey yapabiliriz: Bütün ilaçları birbirine karıştırırız, olur biter.”

Necla hanım ağlamayı kesti.

“Olmaz!” diye itiraz etti. “Hepsini karıştırırsam, ağzımın tadı bozulur.”

“Haklısınız. Öbür tarafa ağız tadı bozuk olarak gitmek olmaz. Şimdiye kadar öbür tarafta tatlıcı dükkanı olduğuna dair bir vaaz dinlemedim. Eğer izin verirsen komşulardan fare zehiri arayayım. O daha etkilidir. Ama kim ne derse desin son noktada en çabuk ve etkili intihar biçiminin silahla olduğunu kimse inkâr edemez. Silahı beynine dayıyorsun ve tetiğe dokunuyorsun; Gümmm!!! İşte bu kadar. Mide bulantısı yok, ağızda acılık yok, kalın bir urgan arama derdin yok. Keşke evde bir silah olsaydı. Onun sadece bir tek sakıncası var; hakim sizi ruhsatsız silah kullanmak, meskûn mahalde silahla ateş edip çevrede panik ve heyecan yaratmaktan gıyabınızda mahkûm edebilir. Eh bu durumda öbür tarafa gittiğinizde sabıka kaydınızı istediklerinde sizin açınızdan sıkıntılı durumlar söz konusu olabilir.”

Necla hanım gürültülü biçimde burnunu sildi.

“Bütün düşüncelerimi altüst ettin salak herif! Bu yaştan sonra beni öbür tarafa sabıkalı olarak göndermeye utanmıyor musun? Oysa benim tertemiz bir mazim ve iffet dolu bir geçmişim var.”

“Ve yedi ölü koca!” diye ekledi Dilaver.

Necla hanımın gözleri büyüdü, derisi kemiklerine yapışmış ince parmakları titremeye başladı.

“Ne demek istiyorsun sen?” diye bağırdı. Ağzını öyle açmıştı ki, diş etlerinin ucunda sallanan sigaranın sararttığı şekilsiz dişleri meydana çıkmış, alt çenesi sağa sola kaymıştı.

“Tanrı hatalı ürettiği bütün erkekleri benim başıma saldıysa ve ben onlara tanrının bana verdiği bir görev duygusuyla sahip çıkıp kabul ettiysem ve bu yüzden sık sık kocasız kaldıysam ve de yenilerini aramaya mecbur olduysam, söyle bana iftiracı adam, bundan dolayı tanrı beni ödüllendirmezse kimi ödüllendirecek?”

O arada Çiroz Nasuhi, gitmekten vazgeçmiş tekrar eski yerine oturmuştu. Necla hanım, bir sigara yaktı. Arkasından Bufalo Necdet de sigara yakınca odaya duman çöktü.

“Bizim kocakarının öbür tarafa gidişine katkı sunmak için gösterdiğin çaba gözlerimi yaşarttı Dilaver!” dedi Bufalo Necdet.

“Yardımseverlik benim karakterimdir,” diye yanıt verdi Dilaver.

Necla hanım, sigarasından kuvvetli bir duman çekti. Dilaver’e döndü. Ses tonu bir anda değişmişti, sanki birkaç saniye önce gözyaşı döken kadın o değildi.

“Peki sen de sınırları bırakıp geldiğine göre, akşamları nasıl gönül rahatlığıyla uyuyacağız bakalım?”

“Bu durumda yapılacak tek şey benim gece nöbetlerini sürdürmemdir.”

“O zaman kapının önüne bir sandalye koyalım. Ne de olsa bütün gece ayakta dikilmeni istemeyiz,” dedi Bufalo.

“Beni düşündüğün için teşekkürler Bufalo, ama ben yatakta nöbet tutacağım. Üstelik askerde benim yokluğumu asla aratmayacak genç filizler yetiştirdiğimden emin olabilirsiniz. Bunca yıl orada boş durmadık hani.”

Sonunda Dilaver’in eve yerleşmesi mecburen kabullenildi. Uzun tartışmaların ardından Dilaver, alt kattaki oturma odasını Çiroz ile paylaşacak, Çiroz Nasuhi’nin yattığı çekyatın karşısındaki çekyatta yatacaktı. Tartışma sırasında, Çiroz Nasuhi’nin, kendi odasına taşınması önerisine dehşetle karşı çıkan Bufalo Necdet, büyük bir öfkeyle şöyle bağırdı.

“Orası benim yatak odam değil, çalışma odam. Ben orada sabahlara kadar ertesi günkü yarışlara çalışıyorum. Ama bendeki mütevazılığa ve fedakârlık ruhunun gelişmişliğine bakın ki, bunca çalışmaya karşın kendime ayrı bir yatak odası istemek yerine, o odada kıvrılıp uyuyorum. Ama sizde bu fedakârlığı anlayabilecek beyin yok ki!”

Necla hanım sesine yapmacıklı bir sevecenlik verdi, iskeleti andıran parmaklarıyla Bufalo Necdet’in saçlarını okşarken,

“Yavrum benim,” dedi, “onca sıkıntıya katlanır, gıkını çıkartmaz.”

Saat gece yarısını henüz geçmiş, evdeki herkes derin bir uykuya dalmıştı ki, yan taraftaki evin bahçesinden gecenin sessizliğini tam orta yerinden yırtan tiz bir horoz sesi yükseldi.

Horoz öyle uzun ve güçlü ötüyordu ki, Dilaver yatakta doğruldu, kafasını pencereden uzatıp sokağa baktı, sesin nereden geldiğini anlamaya çalıştı. Ses hemen bitişikteki evin bahçesinden geliyordu. Horoz uzun uzun ötüp sustu. Dilaver yatağa girdi. İki saat ancak geçmişti ki, horozun çığlıkları yeniden sokağı kapladı. Dilaver bir kez daha uykusundan uyandı.

Sabah kahvaltıda horozdan söz açınca, onun yan taraftaki evde oturan mahkeme katipliğinden emekli adamın horozu olduğunu ve her gece böyle vakitsiz öttüğünü öğrendi.

Mahkeme katibi Rıfkı efendi, tam otuz üç yıl aynı işte çalıştıktan sonra emekli olmuştu. Ona kalsa hâlâ çalışıyor olurdu, ancak karısı kansere yakalanıp yatağa düşünce Rıfkı efendi, emekli olmak zorunda kalmıştı. İşin kötüsü emekli olmanın, karısının yaşamına hiçbir katkısı olmamış, Rıfkı efendinin, emeklilik işlemlerini tamamlayıp tüm zamanını karısına ayırmaya başlamasından bir ay sonra kadın vefat etmişti.

Rıfkı efendi, emekli ikramiyesiyle satın aldığı eve yerleşmişti. Dul bir adamın komşu geldiği haberi Necla hanımı heyecanlandırmış, yıllar sonra kollarını sıvayarak börek, pasta ve kek yapıp adama hoşgeldine gitmişti. Rıfkı efendiyle kısa zamanda yakınlık kurmuşlar, evlenmenin eşiğine kadar gelmişler, ancak Necla hanım yaşının ilerlediğini, bunun kendisi için son evlilik ve son şans olacağını, evlatlarına geride bir ev bırakması gerektiğini düşünerek, evlilik koşulu olarak Rıfkı efendiden evininin tapusunu kendi üzerine geçirmesini şart koşunca evlilik planı suya düşmüştü. Rıfkı efendi, evin tapusunu Necla hanımın üstüne yapmak bir yana, Necla hanımın evine yerleşmeyi, kendi evini kiraya vermeyi, kiradan gelecek parayla istihbarat faaliyetlerinde kullanabileceği gece dürbünü, minik bir ses kayıt cihazı, minik bir fotoğraf makinası ve video kamera gibi casusluk aletleri almayı düşünüyordu. Adamın evini bırakmak bir yana kadının evine taşınma hesapları yaptığını duyan Necla hanım, planlarının alt üst olmasına bozularak sinirlenmiş ve Rıfkı efendinin suratına şöyle bağırmıştı:

“Ulan buruşuk, on sekiz yaşında erkek güzeli misin de seni iç güveysi alayım, titrek baykuş!”

İşte o tarihten itibaren araları fena halde bozulmuş, Rıfkı efendi önüne gelene, bu kadının yedi kocasının da ölmesinin asla bir tesadüf olamayacağını, kendisinin bu ölümlerin ardındaki gerçekleri er geç meydana çıkartacağını söylemeye başlamıştı.

“Otuz üç yıllık mahkeme kalemliğimde ne davalar gördüm, ne cinayetlere tanık oldum ben. Birçok karışık davada hakimler en son benim fikrimi alırlar, kararı öyle açıklarlardı. Ve şimdiye kadar benim tavsiye ettiğim hiçbir karar Yargıtay’dan dönmedi. İşte bunca yıllık tecrübemin ışığında konuşuyorum ki, mahallemizde her an yeni cinayetler işlenebilir. Çünkü çevremizde seri cinayetler işleyen bir erkek katili oturuyor.”

Adam o kadar çok konuşmuştu ki, sonunda söyledikleri Necla hanımın kulağına kadar gitmiş, yaşlı kadın son zamanlarda yürürken zorlandığı için dayanak yaptığı bastonunu kaptığı gibi emekli mahkeme katibinin kapısına dayanmıştı. Gözlerinden öyle ateşler fışkırıyordu, dudaklarının kenarlarında öyle köpükler birikmişti ki, Rıfkı efendi, kapıyı açmaya korkmuş, perdenin arkasına gizlenip kadının söylediklerini nefesini tutarak dinlemişti.

“Boşta kalmış mahalle karıları gibi arkadan konuşacağına çık karşıma da ne söyleyeceksen yüzüme söyle karga burun!” diye bağırıyordu Necla hanım. “Beni içeri attıracağını söylüyormuşsun. Buna asla muvaffak olamayacaksın titrek baykuş, çünkü ölüler göremez, konuşamaz, yazamaz ve mahkemede şahitlik yapamaz!”

O günden sonra Rıfkı efendi, kadına gözükmemeye özel bir dikkat gösterdi, ama kadınla ilgili varsayımları kuvvetlendi ve bu kadınla az kalsın evleneceğini hatırladıkça dehşetle titredi.

ONUNCU BÖLÜM

Emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi, yıllardan gelen alışkanlığıyla sabah erkenden kalktı. Tam kırk yıldır aynı saatte uyanıyor ve aynı işlemleri tıpkı bir robot gibi tekrarlıyordu.

Yine yataktan kalkıp doğru tuvalete gitti, çişini yaptı. Tam yirmi yıldır prostat denen illeti çektiğinden çişi uzun sürüyor ve zahmetli oluyordu. Sonra büyük bir titizlikle elini yüzünü sabunla birkaç kez arka arkaya yıkadı, takma dişlerini çıkarttı, ağzını çalkaladı, özenle fırçaladığı takma dişlerini ağzına yerleştirdi. Mutfağa geçti, çayı ateşe koydu. Yatak odasına döndü, yatağını topladı. Kahvaltının ardından, yatak odasından başlayarak bütün evi baştan aşağı süpürdü, mutfağı temizledi, bardakları yıkadı, tezgahı ovdu. Temizliği bitirdikten sonra tekrar elini yüzünü sabunla birkaç kez yıkadı. Sakal traşını oldu. Pijamalarını çıkarttı, pantolonunu ve beyaz gömleğini giydi, kravatını taktı, bahçeye indi; horozunun yemini, suyunu koydu. Horoz, özellikle hanımının ölümünden sonra Rıfkı efendinin en değerli arkadaşı olmuştu. Ona gözü gibi bakıyor, yemini suyunu hiç aksatmadan veriyor, bazen onunla dertleşiyordu. Elbette bu tek taraflı bir dertleşmeydi; ama Rıfkı efendi horozun kendini dikkatle dinlediğine ve anladığına inanıyordu. Horoza öyle iyi bakmıştı ki, hayvan neredeyse deve kuşu kadar irileşmişti. Hele kıpkırmızı koca bir ibiği vardı ki, sanki hayvan da görkeminin farkında olduğu ibiğini kral tacı gibi gururla taşıyordu. Rıfkı efendi horozuyla işini bitirince döndüğü evinde, elini yüzünü sabunla bir kez daha, ama bu kez daha uzun yıkadı. Oturma odasındaki masasının başına geçti, kılıfını çıkarttığı daktilosuna boş bir kâğıt yerleştirdi. Not defterini önüne açtı.

Her gün hiç aksatmadan Cumhuriyet Savcılığından Belediye Temizlik İşleri Müdürlüğüne, Belediye Başkanlığından Emniyet Müdürlüğüne, Valilikten Bakanlıklara, Başbakandan Cumhurbaşkanına, gazetelerin okuyucu köşelerine, köşe yazarlarına, derneklere ve aklına gelen neresi varsa oralara şikayetnameler, dilekçeler, ihbarlar yağdırıyor, bunlara yanıtlar bekliyor; eğer gelmezse, yanıt vermeyen makamı bir üst makama şikayet ediyordu. Mektuplarını, dilekçelerini, şikayetnamelerini, ihbarlarını iki nüsha yazıyor, birini ilgili yere gönderirken diğer nüshasını, numara ve tarih düşüp evrak kayıt defterine kaydediyor; konusuna ve gönderilen makama göre dosyalıyordu. Eğer yanıt gelirse, o yanıtları da aynı şekilde gelen evrak defterine kaydediyor ve dosyalıyordu. Hiç abartmadan söylenebilirdi ki, emekli maaşının üçte birlik kısmını bu işlere harcıyordu, ama bundan asla şikayetçi değildi. Ona göre, gerçek vatandaş oydu. Memlekette işlerin yoluna girmesi ancak herkes kendisi gibi davrandığında mümkün olabilecekti. Eğer herkes kendisi gibi, gördüğü aksaklıkları, eksiklikleri anında gerekli yerlere bildirse, düzeltilip düzeltilmediğini takip etse, memlekette bütün işler yoluna girerdi. Ama maalesef kendisi dışında kimsede gerçek vatandaşlık bilinci gelişmiş değildi. Nitekim bu konuda da yapılması gerekenleri, vatandaşların sıkı bir eğitimden geçirilmeleri gerektiğini içeren çok sayıda dilekçe ve şikayeti, Cumhurbaşkanına kadar her makama yazıp göndermişti. Şikayetlerine en üst makamdan yanıt alamadığında en son başvurduğu yer Atatatürk’tü ve bugüne kadar Atatatürk’ü yattığı yerden kalkmaya ve memleketi düzeltmeye çağıran sayısız mektubu Anıtkabir adresine göndermişti.

Rıfkı efendi, not defterindeki notlarından o gün yazılacak konu ve makamlara göz attı. Daktilonun tuşları tıkırdamaya başladı. Birinci mektup Belediye Temizlik İşleri Müdürlüğüne idi.

“Sayın Müdür;

Dün saat 14.00 sularında kasabanın doğu yakasında dolaşırken, müdürlüğünüze bağlı bir çöp toplama kamyonu ile karşılaştım ve bazı olaylara bizzat tanık oldum. Gördüklerim karşısında içim cızz etti. Nasıl etmesin ki?

Sayın yetkili; gördüklerimi iletmeyi vatandaşlık görevi olarak saydığımdan bu mektubu yazıyorum. Şöyle ki;

1) Çöp kamyonu her evin önünde duruyor, çöpçüler çöpleri kamyona boşaltıyor ve boş tenekeleri gelişigüzel atıyorlardı. Bu durum pek çok bakımdan sakıncalıdır. Çünkü;

Kamyon her evin önünde durup kalktığı için aşırı mazot tüketimine neden oluyor. Bu memleket ekonomisine indirilen ağır bir darbedir. Petrolün Arap ülkelerinden döviz karşılığı alındığı hatırlanırsa, bu yüzden memleketin nasıl bir döviz kaybı içinde olduğu ve Araplara nasıl para akıttığımız ortadadır. Öyleyse bu uygulamaya derhal son verilmeli, bunun için tarafınızdan acil bir emir çıkartılmalı ve bu yanlış yasaklanmalıdır.

Bu uygulamayı sürdüren işçiler hakkında derhal gizli bir soruşturma başlatılmalı, onların Arap casusu olup olmadıkları açığa çıkartılarak derhal tutuklanmalı ve televizyonlarda herkese gösterilmelidir.

2) Yine gördüklerim arasında beni dehşete düşüren şeylerden biri de, çöplerin arasında pek çok çürümüş veya sadece yarısı yenmiş yiyecek maddesinin bulunmasıdır. Memleket bu kadar ekonomik sıkıntı içerisindeyken, vatan sevgisinden nasibini almamış bazı sorumsuzların (ki bunların sayıları sorumluluk duygusu taşıyanlardan kat be kat fazladır), yiyecekleri çürüterek veya yarısını atarak ekonomiye ne büyük darbeler indirdikleri ortadır. Bunca yıllık tecrübeme ve kendi kendime geliştirdiğim ekonomi bilgime göre enflasyonun baş nedeni de budur. Bu durum itibariyle, çöp toplayan işçiler arasına gizli ajanlar yerleştirilmeli, yiyecekleri çürüten veya tamamını yemeden atanlar tespit edilerek, Emniyet Müdürlüğünce suç üstü yapılmalı ve derhal sorgulanıp haklarında yasal işlemler başlatılmalıdır. Bu kişiler, memleket ekonomisine bilerek ve kasten zarar vererek, dış mihraklara hizmet etmek suçlamasıyla yargılanarak tutuklanmalıdır. Bu mahkûmların tutukluluk sürelerince içerde yan gelip yatmalarına asla izin verilmemeli, eğitim amaçlı olarak çöp toplamaya gönderilmelidir. Ayrıca bu kişilere asla yiyecek verilmeyerek çöpten topladıkları yarısı yenmeden atılmış yiyecekler ile açlıklarını gidermeye mecbur edilmeli, bu şekilde yiyeceklerin kıymetini anlamaları sağlanmalıdır. Sayın yetkili, şikayetlerimi en kısa zamanda değerlendireceğinizi ve bana yanıt vereceğinizi umar, vazifenizde başarılar dilerim.”

Rıfkı efendi, şikayetnamesini gözden geçirdi, bazı düzeltmeler yaptı, daktilodan çıkarttı, yerine yeni bir boş kâğıt taktı.

İkinci mektup Genelkurmay Başkanına idi.

“Değerli Komutanımız;

Son günlerde yurdumuzun çevresindeki birtakım hain ülkelerin ülkemizin bölünmezliğine, milletimizin bütünlüğüne yönelik giriştikleri umutsuz çabaları, yurdunu seven her Türk vatandaşı gibi ben de endişeyle izliyorum. Bu konuda naçizane görüşlerimi ülkesini seven sorumluluk sahibi bir vatandaş olarak siz değerli büyüğümüze haddim olmayarak iletmek istedim. Sanırım kıymetli vaktinizi aldığım için beni mazur görürsünüz.

Değerli komutan, yurdumun kararlı insanı;

Hepimizin malumu olduğu üzere tarihi düşmanımız Yunanistan, Ege Denizinde birtakım karanlık oyunların içerisindedir. Yine bir başka tarihi düşmanımız Suriye ise hepimizin bildiği bölücü terör örgütünü beslemekte, yetiştirmekte ve bölücülük yapmaları için memleketimize salmaktadır. Yine bir başka tarihi düşmanımız İran, yobazlığın ve irticanın en büyük destekçisidir. Yine bir başka tarihi düşmanımız Irak’ın karanlık eli ülkemizin üzerindedir. Yine bir başka tarihi düşmanımız Rusya, daha Osmanlıdan başladığı düşmanlığını sürdürmekte, boğazlar ve dolayısıyla topraklarımız üzerinde gözü bulunmaktadır. Yine bir başka tarihi düşmanımız olan Çin, ülkemize karşı karanlık emellerini gerçekleştirmek için her an tetiktedir. Nitekim ülkemizde son zamanlarda sık sık görülen Çin gribinin salgın ve sürü halinde dolaşıp milletimizi hasta etmesi bunun en iyi delilidir. Ancak tarihi düşmanlarımız bunlarla da sınırlı değildir. Bir başka tarihi düşmanımız Bulgaristan soydaşlarımıza eziyet etmektedir. Bir başka tarihi düşmanımız Almanya orada çalışan işçilerimize baskı yapmaktadır. Diğer bir tarihi düşmanımız Fransa, Ermenilerle kol kola hain emeller peşinde koşmaktadır. Çoğunlukla herkesin gözden kaçırdığı, ama benim asla gözden ırak tutmadığım tarihi düşmanımız Romanya, sırf intikam hisleriyle eski bir Osmanlı limanı olan Köstence limanını kirletmekte; Macaristan, salamlar arasında tombul salam, Macar salamı gibi adlar icat ederek bölücülük yapmakta; Hindistan, dostumuz Pakistan’a sırf bize gıcıklık olsun diye saldırmakta; Araplar, bize sattıkları petrole su katmakta; Avustralya, Çanakkale yenilgisinin kuyruk acısıyla arkamızdan dedikodu yapmaktadır.”

Rıfkı efendi, kafasını daktilodan kaldırdı, başka düşman ülke kaldı mı acaba diye şöyle bir düşündü. Aşağı yukarı Amerika ve İsrail dışında düşman olarak saymadığı ülke kalmadığını görünce, derin bir, “offff!” çekti. Aslında ne Amerika’ya, ne de İsrail’e güven olmazdı ya, ama paşaların Amerika ve İsrail ile araları iyiydi ve şimdi o taraflara dokunmaya gelmezdi. Bakarsın, paşalar yanlış anlarlar, kendisini Amerikan düşmanı olarak bellerlerdi ki, amaninn, bunu düşünmesi bile korkunçtu. Rıfkı efendi, tekrar daktilosuna döndü.

“Değerli Komutanım;

Görüldüğü gibi, bütün dünya Türk’ün gücü karşısında titremekte ve bize karşı birleşmektedir. Ancak asıl korkunç ve vahim olanı bunların uzantılarının memleket dahilinde bulunmaları, bir yandan memleketin ekmeğini yerken, bir yandan da bu hain ülkelerin çıkarları doğrultusunda memleketimiz aleyhine faaliyet yürütmeleri, ötede beride bölücü ve yıkıcı konuşmalar yapmalarıdır. Bu konuşmalar son derece tehlikeli olup bunların önüne en kısa zamanda geçilmelidir.

Bunun için bizzat tarafımdan düşünülerek geliştirilen önlem paketini aşağıda sunuyorum.

1) Ege Denizi sürekli kontrol altında bulundurulmalı, bunun için üzerlerine mayo, güneş gözlüğü gibi kamuflajlar geçirmiş askerlerimiz, balık avlayan turist kılığında gece gündüz dolaşmalıdır. Eğer bunlar hain düşman tarafından gece yakalanırlar ve kendilerine, gecenin bir yarısında mayo ve güneş gözlüğüyle denizin ortasında ne işiniz var diye sorulursa, onlar, bizim güneşe karşı alerjimiz var, doktor gündüz denize girmemizi yasak etti, bu yüzden gece böyle dolaşıyoruz, diye cevap vermelidirler. Bu nedenle görevli askerlerin yanlarında sahte doktor raporu bulundurulması kanımca uygundur.

2) Diğer önemli bir düşman olan İran’ın sınırlarından içeri ajanlar gönderilmelidir. Bu ajanlar, sırtlarına kara cübbe giymeli, başlarına sarık sarmalı, ellerine iri taşlı tespih almalıdırlar. Eğer olur da bunlar da düşman tarafından şüphelenilerek sorguya çekilir, burada ne arıyorsunuz diye sorulursa, namaza giderken yolumuzu kaybettik, bize en yakın camiyi gösterin, diye cevap vermelidirler.

3) Yine aynı şekilde Rusya’ya salınacak ajanlar ise, ayaklarına çizme giymeli, başlarına kalpak takmalı ve çantalarında daima açılmamış bir şişe votka bulundurmalıdırlar. Ancak burada dikkat edilecek husus, votkayı ajanlarımızın içip kafayı bulmamaları, Moskova sokaklarında nara atmamalarıdır. Bu durumların vuku bulmaması için her ajan diğer ajan tarafından denetlenmeli, üç saatte bir alkol kontrolü için birbirlerine balon üfletmeli, birbirleri hakkında günlük rapor tutmaları ve bunları oradaki büyükelçiliğimize iletmeleri sağlanmalıdır. Bu gizli görevlilerimizin de yakalanma ve sorguya alınma ihtimaline karşı, kendilerine orada ne aradıkları sorusuna verecekleri cevap öğretilmelidir. Kendilerine orada ne aradıkları sorulduğunda, biz Çernobil kurbanlarıyız. Önce bir gürültü duyduk, arkadan burnumuza kötü kokular geldi, sonra oracıkta kendimizi kaybettik. Gözlerimizi bir açtık buradayız. Ancak hafızamızı kaybettik. Kim olduğumuzu, buraya nasıl geldiğimizi hatırlamıyoruz, şeklinde cevap vermelidirler.

Sayın Komutanımız;

Kıymetli zamanınızı almamak için mektubumun birinci bölümünü burada noktalıyorum. Diğer düşmanlara ve içteki hainlere karşı alınacak önlemler hakkında bilimsel görüş ve önerilerimi önümüzdeki günlerde bir dizi mektup halinde size göndereceğim. Mektubumdaki görüşlerime hak verdiğinizi ve beni takdir ettiğinizi şimdiden duyar gibi oluyorum ve bunun için size ayrıca teşekkür ediyor ve minnettarlığımı sunuyorum.”

Rıfkı efendi, mektubunu bir kez daha gözden geçirdi. Mektup çok hoşuna gitmişti. Dış politika alanındaki geniş bilgisine hayranlık duydu. Büyük ihtimalle Genelkurmay Başkanı da aynı şekilde hayranlık duygularını gizleyemeyecek ve ülkede böylesine ilgili ve bilgili insanların bulunmasına sevinecek, moral kazanacaktı.

Rıfkı efendi, mektubunu keyifle daktilodan çıkarttı, yeni bir kâğıt taktı.

Bu kez bir köşe yazısı yazıp en büyük gazetelerin genel yayın yönetmenlerine gönderecekti.

“Ey Yüce Türk Gençliği!” diye başlıyordu yazısı ve şöyle sürüyordu;

“Kendine dikkat et.

Bütün dünyanın gözü senin üzerinde. Bütün dünya senin damarlarında asil bir kanın dolaştığını biliyor. Ve biliyor ki, bu gençlik gün gelecek tüm dünyaya meydan okuyacak. Dünyanın çeşitli bölgelerine dağılmış yüz milyonlarca diğer Türki kardeşleriyle birleşecek ve dünyaya hükümdarlığını ilan edecek. İşte bunu engellemek için üzerinde çeşitli oyunlar oynuyorlar.

Ey Türk Genci!

Ancak sen bu oyunların farkında değilsin. Bu yüzden erkekler saçlarını uzatıyor, kızlar mini etekle sokaklarda dolaşıyor. Kulaklarına volkmen takıyorsun, orada milli yemeğimiz kuru fasulye pilav varken sen kalkıp elin domuz etinden abuk sabuk şeyler yiyorsun. Büyüklere saygı denen şey kalmadı artık sende. Söyle bana ey Türk genci, senin aklın nerende?”

Rıfkı efendi, yazısına ara verdi. Saatine baktı, saat dokuza geliyordu ve o her zaman aksatmadan yaptığı gibi, kahveye günlük gazeteleri okumaya gitmeliydi. Yazısına akşam devam edecekti. Bitirdiği iki yazıyı koyduğu zarfların üzerine adreslerini yazdı, pullarını yapıştırdı. Ceketini giydi, mektupları ceketinin cebine yerleştirdi. Kapıdan çıkmadan önce yatak odasında elbise dolabının kapağındaki aynanın karşısında kravatını düzeltti. Son bir kez kendine göz attı. Kel kafasında sadece kulaklarının üst ve arka kısmında kalan tel tel saçları sarsmadan nazik biçimde özenle taradı. Çenesi geniş, yukarıya doğru çıkıldıkça daralan ve uzayan armut gibi bir kafası vardı Rıfkı efendinin. Göz kapakları, sanki kapanırken tam orta yerde arıza yapmış dükkân kepenkleri gibi gözlerinin üstüne sarkmıştı ve bu yüzden gözleri daima yarı kapalıydı. Gözbebekleri yuvalarında huzursuzca ve kuşkuyla dönüyordu. Uzun ve kavisli burnu tam anlamıyla akbabayı andırıyordu.

Rıfkı efendi, eskiden kahve, şimdi altılı ganyan bayii olan ancak yarışların olmadığı sabah saatlerinde ve özellikle de sıcak havalarda bahçesinde müşterilerin gevezelik ettiği ganyan bayiinin bahçesinden içeri girdiğinde sabahın dokuzuydu. Bahçenin en dip köşesinde, asma altındaki masaya oturmadan önce içeriden günlük gazeteleri aldı, kahveciye bir çay söyledi. Çayını yudumlarken büyük bir dikkatle incelediği gazetelerden not defterine notlar aldı. Tam gazeteleri bitirmek üzereyken bahçeden içeriye giren Dilaver ve Bufalo Necdet, Rıfkı efendinin yan tarafındaki masaya oturdular. Masaya oturur oturmaz Bufalo Necdet’in gözleri Rıfkı efendinin önündeki gazetelere kaydı.

“Ey, mahallemizin sırma saçlı güzeli, gazetelerle işin bittiyse ver de yarış tahminlerine bir bakalım,” dedi.

Rıfkı efendinin nefret ettiği kişilerin başında Bufalo Necdet geliyordu. Her gün gazetelerle ilgili aralarında böyle nahoş atışmalar yaşanır; emekli mahkeme katibine göre, bu ayı cüsseli adam karşısındakinin yaşına saygı göstermeden hakarete varan sözler söylerdi. Bugüne kadar Bufalo Necdet’i çoktan mahkemeye verir, hakaret davası açardı, ama bu boşta gezer serseri başına bela olur korkusuyla bunu göze alamamıştı. Ancak dağda yolunu şaşırıp yanlışlıkla bu mahalleye gelmiş ayının kendisine karşı böyle kötü davranma nedeninin, anasıyla evlenmeyişi ve evi onlara kaptırmayışı olduğundan adı gibi emindi. ‘Onun bunun malında gözü olan mülkiyet düşmanı asalak ayı!’ diye söylendi içinden. ‘Ah ben emekli değil de hâlâ mahkemedeki görevimi sürdürüyor olsaydım, senin hakkında ne davalar açar, kaç çeşit kanun maddesinden seni içerilere attırırdım, ama dua et ki, emekliyim.’

Bufalo Necdet, Rıfkı efendinin hiçbir şey duymamış gibi gazeteden kafasını kaldırmayışına sinirlendi.

“Hey cilalı kafa!” diye seslendi bu kez. “Gazetelerden yarın sınava mı gireceksin de bu kadar ayrıntılı okuyorsun be?”

Dilaver söze karıştı. “Bu memleketin başbakanı bile sabahları gazetelerde kendisini öven yazıların dışındakilere göz atmazken, beyefendinin sanki bu dünyanın bütün hesabını tek başına verecekmiş gibi her satırı hatmeder gibi okuması ne göz yaşartıcı bir davranış!” diye söylendi.

Bufalo Necdet, yeniden Rıfkı efendiye döndü.

“Bu kadar okuduğuna göre söyle bakalım mahkemeci,” dedi, “Tayland’da fildişinin kilosu kaçtan gidiyormuş bu gün?”

Rıfkı efendi, öfkeden kıpkırmızı kesildi. Dilaver, Bufalo’ya, uğraşma ihtiyarla diyecek oldu, Bufalo, onun sözünü kesti,

“Rahatsız etme dediğin o adam, akşam seni uyutmayan horozun sahibi.”

Bu yanıt Dilaver’in yüzündeki acımaklı ifadeyi değiştirmeye yetti. Bu kez o, Rıfkı efendiye laf attı.

“Hey ihtiyar!” diye seslendi, “Senin başçavuşa söyle, gece nöbetlerinde düdük çalmasın.”

O ana kadar kendisine söylenenlere sabırla yanıt vermeyen Rıfkı efendi, Dilaver’in son sözleriyle öfkeden kıpkırmızı kesilen armut suratını gazeteden kaldırdı, sesi titreyerek,

“Sizi böyle konuşmaktan men ederim, ismini ve kim olduğunu bilmediğim adam,” dedi. “Şu an, şu sözlerinizle aynı anda iki ayrı suçu birden işlediğinizin farkında mısınız?”

Dilaver hemen laf yetiştirdi.

“Hayır farkında değilim, çünkü ben bir ceviz ağacı olarak Gülhane parkındayım.”

Bufalo Necdet, Dilaver’e büyük bir hayranlıkla baktı.

“Bravo sana dostum!” dedi büyük bir içtenlikle. “Akşamdan beri verdiğin yanıtlarla harikalar yaratıyor, bana şaşkınlık üzerine şaşkınlık yaşatıyorsun.” Bufalo Necdet, bu kez Rıfkı efendiye döndü: “Söyle bakalım mahkemeci, Dilaver kardeşim, söylediği bir buçuk kelimeyle nasıl olup da iki ayrı suçu aynı anda işleyebildi?”

Rıfkı efendi siyah çerçeveli okuma gözlüğünü gözlerinin önünden aldı, dikkatle önce kılıfına sonra ceketinin cebine yerleştirdi.

“Sorunuza yanıt vereyim. Ben asla kanıt ve güçlü emareler olmadan hiçbir iddiada bulunmam. Şöyle ki; birincisi benim değerli bir varlığım olan horozumla dalga geçerek ona ve dolayısıyla sahibi olan bana hakaret ettiniz, ikincisi ve asıl vahim olanı, horozumdan başçavuş diye bahsettiniz. Böylelikle mesele aramızdaki kişisel bir mesele olmaktan çıkarak memleket sorunu haline dönüştü.”

Dilaver, hemen söze karıştı:

“Afedersin ihtiyar, ben sadece onun gece düdük öttürmesine bakarak böyle bir karara vardım. Horozunuzun omuzundaki rütbeleri sayamadığım için kusuruma bakmayın. Peki öyleyse siz söyleyin efendim, horozunuzun rütbesi nedir acaba?”

Rıfkı efendi kulaklarına kadar kızardı, hışımla ayağa fırladı.

“Sizi böyle konuşmaktan men ederim!” diye bağırdı.

Bufalo, kafasını salladı.

“Kendisi mahkemecidir, yapar,” dedi. “Men de eder, Menemen de!..”

Rıfkı efendi, Bufalo Necdet’in söylediklerini duymamıştı bile, sesi sertleşerek konuşmasını sürdürdü.

“Önce başçavuş dediniz, şimdi omuzundaki yıldızlardan ve rütbeden bahsediyorsunuz. Bir horoza başçavuş diyerek, ordumuza ve subaylara ne ağır bir hakarette bulunduğunuzun ve bunun cezasının kaç yıl hapis olduğunun farkında değil misiniz?”

Dilaver, yanıt verdi.

“Ceviz ağacı olduğumu az önce söylemiştim.”

Rıfkı efendi hızlı ve sert adımlarla kahvenin bahçesinden dışarıya çıkmak üzereyken aniden geri döndü ve herkesin duyabileceği sesle Dilaver’e doğru, “Unutma ki, ağaçlar ayakta ölür!” diye seslendi.

Bufalo Necdet, hızla uzaklaşan Rıfkı efendinin arkasından bir süre baktıktan sonra Dilaver’e döndü.

“Ne demek istedi bu herif?”

Dilaver, o sırada yan masadakilerle denizde balıkların neslinin azalmasıyla ilgili bir konuşmaya girmişti bile. Bufalo Necdet, onun yanıt vermediğini görünce, eliyle omzuna dokundu.

“Seninle gururlanıyorum sevgili üvey kardeşim,” dedi. “Ben bunca zamandır bu mahkemeciye ne sözler söyledim, onca çabama karşın tek bir suç işleyemedim, ama sen daha ilk konuşmanda ve bir buçuk satırda iki ayrı suç işlemeyi başardın. Ben az ve öz konuşma diye buna derim işte!”

Rıfkı efendi o gün mektupları postaya verdi, günü gelen su faturasını ödedi, kavşakta kırmızı ışıkta geçen araçların plakalarını trafik şube müdürlüğüne göndermek üzere tespit etti. Bir lokantanın önünden geçerken içeri dalarak mutfağı teftiş etmeye kalkınca, garsonlar tarafından yaka paça dışarı atıldı. Oradan çarşıya geçti. Burada alış veriş karşılığı yazar kasa fişi kesmeyen esnafı maliyeye ihbar etmek üzere not defterine kaydetti. Ama en önemlisi mahalle bakkalından ekmek alırken bakkala Dilaver hakkında sorular sorarak bilgi edindi.

Akşam saat tam altıda yemini ve suyunu verirken horozuna o gün başından geçenleri anlattı. Ardından akşam yemeğini hazırlamak üzere eve girdi. Yemeğini yerken televizyondan akşam haberlerini dinledi. Sofrayı topladı, bulaşıkları yıkadı, ortalığı temizledikten sonra daktilosunun başına oturdu, sabah yarım kalan gençlik üzerine yazısına devam etti.

“Kendini toparla Türk gençliği!

Kendine şöyle bir bak ve nereden gelip nereye gittiğini bir düşün. Senin ataların ki, onlar senin yaşındayken Orta Asya’dan yollara düşüp buralara kadar geldiler ve buradan da Arap yarımadasından, Avrupa’ya kadar her yere hükmettiler. Üstelik Orta Asya’dan yola çıktıklarında henüz motorlu araçlar icat edilmemişti. Oysa sen şimdi belediye otobüslerine bile bilet atmadan kaçak biniyorsun ve bunu marifet sayıyorsun. Şimdi bir düşün, atalarımız Orta Asya’dan buralara sen belediye otobüslerine kaçak binesin diye mi geldiler?

Üstelik artık yaşlılara saygı da göstermiyorsun. Belediye otobüslerinde büyüklere yer vermiyor, kafanı camdan dışarı çevirip uyuyor numarası yapıyorsun. Söyle bana başıboş gençlik, senin bu numaralarını yuttuğumu mu sanıyorsun?

Sokakta yerlere tükürüyor, ağzını şaplatarak yemek yiyor, kulağına volkmeni takıp danalar gibi tepiniyorsun.

Dede Efendi kimdir diye sorsam, dedeni gösterirsin. Elin gavur şarkıcılarının adını tek tek sayarsın, ama Tasavvuf müziği desem tavuskuşu sanırsın.

Yolda kızlarla sarmaş dolaş yürümek sende, kot pantolon giyip gavur yemekleri yemek, gavur müzikleri ile tepinmek sende. Kamu araçlarına kaçak binmek, yaşlılara yer vermemek, okuldan kaçmak, memleketi beğenmemek hep sende. Söyle bana şimdi ey gençlik, senin aklın nerende?”

Rıfkı efendi yazdıklarını bir kez daha gözden geçirirken, bu yazı son derece uyarıcı bir yazı oldu, diye düşündü. Üstelik zamanında bir yazı.

Rıfkı efendi daha sonra, gündüz kavşakta yaptığı gizli kontrollerde kırmızı ışıkta geçerken tespit ettiği araçların plakalarını Emniyet Trafik Şube Müdürlüğüne, alış veriş karşılığı fiş vermeyen esnafı Maliyeye ve kendisinin mutfağı denetlemesine engel olan lokantayı da Belediyeye şikayet eden ihbar mektupları yazdı. Ama asıl ve en özenli ihbar mektubu, horozuna başçavuş yakıştırması yaparak, orduya ve subaylara hakaret ettiğini varsaydığı Dilaver hakkında olanıydı. Rıfkı efendi, bu mektubu büyük bir keyifle yazdı. Çünkü böylece sabahki tartışmanın ve hakaretlerin intikamını aldığı hissine kapılıyordu. Bir nüshasını Genelkurmaya, bir nüshasını Emniyet Genel Müdürlüğüne ve bir nüshasını da Jandarma Komutanlığına gönderdiği ihbar mektuplarında, Dilaver’i ordu aleyhinde propaganda yürütmek, toplum önünde bilinçli bir biçimde küçük düşürmeye çalışmakla suçluyor; üstelik adamın geçmişinin tamamen karanlık ve askerde uzun süre kalmasının ayrıca dikkat çekici olduğuna, Dilaver denen bu şahsın Yunan casusu olabileceğine vurgu yapıyor ve mektubu, adı geçen şahsın derhal takibata ve sonrasında sıkı bir sorguya alınması isteğiyle noktalıyordu.

O gece yine gece yarısından sonra aynı saatte Rıfkı efendinin devekuşunu andıran horozu uzun uzun öttü. İki saat kadar sonra horoz tıpkı bir gece önceki gibi yeniden ve bu kez daha uzun öttü. Her ikisinde de uykusunun en tatlı yerinde uyanmak zorunda kalan Dilaver, hem horoza hem de sahibine köpürdü.

Ertesi gün kahvenin bahçesinde aynı masada günlük gazeteleri inceleyip notlar alan Rıfkı efendinin karşısına oturan Dilaver hiç beklemeden,

“Özür dilerim mahkemeci beyefendi ama,” diye söze başladı, “senin başçavuş bu gece yine sirenlerini çaldı ve gecenin iki vaktinde beni ayağa dikti. Sanırım senin başçavuş bu işi alışkanlık haline getirmiş. Bu nispeten anlaşılır bir şey, ancak beni uykumun en güzel yerinde zırt pırt uyandırması asla anlaşılır ve kabul edilir bir şey değil. Dolayısıyla bu işe bir çözüm bulun. Ya geceleri horozunuzun gagasına kilit vurun, ya da zamansız öten tüm horozların başına gelenler seninkinin de başına gelir!”

Rıfkı efendi, Dilaver’in sözlerinin ne anlama geldiğini hemen kavramıştı. Bu yüzden endişe ve heyecanla bütün vücudu baştan aşağı titredi.

“Ne demek istiyorsun sen?” dedi titreyen bir sesle.

Dilaver omuzlarını oynattı.

“Bunu ben demiyorum, kitaplar öyle yazıyor.”

Rıfkı efendi bir kez daha heyecanla titredi.

“Ne yazıyormuş kitaplar?”

“Erken öten horozların hikâyesi hep kaynar su dolu tencerede sonlanır. Öten horoz, haşlanmış horoz olur. Ancak tek sakıncası, piliç gibi çabuk pişmezler.”

Rıfkı efendi o gün yerinde duramadı, o gece Dilaver hakında Büyük Millet Meclis Başkanlığından, Emniyet Müdürlüğüne, Başsavcılıktan Anayasa Mahkemesine, Jandarmadan Emekli Astsubaylar ve Hayvanseverler derneklerine kadar aklına gelen her kurum ve kişiye ihbar mektupları yazdı.

ON BİRİNCİ BÖLÜM

Rıfkı efendiyle o konuşmanın ardından Dilaver, sahile, balıkçı barınağına indi. Deniz son derece sakindi. Mavi sular sanki romantik bir şarkıya eşlik ediyormuş gibi hafif hafif kıpırdıyor, mendireğe toplanmış martılar balıkçıların ağlarından düşmüş bir balığa doğru çığlıklar atarak havalanıyor, sonra tekrar mendirekte toplanıp şamata yapıyorlardı. Kıyıda balıkçılardan bazıları ağlarını temizliyor, bazıları barınaktaki balıkçı kulübesinde çay içip sohbet ediyorlardı.

Dilaver, balıkçıların tarafına yönelmeden önce mendireği çevreleyen kayaların üstüne çıktı, denizin iyot ve yosun kokulu, o insanın başını döndüren havasıyla ciğerlerini doldurdu, denizden aldığı bir avuç tuzlu suyu suratına sürdü. Sonra barınağa yöneldi.

Balıkçılar son derece sıcak bir şekilde karşıladılar Dilaver’i. Kimisi sarılıp öptü, kimisi kuvvetli biçimde sırtını yumrukladı; işini bırakıp peşinden kulübeye gelenler de oldu.

Kulübe iki bölümden oluşuyordu. Ön tarafta birkaç masa ve sandalye, ayrıca köşede bir çayocağı, kapıyla geçilen arka bölmede ise, tamir takımları, ağaçlar, tenekeler içinde çeşitli civatalar, yağlar ve de yatak olarak kullanılabilen üstünde şilte yayılı iki sedir vardı.

Dilaver’in içeri girmesiyle kulübe bir anda hareketlendi. Dilaver, sırasıyla herkesin elini sıktı. Selamlaşma faslı bitince,

“Evet, saygıdeğer beyler!” dedi herkesin duyabileceği bir sesle. “İşte yine aranızdayım. Beni özlediğinizi biliyorum, çünkü ben de sizleri özledim. Yokluğumda son derece zor ve sıkıntılı günler geçirdiğinizi tahmin edebiliyorum, ama kişisel becerilerinizin gelişmesi, kendi güveninizi kazanabilmeniz, bensiz de yaşayabileceğinizi ve balık yakalayabileceğinizi görmeniz için böyle bir ayrılık gerekliydi. Evet şimdi ben yokken siz neler yaptınız, anlatın bakalım?”

Balıkçılardan en yaşlı olanı, sakallarına karışmış bembeyaz bıyıklarını sıvazladı.

“Balık tuttuk ve içtik,” dedi.

Dilaver, ihtiyar balıkçıyı alkışladı.

“İşte tarihi bir yanıt!” diye bağırdı. “Mesele anlaşılmıştır ve başkaca kimsenin herhangi bir konuşma yapıp kafaları şişirmesine gerek kalmamıştır.”

Balıkçılar gülüştü. Genç bir balıkçı, diğerlerinin isteği üzerine bardaklara şarap doldurarak herkese dağıttı. İhtiyar balıkçı, kadehleri Dilaver’in dönüşünün şerefine kaldırmaya çağırdı.

Bardaktaki şarabı bir dikişte bitiren Dilaver, kulübenin en dip masasında yalnız oturan ve önünde kâğıt kalem duran adama yöneldi.

“Selam sana ey gazetecilerin şahı!” dedi.

Adam gülümsedi.

“Tam zamanında geldin,” dedi. “Benim de bir uzmana ihtiyacım vardı.”

Kırmızı suratlı ufak tefek bir adamdı gazeteci. Saçları ağarmıştı. Saçlarının rengini almış birkaç günlük sakalı onu biraz daha yaşlı gösteriyor, gözündeki siyah tel çerçeveli yuvarlak gözlük, suratına düşünceli bir görünüm veriyordu. Edebiyat öğretmeni olarak tam yirmi sekiz yıl hizmetin ardından, ilçenin tek yerel gazetesinde çalışmaya başlamıştı. Çalışmaya başlamıştı derken, dört sayfalık gazetenin başyazısından haberlerine, hava durumundan okuyucu mektuplarına kadar bütün içeriğini hazırlayan oydu. Sadun bey, bu işi tam on iki yıldır tek başına sürdürüyordu. Her akşam aksatmadan içer, içerken başyazıyı ve takma adla yazdığı köşe yazılarını kaleme alır, balıkçı barınağının arka kısmındaki yataklardan birinde uyuya kalırdı çoğu gece. Gazete bürosunda kapalı kalmayı sevmez, fırsat bulduğunda kendini limana, balıkçıların arasına atar, burada kendini bulduğunu söylerdi. Onun için burası sadece bir balıkçı barınağı değil, asıl olarak ortalıkta dönen pisliklerden, ikiyüzlülüklerden, rüşvetten, satılmalardan ve satın almalardan, insan denen varlığın düştüğü ve düşürüldüğü iğrençliklerden kaçarak sığındığı bir barınaktı.

Gazetenin patronu ve matbaanın sahibi aynı zamanda ilçenin kalburüstü tüccarlarından ve müteahhitlerinden biriydi.

Sadun bey, yaşamında iki kez evlenmişti. İlk karısı, ikinci çocuğunu doğururken ölmüştü. O da Sadun bey gibi öğretmendi. Büyük bir aşk yaşamışlar, birbirlerine büyük bir sevgi ve sadakatle bağlanmışlardı. Karısının ölümü Sadun beyi yıkmış, tam altı ay boyunca bir hayalet gibi karanlıklara sığınmış, duvar diplerinde yürümüş, insanlardan kaçmıştı. Hatta bir ara ciddi ciddi intiharı düşünmüş, ancak sırf çocuklarını düşündüğü için bundan vazgeçmişti.

Biri altı yaşında, diğeri yeni doğmuş iki küçük çocukla ilgilenerek ve bir yandan da çalışarak üç yıl boyunca mücadele vermiş, bu süre içinde köyde oturan yaşlı anasını yanına getirmişti.

Sadun bey, üç yıl boyunca her akşam yatmadan evvel karısının resmini karşısına alır, dakikalarca gözlerini kırpmadan bakar ve bazen gözpınarlarında biriken yaşlar sessizce kirpiklerinin ucundan aşağı süzülürdü. Kendi kendine bir daha asla evlenmeyeceğine ve aşkını ölene kadar yüreğinde taşıyacağına söz vermişti. Ancak üç yılın sonunda yaşlı anası iyice elden ayaktan düşünce, eşin dostun araya girmesiyle ikinci evliliğini yapmış, artık yürümekte bile zorluk çeken anasını, ‘çok özledim, orada ölmek ve gömülmek istiyorum’ dediği köyüne göndermişti.

Sadun bey gönülsüz ve zorunluluktan doğan bu evliliği bir türlü benimseyemedi. Kendini sürekli iki yönlü olarak suçladı. Hem büyük aşkı ölen karısına ihanet ettiğini, hem de yeni karısına karşı, onunla sadece çocuklarına bakması için evlendiği ve böylece kendi çıkarlarına alet ettiğini savlayarak acı çekiyordu. İşte tam bu sıralar başladığı içkinin dozu giderek arttı.

Böylece sıkıntılarla, vicdan azabı ve iç hesaplaşmayla dolu tam on bir yıl geride kaldı. Bu arada büyük oğlu kendini kurtaracak, küçük de daha kolay idare edilecek bir yaşa gelmişti. Sadun beye kalsa bu evliliği bitirirdi, ama kadına bunu asla söyleyemezdi. Ne de olsa sıkıntılı bir zamanda kahrını çekmişti. Neyse ki kadın, Sadun beyin derdine son verdi. Yine Sadun beyin eve kör kütük sarhoş geldiği bir gece, alkolik bir adamın kahrını daha fazla çekemeyeceğini söyleyerek evi terk etti.

Büyük oğlunun yardımıyla küçük oğul büyütüldü. O dönemde Sadun bey, aylık maaş yetmediğinden şimdi çalıştığı gazetenin işlerini yapmaya başladı. Öğretmenlikten emekli olunca da gazetenin işlerini tek başına üstlendi.

Dilaver, Sadun beyin tam karşısına oturdu. İçlerinde ihtiyar balıkçının da bulunduğu birkaç balıkçı masanın çevresindeki boş sandalyelere çöktüler.

“Demek döndün?” diye konuştu Sadun bey. “Ne kadar olmuştu sen gideli?” Sadun bey şöyle bir düşündü, soruya kendi yanıt verdi. “Tam altı sene. Evet tamı tamına altı sene geride kaldı.” Sadun bey, ihtiyar balıkçının doldurduğu bardağından bir yudum şarap içti.

“Altı yıl uzun bir süre. Bu kadar süre seni bırakmadıklarına göre, demek önemli bir adammışsın! Er olarak başladığın askerliği hangi rütbeyle bitirdin?”

“Er olarak başladım, er olarak bitirdim.”

Sadun bey şaşırmış görünmedi.

“Seninle aynı zamanda askerliğe başlayanlar General olup darbe bile yaptılar, demek sen hep er olarak kaldın, yazık!”

Dilaver, bu sözlere hiçbir alınganlık göstermedi, son derece rahat biçimde,

“Olsun,” dedi, “ben kariyerist değilim, mevkide makamda gözüm yok.”

İhtiyar balıkçı gürültülü bir kahkaha patlattı.

“Helal olsun sana Dilaver!”

Sadun bey, önündeki paketten bir sigara yaktı. Dilaver, onun sigarayı yermiş gibi çekişini izledi.

“Peki ya sen... gazeteye devam mı?”

Sadun bey, isteksizce kafasını salladı. Dilaver, bardağını havaya kaldırdı.

“Kadehlerimizi halkın haber alma özgürlüğü için çalışan bu saygıdeğer beyefendinin şerefine kaldıralım.”

Sadun beyin kırçıl sakallı suratı buruştu.

“Halkın haber alma özgürlüğü diye bir şey asla yoktur. Patronların haber verme özgürlükleri vardır!” diye çıkıştı, itiraz kabul etmez bir sesle. “Halkın haber alma özgürlüğü denilen şey, patronların verdikleri haberleri okumakla sınırlıdır.”

Dilaver, Sadun beye hayran hayran baktı.

“Tarihe geçecek bir söz,” dedi.

Sadun bey, sıkıntıyla saçlarını karıştırdı.

“Örnek mi istiyorsunuz, işte basit bir örnek. Eğer gazetede, belediyenin iyi ve çok çalıştığını okursanız, anlayın ki, bizim patron belediyeden iyi bir ihale kapmıştır, ya da tarla fiyatına kapattığı bir araziye imar izni çıkartıp ya üzerine inşaat yapacak, ya da parselleyip arsa olarak satacak ve avantadan paraları cebe indirecektir. Büyük gazetelerde bu durum, hükümet ve devletle ilişkiler ve çıkarlar sonucu belirlenir. Aradaki tek fark, patronların cebe indirdikleri paranın miktarındadır. Mesele bu kadar basit.”

Sadun bey, şarabından bir yudum daha içti. Kolundaki saatine baktı.

“Zaman ilerliyor ve daha üçüncü sayfada boş yerler var. Hadi şimdi kendini göster ve bana birkaç uzman görüşü uydur Dilaver.”

Dilaver, gülümsedi. Askere gitmeden evvel de Sadun beye bu gibi zamanlarda yardımcı olurdu.

İhtiyar balıkçı söze karıştı.

“Dilaver’in aklına esen her konuda konuştuğunu bilirdim, ama uzman olduğunu ilk kez duyuyorum.”

Sadun bey, yine gülümsedi.

“Bizim memlekette zaten çok ve boş konuşanlara uzman diyorlar.”

Dilaver, kısa bir süre düşündü.

“Hangi konuda dayanışma istiyorsun?”

Sadun bey, kafasını salladı.

“Aklına ne gelirse.”

Dilaver, Sadun beye kâğıt kalemi işaret etti.

“Öyleyse yazmaya başla: ‘Sokaklardaki çukurlara dikkat!’”

Sadun bey, kafasını iki yana salladı.

“Bunu yazmanın sırası değil. Patron, belediye başkanı ile yeni iş görüşmeleri yapıyor.”

Dilaver, biraz düşündü, yeni bir şey buldu.

“Orman yangınlarına dikkat. Sıcaklarla birlikte artan orman yangınlarına karşı, uzmanlar, ormanlık alanlarda piknik yapılmasının yasaklanması gerektiğini açıkladılar.”

Sadun bey, Dilaver’in sözünü kesti.

“Bu da olmaz,” dedi kahırlı kahırlı iç çekerek. “Patronun kayınbiraderi, ormanın tam orta yerinde kendin pişir kendin ye açtı.”

Dilaver’in canı sıkılmışa benziyordu.

“Sana da bir şey beğendiremeyeceğiz galiba? Halkın haber alma özgürlüğünü sağlamak gibi kutsal görevimiz olmasa şimdi şu kâğıt kalemi alır, patronun suratına vurur, çok biliyorsan otur kendin yaz. Biz özgürlüğüne çok düşkün gazeteciler olarak, işsiz, aç kalırız yine de kalemimizi satmayız... derdik, ama ne yaparsın ki, halkın haber alma özgürlüğü için başımızı ortaya koymuş insanlar olarak görevden kaçamayız! Yeni haberler bulmamız lazım. Söyle bana ey kutsal görevli, ne tür haberler bulmamı istersin?”

Sadun bey, bardağındaki şarabı bir dikişte bitirdi.

“Ne demek istediğini anladım,” dedi iç çekerek. “Sözlerin bana koydu, ama ben bunların çok daha ağırını hak ettim.”

Dilaver, elini Sadun beyin omzuna vurdu.

“Sözlerim kalemini satanlar içindi,” dedi. “Sen haberleri bilgisayarda dizdiğin için, paçayı kurtarıyorsun!” Dilaver soluklandı, şaraptan küçük bir yudum içti, “Evet ne tür haberler yazdırmamı istersin.”

“Havadan sudan şeyler olsun.”

Dilaver, kafasını iki yana salladı, “Büyük gazete ve televizyonlarda çalışıyor olsaydık, birkaç şarkıcı, türkücü, manken ve artist bozuntusundan kırpıp kırpıp aşk, evlenme, boşanma haberleri yapardık, ama...” Dilaver, Sadun beye yazmasını işaret etti.

“Uzmanlar uyardı; sıcaklara dikkat.” Sadun bey, öğretmenini dinleyen çocuklar gibi yazmaya başladı. Dilaver, sanki ezberlemişçesine düşünmeden yazdırmayı sürdürdü.

“Önümüzdeki günlerde sıcakların daha da artacağına dikkat çeken uzmanlar, özellikle güneş ışınlarının en dik geldiği öğle saatlerinde halkı mecbur kalmadıkça dışarıya çıkmamaya çağırdı. Sıcak havalarda vücutta kaybolan sıvının mutlaka geri alınması gerektiğini belirten uzmanlar, günde en az iki litre sıvı tüketilmesinin zorunlu olduğunu açıkladılar. Tatil amacıyla denize giden veya gidecek olan vatandaşlarımızı da, öğle saatlerinde denize girmemeleri ve güneş altında uzun süre kalmamaları konusunda uyaran uzmanlar, buna dikkat etmeyenlerin ciddi sorunlarla karşılaşacağını özellikle vurguladılar.”

Dilaver, yazdırmayı bitirdiğinde kendisini dikkat ve şaşkınlıkla dinleyen balıkçılardan alkışlar yükseldi. İhtiyar balıkçı,

“Bravo sana be Dilaver!” dedi. “Bülbül gibi şakıdın valla.”

Balıkçılardan uzun yassı suratlı olanı,

“Bu kadar şeyi nereden öğrendin sen?” diye sordu.

Yuvarlak suratlı genç balıkçı,

“Tıpkı gerçek bir uzman gibi konuştun,” dedi.

İhtiyar balıkçı, bu sözleri söyleyen genç balıkçıya,

“Hayatında kaç defa uzman gördün sen?” diye sordu. “Bu güne kadar gördüğün tek uzman benim. Balık uzmanı.”

Dilaver, “Ben askere gitmeden önce aynı şeyleri mevsimine göre kim bilir kaç kez yazdırdım Sadun beye,” dedi.

Sadun bey, Dilaver’den bir başka uzman görüşü daha istedi.

Dilaver, birkaç saniye düşünüp yazdırmaya başladı.

“Uzmanlardan sağlık uyarısı. Salgın ve bulaşıcı hastalıkların yaz aylarında büyük artış gösterdiğini belirten uzmanlar, buna karşı alınacak önlemler konusunda halkı uyardı. Aşırı sıcaklarla birlikte salgın ve bulaşıcı hastalıkların yayılması için uygun ortamın oluştuğunu belirten uzmanlar, meyve ve sebzelerin iyice yıkanmadan yenmemesi gerektiğini belirtti. İshalin özelikle çoçuk sağlığını ciddi biçimde tehdit ettiğine dikkat çeken uzmanlar, çocukların sokak satıcılarından bir şey alıp yememelerine azami dikkat göstermeleri için ebeveynleri uyardı.”

İhtiyar balıkçı sigaradan sararmış dişlerini göstererek sırıttı.

“Ben bu uzmanı sevdim. Son derece faydalı şeyler anlatıyor.”

Sadun bey, önündeki kağıda baktı.

“Hadi, bir kısa uzman görüşü daha söyledin mi, iş tamam.”

Dilaver, yine kısa bir süre düşündü.

“Trafik kazaları can almaya devam ediyor. Yaz tatili nedeniyle yollardaki artan trafik yoğunluğu yüzünden trafik kazaları rekor seviyeye ulaştı. Konuyla ilgili gazetemize açıklama yapan ve isminin açıklanmasını istemeyen bir yetkili, artan trafik kazalarına dikkat çekerek şunları söyledi: ‘Tatilcilerin yollara düşmesi trafik yoğunluğunu olağanüstü arttırdı. Uzun süre direksiyon başında kalmak, sıcakların yarattığı stres ve yorgunluk dikkatin dağılmasına neden oluyor. Sürücülere uyarımız, yolda sık sık mola vermeleri, yola çıkmak için güneşin yatay olarak geldiği saatleri tercih etmeleri ve trafik kurallarına riayet etmeleridir.’ Tüm yollarda trafik ekiplerinin can siperane görev yaptıklarını belirten yetkili, sürücüleri, aşırı sürat yapmamaları, hatalı sollamada bulunmamaları için uyardı.”

Dilaver, sözlerini bitirdi, balıkçılara döndü.

“Gördüğünüz gibi, uzmanlar hep halkı uyarır. Çünkü suçlu daima halktır!”

İhtiyar balıkçı, söze karıştı.

“Her gün, her televizyon kanalında en az on adet uzman, bilirkişi, her konuda vır vır konuşuyor. Yine her gün gazetelerde bir sürü uzman görüşü yer alıyor. Bunu üç yüz altmış beş günle çarptığınızda, meğersem ne çok uzman, ne çok bilirkişi varmış bizim memlekette!”

Dilaver, ihtiyar balıkçıyı destekledi.

“Herkes bilirkişi oldu, bilmez kişi kalmadı. Bu yüzden kimse kimseyi dinlemiyor!”

Sadun bey, “Ben büroya gidip gazeteyi baskıya hazırlayayım,” diyerek kalktı. Dilaver, ağların temizlenmesinde balıkçılara yardım etti. Akşam üzeri ihtiyar balıkçıyla ağ atmaya denize çıktılar. Akşamın lacivert gölgesi sulara düşünce, denizin kıyısında masa kuruldu. İhtiyar balıkçı, mangalı yaktı, balıkları dizdi. Çok geçmeden Sadun bey geldi. Masanın çevresi kalabalıklaştı. İkinci masayı birleştirdiler. Yanık sesli genç bir balıkçı arada birkaç türkü söyledi.

Çok güzel bir geceydi. Lacivert gökyüzünde milyonlarca yıldız neşeyle göz kırpıyor, ay altın bir top gibi ışık saçıyordu. Deniz, güzel bir gelinin sırtındaki gelinlik gibi süzülüyor, gelinliğin etekğinde gümüş işlemeleri andıran yakamozlar parıldıyordu.

Sadun bey, gökyüzünü işaret ederek,

“Gece en güzel balo elbisesiyle Dilaver’in dönüşünü kutluyor,” dedi.

“Geceye ve mehtaba saygım sonsuz,” dedi Dilaver. “Bir de şu bizim mahkemeci komşunun kart horozu gecenin ortasında alarm vermese.”

Dilaver, sanki bu sözlerle oradakilerin nasırına basmıştı. Herkes bir anda kıtlıktan çıkmış insanların ekmeğe saldırması gibi, söze karıştı. Herkes bir ağızdan konuşuyor, kimsenin ne dediği anlaşılamıyordu. Ancak ortada olan bir gerçek vardı ki, herkes bu horozun gecenin iki vaktinde ötmesinden ve uykularını bölmesinden bıkmıştı.

“Sesinizi kesin ve beni dinleyin,” diye sesini yükseltti Dilaver. “Herkes konuşuyor, kimse birbirini dinlemiyor. Kendinizi millet meclisinde, bütçe görüşmelerinde sandınız galiba! Değerli balıkçı kardeşlerim, memleket ekonomisinin değerli müteşebbisleri, burası parlamento değil, rant kavgası yapmıyoruz. Demek istediğiniz anlaşıldı. Herkes bu kart horozdan bıkmış.”

Tam o sırada yanlarında Bufalo Necdet belirdi. Dilaver,

“İyi adam lafının üstüne gelirmiş,” dedi. “Biz de tam şimdi kart horozdan bahsediyorduk!”

Bufalo Necdet, pis pis sırıttı.

“Üvey kardeşim çok şakacı bir insandır,” dedi ve ekledi: “O horoz çok kart olmasaydı, çoktan icabına bakardım, ama onu pişirmek için harcanacak parayla ben bir hafta altılı ganyan oynarım.”

“O yaşlı bunakla uğraşmaya gelmez,” diye konuştu balıkçılardan biri. “Adam ihbarcının teki.”

“Böylelerinden korkulur,” diye onu destekledi bir diğer balıkçı.

İhtiyar balıkçı, evet anlamında kafasını salladı.

“Bizi bile kaçak avlanıyoruz diye kaç kez şikâyet etmişti savcılığa.”

Sadun bey, söze karıştı.

“Her gün bir sürü ihbar, şikayet mektubu gönderiyor. Üstelik bunlarla da yetinmeyip köşe yazıları yazıyor.”

“Peki yazıları gazetede yayınlıyor musun bari?” diye sordu genç balıkçı.

“Kokmasınlar diye tuzlayıp küpe basıyorum!” diye yanıt verdi gazeteci Sadun bey.

“En iyisi hayvanın yemine akşamları gizlice uyku ilacı koymak,” diye öneride bulundu Dilaver.

“O hayvana uyku ilacı falan işlemez,” dedi Bufalo Necdet. “İlle de yemine bir şeyler karıştırılacaksa fare zehiri karıştıralım.”

“Olmaz,” diye karşı çıktı Dilaver. “Fareler için hazırlanmış bir zehiri horozun yemine karıştırmak ahlâki bakımdan doğru olmaz. Bu Hipokrat yeminine de aykırıdır. Yani doktorluk yeminine demek istedim.”

İhtiyar balıkçı, Dilaver’in omzuna vurdu.

“Hipokrat yemini midir her neyse o sözü mahkemecinin yanında kullanma, seni Yunan casusu diye ihbar eder.”

“Ancak,” diye konuşmasını sürdürdü Dilaver, “küçük bir cerrahi müdahaleyle hayvanın ses tellerini yerinden alabiliriz. Bu durumda Hipokrat’a karşı da ayıp etmemiş oluruz.”

Bufalo Necdet, masadaki dolu şarap bardaklarından birini sahibinin kim olduğuna bakmadan bir dikişte bitirdi.

“Ulan o hayvan öyle kart ve iri ki,” dedi, “onun ses telleri, tel olmaktan çıkmış, çelik halat olmuştur be!”

“Bu durumda hayvanın ses tellerini bizim ihtiyar balıkçıya veririz, teknesini bağlar!”

Konuşmalar, kahkahalar gecenin ilerleyen vaktine kadar sürdü. Dağılmaya başladıklarında, hepsi kafayı bulmuş ve neşelenmişti.

Bufalo Necdet ile Dilaver, ayrılmak için kalktıklarında Sadun bey, Dilaver’in elini sıkarken,

“Uzun zamandan beri böyle güzel bir gece geçirmemiş, böyle içten gülmemiştim,” dedi.

O gece de, her geceki saatlerde kart sesli horoz tarafından iki kez uyandırılan Dilaver, sabah gazetede yayınlanması için kaleme aldığı horozla ilgili bir yazı ile balıkçı barınağına geldi. Sadun bey, her zamanki masasında önündeki kâğıtlara yazı yazmaya çalışıyordu. Dilaver, horozla ilgili yazdığı yazıyı Sadun beye uzattı. Yazı ertesi günkü gazetede yayınlandı. Dilaver’in kendi adı ve soyadıyla yayınlanan yazı aynen şöyleydi:

“Kart Horoz’u Susturacak Bir Yetkili Yok mu?

Liman mahallesi sakinleri rahat ve deliksiz bir uyku uyuyamıyor. Çünkü mahallede oturan ve herkesin tanıdığı emekli zabıt katibinin deve kuşundan dönme kart horozu gece yarısından sonra tam iki kez ötüyor. Hem öyle bir ötüş ki, bu horoz bir NATO üssü yakınlarında olsa bütün üs, gecenin bir vaktinde baskın yedik de alarm verildi diye fırlar, uçaklar havalanır, füzeler fırlatılır, hiç yoktan bir dünya savaşı zaman ayarı bozuk bu acımasız horoz tarafından başlatılırdı.

Şimdi Liman mahallesi halkı adına soruyorum: Her gece yarısından sonra iki farklı saatte öterek, mahalle halkını can evinden vuran, halkı yataklarından fırlatan, çocuklara korkudan altını ıslattıran bu deve kuşundan bozma kart horoza gece yarısından sonra çalışma ruhsatını kim verdi? Bu kart horozu susturacak bir yetkili yok mu?

Nasıl oluyor da bir horoz koca bir mahalle halkının uykusuna tecavüz edebiliyor? Bu kart horoz zırt pırt ötme yetki ve cesaretini nereden alıyor?

Kimse biz mahalle halkına, demokrasinin horozlar için de geçerli olduğunu, horozun demokratik hakkını kullandığını söylemesin. İnsanlar susuyor, horozlar ötüyor. Bu demokrasi nasıl bir demokrasidir. Yoksa bu demokrasi horoz demokrasisi midir?”

Gazete o gün mahallede okunma rekoru kırdı. Hatta yazı kesilerek kahvenin en göze çarpan yerine asıldı. Dilaver, yaşlısı genci, kadını erkeği, pek çok kişi tarafından kutlandı, eli sıkıldı.

Emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi ise, horozu hakkındaki yazıyı büyük bir dehşet içinde okurken, yüreğinin kin ve nefret duygularıyla dolduğunu, tüm benliğinin şiddetle sarsıldığını hissetti. Yazıyı gözüne tutan ve kendisini işaret ederek, yüksek sesle imalı imalı konuşan kahvedekilere nefretle baktı. Kahveden fırladığı gibi doğru eve koştu, daktilosunun başına geçti, aklına gelen her yere, her makama, Dilaver’i teröristlikle suçlayan ihbar mektupları yazdı. Ayrıca Dilaver ve mektubu yayınlayan gazete hakkında dava açılması için savcılığa başvurdu.

O gece balıkçılar, yazısından ötürü Dilaver’e kutlama ve teşekkür için rakı sofrası kurdular. Dilaver, şahsına düzenlenen böyle bir yemeğe katılmaktan onur duyduğunu belirterek başladığı teşekkür konuşmasında, küçüklükten beri edebi yanının çok güçlü olduğunu, bunun kendisinde doğuştan varolan bir yetenek olduğunu vurguladı ve sözlerini şöyle noktaladı:

“Şimdi diyeceksiniz ki, üstün yetenekli biri olarak niçin dünya edebiyatına birkaç klasik eser armağan etmiyorsun? Niçin bu üstün yeteneğini kendine saklıyor, tüm insanlığın hizmetine sunmuyorsun?”

Dilaver, sustu, kendisini dinleyenlere göz gezdirdi ve yerine oturdu.

Masadakiler şaşırmışlardı. İçlerinden biri, sorunun yanıtını vermediğini hatırlatınca, Dilaver,

“Merak eden yarın akşam bir ziyafet sofrası daha kurar ve beni davet eder,” dedi ve ekledi. “Takdir edersiniz ki, dünyada henüz hiç kimse, bir gecede ilim ve irfan sahibi olmamıştır.”

ON İKİNCİ BÖLÜM

Emekli mahkeme katibi Rıfkı bey, o sabah yatağından büyük bir sıkıntıyla uyandı. Son derece kötü bir gün ve kâbuslarla dolu keyifsiz bir gece geçirmişti. Bir gün önce yaşadıklarının etkisinden kurtulamamış, o yazıyı dehşetle belki de on kez okumuş, okurken de yazıyı yazan Dilaver’e beddualar etmiş, ondan bunun hesabını sormaya ant içmişti.

Sabah, her zamanki işlemlerini bir makine gibi tekrarlayan Rıfkı efendi, sıra horozunun yemini, suyunu koymaya gelince bahçeye indi. Bahçenin dip köşesinde duvara dayalı kümese yaklaştığında kalbi duracak gibi oldu. Kümesin kapısı ardına kadar açıktı. Yaşından beklenmeyecek bir çeviklikle yerinden fırlayan Rıfkı efendi, kafasını kümesten içeri soktuğunda dehşeti iki kat daha büyüdü. Yavrum dediği, koca mor ibikli horozu yerinde yoktu. Gözleri, büyük bir korku ve endişe içinde kümeste dolanınca gördüğü manzara karşısında oracığa yığıldı kaldı. Başı dönüyor, midesi bulanıyor, gözlerinin önündeki görüntü bir belirginleşiyor, bir kayboluyor, kalp atışları bir yavaşlıyor, tam duracak gibi olurken, aniden bu kez tam tersine sanki yerinden fırlayacakmışçasına müthiş bir hızla çarpmaya başlıyordu. Dudakları kurudu, gırtlağında koca bir düğüm oluştu. Zavallı yavrucuğunun kesik kafası kümesin bir köşesinde kanlar içindeydi. Hayvan açık kalan gözlerini Rıfkı efendiye dikmiş, geç kaldın, der gibiydi. Hayvanın iri bedeninden ise eser yoktu.

Rıfkı efendi, kümeste o vaziyette yarım saate yakın bir zaman kaldı. Kesik başı avucunun içine alıp okşarken, gözlerinden dökülen sicim gibi damlalar horozunun kanlı ibiğinin üstüne düştü.

Kendini toparlayınca eve döndü. Elini yüzünü sabunla yıkadı, kirlenen elbiselerini çıkarttı, temizlerini giydi. Aceleyle oturduğu daktilosunun başında şikâyet dilekçesini yazarken bol bol gözyaşı döktü. Dilekçede açıkça Dilaver’i suçladı. Bu işin failinin ondan başkası olamayacağını tereddütsüz biçimde vurguladı. Daha önce onunla aralarında geçen konuşmaları, Dilaver’in horozuna savurduğu tehditleri en küçük bir ayrıntıyı atlamadan sıraladı ve bir gün önce gazetede çıkan Dilaver’e ait yazının kupürünü keserek dilekçeye ekledi. Yalnızca ilgili makamların isimlerini değiştirdiği dilekçeyi iki nüsha haline getirdi, gazete kupürünün fotokopisini çektirdi.

Savcılığa, Emniyet Müdürlüğüne kadar bizzat giderek dilekçelerini veren Rıfkı efendi, orada duyduklarıyla bir kez daha irkildi. O gece, kasabada tam dokuz horoz aynı şekilde kafaları kesilerek öldürülmüş, kesik kafalar kümeslerde bırakılırken, gövdeler götürülmüştü. Bütün bu olayların bir başka ortak yanı, horoz katillerinden geride hiçbir izin kalmamasıydı.

O gün öğleden sonra Rıfkı efendinin evine gelen iki polis, kümesi ve bahçeyi araştırdılar. Saldırgan veya saldırganlar bahçe duvarından atlayarak kümese ulaşmışlar, işlerini bitirince yine aynı yolu kullanarak kaçmışlardı.

Rıfkı efendinin şikayeti üzerine polisler, kan izi, horozun düşebilecek tüyleri veya saldırganın ayak izlerini takip amacıyla Dilaver’in kaldığı evin kapısına kadar sıkı bir araştırma yaptılar. Hatta bununla da yetinmeyip eve girerek her yeri aradılar, tencerelerin içlerine kadar baktılar, çöpleri bile karıştırdılar. Ancak emekli mahkeme katibinin ihbarını doğrulayacak hiçbir iz bulamadılar.

Bütün olan biten karşısında büyük bir öfkeye kapılan Necla hanım, elindeki bastonu, evin aranmasını sokak kapısının arkasından gizlenerek izleyen Rıfkı efendiye doğru sallayarak,

“Dua et ki hırsızlar sarhoşmuş!” diye bağırdı. “Yoksa orada sen dururken neden horozun kafasını kessinler ki?”

Rıfkı efendi, polislerden daha kapsamlı bir araştırma ve iz sürme için burunları iyi koku alan özel eğitimli köpekler talep etti. Bu tip köpeklerin küçük kasabalarda, hatta şehirlerde olmadığını, ancak büyük birkaç kentte bulunduğunu duyunca,

“Oradakilere köpek gerekli de, buralara değil mi?” diye bağırarak, büyük kentlerdeki köpeklerden en az yirmi tanesinin acele olarak buraya getirilmesini istedi.

Böyle bir şeyin mümkün olamayacağını öğrenince bir kez daha küplere bindi ve Emniyet Müdürlüğü Asayiş Bölümündeki komiserin makamına çıkarak şöyle bağırdı:

“Benim horozum vatan millet düşmanı değildir. Benim horozum devletine, milletine karşı asla başkaldırmamıştır. Bu durumda onun sanki bir teröristmiş gibi faili meçhul bir cinayete kurban gitmesine asla izin vermeyeceğim.”

Rıfkı efendinin bu sözlerine komiser de hak verdi. Üstelik, Rıfkı efendinin şikayetinde adını verdiği Dilaver denilen adamın yazısını da okumuş ve fena halde bozulmuştu. Yazıdan sanki kasaba başıboş, sahipsiz, güvenlik güçleri görevlerini yapmıyormuş gibi bir sonuç çıkıyordu. Biraz daha düşününce, yazının ana fikirlerinden birinin, güvenlik güçleri bir horozla başa çıkamıyor, bir horozla başa çıkamayan emniyet güçleri, vatandaşın huzur ve güvenini nasıl sağlayacaklar, olduğuna karar vermişti. Yazıyı dikkatle okuyan komiser, yazının diğer bir ana fikrinin, ülkedeki mevcut demokratik rejime ağır hakaretler içermesi, alay etmesi ve onu horoz demokrasisine benzeterek küçük düşürmesi olduğunu çıkardı. Bu kadarı da fazlaydı. Kimse demokrasi ile alay edemez, ülkedeki şanlı rejimi horoz demokrasisine benzetemezdi.

Aslında komiser, o güne kadar emekli mahkeme katibi Rıfkı efendinin şikayetlerinden, ihbar mektuplarından, zırt pırt karşısına dikilmesinden bıkmıştı. Hatta onun kendisi hakkında da üst makamlara şikayet mektupları yazdığından haberi vardı. Bir keresinde, ‘ulan yaşından utanmasam şimdi seni içeriye aldırır, elini ayağını kırardım,’ diye bağırdığı bile olmuştu. Ancak, bu kez bunak ihtiyara hak vermemek elde değildi. Bozuk saatin bile günde iki kez doğruyu gösterdiği nasıl reddedilemezse, bu bunağın da ara sıra doğruyu söyleyebileceği ihtimal dahilindeydi. Üstelik söz konusu olan yalnızca bunak ihtiyarın horozu değil, tam dokuz horozdu. Ve bu durum hiç şüphesiz kasaba tarihine, horoz katliamının yaşandığı kara gece olarak geçecekti.

Polisler götürmeye geldiklerinde Dilaver, kahvede Bufalo Necdet ile tam da Rıfkı efendinin horozunun başına gelenler hakkında konuşuyordu.

“Kalemimin ne kadar güçlü, edebi üslubumun ne kadar derinden etkileyici olduğunu söylemiştim,” diyordu Dilaver. “İşte gördün. Kısa bir yazı yazdım, mahkemecinin horozunun kafası gitti. Uzun bir yazı kaleme aldığımda neler olabileceğini sen düşün.”

Bufalo Necdet, “Haklısın üvey kardeşim,” diye onu destekliyordu. “Kalemi böyle güçlü olan, tarihte iki adam tanırım. Biri sensin, diğeri padişah Dördüncü Murat! Her ikinizin de ortak yanı, kalem oynadı mı, kelleler uçuyor.”

Tam bu sırada kahveye giren polisler, hakkında şikayet olduğu gerekçesiyle Dilaver’i Emniyet Müdürlüğüne götürdü.

O arada gazetedeki yazıyı okuyan emniyet müdürü, emniyet amirini aramış, o da komisere ağzını açıp gözünü yummuştu.

Bu koşullar altında emniyetten içeri girer girmez kendini komiserin karşısında bulan Dilaver, daha ne olduğunu anlamadan yumrukların, tekmelerin, tokatların bedeninin her tarafına büyük bir öfkeyle inmesine hiçbir anlam veremedi.

Komiser, bir yandan vuruyor, bir yandan da,

“Yetkili ararsın ha?” diye bağırıyordu. “İşte sana yetkili!”

Komiser, yorulunca diğer polisler dayağa devam ettiler. Bir ara Dilaver’in burnundan kanlar boşaldı. Kanı silmek için dayağa ara verdiklerinde Dilaver, elini yüzünü yıkamak için götürüldüğü lavaboda aynaya bakınca gözünün altının mosmor kesildiğini gördü.

Dilaver’i yeniden sorgu odasına götürdüklerinde, öfkesi hâlâ yatışmayan komiser,

“Demek horoz demokrasisi ha!” diye bağırıyor, “Demek demokratik rejimimizi aşağılarsın! Yoksa sen terörist misin ha?!” diye ekliyordu.

Neden sonra, vurmaktan eli ağrıyınca komiser durdu. Bir süre düşündü,

“Bunu neden getirmiştik biz buraya yavv?” diye sordu.

Odadakilerden biri, horoz katili suçlamasıyla deyince komiser, kafasını iki yana salladı.

“Tabii ya,” dedi, “bak az kalsın horozlarla ilgili soru sormayı unutuyorduk.”

Dilaver’e horozların kafalarının kesilerek çalınmasıyla ilgili sorular sordular; horozları ne yaptığını, tüylerini nerede yolduğunu, bu katliamı hangi amaçla gerçekleştirdiğini, yanında başka suç ortaklarının olup olmadığını, eğer varsa onların kimler olduğunu söylemesini istediler.

Dilaver, yağmur gibi yağan soruları şaşkınlıkla dinledi.

Bir ara komiser, birden aklına gelmiş gibi, oturduğu koltuktan fırladı,

“Bir dakika!” diye bağırdı. “Olayın gelişimi ve sonuçlanmasıyla ilgili aklıma düğüm noktası olabilecek ve belki de meseleyi şıp diye çözebilecek bir şey geldi.”

Komiser, yüzü gözü şiş Dilaver’in tepesine dikildi.

“Şimdi senden samimi bir yanıt istiyorum. İstediğim bir itiraf değil, sadece bir fikir alışverişi. Şimdi bana söyle. Rıfkı efendinin kümesinin dışındaki diğer kümeslerin hepsinde bir sürü tavuk varken, yalnızca horozların öldürülmesi sence neyi gösterir?”

Dilaver, burnundan sızan kanı elinin tersiyle sildi.

“Cins ayrımcılığı yapıldığını.”

Komiser, biraz düşündü.

“Peki bu neyi gösterir?”

“Katil veya katillerin feminist olabileceğini!”

Komiser ve odada bulunanlar birbirlerine baktılar. Bu yanıtın anlamını çözmeye çalıştılar.

Komiser, Dilaver’i saçlarından tutup kafasını yukarı kaldırdı.

“Demek itiraflar başlıyor,” dedi keyifle. “Peki bu feministler dediğin, senin de aralarında bulunduğun bir hırsızlık şebekesinin kod ismi mi oluyor?”

Dilaver, onca acı içindeyken gülümsedi.

“Pis pis sırıtma horoz katili!” diye bağırdı komiser. “Bana derhal bu kelimenin ne anlama geldiğini söyle.”

Dilaver, kelimenin anlamının sözlükte yazdığını söyledi. Emniyet Müdürlüğünde sözlük bulunamadığından, komiser, polislerden birini kırtasiyeciye, iade edilmek üzere ödünç sözlük almaya gönderdi. Gelen sözlük büyük bir merakla tarandı. Kelimenin anlamı okununca komiserin öfkesi iki kat daha arttı ve Dilaver, bu öfkeden de fazlasıyla nasibini aldı.

Ertesi gün akşam üstüne doğru Dilaver’i iki polis eşliğinde savcılığa gönderdiler. Dilaver, mahkeme kapısında Sadun beyin kendisini beklediğini gördü. Ancak savcı, misafirliğe gelen kayınvalidesini karşılamak üzere otogara gitmişti. Mahkeme koridorundaki banklardan birinde savcıyı beklerken, bir ara gazeteci Sadun bey, Dilaver’in yanına sokuldu, kulağına yavaşça, “Savcıdan doktora sevk edilmeni iste,” dedi.

O sırada, beklemekten sıkılan polislerden biri az ileride mahkeme mübaşirlerinden biriyle sohbet ederken, diğeri çayocağına çay almaya gitmişti.

Savcı, havanın kararmasına yakın gelebildi. Dilaver, Sadun beyin söylediklerini savcıya tekrarladı. Böylece Dilaver, doktor raporu için savcı tarafından doktora sevk edildi.

O gece nöbetçi hükümet doktoru, diplomasını alalı henüz sekiz ay kadar olan ve kısa bir süre önce kasabaya atanan genç bir doktordu. Uzun boylu, geniş omuzlu, sinek kaydı tıraşlı suratında yeşil kahverengi karışımı gözleri ışıldayan yakışıklı biriydi. Mesleğini çok seviyordu. Nişanlısı da kendisi gibi doktordu ve o başka bir ilde görev yapıyordu. Genç doktor, kiraladığı evde yalnız kalmasına rağmen canı sıkılmıyordu, çünkü hastane dışındaki zamanlarda da hastalara bakıyor, çağrıldığı evlere gidiyor, karşılığında da para talep etmiyordu. Hastalarının iyileştiğini görmek onu mutlu ediyor, bu mutluluğu hiçbir maddi güç satın alamaz diyordu. Kasabaya gelişi kısa bir süre olmasına karşın ismi halk arasında duyulmuş, özellikle yoksulların aradığı ve sevdiği insan haline gelmişti. Onun parasız hasta muayene etmesi, kasabanın eski doktorlarından birkaçını kızdırmış, hatta içlerinden birisi,

“Ama böyle de olmaz ki. Buna haksız rekabet derler!” diye çıkışmıştı.

Dilaver’i, karşısında, morarmış göz, şiş suratla gören doktor, ondan soyunmasını istedi. Vücudundaki morlukları, kızarıklıkları bir bir not ederek, bunların hepsini eksiksiz biçimde raporunda belirtti. Dilaver’in muayenesi bitince, polisleri içeri çağıran doktor, onlara bu şahsın suçunun ne olduğunu sordu.

“Seri horoz cinayetleri işleyen bir katil,” diye cevap verdi polislerden tombulca olanı.

“Adam kötü hırpalanmış,” dedi doktor.

Polislerden zayıf olanı sırıttı.

“Horozlar gagalamıştır!” dedi.

Yeniden savcılığa döndüler. Sadun bey, hâlâ orada bekliyordu. Savcı, Dilaver ile ilgili evrakı inceledi, doktorun raporuna göz attı. Aslında karşısındaki adamın durumu doktor raporu gerektirmeyecek kadar ortadaydı. ‘Doktor gördüğünü yazmış, bu işi uzatmadan bitirelim,’ dedi kendi kendine. Dilaver’e horoz meselesi hakkında bildiklerini kısaca anlattırdı ve,

“Başka bir söyleyeceğin var mı?” diye sordu. Dilaver’den başka ekleyecek bir şeyinin olmadığını öğrenince, yan masada oturan sekreterine, zanlının suçu işlediğine dair herhangi bir kanıt bulunamadığından, mahkemeye sevkine gerek olmadığına, adı geçen şahsın serbest bırakılmasına karar verildiğini yazdırarak, kararı polislere bildirdi.

Mahkeme kapısında kendisini bekleyen Sadun beyle kucaklaşan Dilaver, uzaklaşan polislere doğru,

“Siz benimle uğraşırken seri horoz katili elini kolunu sallaya sallaya kasabada dolaşıyor ve yeni horoz cinayetleri tasarlıyor. Horozların güvenliğini sağlayın. Kasabamıza barış, huzur ve güven ortamı geri gelsin! Tavuklar kadar horozların da yaşam hakkı vardır!” diye bağırıyordu.

ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Dilaver ve Sadun bey, savcılıktan sonra önce kahveye uğradılar. O gün yarışlarda ikili tutturan Bufalo Necdet, kazandığı az miktardaki parasını az önce almış, oradakilerle çene yarışına girmişti. Dilaver’i görünce konuşmasını kesti, kollarını iki yana açarak ona yöneldi.

“Benim sevgili üvey kardeşim!” diyerek hararetli bir şekilde sarıldı. “Sakın seni merak etmediğimi düşünme. Madem merak ettin, neden mahkemeye gelmedin de burada ganyan oynuyorsun diye sorarsan, sevgili üvey kardeşimi orada polisler arasında elleri kelepçeli görmeye asla dayanamazdım. Buna yüreğim elverir mi sanıyorsun sen? Acılarını unutmak için nasıl bazıları kendini içkiye verirse, ben de kendimi at yarışlarına vermemin uygun olacağını düşündüm. Eğer bu akşam da geri gelmeseydin, bu geceden itibaren kendimi içkiye de verecektim. Beni anlıyor musun dostum? Az kalsın senin yüzünden alkolik olacaktım.”

“Bu senin için kolay olurdu. Zaten fıçı gibisin, yapılması gereken sadece içine içki doldurmak.”

Bufola Necdet, biraz geriye çekildi, Dilaver’in şişlikler ve morartılar içindeki suratını inceledi.

“Fena benzetmişler seni dostum.”

Dilaver, yanıt vermedi, yan taraftaki sandalyelerden birine çöktü. Çevresi bir anda insanlarla doldu. Her kafadan bir ses çıkıyor, herkes bir şeyler söylüyor, sorular soruyor, kimi emekli mahkeme katibine, kimi onun kart horozuna, kimi polise verip veriştiriyordu. Dilaver’e, Bufalo Necdet’e ve Sadun beye birer çay getiren kahveci, çayları masaya bırakırken,

“Her şeye rağmen mahallemizi bir büyük dertten kurtardın,” dedi.

Dilaver, “Ben sadece yazıyı yazdım,” dedi. “İnfazlar başkasına ait.”

Çayları içtikten sonra Dilaver, yorgun olduğunu, her tarafının sızladığını, eve gidip yatmak istediğini söyleyerek Bufalo Necdet ile birlikte evin yolunu tuttu.

Ancak eve gidince hemen yatamadı, çünkü Necla hanım karşısına oturmuş durmadan konuşuyordu.

“Polislere de söyledim. Hem de bağıra bağıra söyledim. Dedim ki, moruğun evine girenler muhakkak sarhoşmuş. Yoksa orada o moruk dururken neden horozun kafasını kessinler? Evet aynen böyle söyledim.”

Çiroz Nasuhi, söze karıştı.

“İspiyoncu moruk ne yaptı?”

“Ne yapabilir ki? Dış kapının ardına gizlenmiş içeriyi dikizliyordu. Bir ara göz göze geldik. Suratı korkudan bembeyaz kesildi. Onun kireç rengi suratını görünce, aslında korkudan çoktan geberdiğini, ama iş yoğunluğu ve yer yokluğu nedeniyle morgdan şartlı tahliye edildiğini anladım.”

Necla hanımın konuşmasını, tutulduğu öksürük nöbeti böldü. Ciğerleri yerinden kopacakmış gibi öksürüyor, nefes almakta zorlanıyor, ağzından hırıltılar yükseliyor, suratının zaten soluk rengi kireç gibi beyazlaşıyor, tam soluğu kesildi derken öksürüğü kısa bir süre kesiliyor, o arada soluklanıyordu.

Çiroz Nasuhi, bir bardak su getirdi. Kadın, bir yudum su ile kuruyan gırtlağını ıslattı. Son zamanlarda sağlık durumu giderek kötüleşiyordu Necla hanımın. Suratı kararmış, dudakları morarmıştı. Soluklanırken göğsünden hırıltılar yükseliyor, iskelete aitmiş gibi görünen elleri giderek daha fazla ve belirgin biçimde titriyordu. Yürümekte zorlanıyor, yanından ayırmadığı bastonuna rağmen birkaç adımda yoruluyordu. Tüm bunlara rağmen hafızası genç bir kızın ki kadar taze ve canlı, çenesi her zamankinden fazla düşüktü. Durmadan konuşuyor, önüne gelene sataşıyordu.

Çiroz Nasuhi, annesinin elindeki bardağı yerine koyarken,

“Her şeye rağmen takdir etmek gerekir ki,” dedi, “Dilaver’in eli iyi kalem tutuyor. Böyle etkili bir yazı daha okumadım.”

Bufalo Necdet, söze karıştı.

“İlkokulu bile takur tukur zor bitirmiş biri olarak, hayatında kaç yazı okudun ki?”

Çiroz Nasuhi, bu sözlere hiç alınganlık göstermedi.

“O da doğru, ama yine de demek yazı çok güzel ki, hemen etkisini gösterdi.”

Necla hanımın yüzünde küçümser bir ifade belirdi.

“Hıhh!” diye bir ses çıkardı. “Madem o kadar etkili yazı yazıyormuş da benim derdime neden derman olmamış?”

Dilaver, kadına baktı.

“Ne derdin varmış senin?”

Kadının suratındaki küçümser ifade belirginleşti.

“Kaç senedir burada yalnız oturduğumun farkında değil misin? Madem o kadar etkili yazı yazıyordun, birkaç kelâm da benim için etseydin, bana bir hayat arkadaşı bulsaydın ya.”

“Sana hayat arkadaşı mı dayandırabiliyoruz ki?” diye yanıt verdi Dilaver. “Kasaba mezarlığının üçte biri senin hayat arkadaşlarınla dolu!”

Bufalo Necdet, işin kavgaya doğru gittiğini, anasının az sonra ortalığı velveleye vereceğini düşünerek konuyu başka tarafa çekmek için,

“Yine de şanslı kadınmışsın kocakarı,” dedi. ”Az kalsın o ceberrut mahkemeciyle evlenecektin. O herif seni günde beş kere oraya buraya şikayet ederdi.”

Necla hanım, hadi oradan dercesine ağzını, burnunu oynattı.

“Sen benimkine şans mı diyorsun?” diye sesini yükseltti. “Aldığım her adam elimde kaldı. Tam yedi kocam öldü. Acaba benden şansız biri daha var mı şu dünyada?”

Dilaver, bedenindeki acıları unutup gülümsedi.

“Ne yani, şansız olanın sen olduğunu mu iddia ediyorsun yoksa? Seninle evlenenler hepsi kasaba mezarlığında yatıyor. Buna karşın sen hâlâ yaşıyorsun. Bu durumda şanssız olan sen misin, yoksa seninle evlenenler mi?”

Necla hanımın suratı buruştu.

“Terbiyeli konuş!” diye uyardı Dilaver’i. “İkide birde kasaba mezarlığından söz edip sinirlerimi ayağa kaldırma. Ne alıp veremediğin var kasaba mezarlığıyla?”

Dilaver, suratını buruşturdu.

“Orada senin hayat arkadaşlarından babam yatıyor.”

Necla hanımın öfkeden sesi titremeye başlamıştı.

“Senin bir tane baban, benimse yedi kocam orada. Ama ben yine de mezarlık diye tutturmuyorum. Eğer babanı çok özlediysen, şu bastonu kafana bir geçiririm, babana kavuşursun gerzek!”

“Kocakarı haklı,” dedi Bufalo Necdet. “Bizim de üveyleri sayarsak yedi babamız orada, ama senin bir baba için yaptığın yaygara, bizimkini bastırıyor. Bir de sen bizim gibi olsaymışsın haftanın yedi gününün her birinde bir baban için ağıt yakacakmışsın!”

“Üstelik,” diye söze girdi Necla hanım, “eğer bana evlenme yasağı koymasaydın bugüne kadar yeni bir cici baba alır, sana babasızlık acısı tattırmazdım.”

Bufalo Necdet, anasını destekledi.

“Sen bizim kocakarının niçin durmadan evlendiğini sanıyorsun? Kendi zevki için mi? Asla! Beni, Çiroz Nasuhi’yi ve şimdi kocalarının yanında olan kızlarını baba sevgisinden mahrum etmemek için!”

O sırada Necla hanım, yeniden, ama bu kez daha etkili bir öksürük nöbetine tutuldu.

O gece balıkçı barınağındaki masasında kimseyle tek kelime dahi konuşmadan tek başına oturan Sadun bey, hiç içmediği kadar içti. İçti ve düşündü. Kendisiyle büyük bir iç kavga, hesaplaşma yaşadı. Rakı doldurduğu her yeni bardakta geride bıraktığı yaşamı film gibi gözlerinin önünden geçti. Her film karesi gözlerinin önünde durdu. Her film karesinde, ne yapmalıydım, diye düşündü. Her yanıtta, acılarla boğuşdu. Vakit gece yarısına yaklaşırken balıkçı barınağı sessizleşti. Sabaha karşı, ağlarını denize sermek için gelen balıkçılar, Sadun beyi bıraktıkları yerde bulduklarında şaşırdılar ve buna pek anlam veremediler.

Balıkçıların ayak sesleri Sadun beyi kendine getirdi. Düşüncelerinden sıyrıldı.

İhtiyar balıkçı, ona doğru yaklaştı.

“Seni hiç bu kadar düşünceli görmemiştim üstad,” dedi. “Akşamdan bu yana hep düşündün. Bari kafandaki meseleyi çözdün mü?”

Sadun bey, kafasını salladı.

“Evet,” dedi kararlı ve rahatlamış bir ses tonuyla. Başka da bir şey konuşmadı. İhtiyar balıkçı da başka bir şey sormadı. Sadun bey, ayaklarını önündeki sandalyeye uzattı, kafasını duvara yasladı ve birkaç saniye içinde derin bir uykuya daldı.

Üç saat kadar o vaziyette uyuyan Sadun bey, uyanır uyanmaz arka taraftaki çeşmede kafasını sabunla yıkadı, sakal tıraşını oldu, gözlük camlarını sildi, sonra doğruca adliyeye gitti, dosyadan doktorun Dilaver’e verdiği raporu buldu. Fotokopisini çektirerek, aslını tekrar dosyaya koydu. Yeniden barınağa, yazılarını yazdığı masaya döndü. Üç saat boyunca kimseyle konuşmadan, başka hiçbir şey düşünmeden, haberi ve başyazıyı kaleme aldı. Gazeteyi baskıya hazırlamak için ayağa kalktığında son derece heyecanlıydı.

Ertesi gün gazeteyi alanlar manşette, ‘Karakolda İşkence’ başlığıyla karşılaştılar. Başlığın altında, kasabada iki gün önce yaşanan olaylar, hiçbir delil yokken bütün kasaba halkının yakından tanıdığı bir insanın gözaltına alınması ve gördüğü muamele anlatılıyor, haberle birlikte doktorun Dilaver’e verdiği rapor aynen yayınlanıyordu.

Hemen, haberin yan tarafındaki başyazı da bu konuya ayrılmıştı. Yazıda, haber kısaca özetlenmiş, arkasından da işkencecilere verip veriştirilmiş, işkencenin büyük bir insanlık suçu olduğu belirtildikten sonra, bu muameleyi yapan görevlilerin derhal açığa alınması ve yargı önüne çıkartılması istenmişti. Yazı, “Eğer bunlar yapılmazsa kasabamız bu utanç altında ezilecek, her gün herkes merak ve endişeyle bekleyecektir: Acaba bugün sıra kimde?” cümlesiyle son bulmuştu.

Patronun, işten atıldığı, gazeteyi derhal terk etmesi haberi kendisine iletildiğinde Sadun bey, bürodaki masasının çekmecelerini çoktan boşaltmış, kendisine ait eşyaları çantasına koymuştu. Çantasını eline aldı, yıllarını verdiği büroya göz gezdirdi, büroda bulunanlarla vedalaştı, ağır ama vakur adımlarla dışarıya çıktı. Sıcak bir yaz günü. Güneş altın mızraklarını yeryüzüne doğrultmuş, neşeyle gülümsüyordu. Sadun bey, kafasını lekesiz maviliğin hüküm sürdüğü gökyüzüne kaldırdı, derin bir soluk aldı, temiz havayı ciğerlerine doldururken, “Çok güzel bir gün,” diye söylendi.

ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İlçe emniyet amirliği toplantı salonunda, sabahtan bu yana ilden gelecek Amiri bekleyen altı sivil giyimli polisin, canları sıkılmaya başlamıştı. Önemli bir toplantı için hazır olmaları emri verileli neredeyse iki saat olmasına karşın, Amir hâlâ ortalarda yoktu. Beklemekten sıkılan polislerden üçü kendi aralarında konuşuyor; biri, o ayki ev kirası ve diğer borçları ödedikten sonra elinde kaç para kalacağını hesaplıyor; diğeri el aynasına bakarak bıyıklarını tarıyor; en uçtaki sandalyede oturanı ise, kafasını duvara yaslamış kestiriyordu.

Kapı birden açıldı; ilden gelen Amir, yanında sivil giyimli genç bir polis ve komiserle birlikte içeriye daldı. İki adım atıp durdu, bakışlarıyla odayı taradı. Diğerleri ayağa fırlamasına karşın, en uçta, kafasını duvara yaslamış polis hâlâ toparlanabilmiş değildi. Amir, ona doğru küçümseyici bakışlar fırlattı.

“Buyrun!” dedi yanındaki genç polise, uyuyanı işaret ederek, “Düşmanlar vızır vızır çalışıyor, bizimkiler yaz kış demeden uyuyor!”

Elindeki dosyayı masanın üstüne bırakan Amir, masanın yan tarafında çalışan vantilatörün karşısına geçerek serinlemeye çalıştı.

Genel Müdürlükteki komünist, bölücü ve yıkıcı akımlara karşı mücadele yöntemleri ve ülke güvenliği adlı üç günlük eğitim çalışmasından kısa bir süre önce dönen Amir, öğrendiklerini anlatmak için il çapında düzenlediği aynı başlıklı eğitim çalışması sırasında kasabada yaşananları, eğitim çalışmasına görevli olarak katılan komiserden ayrıntılarıyla dinledikten sonra, olan biteni gece geç vakte kadar evde bir kez daha gözden geçirmiş ve horoz katliamı ile başlayıp, doktorun işkence raporuyla gelişen, gazetedeki yazıyla büyüyen olayların tesadüfle açıklanamayacağına karar vermişti. Ertesi gün, eğitim çalışmasında komiseri ayağa kaldırmış, kasabada meydana gelen olayı bir kez daha anlattırmış ve herkesin önünde onunla alay ederek,

“Görüyorsunuz,” demişti, “cehalet ve aptallık, insanı ne durumlara düşürüyor. Adamın birine iki tokat attılar, bizi memlekete rezil ettiler. Oysa biz, burada her gün bir ton adamın anasını belliyoruz, daha hakkımızda açılan bir tek dava yok. Neden? Çünkü işi bilinçli ve son derece teknik yöntemlerle yürütüyoruz.”

Daha buna benzer epeyce küçümseyici ve alaycı laflar eden Amir, komiseri eğitim çalışmasına katılanların huzurunda küçük düşürmüştü. Eğitim toplantısında sadece amirler ve komiserler olsa buna katlanılabilirdi; ama işin kötüsü, orada eğitim amacıyla gelmiş pek çok alt rütbeli bulunuyordu.

Eğitim toplantısının ilerleyen bölümlerinde, kasabadaki bu olay örnek olarak ele alınarak orada bulunan polislerden olay hakkında yorum yapmaları istenmişti. Ve sonunda, eğitimi veren kişi dahil hepsi bunun asla adi bir vaka olmadığını; bir gecede meydana gelen horoz katliamı, işkence raporu ve ardından gazetede çıkan demokrasi yazısıyla birlikte işkence haberinin, sanki çok büyük bir olaymışçasına yerel basına yansıtılmasının asla tesadüfi ve sıradan olamayacağı, belli bir plan ve program dahilinde yürütülen illegal bir çalışmanın ürünü olduğu sonucuna varılmıştı.

Toplantının sonunda Amir, komiseri karşısına almış, “Bunca zamandır yattığınız yeter, biraz çalışın ve pisliğinizi temizleyin!” demiş, burnuna kötü kokular geldiğini, kasabadaki bu olayın ardında son derece karanlık işlerin yattığını söyleyerek, bu meseleyle bizzat kendisinin ilgileneceğini, yarın istihbarat alanında uzman bir genç polisle birlikte kasabaya geleceğini, siyasi meselelere yatkın en uyanık altı polisten bir ekip oluşturarak sabah toplantı için hazır olunmasını söylemişti. Söylemişti, çünkü kasabadaki olay sadece Amirin canını sıkan bir konu değildi; aynı zamanda İl Emniyet Teşkilatı çapında çalkantıya neden olmuş, emniyet müdürü, siyasi şube ve istihbarat müdürleri ile kasaba emniyet amirini de makamına çağırarak olay hakkında bilgi almış, her üç müdürü de fena halde haşlamış; ne beceriksizliklerini, ne iş bilmezliklerini, ne tembelliklerini, ne de dünyadan haberi olmadıklarını bırakmış; ağzını açmış gözünü yummuş, aklına geleni söylemişti. Hatta bir ara müdür öyle sinirlenmişti ki, masasının üstündeki dosyalar havada uçuşmuş, odasından kovduğu müdürlerin ardından,

“Bu pisliği temizlemeden karşıma gelmeyin. O alçak horoz katilinin ve devletten maaş almasına rağmen utanmadan devleti küçük düşürecek raporu yazan komünist propagandacı doktorun defterini dürmeden gözüme gözükmeyin!” diye bağırmıştı.

Aynı sözler, şube müdürleri tarafından kendi alt kadrolarına yenilenmiş, özellikle şu anda salonda bulunan Amir, bu fırçadan en büyük payı almıştı. Oldukça ağır fırçanın ardından, öldürücü bir yumruk almış boksör gibi sersemleyen Amir, kendini toparlar toparlamaz, yaşadıklarını yeni baştan değerlendirmiş ve kendi kendine intikam yemini etmişti.

Amir, vantilatörün ayarını sonuna kadar açtı. Masanın başına geçti. Dosyanın kapağını araladı. İçinden notlarını tuttuğu defteri çıkardı, sayfaları hızlı hızlı çevirdi. Sert bir duruşu vardı Amirin. Kaşları öyle kalındı ki, banyodan sonra saçlarını kuruttuğu saç kurutma makinasını bir süre kaşlarına tutmak zorunda kalıyordu. Bakışları son derece kuşkuluydu. Teninin rengi, ağustos sıcağının altında kavrulmuş inşaat işçilerininki gibi karaydı. Elmacık kemikleri çıkık, çenesi uzundu.

Amir, tam konuşmaya başlayacaktı ki, hemen yanı başında dikilen ve tıpkı kendi gibi not defterini masanın üzerine açmış olan, uzman diye yanında getirdiği polise ilişti gözü. Genç polis, neredeyse onun hareketlerini tekrar ediyor, karşıdaki polisleri tepeden bir bakışla süzüyordu. Genç yaşına karşın sarı seyrek saçları ön taraflarından dökülmeye başlamıştı genç polisin. Havaalanını andıran uzun alnının altındaki çipil mavi gözleri, yuvalarında fıldır fıldır dönüyor; her an bir tarafı kırıp dökmeye hazır, şapşal bir görüntü çiziyordu. Üzerinde kot bir gömlek ve pantolon vardı. Ayaklarında ise yaz olmasına karşın, sivri burunlu, yüksek ökçeli, kavuniçi çizmeler hemen göze çarpıyordu. Ve bu görünümü, onun Amerikan casusluk filmlerinin sıkı bir izleyicisi olduğunu gösteriyordu. Üstelik salonda bulunmasına rağmen, siyah camlı gözlüğü hâlâ gözündeydi.

Amir, yanında dikilen çipil mavi gözlü genç polisi göz ucuyla süzdü. Şimdi yaradana sığınıp şunun ensesine bir tokat indirmek vardı ya, allahına şükretsin ki müdürün akrabasıydı. Bu yüzden ses tonuna hâkim olmaya çalışarak,

“Sen de geç otur,” dedi. “Gözlüğünü de çıkart, sana baktıkça bir körle konuştuğum hissine kapılıyorum; bu da sinirlerimi bozuyor. Unutma ki, bir devlet memurunun görevi, en başta amirlerinin sinirlerini bozmamaktır. Eğer astlar üstlerin sinirlerini bozarlarsa, üstler de astların sicillerini bozarlar.” Amir, konuşmasına kısa bir süre ara verdi, brifing tahtasının önünde birkaç kez gidip geldi. “Evet, ne diyordum? Sinir ve sicil meselesinin birbirleriyle olan yakın ilişkisinden bahsediyordum. Bunu küçük bir örnekle anlaşılır hale getirmem gerekirse; hani bir adam yüzme bilmez de, mayosunu giyer, deniz kıyısına gider, kıyıda oturur, ayaklarını suya değdirir ve o sırada ileriden geçmekte olan motorlu sandala bakar ya, işte aynen öyle bir şey. Bilmem anlatabildim mi?”

Salondakiler hep birlikte kafalarını salladı. İstihbarat uzmanı genç polis,

“Son derece yerinde ve çarpıcı bir örnek,” dedi, büyük bir coşkuyla. “Anlamamak için aptal olmak lazım.”

“Sanırım arkadaşı tanıştırmayı unuttum. Arkadaş, kasabadaki gizli örgütlenmeler çökertilene kadar aranızda görev yapacak. Kendisi istihbarat konusunda uzman olup ismi Şevket’tir.”

Genç polis, ayağa kalktı.

“Bana kısaca Ajan Şevket diyebilirsiniz,” dedi.

Odadakiler, tuhaf tuhaf, aralarına yeni katılana baktılar. İçlerinden biri,

“Demek Şevket’in kısaltılmış hali, Ajan Şevket oluyor!” dedi.

Amir, o sözleri söyleyene ters ters baktı.

“Karnından konuşmayı kes!” dedi sert bir sesle. “Şimdi meseleye dönelim. Kasabada bir gece horoz katliamı gerçekleşti. Suçlu yakalandı. Ancak kasabaya yeni atanan ve geçmişi gizemli bir doktor, ona rapor verdi. Ne raporu verdi? İşkence raporu verdi. Savcı suçluyu serbest bıraktı. Kasabanın gazetesi bunu sanki memlekette başka mesele yokmuş gibi manşet yaptı.” Amir kısa bir ara verdi, eğitim notlarının yer aldığı defteri eline aldı, duvardaki tahtanın önüne geçti, deftere baka baka tebeşirle tahtaya bazı daireler çizdi, içlerini doldurdu, bu daireleri aralarına çektiği çizgilerle birleştirdi.

“Şimdi şu şekillere iyi bakın. Bağlantı noktalarına dikkat edin. Şu başlangıç noktası. Yani horoz katliamı. Şimdi bu olay basit bir hırsızlıksa, neden tavuklar çalınmadı da sadece horozlar hedeflendi?”

Ajan Şevket, elini kaldırdı. Amir, başıyla konuşma izni verdi.

“Tavuklar dişi olduğu için onların daha çok çığlık atıp yaygara yapacaklarını düşünerek sadece horozlara yöneldiler.”

Amir, kafasını eliyle kaşıdı,

“Evet, ilginç bir düşünce. Ancak bence mesele değişik. Bu durum katillerin belli bir amacı olduğunu gösterir.” Amir not defterinden okumaya başladı. “Bu davranış bize bir şeyi açıkça gösterir: Bu işi düzenleyenler komünist bir örgütün mensuplarıdır. Şöyle ki, buradaki hedef toplumda panik, kargaşa ve terör ortamı yaratmak, halk arasında devletin güçsüz olduğu fikrini yaymaktır.” Amir, tahtaya kocaman bir yuvarlak daire çizdi, içine bir yıldız kondurdu. Sonra defterindeki notlardan okumaya devam etti. “Nitekim komünistlerin tarihi incelenince temel stratejilerinin toplumda panik, korku ve kuşku yaratmak, devlet otoritesini sarsmak olduğu görülür.” Amir kafasını not defterinden kaldırdı. “Bunu daha açık anlamanız için basit bir örnek vermek gerekirse, hani adamın biri kavak ağacının yanında durup kafasını havaya kaldırmış, en tepesine bakmış bakmış da sonra dibine işemiş ya, tam da böyle bir şey. Bilmem anlatabildin mi?”

Ajan Şevket, hemen ayağa fırladı.

“Çok yerinde bir örnek Sayın Amirim. Bunu anlamamak için aptal olmak lazım.”

Amir, “Aferin sana Ajan Şevket,” dedi. “Her şeyi şıp diye anlıyorsun! Şimdi konumuza dönelim. Ne diyordum? Komünist ve bölücü akımların terör taktiği.” Amir, yeniden not defterinden okumaya başladı. “Rusya’da ihtilalden önce Bolşevikler bu taktiğe sürekli başvurmuşlardır. Nitekim ihtilali de bu şekilde gerçekleştirmişlerdir.” Amir konuşmasına yeniden ara verdi, bakışlarını salondakilerin üzerinde dolandırdı. Parmağıyla, içeriye girdiğinde uyuklarken yakaladığı polisi işaret etti.

“Söyle bakalım uykucu,” dedi, “anlattıklarımdan ne sonuç çıkardın?”

Polis ayağa kalktı, etrafına şaşkın şaşkın bakındı.

“Demek ki, ihtilalden önce Rusya’da milyonlarca horoz Bolşevikler tarafından öldürülmüş.”

Ajan Şevket, kafasını iki yana salladı.

“İşte eğitim çalışmalarının faydaları. Ben komünistleri mülkiyet düşmanı bilirdim. Horoz düşmanı olduklarını burada yeni öğrendim.”

Amir, hepsini küçümseyerek süzdü.

“Anlattıklarımdan zerre kadar bir şey anlamamışsınız!” diye çıkıştı. “Komünistlerin ille horoz diye bir takıntıları yok. Bugün horoz öldürürler, yarın bir çiftliğe bomba koyup tavukları havaya uçururlar. Bunu daha iyi anlayabilmeniz için basit bir örnekleme yapayım; hani kedi damdan dama atlar atlar, bacanın çevresinde dolanır dolanır, yemek kokularını alır, sonra da aşağıya bakıp, ‘acaba buralarda bir köpek var mıdır?’ diye endişelenir ya, tıpkı öyle bir şey.”

Amir, elindeki defteri masaya bıraktı.

“Şimdi anlatılanlar ışığında düşündüğümüz zaman ortaya çıkıyor ki, son derece örgütlü, deneyimli, kararlı, eli kanlı, katliam yapmaktan bile çekinmeyen bir örgütle karşı karşıyayız. Bu örgütün başının da o Dilaver denilen hain olduğu açık seçik ortadadır. Belli ki bu adam son derece zeki, kurnaz ve özel eğitimli biridir.”

Ajan Şevket, ayağa kalktı.

“Buna katliam demek bile yetersiz kalır efendim. Benim tahminime göre bu bir soykırımdır.”

Polislerden en yaşlı olanı, kıs kıs gülmeye başladı. Amir, bakışlarını ona doğru çevirdi.

“Neye güldüğünü söyle de biz de gülelim!”

“Şeye gülüyorum Amirim, Dilaver denilen adamı yakından tanırım da!”

“Ne olmuş yakından tanıyorsan?”

“Yani o adamdan örgüt lideri olursa, benden de bu ülkeye Cumhurbaşkanı olur da!”

“Daha açık konuş!”

“Açığı kapalısı, Dilaver denilen herif kafadan kontağın tekidir. Onun her tarafı örgüt olsa, peşinden kim gider ki?”

Ajan Şevket, Amirden konuşmak için izin isteyerek, ayağa kalktı.

“Düşmanla savaşmak için en başta düşmanı iyi tanımak gerekir beyler. Düşman, amacına ulaşmak için her yolu denemekte, her kılığa bürünmektedir.” Sözlerinin burasında eğitim notlarının bulunduğu defterin sayfalarını karıştırdı. “Nitekim bakın kitapta da anarşist ve teröristlerin her türlü kılığa girdiği yazıyor. İşte söz konusu kişinin tarifi, tam da bu maddeye giriyor. Beşinci madde, a şıkkı: Bir komünist amacına ulaşmak için her türlü kılığa girer, her numaraya başvurur. Demek ki bazen aptal numarası, deli taklidi yapmak örgüt mensuplarına bizzat örgüt tarafından verilen bir görev olabilir. Nitekim, değerli bir istihbarat müdürü olan akrabamın bana anlattığı bir olaya göre, çok önemli bir üst düzey örgüt mensubu olduğundan şüphelendikleri birisi sürekli köpek taklidi yapıyormuş. Bu kişiyi bir gün gözaltına alıp sorguya çekmişler. Adama konuş, dedikçe adam havlıyormuş. Hatta rolünü öyle benimsemiş, örgüt tarafından köpek taklidi yapabilmesi için öyle eğitilmiş ki, bir ara sorgucu polisleri ısırmaya bile kalkmış. Sonunda adamı mahkemeye çıkartmışlar. Adam orada da hâkime havlamaya kalkınca, zavallı hâkim buna kanarak adamı akıl hastanesine sevk etmiş. Ve sonunda ne olmuş biliyor musunuz? Akıl hastanesinden adama deli raporu verilmiş. Düşünebiliyor musunuz, adam örgüt tarafından öyle sıkı eğitilmiş, öyle iyi köpek taklidi yapmış ki, kırk yıllık doktorları bile kandırmış. Bunun üzerine uyanık ve konusunda eğitimli bir gizli ajan amiri olan dayım, o örgüt mensubunun numarasını ortaya çıkarmaya ant içerek, adamın peşinden dolanmaya başlamış ve önüne kuduz köpekler için özel olarak hazırlanmış zehirli et atmış. Değerli bir istihbarat müdürü olan yakın akrabamın düşüncesine göre, köpek taklidi yapan örgüt mensubu bunu yerse ölecek ve böylece adamın gerçekten numara yapmadığı, kendini köpek sandığı kesinleşecekmiş. Gerçi adam ölecekmiş, ama durumu kesin olarak anlaşılacakmış. Dayımın inancına göre, ‘zan altında yaşamaktansa, masumiyeti kanıtlanarak ölmek’, her Türk’ün en temel felsefesi olmalıdır. Ancak adam bu zehirli yiyeceği yemez, kaçarsa, adamın numara yaptığı meydana çıkacak, adaletin elinden hiçbir şekilde kaçılamayacağı bir kez daha kanıtlanacakmış. Nitekim, değerli bir istihbarat müdürü olan dayım, adamın yaşadığı parka gitmiş, onu bir ağacın altında uyuklarken bulmuş ve zehirli eti önüne atmış. Ancak orada küçük bir şanssızlık yaşanmış. O sırada parkta bir süs köpeğini gezdirmekte olan bayanın elinden kurtulan köpeği, yemi üstüne atladığı gibi yemiş. Tabii ki, köpek oracıkta ölüvermiş. Bundan daha şansız olanı ise, meğerse köpek, valinin eşine aitmiş. Doğal olarak üç gün sonra, değerli bir istihbarat müdürü olan dayım, doğu illerinden birine sürgün edilmiş. Demek istediğim şudur ki, bu Dilaver denilen herif, polis arkadaşları bile deli numarası ile kandırabildiğine göre, demek ki çok önemli bir teröristle karşı karşıyayız.”

Toplantı sonunda Amir, bu konunun son derece gizli tutulacağına dair orada bulunan polislere yemin ettirdi. Kasaba tarihinin en kapsamlı operasyon çalışmasının başladığını ilan ettikten sonra, bu operasyonun birinci dereceden sorumlusunun kendisi olduğunu, belirli günlerde ve gelişmelere bağlı olarak sık sık kasabaya geleceğini, Ajan Şevket’in de bu operasyonda görevli olduğunu, Dilaver hakkında ne duyarlarsa hemen yazılı olarak rapor vermelerini emretti. Tam toplantı dağılacakken Ajan Şevket, ayağa kalktı.

“Özür dilerim efendim ama, sanırım aşırı meşguliyetinizden dolayı operasyona bir isim vermeyi unuttunuz. Eğitim notlarımda şöyle bir madde bulunuyor; operasyonlara mutlaka kod isimler verilmelidir. Madde dokuz, c şıkkı.”

Amir, bozuntuya vermemeye çalışarak, başını evet anlamında salladı.

“Unuttuğumu da nereden çıkardın? Ben de şimdi o konuya geliyordum. Evet, bu operasyona bir kod ismi koyalım. Bu konuda önerisi olanlar.”

Değişik öneriler geliyordu. Polislerden biri, “Komünistlere Geçit Yok Operasyonu” ismini önerdi. Bir başkası, “Gece Yarısı Operasyonu”, bir diğeri, “Kasabanın Huzuru Operasyonu” isimlerini önerdilerse de bunların hiçbiri beğenilmedi. En son, o ana kadar not defterine bir şeyler karalayan Ajan Şevket, ayağa kalktı.

“İzninizle Amirim, benim birkaç önerim var. Hepsinin ortak özelliği, son derece yaratıcı bir çalışmanın ürünü olmalarının yanı sıra, aynı zamanda çarpıcı ve etkileyici olmalarıdır. Bunlar sırasıyla şöyledir:

1) “Horozlar Ölmez, Kasaba Bölünmez Operasyonu.”

2) “Komünistler Sussun, Horozlar Ötsün Operasyonu.”

3) “Kızıl Lekelere Hijyenli Temizlik Operasyonu.”

Amir uzunca bir süre düşündü.

“Ajan Şevket’in önerileri takdire değer, ama meselenin önemini yeterince anlatmıyor. Bu durumda işin halledilmesi her zaman olduğu gibi yine bana düşüyor.” Amir, cebinden çıkarttığı sigara paketinden bir sigara yaktı, arka arkaya derin dumanlar çekti, düşündü, düşündü, sigara bitmek üzereyken yumruğunu masaya vurdu.

“Evet, buldum! Beni iyi dinleyin. Operasyonun ismini açıklıyorum: İnci bir gerdanlık buldum kimse değer biçemez, ben varken kasabadan kızıllar geçemez.”

Amirin sözlerinin ardından kısa bir sessizlik oldu, sonra Ajan Şevket, ayağa fırladı ve büyük bir coşkuyla alkışlamaya başladı, bir yandan da,

“Bravo Amirim!” diye bağırıyordu. “Yani bu kadar olur. On ikiden vurmak diye buna denir!” Ajan Şevket yutkundu; bir şeyler söylemek istiyor da nereden başlayacağını bilemiyormuş gibi bir hali vardı. Ikındı, sıkındı, sonunda söze girdi. “İnanın Amirim, bu bir operasyonun kod ismi değil, bir şarkı sözü gibi muhteşem. Ancak, bunu biraz daha akılda kalacak hale getirsek diyorum. Mesela bu şaheseri kısaca şöyle özetleyebilir miyiz acaba: Vur vur inlesin, kızıllar dinlesin.”

Yaşlı polis, yanındaki polisin kulağına şöyle fısıldadı:

“Vay be! Demek o lafların özeti böyle oluyor ha?”

Amir dudaklarını büktü.

“Yanlış hatırlamıyorsam bu bir slogandan araklama gibi geldi bana? Her zaman olduğu gibi iş yine bana düşüyor.” Amir, tahtanın önünde ileri geri dolaşarak düşünürken, bir kez daha,

“Buldum!” diye bağırarak salondakilere döndü. “Kendi bulduğum operasyon ismini şu şekilde kısaltıp formüle ediyorum: Kızılcıklar oldu mu, hapislere doldu mu operasyonu... Hatta kendi eserimden bir fedakârlık daha yapıyorum ve bunu da şu şekilde kısaltıyorum; Kızılcıklar oldu mu operasyonu. Hatta ve hatta, kodlamanın kodlamasını yapıyorum ve buna kısaca, Kızılcık Operasyonu ismini koyuyorum.”

Polisler amirlerini alkışladılar. Amir elini havaya kaldırdı, bulduğu isimden ve alkışlardan memnun, oldukça kibarca,

“Bir dakika susun ve beni dinleyin,” dedi. “Önce alkışlarınıza teşekkür ettiğimi bilmenizi isterim. Sonrasında bu ismi nasıl ve neden ortaya attığımı açılayayım: Operasyonun son derece gizli ve derinden süreceği ve de darbeyi aniden indireceğimizden dolayı böyle bir isim buldum. Kızılları hapishaneye dolduracağız, ama küçük bir şaşırtmaca için ben bunu kızılcık biçiminde değiştirdim ve böylece operasyonun güvenliğini sağlamış oldum. Bunu daha açık bir biçimde anlatabilmek için şu örnek yeterli olur sanırım: Hani padişahın biri nargileyi çok severmiş, yanına bir büyük bardak ayran istermiş de, ayranı içerken köpükler sakalına değermiş. Bunun üzerine padişah hizmetçilerine sakallarını sildirirmiş. Bu arada hizmetçiler köpüğü söndüğü için yeni bir ayran getirirlermiş. Padişah da onlara, ulan deyyuslar benim mübarek sakalım kirli midir de ayranımı değiştirirsiniz? Tez bunları zindana atın, diye bağırırmış. İşte benim operasyona bulduğum isim tam böyle bir şey. Bilmem anlatabildim mi?”

ON BEŞİNCİ BÖLÜM

Necla hanımın başında beklediği sıkıntılı gecenin sonunda, güneşin ilk ışıkları denizin karanlık sularına değerken, Dilaver, yaşlı kadının yatağının karşısındaki sallanan sandalyede uyuya kaldı. Necla hanım gece boyunca ateşler içinde kavrulmuş, durmadan öksürmüştü. Öksürürken yerinden sökülecekmiş gibi olan ciğerlerinden çıkan sesler, sanki her an kesiliverecek ve kadının bir daha hiç sesi soluğu çıkmayacakmış gibiydi. Gece boyunca kadının başucundan ayrılmayan Dilaver, kadının alnına sirkeye batırılmış havlu koydu, hararetten çatlayan dudaklarını ıslak bezle sildi, aspirin içirdi.

Gece yarısına kadar Necla hanımın oğulları da odadaydı. Çiroz Nasuhi gerçekten üzgündü. Bir kenarda sessizce iniltilerini dinlediği anasının gittikçe solan yüzünü kederle izliyor ve arada bir kendi kendine, “Gidiyor, bizi terk edip gidiyor!” diye söyleniyordu. Bufalo Necdet ise, elindeki bültenden yarınki yarışları inceliyor, anasının ağzından iniltiler yükseldiğinde kafasını ona doğru kaldırıp,

“Sesi hâlâ yerinde ve canlı, yarın sabaha turp gibi ayağa kalkar,” diyordu.

Gecenin ilerleyen saatlerinde diğerleri uyumaya gidince, Dilaver kadının yanında tek başına kaldı. Bir ara kadının hırıltıları kesildi, gözleri aralandı, çevresine bakındıktan sonra,

“Sevgili evlatlarım nerede?” diye sordu.

“Odalarındalar,” dedi Dilaver.

Yaşlı kadının kirpikleri titredi, gözkapakları gözlerinin üstüne inip kalktı.

“Niye burada yanımda değiller?” diye sordu.

“Odalarında senin için tanrıya dua ediyorlar,” dedi Dilaver.

Kadının suratı buruştu.

“Öleceğimi mi sandılar yoksa? Ama bu gece ölmeyeceğim. Git onlara bunu söyle, hatları boşuna meşgul etmesinler.” Kadının gözleri kapandı, bir süre öyle kaldıktan sonra yeniden aralandı, Dilaver’in elindeki sirkeye batırılmış havluya baktı.

“Sakın beni zehirlemeye kalkma!”

Dilaver, kafasını salladı,

“Gönlün rahat olsun, şimdi bunun zamanı değil.” Kadının kulağına eğildi, fısıltılı bir sesle, “Biliyorsun içerden yeni çıktım, polisin kuşkulular listesinde olduğumdan eminim.”

Kadın, anladım, anlamında kirpiklerini kırpıştırdı.

“Haklısın. Bak işte bunu düşünmemiştim. Şimdi rahat rahat uyuyabilirim.” Necla hanım, tam yeniden uykuya dalmak üzereyken gözleri, sallanan koltuğunda oturan Dilaver’e ilişti.

“Kalk oradan dangalak herif!” diye öyle cırtlak bir sesle bağırdı ki, neye uğradığını şaşıran Dilaver, anında koltuktan ayağa fırladı. Yaşlı kadın, gözbebeklerinde şimşekler çakarak, “Bir an önce ölmemi beklediğini ve koltuğumda gözün olduğunu bilmediğimi mi sanıyorsun alçak!” diye bağırmayı sürdürdü. “Gözün çıksın inşallah!”

Dilaver sabah erkenden evden çıktı, limanda balıkçılarla çay içti. Üçüncü bardak çayı doldurmak üzereyken yanlarına gelen genç balıkçı ona, bugüne kadar hiç görmediği birisinin kendisini sorduğunu ve şu anda kahvede oturduğunu haber verdi. Dilaver, kendisini soranın nasıl biri olduğunu sorunca, genç balıkçı, “Tuhaf ve şapşalın birine benziyor, durmadan da konuşuyor,” dedi.

Dilaver kahveden içeri girdiğinde, kahvedeki tek yabancının, dip masada Bufalo Necdet ile konuştuğunu görerek, o tarafa yöneldi.

Dilaver, yanlarına yaklaştığında Bufalo Necdet ile Ajan Şevket arasında şu konuşmalar geçiyordu.

Bufalo Necdet, karşısındakine Arap ve İngiliz atları arasındaki farkı anlatıyor ve neden ayrı kategorilerde koştuklarını açıklamaya çalışıyordu. Buna karşın Ajan Şevket, şunları söylüyordu:

“Nasıl da utanç verici bir durumda olduğunun farkında bile değilsin. Kendi memleketinin safkan Türk atları dururken, İngiliz ve Arap atlarına para yatırman asla hoş karşılanamaz. Bu konuda seni uyarmak isterim.”

Bufalo Necdet, karşısında ciddi ciddi konuşan adamın çipil mavi gözlerine baktı.

“Az önce atlar konusunda uzman olduğunu, bugüne kadar altı kez altılı ganyanı tutturduğunu söylemiştin. Bu yarışları tuttururken, safkan Türk atlarına mı oynamıştın yoksa?”

“Elbette,” dedi Ajan Şevket, kendinden son derece emin bir şekilde. “Bende elin gavur atlarına oynayacak göz var mı?”

Bufalo Necdet, karşısındakine küçümseyerek baktı.

“Sen de öyle bir göz var ki dostum, atla deveyi bile ayırt edemezsin. Üstelik bütün mal varlığımın üstüne bahse girerim ki, sen hayatında atların yarıştığını ilk kez burada duyuyorsun. Ve yine üzerimdeki bütün nakit parama bahse girerim ki, at denince senin aklına sütçü beygiri geliyor!”

Konuşmaları dinleyen Dilaver, masanın kıyısındaki boş sandalyelerden birine çökerken söze karıştı.

“İzninle sevgili üvey kardeşim, burada konuşmaya müdahale etmek zorundayım, çünkü arkadaşın konuşması beni derinden etkiledi. Aslında Arap atı, İngiliz atı diye bir şey gerçekte yoktur. Bunların hepsi Türk atlarıdır. Evet evet, gülme, dediklerim bilimsel gerçekler olup kısa zaman içerisinde tarihsel belgeleriyle birlikte kamuoyuna duyurulacaktır. Madem inanmayıp salak salak gülüyorsun, anlatayım da dinle: Ulan Bufalo, aslında başka belgeye ve kanıta bile gerek yok. Arap ve İngiliz atlarının aslında safkan Türk atları olduğunu belgelemek için at uzmanlarına seni göstersek ve sen de şimdi yaptığın gibi kişnercesine gülsen, her türlü kuşkuları bir anda kaybolur. Neyse ben size meselenin özünü anlatayım: Bir zamanlar Arap topraklarının, Mısır’a kadar Osmanlı’nın olduğunu, sanırım bilirsiniz. İşte o zaman Osmanlılar oraları zapta giderken üzerine bindikleri atları dönüşte orada bıraktılar. Değişiklik olsun diye develerle döndüler. İşte şimdi Arap atı denilen o atlar, aslında bizim atların torunlarıdır. İngiliz atlarına gelince, çok eski zamanlarda Osmanlı’nın İngiltere elçisinin yanında İdris isminde bir uşak varmış. Bu İdris çok iyi bir at yetiştiricisiymiş. Yetiştirdiği atlar bütün İngiltere’ye nam salmış. Bir gece kumar masasında İngiltere kralı, ortadan bir önceki Edvard, masadaki bütün paraları süpürmüş. Osmanlı elçisinin parası kalmayınca, İdris’i ortaya koymuş. Kral, o eli de kazanmış. Böylece bizim meşhur at bakıcısı İdris, bir kumar kurbanı olarak İngiliz kralının emrine girmiş. Ama moralini bozmamış, yanına atlarını alarak o tarafa geçmiş. Herkes onun atlarına, İdris’in atları dermiş ve onun yetiştirdiği atları dünya tanırmış. Hatta bir dönem mali sıkıntıya giren kralın, İdris’in atlarının yarışlarda kazandığı altınlarla vaziyeti kurtardığı söylenir. Derken bir gün İdris, atın ayaklarını nallarken, atın tepmesi sonucu nalları dikmiş. Eee, bazen nala giderken nallanmak da var. Sonrasında İngilizler doğal olarak İdris ismini tam telaffuz edemediklerinden, kimisi İdgis’in atları, kimisi İngis’in atları derken zamanla değişerek bizim İdris’in atları, olmuş İngiliz atları. Mesele bundan ibarettir.”

Dilaver, bunları anlatırken, Ajan Şevket, büyük bir hayranlıkla onu dinlemişti. Konuşma bitince,

“Bir dakika, bu işte bir bit yeniği var!” dedi ve gözlüğünü çıkartıp masanın üstüne koydu. “Bence İdris’in atlarının, İngiliz atları olarak değişmesi, İngilizlerin İdris ismini telaffuz edememesinden değil. Bu son derece bilinçli bir taktiktir. Böylece bizim atları çaldılar.”

Bufalo Necdet, kahkahalarla gülmeye başladı.

“Onlar çaldı, sen de kalk oyna bari!” dedi.

Ajan Şevket, Bufalo Necdet’e ters ters baktı, masanın üzerindeki gözlüğünü alarak burnunun üzerine yerleştirdi.

“Bunda gülünecek bir şey göremiyorum,” dedi sert bir ses tonuyla ve Dilaver’e dönerek ekledi. “Verdiğiniz bilgiler son derece aydınlatıcı ve tarihe ışık tutacak bilgiler. Ancak bu bilgilerden dünyanın haberi yok. Bu bilgileri hemen tüm dünyaya duyurmalıyız. Ayrıca, sizinle tanışmak isterim.” Ajan Şevket, elini uzattı: “Bendeniz Coşkun.”

Dilaver, kendini tanıtınca, Ajan Şevket’in yüz ifadesi bir anda değişti. Gözlüğünü bir çıkardı, bir taktı, saçlarını karıştırdı. O sırada Bufola Necdet,

“Ne iş yaparsın Coşkun?” diye sordu.

Ajan Şevket, bir an duraksadı.

“Çelik tencere-tava pazarlıyorum.”

“Peki, çelik danlık da pazarlıyor musun?”

Ajan Şevket, bir kez daha şaşırdı.

“O ne demek?”

Bufalo Necdet, pis pis sırıttı.

“Bizim evde çay var, eğer sende de danlık varsa, bir çaydanlığımız olacak!”

Tam o sırada kapıda beliren mahalle bakkalı, içeriye göz gezdirdi, Ajan Şevket’i görünce masaya doğru yöneldi.

“Ben de sizi arıyordum sayın emlak komisyoncusu Şevket bey. Az önce benden bir paket sigara aldınız, ama paranın üstünü tezgahın üstünde unutup gitmişsiniz. Parayı az önce fark ettim. Sizin Dilaver’i aradığınızı hatırladım ve burada olabileceğinizi düşünerek geldim. Nitekim yanılmamışım. Siz de Dilaver’i bulmuşsunuz.”

Ajan Şevket, bir kez daha kızardı. Bufalo Necdet, ona doğru baktı.

“Az önce bize isminin Coşkun olduğunu ve tencere-tava pazarladığını söylemiştin?”

Ajan Şevket, ağzının içinde bir şeyler gevelerken, Dilaver, imdadına yetişti.

“Hayat zor, tek işle geçinilmiyor!”

Bufalo Necdet, kuşkuyla baktı.

“Ya iki ayrı isme ne demeli?”

“Demek hayat o kadar zor ki, tek isimle de geçinilmiyor!”

Ajan Şevket, kafasını salladı.

“Adım Şevket, göbek adım Coşkun’dur.”

Onlar bunları konuşurken, diğer bir masada emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi kuşkulu gözlerle onları izliyordu. Bir süre sonra, gazete alma bahanesiyle, konuşmaları daha iyi duyabileceği yan masaya geçti. Önündeki gazeteyi okuyormuş gibi yapıyor, ancak konuşmaların tek kelimesini kaçırmamak için tüm dikkatini harcıyordu.

“Affedersiniz Şevket bey, acaba beni neden aradığınızı lütfeder misiniz?”

Ajan Şevket, gözlüğünün çerçevesiyle sıkıntılı biçimde oynadı.

“Şey... şey...” diye kekeledi. “Yani ben... sizin gazetede çıkan yazınızı okudum ve çok beğendim. Evet yazınızı çok beğendim. Özgürlük üzerine söyledikleriniz beni derinden etkiledi. İnanır mısınız, yazıyı okuyunca kendi kendime dedim ki, işte gerçek bir özgürlük düşkünü. Ve yine yazıyı okuyunca kendi kendime sordum; bu devletin güvenlik güçleri ne iş yapar? Bir horozun hakkından gelemeyenler, nasıl olur da vatandaşın hakkını korur? Ya işte aynen bunları düşündüm.”

Dilaver’den önce Bufalo Necdet atıldı.

“Yani bu kadar çok şeyi sen tek başına mı düşündün kardeş? Gözlerine bakınca ve az önceki konuşmalarını dinleyince, bu kadar şeyi düşünmeye kalkıştığında beyninin bu kadar yükü taşımayacağına, kafatasının içindeki kılcal damarların kısa devre yapacağına istediğin şeye bahse girerim!”

“Ne varmış gözlerimde?”

“Bütün sorun da orda ya. Gözlerine bakıyorum bakıyorum ambulansların tepesindeki mavi renkli yanar söner lambalardan başka bir şey göremiyorum. Tıpkı o lambalar gibi yuvalarında yanıp sönüyor ve fır fır dönüyor. Başka bir numara yok.”

Ajan Şevket, bu laflara bozuldu. ‘Yakında seninle içerde görüşürüz. Bakalım orada da böyle konuşabilecek misin,’ diye iç geçirdi ve sakin olması için kendi kendini uyardı.

“Sizi insanları tanımadan sadece gözlerine bakarak yorum yapmamanız konusunda uyarırım at yarışçısı arkadaş. Şimdi size değerli bir profesör olan amcamın anlattığı bir olayı nakletmek istiyorum. Değerli bir profesör olan amcam, bir gün pazarda alışveriş ederken, karpuz satan bir pazarcının önünde durmuş ve ‘Karpuzların kabak mı, yoksa olgun mu?’ diye sormuş. Satıcı da, ‘Kan gibi kırmızı, şerbet gibi tatlı,’ demiş. Değerli bir profesör olan amcam da, ‘Kan gibi olduğundan emin misin?’ diye sormuş. Adam da, ‘Adım gibi eminim,’ demiş. Amcam, ‘Madem o kadar eminsin söyle bakalım, bu karpuz hangi kan grubundan, er aş pozitif mi, yoksa er aş negatif mi?’ demiş. Satıcı şaşırmış. Değerli bir profesör olan amcam karpuzu eline almış, parmağıyla tıklatmış, karpuzdan yükselen sesi dinlemiş ve, er aş pozitif, demiş. Pazarcı ise, yanılıyorsun beyim, o er aş negatif, diye iddia etmiş. Sonunda karpuzu kesmişler ve bir de bakmışlar karpuz kabak, bembeyaz. İşte o zaman değerli bir profesör olan amcam demiş ki, ‘Demek ki içini görmeden karar vermemek lazım.’”

Dilaver, dudaklarının arasından, ‘cık cık cık,’ diye ses çıkardı.

“Yine de bahsi kimin kazandığı anlaşılamadı. Değerli bir profesör olan amcanın bu durumda yapması gereken karpuzun suyunu Kızılay Kan Merkezine tahlile göndermesiydi!”

Ajan Şevket, onaylar anlamda kafasını aşağı yukarı salladı.

“Değerli bir profesör olan amcam da aynen böyle yapacakmış, ama karpuz bembeyaz, yani kansız çıkmış.”

Bufalo Necdet, konuşmayı böldü.

“Amcan karpuz profesörü mü oluyor?”

Dilaver, “Memleketimizde milli eğitim sisteminin neden işlemediği şimdi anlaşıldı!” dedi.

Ajan Şevket, her ikisinin de sözlerini duymazlıktan gelerek konuşmasını sürdürdü.

“Ben de değerli bir profesör olan amcamın bu öğüdüne aynen uyarım. Bunu şöyle bir örnekle daha iyi açıklayabilirim: Hani bir adam yüzme bilmez de mayosunu giyer, deniz kıyısına oturur, ayaklarını suya değdirir ve o sırada ileriden geçmekte olan motorlu sandala bakar ya, işte öyle bir şey.” Ajan Şevket, birkaç saniye sustu ve sordu. “Şimdi bana söyleyin, neden motorlu sandala öyle bakar?”

Dilaver, yanıt verdi.

“Ulan, allahın odunu denizde yüzmesini öğrenmiş, ama ben öğrenemedim. Acaba kıçıma motor taksam ben de o odun gibi yüzebilir miyim, diye bakar.”

Ajan Şevket, yanıtı düşündü. Amirin verdiği bu örneği çok beğenmiş, not etmiş ve o günden beri bu sorunun yanıtını kendine sormuştu. Dilaver’in yanıtı çok hoşuna gitti ve içinden, ‘Tüh, ben bu cevabı neden düşünemedim,’ diye hayıflanırken, karşısındakinin son derece zeki olduğuna karar verdi. Eğer zeki biri olmasaydı bu kadar zor bir sorunun cevabını şıp diye verebilir miydi?

O sırada Bufalo Necdet’in gözü, yan taraflarına kadar sokulan emekli mahkeme katibi Rıfkı efendiye ilişti.

“Sayın akbabamız da buradalarmış ve yeni ihbarlar için bizzat yerinde inceleme ve araştırma çalışmalarına başlamışlar!”

“Aman kulağını iyi aç ve bir tek kelime bile kaçırma ihbarcı karga! Ben eksik araştırmalardan hoşlanmam!” Bu sözleri söyleyen Dilaver, yeniden Ajan Şevket’e döndü:

“Gözündeki gözlük, güneş ışınlarına karşı olmasına rağmen kahvede bile takman, bende bir ışık demeti görmenden midir acaba sayın bay?”

Ajan Şevket, bozuntuya vermemeye çalıştı.

“Geçen gün bir kaynak işi yaptım, gözlerimi kaynak aldı da.”

Dilaver, karşısındakinin suratına dikkatle baktı.

“Eee, peki, kaynak gözlerini alınca bir daha geri vermedi mi?”

“Yok, beni yanlış anladınız. Yani gözlerim biraz bozuldu da.”

“Arkadaş da her şeyden anlıyor! Az sonra astronot olduğunu söylerse kimse şaşırmasın! Gerçi siyah gözlük de pek yakışmış sana. Tıpkı Amerikan filmlerindeki ajanlara benzemişsin. Buradan da anlaşılıyor ki, ajanlı filmleri hiç kaçırmıyorsun.”

Ajan Şevket, içinden, ‘Vay be, herif amma da bildi! Artık hiçbir kuşkum kalmadı. Bu adam bir şeytan kadar kurnaz,’ diye söylendi. Ve toplantıda yaşlı polisin Dilaver için söylediklerini hatırladı. Demek bu Dilaver denilen kızıl lider diğer polisleri aptal numarasıyla kandırabilmişti. Ama şimdi karşısında komünist örgütler konusunda eğitilmiş bir ajan vardı ve gerçek yüzü açığa çıkmıştı.

Saatine bakan Bufalo Necdet, cebinden yarış bültenlerini çıkartarak masanın üstüne koydu ve ağzıyla ‘zıırrrrrr,’ diye zil sesi çıkardı.

“Evet beyler duyduğunuz gibi zil çaldı, teneffüs sona erdi, ders başlıyor. Şimdi bu sohbete noktayı koyun ve ufak ufak yaylanın. Yarışların başlamasına az kaldı, ama ben hâlâ yarış kuponunu hazırlayabilmiş değilim. Sizleri kışkışlamak zorunda kaldığım için kusuruma bakmayın, ancak takdir edersiniz ki, ben sizler gibi yan gelip yatanlardan değilim, çalışmam lazım. Atlara karşı olan sorumluluklarımı yerine getirmeliyim. İsterseniz yan masaya, ihtiyar karganın yanına geçin, hem böylece adamcağız da konuşulanları duyacağım diye kafasını bu tarafa doğru uzatmak zorunda kalmaktan kurtulur!”

O akşam emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi büyük bir heyecanla eve döndü. Kahvede duydukları aklını başından almıştı. ‘Zaten o kara gözlüklü herifi sabah mahallede dolaşırken gözüm tutmamıştı,’ diye söylendi. Alelacele bir şeyler atıştırıp daktilosunun başına oturdu ve Emniyet Müdürlüğü, Jandarma Komutanlığı ve İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere ihbar mektubunu yazmaya başladı.

“Değerli Yönetici,

Ülkesini seven gerçek bir vatansever olarak daha önce değişik zamanlarda ve muhtelif sıklıklarda şahsınıza, ilgili makam ve kuruluşlara yazarak dikkatlerinize sunduğum Dilaver adlı kişi, son olarak savcı tarafından anlaşılmaz biçimde serbest bırakılmasından da aldığı cesaretle, vatan hainliği çalışmalarının dozunu arttırarak sürdürüyor. Ülkenin bölünmezliğini ve milletin bütünlüğünü bozmaktan başka bir amacı olmadığı daha önceki ihbar mektuplarımda açıkça kanıtlanan bu hain, karanlık amacına ulaşmak için gizli çalışmasını son derece seri bir şekilde genişletiyor. Ancak, ne kadar gizli bir çalışma sürdürürse sürdürsün, kendisini ne kadar kurnaz sanırsa sansın, yaptıkları gözümden kaçmıyor. Kendisi yakın takibim altındadır.

Bu yakın takibim sonucunda maalesef üzülerek görüyorum ki, çevresi sürekli genişlemekte, kendisi gibi, hain kafa yapısına sahip sapık ruhlu kişileri etrafına toplamaktadır. En son bugün, ilk kez gördüğüm bir şahıs bizzat gelerek, örgüte kabul edilmesi için Dilaver denilen bu bölücü, yıkıcı ve kıyıcı örgüt liderine başvurmuştur. Üstelik bu sapık ruh, bir profesör olduğunu söylediği amcasından da övgüyle bahsederek örgüte alınmasını tavsiye etmiştir. Sarı saçlı, kara gözlüklü olan bu şahsın gizli bir Yunan casusu olduğundan en ufak bir şüphem olmamasına karşın, yine de bir yanlışlığa neden olmamak için Rus ajanı olabileceğinden kuşkulandığımı da belirtmek isterim. Ama belki de, her ikisine de çalışan uluslararası bir casustur. Nitekim, başta sınır komşularımız olmak üzere tüm dünyanın bizi yıkmak, bölmek için birleştikleri hatırlandığında bu ihtimal mevcuttur.

Değerli yönetici;

Konuyla bizzat şahsınızın yakından ilgileneceğini, eğitilmiş uzman bir ajan grubunu ya da gruplarını hiç vakit kaybetmeden, derhal kasabamıza göndereceğinizi umuyor, çalışmalarınızda başarılar diliyor, her zaman emrinizde olduğumu ve görev beklediğimi bir kez daha hatırlatıyorum.

Saygılarımla.

Ek 1: İhbar mektubunda bahsedilen şahsın adı Şevket, kod adı Coşkun olup eşkali aşağıdaki gibidir.

Ek 2: Söz konusu şahıs, pazarlamacı kisvesi altında ev ev dolaşmakta ve propagandasını sürdürmektedir.

Ek 3: Söz konusu şahıs ayrıca kaynak işleri yaptığını da dile getirmiştir. Kanımca bu söz, kendisinin bir bomba uzmanı olduğunu anlatan şifreli bir açıklama olabilir.”

ON ALTINCI BÖLÜM

Necla hanımın günü gününe uymuyordu. Bir gün, artık iyileşti derken, yeniden yatağa düşüyor, tam artık öbür tarafa gidiyor derken kapı gıcırtısını andıran çatlak sesi evin duvarlarında yankılanıyordu.

O akşam Dilaver eve geldiğinde, ihtiyar kadın onu elinde bir mektup sallayarak karşıladı.

“Abin olacak o ne idüğü belirsiz iblisten sana mektup var!” dedi.

Dilaver, heyecan belirtisi göstermeden zarfı alırken Necla hanım,

“Hayırsızın teki o!” diye bağırdı. “Sana hiçbir bağlılığı yok.”

Dilaver, hayır, anlamında kafasını salladı.

“Maalesef bu konuda yanılıyorsun kocakarı. Biraderim bana son derece bağlıdır ve beni bir gün olsun aklından çıkarmaz. Üstelik mektup konusunda hiç üşengeçliği yoktur. Nitekim en son mektubunu göndereli şunun şurasında daha üç yıl bile olmadı. O kadar iş güç arasında her üç dört yılda bir mektup yazmayı ihmal etmez.” Dilaver zarfı elinde evirdi çevirdi. “Mektubu Yeni Zelanda’dan postaya vermiş. Ancak zarfın ağzı açılmış ve içine bakılmış.”

Necla hanım, bir sigara yaktı.

“Ben açtım. Ancak sakın benim görgüsüz biri olduğumu sanma. Ben asil bir ailenin dokuzuncu çocuğuydum. Başkasına ait mektupların okunmasının iyi eğitilmiş asil bir aile ferdine yakışmayacağını bilirim.”

“Öyleyse zarfı neden açtın, asil kocakarı?”

“Mektubun bir kelimesini bile okumadım, sadece para var mı diye baktım.”

“Diyelim ki para vardı, bundan sana ne? Başkasına ait mektupların okunmayacağını öğreten asil ailen sana bunu öğretmedi mi?”

Necla hanımın kırış kırış suratı iyice buruştu. Derin derin içine çektiği sigarasının dumanını Dilaver’in suratına doğru üfledi.

“Bana görgü kuralları eğitimi veren babam, mektupların içindeki paralarla ilgili kısma geldiğinde, başkasına ait bir tarlayı kendinin sanarak satma suçundan içeriye düştüğünden, paralar hakkında bir şey öğretemedi. Öğretse, onu da yapardık.”

“Madem zarfa baktın, bir şey buldun mu bari?”

“Senin o hayırsız, nerede yatıp kalktığı belli olmayan abin ne zaman para göndermiş ki şimdi göndersin? Bildim bileli bir gemiden iniyor ötekine biniyor, o memleketten diğerine gezip duruyor. Hiç değilse bir gemiden inip diğerine binerken kazandığı paralardan birazını sana gönderse, azıcık rahat ederdik.”

“Biraderimin hiçbir zaman parayla işi olmadı.”

“Madem parayla işi olmadı, o zaman kazandığı paraların hepsini bize göndersin.”

Dilaver, zarfı açtı, içinden çıkan kartpostalın arkasını dolduran minicik harflerle yazılmış yazıyı okudu.

“Sevgili kardeşim,

Şu an Yeni Zelanda’dayım. Üç gün önce büyük bir kuru yük gemisiyle geldiğim bu ülkede bir süre kalmak istiyorum. Çünkü bundan altı sene önce buraya geldiğimde birlikte olduğum sevgilimle buluştum. Kendisi, yanındaki iki çocuğun babasının ben olduğumu söylüyor. Ancak benden olduğunu iddia ettiği çocuklardan büyüğü on sekiz, küçüğü henüz iki yaşında. Kıza, onunla altı yıl önce bir hafta birlikte olup sonra Singapur’a gittiğimi, bu durumda nasıl olur da on sekiz ve iki yaşında çocuklarım olabileceğini hatırlattığımda, bana aynen şunu söyledi: Tanrının işine karışılmaz!

Ama yine de altı yıl aradan sonra görünce onu özlemiş olduğumu hatırladım. Kendisi de bana çocuklarına başka baba arayacağına söz verdi. Sanırım birkaç hafta burada eski sevgilimle anıları tazeleyeceğiz. Bundan sonra nereye gideceğim konusunda her zaman olduğu gibi yine bir fikrim yok. Eğer memlekete giden bir gemi denk getirebilirsem oralara gelmek ve seni görmek istiyorum. Artık yaşlanıyor muyum nedir? Seni göreli daha sekiz yıl bile olmadan yeniden görmek istememin başka ne tür bir açıklaması olabilir?”

Dilaver, mektubu katlayıp cebine yerleştirdi. Necla hanım, paketten yeni bir sigara çıkartarak bitmekte olan sigarasının ateşiyle yaktı.

“Demek Yeni Zelanda’daymış.”

Dilaver kafasını salladı.

“Ben olsam oraya gitmezdim. Çünkü artık Yeni Zelandalılara hiç güvenim kalmadı. Ben ilkokulda okurken de kitaplar oranın Yeni Zelanda olduğunu yazıyorlardı. Dedemin dedesinin zamanında da öyleymiş. Buna rağmen onlar, şimdi de hâlâ öyle olduğunu yutturmaya kalkıyorlar. Peki aradan yıllar geçmesine karşın bu memleket hiç eskimiyor mu? Burası ne zaman Eski Zelanda olacak?”

Necla hanım, dudaklarını büzüştürdü.

“Belki eskimiştir de senin salak biraderinin haberi yoktur.”

İhtiyar kadın birden sıkı bir öksürük nöbetine tutuldu. Öksürük nöbetinin sonunda Dilaver, yaşlı kadına su uzatırken,

“Şu sigarayı bırak artık,” dedi. “Geçen gün bizim gazeteci Sadun bey anlattı. Çinli bir adam uyguladığı bir yöntemle on beş dakika içinde sigarayı bıraktırıyormuş. İstersen seni o adama götürelim.”

Necla hanım, bir yudum su içti. Elindeki sigarayı gösterdi.

“Ben bu mereti günde üç pakete çıkartabilmek için tam kırk senemi verdim salak herif! Kırk senelik emeğimi on beş dakikada kimse elimden alamaz, anladın mı?”

“Zaten ben de bu Çinli hikâyesine inanmamıştım. Öyle olsa Çin’de sigara içen kimse kalmazdı.”

Necla hanım, sigarasından derin bir nefes çekti.

“Ulan Dilaver, sende biraz kafa olsa buralarda duracağına Çin’e gidip ağızlık satardın. Düşünsene, orada sigara içen en az birkaç yüz milyon kişi vardır. Yarısına ağızlık satsan, kazanacağın parayı hesap et.”

Dilaver, son derece ciddi biçimde yanıt verdi.

“Çin’e kadar gittikten sonra ağızlık satacağıma ayakkabı satardım kocakarı. Bir milyar iki yüz milyon insan. Ve bildiğin gibi her insanda iki ayak var.”

Dilaver, gün ışımadan uyandı. Çabucak giyindi, sessizce evden çıktı, limana gitti, orada kendisini bekleyen ihtiyar balıkçı ile tekneye atlayıp denize açıldı. Lacivert gökyüzünün doğu ucunda uykusundan uyanan güneş, elinde fırça gökyüzünü kızıla boyuyordu. Karanlık sular ağır ağır aydınlanırken, sularla gökyüzünün buluştuğu ufuk çizgisi alev alev yanıyordu. İhtiyar balıkçının teknesi bir bebek masumluğunda uyuyan sular üstünden gerisinde beyaz köpükler bırakarak ilerliyor, arkasından sular aydınlanıyordu. Gökyüzü hızla aydınlandı. Doğudaki kızıllık mora, turuncuya, maviye dönüştü. Ufuk çizgisindeki alevler küçüldü, küçüldü. Teknenin patpatına başka balıkçı motorlarının sesleri karıştı. Denizde serili ağların mantarları ışıldadı. Martılar çığlıklar atarak ağların üstünde dolanmaya başladı. İhtiyar balıkçı ve Dilaver, ağları topladı. Ağlardaki balıklar çıkarıldı.

Geri dönerken ihtiyar balıkçı, “Denizin bereketi kalmadı,” diye söylendi. “Her şeyi olduğu gibi denizi de kirlettiler. Denizi küstürdüler. Biz atadan balıkçıyız. Dedem, babam bu sularda karınlarını doyurdular. Ben kendimi bildim bileli denizdeyim. Denizi bir gün görmesem yaşayamazmışım gibi gelir bana. Eskiden akşam denize saldığımız ağları sabah zor çekerdik. Öyle çok balık olurdu ki ağlarda, kollarımız ağrırdı. Ama şimdi, şuraya bak, boş. Suç kimde? Denizde mi? Deniz asla nankör değildir. Denizle oyun olmaz. Denize kötülük edilmez. Deniz kızdırılmaz. Ama ne yaptılar, denizin dibini oydular. Şu engin sulara ne kadar pislikleri, ne kadar günahları varsa attılar. Denizin ta içine apartmanlar diktiler, en güzel sahilleri otellere kapattılar. Güneş, deniz, kum, diye otel yatağı sattılar. Söyle bana, güneş satılır mı, kum, deniz satılır mı? Deniz, güneş, kum dünyanın değil mi? Dünya insanların değil mi? Dünyanın tapusu, güneşin, kumun, denizin tapusu kimde? Kimin denizini satıyorlar? Kimin güneşini pazarlıyorlar. İnsanlar, denizin, kumun, havanın, suyun üç beş şiş göbekli tarafından ellerinden alınmasına neden bu kadar sessizler? Neden güneşin tapusunun kendilerinde olduğunu söyleyen koca mideli soysuzlara hak ettikleri dersi vermiyorlar? Bu deniz, bu kum kimin? Peki kimler ne adına parselledi denizi? Kim ve kimler hangi yetkilerle el koydu doğamıza? Bu aşağılık ruh satıcıları her şeyi satılık sanıyorlar. Kendi ruhlarını satınca, denizi, kumu, güneşi alıp satabiliriz sanıyorlar, ama yanıldıklarını er geç anlayacaklar. Ne toprak kabul edecek, ne deniz kabul edecek bu pislikleri. Deniz bencilliği sevmez. Deniz kabadayılığı sevmez. Denizle güreş tutulmaz.”

İhtiyar balıkçının sesi, teknenin patpatına karışıyordu. Balıkçı gözlerini sulara dikmiş kederli kederli bakıyor ve düşünüyordu.

Limanda ihtiyar balıkçı, yakaladığı balıkları cinslerine göre ayırdı, şehirden gelecek olan balık lokantası sahiplerini beklemeye başladı.

Balıkçı kulübesinin önünde balıktan dönen balıkçılar toplanıyorlardı. Deniz yine cimriydi. Balıkçıların neşesi yoktu. Kenardaki masanın çevresinde, ihtiyar balıkçı, Dilaver, Gazeteci Sadun bey ve birkaç balıkçı, Sadun beyin demlediği çayı içerken ekmek, domates, peynir atıştırıyordu. Çok geçmeden denizdeki bütün balıkçılar geri döndü. Yan taraftaki masanın çevresi de doldu. Biraz sonra alıcılar limanda belirdi. Balıklar satıldı. Balıkçıların bir kısmı yeniden sandallarının başına döndü, ağlarını temizlemeye koyuldu. Bir kısmı evlerinin yolunu tuttu. Geride iki genç balıkçı, Sadun bey ve Dilaver kaldı. Genç balıkçılardan biri yeni çay demledi, diğer genç balıkçı bardakları yıkadı.

Çaylar bardaklara doldu, Dilaver tam ihtiyar balıkçının söylediklerini aktarmaya koyuluyordu ki, karşıdan Ajan Şevket, göründü. Siyah camlı gözlüğü parlıyordu. Üzerinde aynı giysisi, ayağında yine kavuniçi çizmeleri vardı.

“Selam beyler,” diyerek tepelerine dikildi. “Eğer izin verirseniz toplantınıza ben de katılmak isterim. Benim de özgürlük meselesi üzerine söyleyeceklerim var.”

Masadakiler şaşkınlıkla birbirlerine baktılar. Ajan Şevket, davet beklemeden bir sandalye çekip masaya yanaştı, diğerlerine kendini tanıttı. Sadun beyin ismini duyunca ona döndü.

“Gazetedeki yazınızı büyük bir hayranlıkla okudum. Yazınız beni yüreğimden vurdu. Aklım başımdan gitti.”

Dilaver söze karıştı.

“Son derece yerinde bir itiraf!”

Ajan Şevket, konuşmasını sürdürdü.

“Yazınızı tam beş kez okudum. Okudum düşündüm, okudum düşündüm, okudum düşündüm ve okudum yine düşündüm.”

Dilaver yeniden söze karıştı.

“Ve yeniden okudun ve düşündün ve sonunda kafayı üşüttün.”

Ajan Şevket, itiraz etti.

“Evet yeniden beşinci kez okuduğum doğru, ama kafayı üşütmedim. Çünkü, değerli bir profesör olan amcam bana hep şöyle derdi: İnsan denilen yaratık çok ilginç bir varlık olup dondurmanın arkasından su içer. Bu da üşütmeyi engeller. Bu durumda ben de yazıyı her okuyuşumdan sonra bir bardak su içtim.”

Sadun bey, karşısındakinin ne söylemek istediğini anlamaya çalışıyordu.

“Dondurma ve yazı arasında ne gibi bir bağlantı var anlayamadım.”

Ajan Şevket, kafasını salladı.

“Ben de anlayamadım.”

Dilaver, “Amcana sorsaydın,” dedi. “Değerli bir profesör olan amcan mutlaka bu konuda da insanlığa değerli fikirlerini bahşederdi!”

“Evet ben de aynen öyle yaptım ve değerli bir profesör olan amcama bunu sordum.”

“Ne dedi?”

“‘Son derece zor, kapsamlı ve sabırlı bir araştırmayı gerektiren konu,’ dedi ve araştırma çalışmalarına başladı. Ancak benim burada asıl değinmek istediğim konu, ülkedeki demokrasi sorunudur. Bana göre demokrasi olmadan hiçbir şey olmaz. Mesela ben geçen gün futbol maçına girmek istedim. Fakat kapıya geldiğimde benden bilet istediler. ‘Eğer bilet almazsan maça giremezsin,’ dediler. Şimdi soruyorum size, hani nerede demokrasi? Değerli bir kasap olan eniştem bana hep şöyle derdi: ‘Orman kebabının en güzeli, kuzunun ön ayağından olur. Ama orman kebabı yemek için ille de ormana gideceğim diyenlere şaşarım.’ Değerli bir kasap olan eniştemin sözleri bana daima ışık tutmuştur. Şimdi söyleyin bana, bu ülkede demokrasi var mı yok mu?”

Gazeteci Sadun bey, ‘Bu herif de nereden çıktı,’ gibilerden Dilaver’e baktı. Dilaver ve Sadun bey göz göze geldiler. Ajan Şevket sözlerini sürdürdü.

Dilaver, bardağından bir yudum çay içti.

“Demokrasiyi bir kenara bırak da, şu an orman kebabı var mı yok mu ondan haber ver. Ya da değerli bir kasap olan eniştene söyle, bize az acılı bir orman kebabı yapsın.”

Ajan Şevket, Dilaver’in sözlerini duymazdan gelerek konuşmasını sürdürdü.

“Evet beyler, demokrasinin olmadığı açık. Şimdi size bir kez daha soruyorum. Peki demokrasinin olması için siz ne yapıyorsunuz? Gazeteci bey, yazı yazıyor ve halkı gizli bir dille ayaklanmaya çağırıyor; ancak söyle bana Dilaver, sen ne yapıyorsun?”

“Her sabah erkenden balığa çıkıyorum!”

“Bu kadarı yetmez. Sadece sabahları balığa çıkmakla demokrasi gelmez.”

“Madem öyle bundan sonra akşamları da balığa çıkayım bari.”

Sadun bey, kendini daha fazla tutamayarak gülmeye başladı. Gülmesini kontrol altına alamayacağını anlayınca masadan kalktı, limandan uzaklaştı. Az sonra genç balıkçılar da kalktılar. Dilaver ve Ajan Şevket yalnız kaldılar. Ajan Şevket, kara gözlüğünün arkasından Dilaver’i süzdü.

“Senin doktor da değerli bir demokrasi savaşçısı,” dedi.

“Hangi doktor?”

Ajan Şevket, karşısındakini daha dikkatli süzdü. ‘Vay be,’ diye düşündü, ‘demek örgütte başka doktorlar da var ki, hangisi diye soruyor.’

“Hani şu sana ‘İşkence görmüştür,’ diye rapor veren doktoru kastediyorum.”

Dilaver, biraz düşündü.

“Hatırlayamadım. Bana kim işkence raporu vermiş?”

Ajan Şevket, ben bu numaraları yutmam dercesine gülümsedi.

“Bravo sana!” dedi alaycı bir sesle. “Bana bile numara yapıyorsun. Ancak yine de sana kızdığımı sanma. Şunu itiraf etmeliyim ki, gerçekten iyi yetiştirilmiş bir militansın. İllegaliteden hiç taviz vermiyorsun. Örgüt seni iyi eğitmiş.”

Dilaver, bir kez daha şaşırdı.

“Ne zaman olmuş bu iş? Peki beni eğitirken bari bana haber verselerdi de eğitildiğimden haberim olsaydı.”

Ajan Şevket, sinsi sinsi gülümsedi.

“Senden beni de eğitmeni istiyorum Dilaver kardeş.”

“Aç karnına mı, tok karnına mı?”

“Eğitim konuları arasında açlık grevlerinin de olduğunu kesinlikle tahmin etmiştim.”

“Söylediklerinden hiçbir şey anlamıyorum.”

Ajan Şevket, bir kez daha gülümsedi.

“Ama ben gözlerinden ne demek istediğimi anladığını gayet iyi anlayabiliyorum. Zaten bu kadarı da bana yeter!”

Dilaver’in yanından ayrılan Ajan Şevket, doğruca hastaneye, Doktor’un yanına gitti. Doktorun kapısının önünde muayene için sırasını beklemeye başladı. Kapının önü oldukça kalabalık olduğundan iki saate yakın beklemek zorunda kaldı. Hemşire kendisini odaya çağırdığında suratına sıkıntılı ve acılı bir ifade vermeye çalışarak içeri girdi.

Doktorun kendisine gösterdiği sandalyeye çökerken odayı ve duvarlarda asılı tabloları göz ucuyla inceledi. Tam karşısındaki duvarda asılı bulunan bir tabloya gözü takıldı. Onu işaret ederek,

“Güzel bir sanat eseri,” dedi. “Acaba hangi ressamın eseri?”

Doktor, karşısındakinin yüzünü dikkatle incelemeye çalıştıysa da başarılı olamadı; çünkü adamın gözündeki kara gözlük, gözlerindeki ifadeyi görmesini engelliyordu.

“O bir sanat eseri değil, insanın sindirim sistemini gösteren bir şema!”

Gerçekten de odanın duvarlarındaki bütün tablolar, tıbbi bilgiler içeren şemalardan oluşuyordu.

Ajan Şevket, yutkundu, bozuntuya vermemeye çalıştı.

“Yine de güzel ve faydalı bir eser. Küçüklükten beri sindirim sistemlerine karşı büyük bir ilgi duymuşumdur.”

“Her neyse bu konuyu başka bir zamana bırakalım. Şikayetlerinizi anlatın.”

Ajan Şevket, yayıldığı sandalyede toparlandı. Masanın üzerinden kafasını doktora doğru uzattı.

“Beni Dilaver gönderdi,” dedi fısıltılı bir sesle. “İki gündür emniyetteydim. Özgürlük mücadelemizle ilgili sorguya çekildim. Ağzımdan bir şey alamadılar, ama çok işkence yaptılar. Emniyetten bırakılınca Dilaver’i gördüm. Sizin yanınıza gelmemi, selamını iletmemi ve bana da işkence gördüğüme dair bir rapor verebileceğinizi söyledi.”

Genç doktor ne diyor bu adam dercesine karşısındakine bakıyordu.

“Ne demek istediğinizi anlayamadım. Daha açık konuşur musunuz?”

Ajan Şevket, az önce söylediklerini tekrarladı.

Genç doktor bozulmuştu ve aynı zamanda da ağzında bir şeyler geveleyen bu kara gözlüklü adamdan hoşlanmamıştı.

“Dışarıda şifa bekleyen bir sürü hasta varken abuk sabuk konuşmalarla kıymetli vaktimi alıyorsunuz. Üstelik gözünüzdeki kara gözlüğü bile çıkarma zahmetine katlanmıyorsunuz.”

Ajan Şevket, ağzını doktorun kulağına doğru uzattı, sesini iyice kıstı, fısıldarcasına,

“Gözlüğü tanınmamak için taktım. Buraya geldiğimi gören olsun istemedim,” dedi.

Genç doktor gülmemek için kendini zor tuttu.

“Burası küçük bir kasaba. Herkesin her şeyden haberi olur. Hem bir insanın doktora gitmesinin gizlenecek tarafı mı olur?”

Doktor, Ajan Şevket’ten soyunmasını istedi. Ajan Şevket, bundan hoşnut olmadı. ‘Soyunup da ne olacak,’ dedi. Doktor, soyunmazsa nasıl muayene edebileceğini sordu. Ajan Şevket, kendisini Dilaver’in gönderdiğini, aynı davanın adamları olduklarını, bu durumda kendisine inanılmasını beklediğini söyledi. Doktor, sinirlendi, sesini yükselterek, ‘Ben falcı değil, doktorum, gözümle görmeden kimseye inanmam,’ diye bağırdı ve Dilaver ismini ikide bir tekrarlamasına bir anlam veremediğini, onu tanıyıp tanımamasının kendisi için hiçbir önemi olmadığını, Dilaver denilen şahsı hayatında sadece bir kez gördüğünü, kendisi için, savcılık tarafından muayene edilmesi için sevk edilen hastadan başka bir anlam taşımadığını bağırarak söyledi. Bunun üzerine Ajan Şevket, bedeninin üst kısmını soydu. Doktor, bedenini inceledi.

“Bedeninde hiçbir bulgu görünmüyor,” dedi.

Ajan Şevket, kendisine ağır işkenceler yapılmasına rağmen, uzman kişiler ve iz bırakmayan aletler kullanıldığı için gözle bir şeyin görülemeyeceğini, ancak vaziyetinin kötü olduğunu, zaman zaman kan tükürdüğünü, kan işediğini sayıp döktü.

Doktor, anlattıklarına dayanarak bir şey yapamayacağını, görünürde sağlam olduğunu söyleyince Ajan Şevket kızdı.

“Buna ayrımcılık derler!” diye bağırdı. “İşinize gelene işkence raporu veriyorsunuz, işinize gelmeyeni kapı dışarı ediyorsunuz! Sizinle aynı davanın adamı olduğumu, aynı ortak dava uğruna mücadele verdiğimizi söylüyor, üstelik Dilaver’in de selamını iletiyorum. Benden daha ne yapmamı bekliyorsunuz?”

Genç doktor, kapıyı açtı, eliyle dışarıyı gösterdi.

“Sizden burayı hemen terk etmenizi, bir daha beni asla rahatsız etmemenizi istiyorum. Ayrıca en kısa zamanda bir psikoloğa başvurun. Durumunuz ciddi görünüyor.”

Ajan Şevket, kapıdan çıkarken, doktora döndü,

“Özgürlük savaşçısına yakışmayan bu davranışınızdan dolayı sizi kınıyorum!” diye bağırdı.

Ertesi gün Ajan Şevket, limana girdiğinde Dilaver, mahalle camisinin imamı ile balıkçı barınağının önündeki masada çay içip sohbet ediyordu.

Balıktan döndükten sonra Dilaver, balıkçılarla birlikte çay içmiş, onlar gidince Sadun beyle kalmışlardı. O sırada limana mahallenin imamı girmiş, denizi seyrederek limanda gezinirken Dilaver’i görmüş, çay içmek için yanlarına yaklaşmış, onun yaklaştığını gören Sadun bey, ‘Bu üçkâğıtçı herif abuk sabuk konuşup sabah sabah sinirlerimi bozar,’ diyerek limandan uzaklaşmıştı.

Kırk yaşlarında olmasına karşın koca göbekli, tombul suratlı bir adamdı imam. Tombul suratını siyah çember sakalları çevreliyordu. Yanakları pembe pembeydi. Tombul suratının ortasında kestane renkli gözleri, yuvalarında muzip muzip ışıldıyordu. Sırtındaki beyaz gömleğin kolları dirseklerine kadar kıvrılmıştı. Ayağındaki siyah pantolonun belinde kemer yoktu.

Gülümseyerek Dilaver’e doğru yaklaştı, selam verdi.

“Kasabaya geri döndüğünü duymuştum. Ne zamandan beri bir fırsatını bulsam da şu Dilaver’i görsem diye niyetlenirdim. Kısmet bugüneymiş.”

Dilaver, yer göstermek için ayağa kalktı.

“Kısmetten kaçılmaz!”

İmam, sandalyeye oturdu. Dilaver, yeni doldurduğu çayı keyifle höpürdeterek içen imama imalı imalı baktı.

“Duyduğuma göre işlerin iyiymiş!” dedi “Mahalledeki söylentilere göre, köşeyi dönmüşsün. Benim askerde bulunduğum süre içinde kasabada birkaç ev, birkaç parça toprak aldığın, ayrıca çarşıdaki beyaz eşya, mobilya, halı mağazasının kâğıt üzerinde kayınbiraderinin üstüne olmasına rağmen, aslında senin olduğu söyleniyor. Belli ki, tanrıyla aran iyi. Hazır yanıma gelmişken tanrıya benim için de birkaç dilekte bulunsan.”

İmam, sakallarını sıvazladı, parmağını dudaklarına götürdü.

“Hişşşttt!” dedi. “Tanrının işine karışılmaz. O ne yapacağını bilir.”

“Tanrının işine karışılmaz diyorsun ama, duyduğuma göre evinde insanlar sıradaymış. Onlara isteklerinin tanrı tarafından kabul edilmesi için dualar okuyor, muskalar yazıyor, okunmuş sular içiriyormuşsun ve tabii ki, paraları cebe indiriyormuşsun. Hani tanrının işine karışılmazdı?”

“Ben tanrının işine karışmıyorum, sadece tanrıya yardımcı olmaya çalışıyorum. Hepsi bu.”

“Ayrıca para almadan kılını kıpırdatmadığın, hatta çok para alamayacağını bildiğin cenazeler için yardımcını gönderdiğin, iyi para alacağın cenazelere ise kendin gittiğin söyleniyor. Nitekim ben bile artık hangi cenazenin zengin, hangisinin fakir evinden olduğunu kolaylıkla anlayabiliyorum.”

İmam, söylenenlere en küçük bir alınganlık göstermiyordu. Hatta keyifle çayını yudumlarken dudaklarının kıyısından muzipçe gülümsüyordu.

“Bunu nasıl anlıyorsun?”

“Şöyle ki; camiden verilen sala acele acele okunuyor hemen bitiyorsa anlıyorum ki ölen fakir biridir. Ama sala uzatıla uzatıla okunuyor bitmek bilmiyorsa anlıyorum ki, kasabanın paralı eşrafından biri öbür tarafa yolcu ediliyor. Anlatılanlara göre, aynı şekilde, eğer ölen fakir biriyse yardımcını gönderiyor, o da mezarlıkta iki dua edip işi bitiriyormuş. Ama ölen zengin biriyse cenazeye sen katılıyor, mezarın başında duayı uzattıkça uzatıyor, cenaze törenini bitirmek bilmiyormuşsun.”

İmam, gevrek gevrek güldü.

“Seni severim Dilaver,” dedi. “En çok da açık sözlülüğünü severim. Ancak her duyduğuna hemen inanma. Evet yanımda bir yardımcı çalıştırdığım ve bazı cenazeler için ona vekâlet verdiğim doğrudur. Hatta genel olarak fakirlerin cenazelerine onun, zenginlerin cenazelerine benim gittiğim de doğrudur. Hatta ve hatta benim gittiğim cenazelerde uzun uzun dualar okuduğum, fakirlerin cenazelerine katılan yardımcımın dua merasimini kısa kestiği de doğrudur. Ancaakkk...” İmam durakladı, bardağından bir yudum daha çay içti. “Evet ancak, bunun nedeni fazladan para koparmak değildir. Elbette zenginler bana iyi para vermektedirler, ama ben duayı bundan dolayı uzatmıyorum. Mesele kısaca şöyledir sevgili kardeşim: Zenginler için uzun uzun dua ediyorum, çünkü günahları çok. Bunun için tanrıya uzun uzun yalvarmam gerekiyor. Dua oku oku bitmiyor. Zenginler de ben daha fazla dua okuyayım, tanrıya daha fazla yalvarayım, ölen yakınları öbür tarafta rahat etsin diye fazla para veriyor olabilirler. Fakirlere gelince, onların günahları az olduğu için fazla dua gerekmiyor.” İmam konuşmasına yeniden ara verdi, dudaklarının kenarlarında biriken tükürükleri eliyle sildi, Dilaver’e bardağına yeniden çay doldurması için işaret etti, çayın şekerini karıştırdı, bir yudum içti, sesini alçalttı, Dilaver’e yaklaştı:

“Sana bir şey söyleyeyim sevgili kardeşim Dilaver; gerçekte günahkâr olan asıl şey paradır; ve kimde çoksa onu kendine benzetir. Her türlü günah para için işleniyor, günah işlemeyi göze alarak çok paraya sahip olanlar paranın gücüyle yeni günahlar işliyorlar. Şimdi neden zenginlerin cenazelerine benim katıldığımı ve orada uzun uzun dualar ettiğimi anlatabildim mi?”

“Ama günahkârların paralarını cebe indirmekte bir mahsur görmüyorsun.”

İmam kafasını salladı.

“Evet bu da doğru. Ama niçin alıyorum o paraları?”

Dilaver, hemen atıldı.

“Yeni evler, tarlalar almak için.”

İmam, yüksek sesli bir kahkaha patlattı.

“Hayır sevgili kardeşim. Evet, sonuçta paraların böyle bir iş gördüğü de inkâr edilemez ama, ben parayı bunun için kabul etmiyorum. Zenginlerdeki paranın az da olsa bir kısmı bana geçer, paraları azalır da biraz daha az günah işlerler mi acaba diye düşündüğümden paraları kabul ediyorum.”

“Peki sana para verince zenginlerdeki paranın azaldığına, böylelikle daha az günah işlediklerine ve senin dediğin gibi tanrının işlerinin hafiflediğine inanıyor musun?”

İmam, kafasını salladı.

“Hayır, inanmıyorum.”

“Öyleyse neden paraları cebe indirmeye devam ediyorsun?”

“Çünkü bir gün paralarının biteceğine ve az günah işleyeceklerine olan umudumu kaybetmek istemiyorum.”

Dilaver, eliyle imamın sırtına vurdu.

“Şu cebe indirdiğin paralardan birazını da bana ver, ben de umutlanayım.”

İmamın siyah sakallarının çevrelediği suratına gülücük yayıldı.

“Önemli olan maneviyattır sevgili kardeşim,” dedi genizden gelen bir sesle. “Maddiyat sonraki iş. Onun için sen şimdilik manevi olarak kendini donatmaya bak. Eğer sana maddi bir destek gerekirse nasıl olsa tanrı bunu görür ve gereğini yapar; bundan en ufak bir kuşkun olmasın.”

İmam saatine baktı, kalkmaya hazırlanırken yeniden Dilaver’in kulağına doğru eğildi,

“Seni severim Dilaver,” dedi alçak sesle. “Bugüne kadar kimsenin arkasından bir şey konuştuğuna şahit olmadım. Buradaki konuşmaların da aramızda kalacağından eminim.”

Tam o sırada Ajan Şevket tepelerine dikildi. İmamla, Ajan Şevket göz göze geldiler. Ajan Şevket’in bir şey sormasına fırsat vermeden imam, ‘Sağlıcakla kalın,’ diyerek masadan uzaklaştı, denizi seyrede seyrede limanın çıkışına doğru ilerledi.

Ajan Şevket, uzaklaşan imamın arkasından kuşkuyla baktı.

“Sanırım tanınmamak için kılık değiştirmiş bir özgürlük savaşçısı,” diye konuştu imamın boşalttığı sandalyeye çökerken. “Keşke beni tanıştırsaydın.”

Dilaver, ‘sabah yine dikildi karşımıza bu angut,’ diye içinden geçirdi, kafasını iki yana salladı.

“Sende de amma merak var!” diye söylendi. “Ancak sana şunu hatırlatmak isterim ki, atalarımızın da dediği gibi, insanın başına ne gelirse ya meraktan, ya taraktan gelirmiş.”

Ajan Şevket, pişkinliğe vurdu.

“Yine de kendisiyle tanışmak isterdim.”

“O zaman camiye git. Kendisini orada bulursun.”

Ajan Şevket’in gözleri büyüdü.

“Örgütün camide görevlendirdiği bir militan mı yoksa?”

Ajan Şevket, şaşırmıştı, ama şaşkınlığını belli etmemeye çalışıyordu. ‘Sanırım çok ilginç bir şey yakaladım,’ diye düşündü. ‘Komünistlerin camileri de faaliyet alanları içerisine katması ve bizzat buralarda adam görevlendirmesi bilinen bir şey değil. Bu haberim bomba gibi patlayacak.’ Ajan Şevket’in kalbi küt küt atmaya başladı, sesi heyecandan dalgalanıyordu.

“Peki dava arkadaşımızın camideki görevi nedir?”

“Propaganda yapar.”

Ajan Şevket, elinde olmadan, “Vay be!” diye bağırdıktan sonra, ‘İşte, bir komünist amacına ulaşmak için her türlü kılığa girer sözünün açık bir ispatı,’ diye iç geçirdi. Akşama raporunu verdiğinde Amirinin nasıl şaşıracağını ve kendisini nasıl tebrik edeceğini, diğerlerinin ise kendisini nasıl kıskanacaklarını düşünerek keyifle kasıldı.

“Nasıl bir propaganda yapar?”

“Orası bir cami olduğuna göre insanları tanrının buyruğu altına girmeye, tanrının yolundan ayrılmamaya çağırır.”

Ajan Şevket’in hayalleri sarsılır gibi oldu.

“Kendisinin mesleği nedir?”

“Cami imamı.”

Ajan Şevket’in kabaran hayalleri bir bir sönüyordu. Son bir umutla sordu.

“Az önce sana hararetle bir şeyler anlatıyordu.”

“Bu aralar insanların zıvanadan çıktığını, günahkârların ortalığı kapladığını, şeytanın kasabayı ele geçirmek üzere olduğunu, kendisinin tek başına mücadelede yetersiz kaldığını, dolayısıyla benim kendisine yardımcı olup olamayacağım soruyordu.”

Ajan Şevket, bir kez daha şaşırdı.

“Sen nasıl yardımcı olacakmışsın?”

“Vardiya sistemine geçmemizi önerdi ve dedi ki, sabah, öğlen ve ikindi namazlarını ben kıldırayım, akşam ve yatsı namazlarını sen kıldır. Ramazan Bayramı namazını ben kıldırayım, Kurban Bayramı namazını sen kıldır.”

Dilaver konuşmasına ara verdi, karşısındakinin suratını inceledi. Onun büyük bir şaşkınlıkla kara gözlüğünün arkasından salak salak kendisine baktığını, bir şeyler söylemek istediğini, ama söylemek istediklerini toparlayamadığını fark etti, soru sormasına fırsat vermeden ekledi.

“Ayrıca dün gece rüyasında sakallı bir ermişin kendisiyle konuştuğunu ve birkaç gündür şeytanın mahallede sarı saçlı, mavi gözlü bir insan kılığında, kara bir gözlükle dolaştığını, çok soru sorarak insanların canını sıktığını, ondan sakınılması gerektiğini hatırlattığını söyledi.”

Ajan Şevket’in suratı domates gibi kızardı.

Dilaver, göz ucuyla Ajan Şevket’i süzdü, sonra bakışlarını denizde, limanda dolandırırken, gözü limanın girişindeki kayaların içinde oynayan karaltıya takıldı. Sandalyeden kalkarak o tarafa yöneldi, karaltıya yaklaşınca bunun kayaların ardına saklanarak elindeki dürbünüyle kendilerini gözetlemeye çalışan emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi olduğunu gördü.

Emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi, o akşam daktilosunun başına büyük bir heyecanla oturdu. Mektubun adresi bu kez Genel Kurmay Başkanlığı idi.

“Memleketimizin gerçek koruyucusu, yurdumun otoriter insanı, saygıdeğer komutanım;

Tarafınızdan da hatırlanacağı üzere bundan önce gönderdiğim çok sayıda mektupta kasabamızda dış güçlerin maşası durumuna gelmiş bazı sapık ruhlu kişiler tarafından oynanmak istenen karanlık oyunlara dikkat çekmiş, komünist, yıkıcı, bölücü akımların kasabamızı üs seçtiklerini, ülkemizin bütünlüğünü, milletimizin bölünmezliğini buradan yıkmayı hedeflediklerini çok çeşitli belge ve anlatımlarla aktarmıştım. Nitekim günümüzde de söz konusu bu sapık ruhlu, dış güçlere satılmış şahıslar, memleketimizi yıkma girişimlerini hızlandırarak sürdürmektedirler. Son derece planlı çalışan bu hainler amaçlarına ulaşmak için her türlü yola başvurmakta, her türlü işbirliğine girmektedirler.

Ancak kendilerini ne kadar usta sayarlarsa saysınlar, ne kadar eğitimli olurlarsa olsunlar hiçbir hareketleri gözümden kaçmamaktadır. Her türlü yasadışı faaliyetleri kontrolüm altındadır.

Bugün kendilerini takibim sonucu büyük, ama acı bir gerçeği daha ortaya çıkarmış bulunmaktayım.

Söz konusu dış güçlerin uşağı bu sapık ruhlu kişiler, bu gün limanda gizli bir toplantı daha gerçekleştirdiler. Toplantıya daha önce size bildirdiğim, Yunan ajanı olduğundan emin olduğum, ama aynı zamanda Rus ajanı da olabileceğini belirttiğim sarı saçlı, kara gözlüklü şahısla birlikte sürpriz bir kişi de katıldı. Bu kişi cami imamıdır. Böylece memleketimizi yıkma, bölme faaliyetine Yunan, Rus ajanlarının yanı sıra, İran ajanı da karışmış oldu. Bu cami imamının İran ajanı olduğundan hiçbir kuşkum olmamakla birlikte, Libya’ya da bilgi satması ihtimal dahilindedir.

Değerli Amirim, yurdumun demir yumruklu insanı;

Görüldüğü gibi gelişmeler her gün daha vahim bir hal almaktadır. Kasabamız uluslararası gizli servislerin en önemli ajanlarının merkez üssü haline gelmiştir. Bu duruma daha ne kadar seyirci kalınacak, bu sapık ruhlu ajanların at koşturmasına daha ne kadar izin verilecektir?

Ek 1: Söz konusu imam bundan böyle tarafımdan yakın takibe alınacak, bütün Cuma hutbeleri dinlenerek makamınıza aktarılacaktır.

Ek 2: Söz konusu imamın kasabamızda son zamanlarda hızla mülk edindiği duyulmuştur. Bu da göstermektedir ki, kendisi ajanlığı karşılığında İran ve Libya’dan çok miktarda para almaktadır. Ancak imam kılıklı ajanın verdiği bilgiler karşılığı aldığı paraların cinsinin Türk Lirası mı, Amerikan Doları mı, Alman Markı mı yoksa Dinar mı olduğu konusunda henüz bilgi edinilememiş olup konu en kısa zamanda aydınlığa kavuşturulacak ve suç üstü için tarafımdan pusuya yatılarak, baskın için en uygun an tarafınıza iletilecektir.

Ek 3: Söz konusu ajan imamın, evine topladığı kişilere muska yazdığı tarafımdan öğrenilmiş bulunmaktadır. Ancak, ajan imamın yazdığı muskaların aslında gizli şifreler olduğu ve böylece ajanlar arasındaki haberleşmenin bu yolla sağlandığı konusunda derin kuşkularım bulunmaktadır. Muskaların en kısa zamanda ele geçirilerek şifrelerin çözülmesi için tarafımdan özel bir çaba harcanacak, ortaya çıkartılan gerçekler derhal dikkat ve emirlerinize arz edilecektir.”

ON YEDİNCİ BÖLÜM

Ajan Şevket o gece geç vakte kadar Emniyet Müdürlüğündeki odasında raporunu hazırlamakla uğraştı. Ertesi gün Amir toplantı için kasabaya gelecekti. Daktiloyla yazmaya çalıştığı raporunun en zor yanı kendisinin daktilo yazmayı bilmemesiydi. Tek tek harfleri aramak için kaybettiği zaman yüzünden oldukça sıkıntılı anlar geçiriyor, zaman ilerlerken kâğıttaki yazı ilerlemek bilmiyordu. Buna rağmen çeşitli soru bahaneleriyle, o saatte evinde olan Amirini tam dört kez arayarak gece vakti hâlâ çalıştığını duyurmayı başardı. Ama beşinci kez saat gecenin on ikisinde aradığında, o sırada yatağına yatmış ve uykuya geçmiş olan Amir sinirlendi.

“Tamam çalıştığını ve bunu bana göstermek istediğini anladık. Ben amirlerime çalıştığımı belli etmek istediğimde onları en fazla gece saat on bire kadar arardım. Sen işin bokunu çıkardın!” diye bağırarak telefonu yüzüne kapadı.

Amirin bu hareketine alınan Ajan Şevket, ileride bir gün kendisi amir olduğunda, hiçbir mesai ücreti beklemeden vatan aşkına çalışan alt kadro memurları gece kaçta ararlarsa arasınlar kızmayacağına, telefonu suratlarına kapatmayacağına kendi kendine söz verdi. Hele çalışan memur, kendisi gibi, konusunda uzman, uyanık, zeki ve çalışkan biriyse, kızmak bir yana onları teşvik edeceğine üstüne basa basa yemin etti.

Ajan Şevket, büyük bir hevesle oturduğu daktilonun başında sıkıntılı anlar yaşıyordu. Raporu elinden geldiğince süslemeye, peşinde olduğu örgütün nasıl önemli ve tehlikeli olduğunu, örgütü ortaya çıkarmak için giriştiği çabaları, başvurduğu taktikleri ballandıra ballandıra anlatmaya çalışıyordu, ancak kafasında kurduğu cümleyi yazmaya başladığında harflerin yerini unutuyor, harfleri ararken bu kez cümle aklından uçuyordu. Tam üç saat on beş dakikalık bir uğraşın sonunda bu işin böyle olmayacağına karar vererek daktiloyu kenara itti, raporunu elle yazmaya koyuldu.

Raporunu tamamladığında gece yarısını çoktan geçmişti, saat üçe geliyordu.

Ertesi sabah erkenden şiş gözlerle, Amirini beklemeye başladı. Ancak gruptaki diğer polislerle birlikte yaklaşık iki saat beklemelerine rağmen Amir ortalarda gözükmemişti. Yarım saat kadar sonra ilden gelen bir telefon, Amirin oraya gelemeyeceğini, onların toplu halde il merkezine gelmelerini emretti. Bunun üzerine emniyete ait sivil plakalı bir otomobille hareket ettiler.

İl Emniyet Müdürlüğünde de Amirle görüşebilmek için yarım saat bekledikten sonra bir ara Amirin odasının boşaldığını gören Ajan Şevket, diğerlerine haber vermeden içeri daldı, geldiklerini haber verdikten sonra raporunu büyük bir gururla Amirine sundu. Amir, şöyle bir göz attığı raporu masasının üstünü dolduran dosyaların üzerine bırakırken,

“Bir saat sonra toplantı odasında buluşalım,” dedi.

Ajan Şevket, Amirin bu tavrına bozulmuştu. O, en azından kendisini karşısına oturtmasını, raporun ayrıntılarını sormasını, çay ısmarlamasını, çayları karşılıklı yudumlarken yaptıklarını anlattırmasını ve sonuçta takdirlerini sunmasını beklerdi. Ancak, Amir, gerek dün geceki, gerekse sabahki davranışıyla Ajan Şevket’in beklentilerini kırmıştı.

Ajan Şevket’in fazla yüz bulamayıp odadan çıkmasının ardından Amir, masanın üzerinde biriken dosyalara göz attı. Bunların çoğunluğu merkezden gönderilen genelgeler ve uyarılardan oluşuyordu. Bunlardan birinde, teröristlerin son zamanlardaki faaliyetlerine ilişkin bilgiler sunulduktan sonra, adı verilen bir terörist grubun ses getirecek bombalama eylemlerine başvuracağı, başka bir grubun suikast hazırlığında olduğu yolunda duyum alındığı; buna karşı hazırlıklı olunması belirtiliyor ve yapılan hazırlıkların en kısa zamanda merkeze iletilmesi isteniyordu. Yine bir başka gizli yazıda ise, bölücü akımın silahlanma çabaları anlatılıyor, bu grubun eylemlerini şehir merkezlerine kaydıracağı duyumu alındığı ifade ediliyor, buna karşı hazırlık yapılması, şüpheli kişilerin izlenmesi, haklarında bilgi toplanması ve merkeze iletilmesi emrediliyordu. Üzerinde çok gizli ibaresi bulunan bir başka zarfın içindeki yazıda ise, turizm sezonu dolayısıyla teröristlerin eylemlerini sahil bölgelerine ve turizm merkezlerine kaydıracakları, buralarda bir yandan eylemlere girişirken, bir yandan da örgütlenme çalışmaları yürüteceklerinin öğrenildiği belirtildikten sonra, bu bölgelerde sürekli alarm durumunun başlatıldığı, şüpheli kişi, kuruluş, açık, kapalı mekanların sürekli izlemeye alınması, bilgi toplanması, gece ve yol denetimlerinin sıklaştırılarak durum hakkında en kısa zamanda rapor gönderilmesi isteniyordu.

Ayrıca, yazılar arasında şu başlıklar göze çarpıyordu. “Yakın takiple ilgili eğitim notları.”

“Dinleme ve gözetleme faliyetiyle ilgili önemli noktalar.” “Terörizmin ana hedefleri hakkında bir kaç not.”

“Personelin moralinin yüksek tutulması ile ilgili önemli bilgiler.”

“İstihbaratçının el kitabı.”

Amir, bir yandan görevlinin getirdiği çayı yudumlayıp, sigarasından derin nefesler çekerken, bir yandan da sıkıntıyla yeni genelgelere göz attı. Okudukça canı sıkıldı ve ‘Sanki elimizde çok adam var da, habire iş istiyorlar,’ diye söylendi. Sonra Ajan Şevket’in raporuna göz gezdirdi.

Amir, toplantı salonuna girdiğinde, Ajan Şevket’in dışındakiler sandalyelerine oturmuştu. Ajan Şevket ise Amirini kapıda karşıladıktan sonra da brifing tahtasının önünde dikildi. Amir, elindeki dosyayı masaya bıraktı, tam konuşmaya başlayacaktı ki, yan tarafta dikilen Ajan Şevket’e gözü ilişti.

“Hayrola!” dedi sert bir sesle, “Oturmak için merasim kıtasının gelmesini mi bekliyorsun?”

Odadakiler gülüştüler. Ajan Şevket, bozuldu. Bir şeyler söylemek istedi, kem küm etti. Amir, başıyla oturmasını işaret edince bir şey söyleyemeden oturdu.

Önündeki dosyayı açan Amir, içindekileri masanın üstüne yaydı, Ajan Şevket’in verdiği raporu bir kenara koydu, brifing tahtasının önüne geçti.

“Evet beyler,” diye konuşmaya başladı, “Merkezden her gün yeni emirler geliyor, bizden her gün yeni şeyler istiyorlar. Dün emniyet müdürü, bizim şube müdürünü çağırarak gelişmeleri sormuş. O da beni çağırdı, gelişmeleri sordu. Kendisine, kasabadaki terörist faaliyetleri tespit ettiğimizi, hepsinin yakın takip altında bulunduklarını, yakında balyoz yumruğumuzun terörizmin tepesine ineceğini anlattım.”

Amir, konuşmasını kesti, tahtanın önünde bir o yana bir bu yana yürüdü.

“Şimdi durumu bir kez daha gözden geçirelim. Getirdiğiniz raporları inceledim. Ajan Şevket’in raporu doğal olarak hepinizin raporundan ayrıntılı. Ayrıca durumun önem ve vahametini ortaya koyuyor. Karşımızdakilerin son derece usta ve işlerini iyi bilen militanlar oldukları artık ortaya çıkmış durumda. Bu teröristler öyle gizli ve saman altından faaliyet sürdürüyorlar ki, kasaba ahalisi burnunun dibindeki teröristlerin farkında bile değil. Kimse terörizmin kasabayı nasıl hedef seçtiğini, burayı nasıl kurtarılmış bölge haline getirmeye çalıştığını hissetmiyor bile. Bu durum neyi gösterir? Peşinde olduklarımızın nasıl tehlikeli, azılı, eğitimli militanlar ve gözü dönmüş acımasız katiller olduklarını... Buna mukabil bizim de ne kadar uyanık ve kül yutmaz olduğumuzu...”

Amir, bir sigara yaktı, keyifle çektiği dumanını tavana doğru üfledi.

“Bölgedeki yıkıcı ve bölücülerin tek şansızlığı karşılarında benim gibi deneyli, konusunda uzman, tuttuğunu koparan birinin varlığıdır. Bunun iki anlamı vardır: Onlar için bir felaket, sizler için de büyük bir şans. Bunu şu örnekle daha iyi açıklayabilirim: Hani aniden kar bastırır her tarafı kaplar, sonra aniden güneş açar, karlar erir, her taraf su olur da, tarladaki pırasaların püskülleri uzar ya, işte öyle bir şey. Bilmem anlatabildim mi?”

Ajan Şevket, ayağa fırladı.

“Gayet iyi anlaşıldı efendim.”

Amir, sigarasından arka arkaya nefes çekti, dumanını tavana doğru savurdu, Ajan Şevket’i yanına çağırdı; raporunu özetlemesini istedi. Ajan Şevket, büyük bir heyecan ve gururla tahtanın önüne geçti, tahtaya tebeşirle birtakım çizgiler ve şekiller çizerek anlatmaya koyuldu.

“İnsanlık tarihi aynı zamanda terörizmin tarihi olup bölücü, yıkıcı, kıyıcı akımlar ilk insandan bu yana var olmuşlardır. Nitekim insanlık tarihini okuyan herkes bilir ki, yontma taş devrinde taşları yontarlardı. Sonra bazı uyanıklar taşları cilalamaya başladılar. Tahminime göre yontma taşçılarla, cilacılar arasında ilk kavgaların patlak vermesi...”

Amir, Ajan Şevket’in sözünü kesti.

“Ulan, evladım!” dedi sert bir sesle, “Buraya insanlık tarihi dinlemek için toplanmadık. Terörist Dilaver’in yontma taşla, cilalı taşla ne ilgisi var? Yoksa, bunların arasındaki kavgayı da Dilaver mi başlatmış?”

Ajan Şevket, bozuntuya vermemeye çalışarak açıklamaya girişti.

“Yani efendim, konunun daha iyi anlaşılması bakımından tarihsel bir giriş yapmak istemiştim.”

“İlk insandan bugüne gelmen birkaç ayı bulur oğlum. Bizim o kadar vaktimiz yok. Sen bugünden başla!”

Ajan Şevket, raporunu okumaya başladı. Raporunda, terörist örgütün niteliği anlatılıyor, buna göre silahlı bir ayaklanma hazırlığında bulunan örgütün başının Dilaver denilen şahıs olduğu belirtiliyordu. Rapora göre, Dilaver denilen bu örgüt elebaşısının son derece karanlık bir kişiliğe sahip olduğu, ne kadar gaddar ve acımasız olduğunun konuşmalarından anlaşıldığı, her türlü yasadışı eylemi, cinayeti ve toplu katliamları gözünü kırpmadan gerçekleştirebileceği, kendisini gizlemek için balıkçılık yapar numaralarına giriştiği, ancak bu numaraların Ajan Şevket tarafından deşifre edildiği vurgulanıyordu. Raporun devamında, örgütün merkez üssünün balıkçı barınağı olduğu, örgüt merkez komitesinin toplantılarını balıkçı barınağının içinde gerçekleştirdiği, örgüt militan ve sempatizanlarının siyasi ve örgütsel eğitimlerinin ise balıkçı barınağının önündeki masada yapıldığı belirtiliyordu. Yine rapora göre, örgütün elebaşısı ve lideri Dilaver, örgütün basın yayın sorumlusu gazeteci Sadun, propaganda ve sağlık sorumlusu, Dilaver’i işkence raporuyla kurtaran doktordu. Dilaver’in üvey kardeşi Necdet’in örgütsel faaliyetlerinin olduğundan emin olunmakla birlikte, görevi kesin olarak anlaşılamamıştı. Ayrıca, cami imamının da sık sık limana gelerek Dilaver’le görüştüğü, limandaki eğitim masasında uzun uzun konuştukları tespit edilmişti. Raporun son bölümünde şu not yer alıyordu:

“Ayrıca, örgütün peşine takılmamdan itibaren sürekli olarak benim peşimde dolanan, her hareketimi gözetleyen ve yakın takibe girişen bir şahsı tespit etmiş bulunmaktayım. Yaptığım araştırmalar sonucunda bu şahsın, emekli mahkeme katibi Rıfkı olduğunu ortaya çıkarmış durumdayım. Bu şahsın örgütle bağlantısını tespit edememiş olmakla birlikte, örgütün güvenlik sorumlusu olması kuvvetle muhtemel olduğundan, operasyon sırasında yakalanıp sorgulanmasında fayda vardır.”

Ajan Şevket’in konuşmasının burasında yaşlı polis kendisini tutamayarak gülmeye başlayınca, Amir yumruğuyla masaya vurdu.

“Gülmeyi kes!” diye bağırdı. “Burası tiyatro mu? Neye gülüyorsan bize söyle, biz de gülelim!”

Yaşlı polis ayağa kalktı, gülmesini zorlukla kontrol etmeye çalışarak,

“İyi ki bu aralar limanda Şevket’le karşılaşmadık, yoksa terörist listesine bizi de katardı!” dedi ve ekledi. “Baksanıza, imam ve emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi bile listeye girmiş. Kırk yıllık ihbarcı Rıfkı efendi, olmuş örgüt mensubu!”

Amir, yaşlı polise ve Ajan Şevket’e oturmasını işaret etti.

“Evet raporun bu kısmında birtakım teknik hataların bulunduğu noktasında benim de endişelerim var.” Amir, bakışlarını yaşlı polise dikerek sesini yükseltti: “Ancak ne olursa olsun toplantının ciddiyetini bozarak kıkırdamanı asla kabul edemem! Hele hele izin almadan kıkırdamanı hiç kabul edemem. Zaten işin başından beri sürekli muhalefet ettiğinin farkında olduğumu da bilmeni isterim. Senin her konuşmanda sanıyorum ki, karşımda benim bir memurum değil de, muhalefet partisi mensubu var! Yani ne kadar gıcık konuşuyorsun anla!” Amir, tahtanın önünde bir iki tur attı. Sinirlendiğini belli etmek için her numarayı yapıyordu. Tam tahtanın önünde birden durdu, yaşlı polise döndü, eliyle kapıyı göstererek,

“Çık dışarıya!” diye bağırdı. “Seni bu görevden alıyorum. Sen git muhalefet partisi saflarına katıl!”

Yaşlı polis hiçbir şey demeden odadan çıktı. O odadan çıktıktan sonra Amir, görev ciddiyeti, bağlılık, sadakat, söz dinlerlik üzerine uzun bir konuşma yaptıktan sonra yeniden konuya döndü.

“Şimdi, emekli mahkeme katibi Rıfkı efendi ve imamın isimlerini rapordan çıkartıyoruz.”

Ajan Şevket, itiraz edecek oldu.

“Ama efendim, o emekli mahkeme katibi olacak adamdan gerçekten şüpheleniyorum...”

Amir, susmasını işaret ederek önündeki dosyadan çıkarttığı bir tomar dilekçeyi havada salladı.

“Muhalefeti sevmem!” dedi kesin bir sesle. “Sen onun hakkında bir rapor yazdın, o ihtiyar bugüne kadar senin gizli örgüt mensubu olduğuna dair tam yirmi yedi ihbar mektubu yazdı dangalak! Sus ve öğren. Öğrenmesini bilenleri severim. Kafası çalışanlar benim az önceki hareketimden ders çıkarmasını bilir. Bunu daha iyi anlaşılsın diye şöyle örnekleyeyim: Hani adamın evinin önünden sebze satıcısı geçiyormuş. Adam da pencereden dışarı bakıyormuş. Domates, biber, fasulye var diye bağıran satıcıya fiyatları sormuş; öğrenince, amma kazıkçısın ha(!) demiş ve her şey var, ama hani hıyar yok mu diye eklemiş. Seyyar satıcı da ona, sen varsın ya, demiş. Bilmem anlaşılabildi mi?” Amir, salona baktı, bu kez Ajan Şevket ses çıkarmadı.

Ajan Şevket, toplantıdan sonra kasabaya döner dönmez doğru limana koştu. Dilaver’in orada olmadığını görünce kahveye gitti. Dilaver, Bufalo Necdet ile birlikte çay içiyordu. Bufalo Necdet, Ajan Şevket’i görünce,

“Çok asil bir adamsın üvey kardeşim Dilaver,” dedi. “Gölgen yerine bu adamı peşinde dolaştırıyorsun!”

Dilaver, şöyle yanıt verdi:

“Gölgemi yıllık izine gönderince bu arkadaşı geçici görevle yerine atadım.”

O gece Necla hanım iyice kötüledi. Durmadan öksürüyor, su gibi terliyor, arada bir sıtmaya tutulmuşçasına titriyordu. Gece yarısına doğru Bufalo Necdet, anasının başında beklemekten sıkılınca odada bulunan Dilaver ve Çiroz Nasuhi’ye şu öneriyi yaptı:

“Hepimizin birden kocakarının başında beklemesinin bir anlamı yok. Hepimiz birden uykusuz kalırsak yarın gündüz kim burada duracak? En iyisi biz aramızda bir görev bölümü yapalım. Bu gece sabaha kadar Dilaver nöbet tutsun. Yarın gündüz Çiroz Nasuhi nöbet bekler. Akşama ben yeni nöbet çizelgesi yaparım.”

Diğerleri yataklarına çekilince yaşlı kadının başında Dilaver kaldı. Saati geldiğinde kadına ilaçlarını içiriyor, kuruyan dudaklarını suya batırdığı pamukla ıslatıyor, alnında biriken terleri siliyordu. Sabaha karşı saat dört sıralarında yaşlı kadınının titremesi birden kesildi, alnındaki ter damlaları kurudu, öksürüğü durdu, kirpikleri aralandı, Dilaver’e baktı.

“Bufalo Necdet’e mutlaka söyle,” dedi fısıltılı bir sesle, “yarınki koşuda ikinci ayakta üç numara, altıncı ayakta da iki numarayı tek geçsin.” Dikkatle, kendisini dinleyen Dilaver’i süzdü, sesi kalınlaştı, çatallaştı, tıpkı sağlıklı günlerindeki gibi odanın içinde çınladı.

“Duydun mu beni?” diye bağırdı.

Dilaver, duydum anlamında kafasını salladı. Kadın yastığının altını işaret etti.

“Vasiyetim burada. Eğer bana bir şey olursa vasiyetimi sevimli evlatlarımla birlikte açın. Onlar okusun sen dinle.” Yaşlı kadının çatlak sesi yeniden yükseldi. “Duydun mu beni?”

Dilaver, duydum anlamında başını salladı. Yaşlı kadın, derin bir soluk aldı. “Madem duydun, tamam,” dedi ve ekledi. “Şimdi içim rahatladı. Evlatlarıma söyle beni merak etmesinler. Eski kocalarımın yanına gidiyorum.”

Ve Necla hanımın sesi kesildi, hızla inip kalkan göğsü yavaşladı, söndü.

Dilaver, yaşlı kadının nabzına baktı, kulağını kalbine dayadı, hâlâ kendisine duydun mu der gibi bakan açık gözlerinin üstüne göz kapaklarını indirdi.

Yaşlı kadının öldüğünü haber vermek için yanına gittiğinde, Bufalo Necdet’in horultusu odanın duvarlarını titretiyordu. Uzun uzun sarsmanın ardından gözlerini yarı aralayan Bufalo Necdet’e annesinin ölümünü haber verdiğinde yaşlı kadının sevgili evladı buna pek şaşırmadı.

“Kaderden kaçılmaz,” diye söylendi ve ekledi: “Nöbet sende olduğuna göre kocakarının başında durmaya devam et ve bildiğin bütün duaları üçer kez oku; biri kendin, diğerleri benim ve kardeşim Çiroz Nasuhi için.”

Dilaver, yaşlı kadının ölmeden önce yarınki yarışlar için tüyo verdiğini söyleyince, Bufalo Necdet, belki kadıncağıza son nefesinde iyilik melekleri sağlam bir tüyo vermiştir diye düşünerek yatakta doğruldu, yan taraftaki komodinin üstünden akşam üzerinde çalıştığı yarış bültenine numaraları işaretledi.

“Aslında kocakarının verdiği tüyolardan bir şey çıkmaz. O atların bugüne kadar katıldıkları yarışlarda gösterdiği en büyük başarı altıncı ve yedincilikten öteye geçemedi. Çünkü o yarışlara sadece altı ve yedi at katılmıştı. Ancak, yine de dediği atları işaretleyeceğim, çünkü kocakarıya olan düşkünlüğüm, sevgi ve saygım başka türlü davranmama engeldir. Bilmem anlatabildim mi?”

Necla hanımın cenazesinde bulunması için aradığı imamı caminin yan tarafındaki evinde buldu. İmam, giriş katındaki odasında çocuğu olmayan bir kadına muska yazıp okunmuş su içirmekle meşgul olduğundan, Dilaver bir süre salonda beklemek zorunda kaldı. Salonda kendilerine sıra gelmesini bekleyen dört kadın, yanlarında bir çocuk ve yaşlı, kambur ihtiyar erkek vardı. Kadınlardan biri, hâlâ çişini tutamadığını söylediği beş yaşındaki çocuğunu çişini tutabilmesi, diğer kadın, babası olan ihtiyarın kamburunu düzeltmesi, köşedeki kadın ise, otuz beş yaşlarında gösteren kızına koca bulabilmesi için imama gelmişti. Dilaver’i görünce gözleri umutla parıldayan, kızına koca arayan kadın, evli mi bekâr mı olduğuna dair sorular sormaya başladığı Dilaver’e, üstüne basa basa defalarca bekâr olduğunu vurguladığı kızının ne kadar becerikli, hamarat olduğunu anlatmaya koyuldu. Kadının niyetini anlayan Dilaver, biri resmi, ikisi imam nikâhlı üç karısı ve bu karılarından on iki çocuğu olduğunu söyleyince kadının gözlerindeki umut ışıkları söndü.

Odadakiler çıkınca, imamın yanına dalan Dilaver, kocakarının öldüğünü haber verdi. İmam, kocakarının ölümüne üzüldüğünü, allahın öbür tarafta rahmetliye yardımcı olmasını dilediğini, ancak kendisinin çok önemli bir işi olduğundan cenazeye yardımcısını gönderebileceğini söyledi.

“Sen veya yardımcın fark etmez,” dedi Dilaver. “Ancak bizim kocakarının günahlarının bu kadar fazla olabileceğini rüyamda görsem inanmazdım.”

İmamın bakışları bir anda canlandı, sesindeki mistik hava kayboldu.

“Bunu nereden anladın?”

“Yatağının altına sakladığı torbadan deste deste paralar çıktı. Bu kadar parası olduğunu yaşarken hiç belli etmemişti.”

Büyük bir dikkatle Dilaver’in suratını inceleyen imamın yüzündeki mimikler ve ses tonu değişti.

“Parayla imanın kimde olduğu hiç belli olmaz,” diye söylendi duygusal bir sesle. “Dediğin gibi parası çok olanın günahı da çoktur, bu durumda işlerimi erteleyip cenazeye benim gelmemden başka çare yok. Kişisel işler ertelenebilir, ama tanrının işleri ertelenmeye gelmez.”

Öğle namazının ardından cenazenin defni için mezarlığa gidildi. Cenaze, kimsenin beklenmediği kadar kalabalıktı. Dilaver’in balıkçı dostları, Bufalo Necdet’in ganyancı arkadaşları derken oldukça kalabalık bir grup tabutun ardında toplanmıştı.

Mezarın başında imam uzun uzun dualar okudu, Necla hanımın taksiratının affı için tanrıya yakardı. Hatta işi öyle uzattı ki, topluluktan sıkıntılı oflamalar puflamar yükselmeye başladı. Sonunda dua töreninin fazlaca abartıldığını düşünenlerin sözcülüğünü üstlenen Bufalo Necdet, gözleri yumuk ve huşu içinde dua okuyan imamın kulağına eğildi.

“Ulan sen de vur deyince öldürdün hani!” dedi. “Şimdi kocakarının tepesi atacak ve yattığı yerden fırlayıp senin de, benim de, burada bulunan herkesin de ağzına sıçacak bilmiş ol! Çünkü, duayı öyle uzattın ki, burada bulunanlar, melek kadar temiz geçmişi olan zavallı kocakarının sanki çok günahı var da, cennetin kapısında durduruldu, içeriye kabul edilmiyor, senin de kapıdaki görevlilerle pazarlık yaptığını sanacaklar!”

Tören sona erip herkes dağılınca imam, Dilaver’in yanına yanaştı, tekrar başsağlığı diledi, ölümlü dünyadan, herkesin bir gün öbür dünyaya göç edeceğinden, tanrının huzurunda hesap vereceğinden bahsetti. Sözü döndürüp dolaştırıp para meselesine getirmeye çalışıyordu. Yürüye yürüye mahalleye kadar gelmişlerdi, tam kahvenin önünde, Dilaver elini imamın omuzuna koydu.

“Canım çok sıkkın sevgili dostum,” dedi.

“Elbette, seni anlıyorum. Yakınını kaybeden herkesin canı sıkılır,” diye teselli vermek istedi imam.

“Ama canımın sıkıntısının kocakarının ölmesiyle bir ilgisi yok. Ha bir gün önce ha bir gün sonra, nasıl olsa bu olacaktı. Benim canımı sıkan şey, kocakarının yastığının altındaki torbadan para yerine eski gazetelerden biriktirdiği kuponların çıkması oldu.”

İmamın suratı kızardı, yumuşak yüz hatları gerildi.

“Ama nasıl olur? Hani çok parası vardı? Bu durumda sen beni kandırmış oluyorsun!”

Dilaver, ellerini iki yana açtı.

“Hayır dostum, hayır. Benim hakkımda böyle düşüncelere kapılmanı asla istemem. Seni de, beni de kandıran rahmetliden başkası değildi. Kocakarının günahkâr biri olduğunu sana söylemiştim! Ama üzülmene gerek yok. Nasılsa bunun da hesabını öbür tarafta kocakarıdan soracaklardır. Bu konuda hiçbir endişen olmasın,” dedi ve imama hayırlı işler dileyerek kahveye girdi.

Akşam Dilaver, Bufalo Necdet ve Çiroz Nasuhi alt kattaki odada bir araya gelmişler, Necla hanımın vasiyetini açmışlardı. Bufalo Necdet, vasiyetnameyi okumaya başladı:

“Sevgili evlatlarım Bufalo Necdet ve Çiroz Nasuhi’ye vasiyetim olup, bu vasiyete dangalak Dilaver’in uyması son şartımdır.

Sevgili evlatlarım Bufalo Necdet ve Çiroz Nasuhi, bu evde yaşamaya devam etsinler. Hepsinden aydınlık olan benim odama Bufalo Necdet taşınsın. Çünkü gece gündüz demeden at yarışı çalışan biri olarak gözlerini koruması için ışık en çok ona gerekli. Dolayısıyla odamı Bufalo Necdet’e bırakıyorum. Çiroz Nasuhi ise Bufalo Necdet’in yerine geçsin.

Yatağımın kılıfının içinde sakladığım beş adet Cumhuriyet altınından üçünü Bufalo Necdet’e, ikisini Çiroz Nasuhi’ye bırakıyorum. Dilaver’e ise, bulaşık yıkamayı, yemek yapmayı, ortalığı silip süpürmeyi bırakıyorum.

Dilaver’in babasından kalan altın kaplama köstekli saati Bufalo Necdet’e, gümüşten sigara tabakasını Çiroz Nasuhi’ye bırakıyorum. Dilaver’e ise babasının hayır duasını bırakıyorum.

Evdeki, buzdolabı ile televizyonu Bufalo Necdet’e, iki adet çekyat koltuğu ve elbise dolabını Çiroz Nasuhi’ye bırakıyorum. Dilaver’e ise benden bir anı olarak saklaması için sümük mendilimi bırakıyorum.”

ON SEKİZİNCİ BÖLÜM

Amir, Emniyet Müdürlüğünün bütün ışıkları yanan üst kattaki odasındaydı. Az sonra başlayacak tarihi operasyona ilişkin son hazırlıkları gözden geçiriyordu. Kafasını koltuğun arkasına yasladı, saatine baktı, bir sigara yaktı. Önündeki masa takviminin boş sayfasına şu notu düştü:

“‘Kızılcıklar Oldu Mu, Hapislere Doldu Mu Operasyonu’, kısaltılmış haliyle ‘Kızılcıklar Oldu Mu Operasyonu’, özet haliyle, ‘Kızılcık Operasyonu’ ile ilgili son not: Bugün ülkemiz, tarihi günlerinden birini yaşıyor. Vakit geldi. ‘Kızılcıklar Oldu Mu’, kısa ismiyle ‘Kızılcık Operasyonu’ başlıyor. Kasaba kasaba olalı beri, böyle bir operasyon yaşamadı. Böylece kasaba, Kurtuluş Savaşı’ndan sonra ikinci kez kurtulmuş oluyor. Birinci kurtuluş savaşının başındaki komutan Atatürk’tü, ikincisinde komutan olmak bana kısmet oldu. Gözün aydın memleket.”

Saatler gece yarısını gösterirken operasyon başladı. Ve bir saat içinde tamamlandı. Dilaver, Bufalo Necdet, gazeteci Sadun bey ve doktor, pencereleri kapalı bir minibüsle il emniyetine getirilerek ayrı ayrı nezarethanedeki hücrelere kondular. Operasyon sırasında hepsinin evleri didik didik aranmış, suç unsuru teşkil edebilecek hiçbir şey bulunamayınca gazeteci Sadun beyin ve doktorun kitapları toplanıp getirilmişti.

Sabah erkenden Amir, sorgu ekibini toplantı odasında karşısına aldı. Sorgu ekibine Ajan Şevket de dahil edilmişti. Kendisini bu büyük operasyonun mimarı gören Ajan Şevket, son derece heyecanlıydı. Bütün gece uyumamasına karşın zerre kadar uykusu yoktu.

“‘Kızılcıklar Oldu Mu Operasyonu’ başarıyla tamamlandı, terörist grubun lider kadrosu elebaşları ile birlikte ele geçirildi,” diye söze başladı Amir. Son derece keyifli ve kendinden emindi. “Böylece artık ‘Kızılcıklar Oldu Mu Hapislere Doldu Mu Operasyonu’nun adını, tarihsel misyonunu tamamladığından şu şekilde değiştiriyorum: ‘Kızılcıklar Oldu, Hapislere Doldu.’”

Ajan Şevket, “Muhteşem bir buluş efendim!” diye bağırdı ve tam alkışlamaya başlamıştı ki, Amirin sert bakışlarını üzerinde hissedince alkışı kesti. Amir, sigara paketinden bir sigara çıkartarak yaktı, dumanını keyifle havaya savurdu.

“Tabii ki, operasyonun özetlenmiş kod adı olan ‘Kızılcık Operasyonu’ ismi değişmeden aynen devam etmektedir. Bu konuda itiraz istemem.”

Odadakiler, itiraz eden mi var diye birbirlerine baktılar, kimsede böyle bir işaret göremediler.

Amir konuşmasına devam etti.

“Şimdi sorgu bölümüne geçeceğiz. İşin en önemli ve zor kısmı asıl şimdi başlıyor. Karşımızda son derece eğitimli ve hazırlıklı bir terörist grubunun olduğunu unutmayın. Aldıkları eğitim gereği her şeyi reddedecekler, direnmeye, örgüt sırlarını saklamaya çalışacaklardır. Ancak benim de bazı planlarımın olduğunu unutmayın. Sizin karşınızda son derece tehlikeli, eğitimli ve organize bir terörist grubu var, ama onların karşısında da benim gibi bu işlerin uzmanı biri var. Yani bu işin ciddiyetini şöyle de anlatabiliriz: Hani adamın biri tatlıcıya gitmiş de garsona, ‘bugün bana hangi tatlıyı tavsiye edersiniz’ diye sormuş. Garson da ona, ‘tavuk göğsü yemenizi öneririm,’ deyince adam, garsona yumruğu geçirmiş ve, ‘ulan ben sapık mıyım?’ diye bağırmış ya, işte tam öyle bir şey, bilmem yeterince açıklayabildim mi?”

Ajan Şevket, “Son derece açıklayıcı oldu efendim,” diye sesini yükseltti.

Amir, aferin, anlamında kafasını salladı.

“Şimdi bu gruba karşı en son sorgu yöntemlerini uygulayacağız. Buna göre A ve B planları yaptım. A planına göre, çapraz sorgu ile işe başlayacağız. Bu yöntem icabı ben ve Ajan Şevket, sanığın karşısında çapraz olarak duracağız. Buna çapraz sorgu denir. Eğer bu plan tam olarak işlemezse, bu kez B planını yürürlüğe sokacağız. B planına göre, çapraz sorgudan üçgen sorguya geçeceğiz. Buna göre, ben, Ajan Şevket ve (posbıyıklı polisi işaret ederek) bu arkadaş sanığın karşısında üçgen vaziyette duracağız. Buna da üçgen sorgu denir. Her iki planda da sorular bana ait, arada çapraz ve üçgen vaziyetlerinizi bozmadan siz de sorular sorabilirsiniz tabii. Sorgu ekibindeki diğerleri eski görevlerinin başına geçecekler. Manyetocu manyetonun başına, kablocular kablonun başına, askıcılar askılarının başına. Şimdi A planı gereği, sırasıyla önce doktor, ardından gazeteci ve Dilaver’in üvey kardeşini alacağız. Onları şöyle bir yoklayalım; ağızlarından bir şeyler alırsak Dilaver’i daha kolay çözeriz. Unutmayalım, asıl hedef Dilaver’dir. Dolayısıyla Dilaver’e ne yapılsa yeridir.”

Doktor, gözleri siyah bir bezle bağlı olarak sorgu odasına getirildiğinde neye uğradığını şaşırmış, yaşadıklarına hiçbir anlam veremez bir halde korkudan tir tir titriyordu. Hayatı boyunca ilk kez böyle bir muameleyle karşılaşıyordu. Dokunsalar ağlayacak gibiydi.

A planı gereği Amir ve Ajan Şevket, odanın ortasındaki sandalyeye elleri kelepçeli olarak oturtulan doktorun karşısında çapraz olarak yer aldılar. Yan taraftaki odadan sorgudakini korkutmak amacıyla açılan teypten yükselen insan çığlıkları, bağırışlar, haykırışlar, yürek parçalayıcı, ürkütücü sesler doktorun beynini kemirmeye başladı. İlk başlarda doktor, bu seslere asla dayanamayacağını, birkaç saniye içinde düşüp bayılacağını zannetti, ama düşüp bayılmadı. Ve doktor yaşamında ilk kez neden sara hastası olmadığına ve şuracıkta düşüp bayılmadığına kahroldu.

Amir, doktora, hakkında her bilgiye sahip olduklarını, örgütsel tüm bağlantılarının ve faaliyetlerinin tespit edildiğini, bu durumda kendisi için hayırlı olanın her şeyi kendiliğinden anlatması olduğunu, bu durumda kendisine yardım edeceğini söyledi. Doktor, duyduklarına öyle şaşırmıştı ki, neredeyse küçük dilini yutacaktı. Bu yüzden bırakın yanıt vermeyi ağzını bile açamadı.

Doktorun ağzını açamaması, Amir tarafından, örgüt kararlarına uymak olarak yorumlandı. Daha sonraları Amirin bütün soru ve suçlamalarına doktor, tıpkı bir papağan gibi, ‘Masumum,’ yanıtını verdi.

O sırada Ajan Şevket, Amirinin karşısında çapraz olarak durup durmadığını kontrol ederek devreye girdi.

“Madem masumsun, Dilaver denilen o alçak terörist elebaşıya işkence gördüğüne dair raporu neden verdin?”

Doktor, buraya getiriliş nedenini yavaş yavaş anlıyor, henüz çok düşük bir kapasiteyle de olsa düşünmeye başlıyordu.

“Ben sadece gördüğümü yazdım,” dedi titreyen bir sesle. “Ben bir doktorum ve gördüğümü yazmak zorundayım.”

Amir, odadakilere manalı manalı baktı.

“Demek zorundasın! Peki seni buna zorlayan örgüt mü?”

Doktor, bir kez daha şaşırdı. Su gibi terlemeye başlamıştı. Alnından aşağı boşanan ter damlacıkları gözlerini örten siyah bezin arkasından aşağı kayıyor, kirpiklerinin arasından süzülüp gözlerini yakıyordu. Bu yüzden gözlerini sıkı sıkı kapatmıştı.

“Buna beni zorunlu kılan, yeminimdir.”

Amir, bir kez daha odadakilere bilgiççe baktı, bu iş çözülüyor anlamında kafasını salladı.

“Bütün gizli örgütlerde yeni üye alınırken bağlılık ve sadakat yemini ettirilmesi birinci kuraldır,” diye fısıldadı sorguculara. Doktora döndü: “Bu yemin nasıl bir yemin?”

“Tabii ki doktorluk yemini.”

“Yani?”

“Yani, diploma töreninde edilen, doktorluk ilkelerine bağlı kalacağıma, öğrendiklerimi uygulayacağıma dair yemin.”

Amir ve diğerleri bozuldu. Ajan Şevket, farkında olmadan Amirin hizasına gelmişti, pozisyonunu hemen düzelterek Amirin çaprazına geçti.

“Madem gördüğünü yazıyorsun, öyleyse, sana Dilaver’in selamını getiren ve rapor vermeni isteyen kişiye niçin rapor vermedin? Sence bu birazcık çifte standart olmuyor mu?”

Doktor biraz düşünerek olayı hatırlamaya çalıştı.

“O bir yalancıydı ve raporluk bir şeyi yoktu.”

“Ama az önce gördüğünü yazdığını söylemiştin?”

“Evet gördüğümü yazarım, ama onda bir şey görmedim.”

Şevket, büyük bir çelişki yakalamışçasına sesini yükseltti, omuzları dikleşti.

“İşte büyük bir çelişki! Bir dediği bir dediğini tutmuyor. Gördüğümü yazarım diyor, ama başka birisi geliyor, onu yazmıyor. ‘Onda bir şey görmedim,’ diyor. Peki diyelim ki adamda bir şey görmedin, peki adamı da mı görmedin? Madem gördüğünü yazıyorsun, adamı gördüğünü neden yazmadın?”

Şevket’in ne söylemek istediğinden ne doktor, ne Amir, ne de diğerleri bir şey anladılar. Amir, Ajan Şevket’e ters ters baktı, çaprazına geçmesini ve sesini kesmesini işaret ettikten sonra, doktora,

“Peki madem öyle, neden bedava hasta baktığını bana söyle?” diye sordu.

Doktor, bunu doktorluk yeminine bağlı kalmak için yaptığını, bunun da kendisine kanserden ölen annesinin vasiyeti olduğunu anlatmaya çalıştıysa da Amiri inandıramadı.

“Millet para için birbirini keserken sen bedavadan millet menfaatine hasta bakıyorsun ha?”

“Peki sizce kötü mü yapıyorum?”

Amir hemen yanıt vermedi, düşündü, düşündü,

“Burası resmi bir kurum, burada politika yapmak yasak,” dedi.

Doktorun ardından gazeteci Sadun bey, sonra da Bufalo Necdet sorguya alındılar. İkisinden de istenilen şeyler öğrenilemeyince Amir kızarak, Bufalo Necdet’in gözünün korkutulması için el ve ayak parmaklarından elektrik verilmesini emretti.

Elektrikle birlikte Bufalo Necdet’in çığlıkları, böğürtüleri odayı doldurdu. Öyle bağırıyordu ki, o sesi uzaktan duyan bir insan, bölgeyi aç ayıların bastığına inanabilirdi.

Tüm zorlamalara rağmen Bufalo Necdet, kendisinin at yarışlarından başka bir şey bilmediğini, eğer isterlerse kendilerine bugünkü yarışlarla ilgili en son ve garanti tüyoları verebileceğini, iki garanti tekinin olduğunu, hatta kendisine biraz fırsat tanırlarsa üçüncü teki bile çıkarabileceğini, bunun karşılığında kendilerinden hiçbir menfaat talep etmeyeceğini, bunu sadece hayır amaçlı yapacağını, çünkü soruları soran kişinin sesini çok beğendiğini, bu sesin sahibinin son derece cana yakın, samimi ve iyiliksever bir insan olduğunun şüphe götürmediğini, buna karşılık kendisinin de altta kalamayacağını, kimseye söylemeyeceği tüyoları verebileceğini, ancak yarınki yarışlarla ilgili bilgi isterlerse, bu konuda herhangi bir şey söyleyemeyeceğini, çünkü yarınki yarışlar üzerine henüz bir çalışma yapmadığını, ancak ısrar edilirse, yarınki bültenleri getirmeleri şartıyla kendilerine sağlam bir kupon hazırlayabileceğini hiç ara vermeden anlattı.

Bufalo Necdet, öyle hızlı ve soluk almadan konuşmuştu ki, ne Amir ne de diğerleri araya girmek fırsatını bile bulamadılar. Sinirinden ensesine kadar kızaran Amir,

“Atın bu aşağılık kumarbazı hücresine!” diye bağırdı. “Ben ona üç-dört saat sonra kaç tek, kaç çift olduğunu göstereceğim!”

Sorguya Dilaver alınmadan evvel, Amir sorgu odasında sorgucularla kısa bir toplantı yaptı.

“Gördüğünüz gibi bütün tahminlerim doğru çıkıyor. Adamların hepsi son derece eğitilmiş ve sorgu için hazırlanmışlar. Örgütün kararlarını yerine getirmek istiyorlar, ancak insanın her istediği gerçekleşseydi, şimdi ben içişleri bakanı olmuştum. Her neyse, şimdi konumuza dönelim. Dikkat ettiyseniz adamların üstüne çok fazla gitmedim. Adamlar da kendilerini çok usta, benim karşımda çözülmez sandılar. Tabii, adamların işi uzatmasında Ajan Şevket’in de payının olduğunu belirtmeden geçemeyeceğim. Çünkü A planı gereği uyguladığımız çapraz sorgu kurallarına tam olarak riayet etmedi, sık sık yerini kaybetti, çapraz duruşu bozdu. Hatta bir ara baktım neredeyse benim dibime kadar sokulmuştu. Bu vesileyle kendisini burada bir kez daha ikaz ederek çapraz sorgu kuralları gereği çapraz durması için uyarıyorum. Aksi takdirde müdürün yeğeniymiş falan dinlemem görevden alırım. Şimdi elebaşı Dilaver’i sorguya alalım. Hiç şüpheniz olmasın ki, konuşması kolay olmayacak, bizi çok zorlayacak, hatta belki onu konuşturmak günlerimizi alacak, ancak sonunda mutlaka konuşacak. Önce her zaman olduğu gibi yumuşaktan başlayacağız. Karşımızdaki kişi bizi uğraştırmaya niyetlenirse o zaman her tarafına elektrik bağlayacağız, o da olmazsa askıya alacağız.”

Dilaver, elleri arkadan kelepçeli, gözleri siyah bezle bağlı olarak sorgu odasına getirilip, sandalyeye oturtuldu. Odada bir süre sessizlik oldu. Hiç kimse konuşmuyor, yerinden bile kıpırdamıyordu; sadece hafif hafif soluk alıp verişler duyuluyordu. Sandalyede kıpırdamadan oturan Dilaver’i dikkatle izleyen Amir, ayak parmaklarının ucuna basa basa yavaşça onun yanına sokuldu, kulağının dibine eğildi ve,

“Bommmmm!” diye bağırdı. Bir süre sessiz bekledi, “Korktun mu?” diye sordu.

“Korkmadım,” dedi Dilaver.

Amir, sorgucuları odanın dip köşesine çekti.

“Küçük bir test uyguladım. Gördüğünüz gibi korkmadı. Tam bir gözü dönmüş katille karşı karşıyayız.”

Posbıyıklı sorgucu hararetle Amiri destekledi.

“Evet efendim bu konuda kesinlikle haklısınız. Bu adamı ilk kez burada görüyorum, ama görür görmez, onun gözü dönmüş bir seri katil olduğunu anladım.”

Amir, astının bu sözlerini, bilgiçlik, böbürlenme ve aynı zamanda kendisiyle bir rekabet olarak değerlendirerek bozuldu. Sesine alaycı bir hava katarak,

“İlk kez gördüğün bir adamın seri katil olduğunu nereden anladın efendi?” diye sordu.

Diğeri hiç düşünmeden yanıt verdi.

“Gözlerinden anladım. Bakışları gözü dönmüş bir seri katil olduğunu hemen ele veriyor.”

Amir, karşısındakine ve diğerlerine küçümseyerek baktı.

“Bakışlarından anlamış!” dedi alay ederek. “Ulan, gözleri siyah bezle bağlıyken herifin bakışlarını nasıl gördün?”

Sorgucu bozuldu, suratı kızardı, diğerleri ise gülmemek için kendilerini zor tutuyorlardı. Ajan Şevket söze atıldı.

“Amirim son derece haklı. Evet Amirim de bu teröristi ilk kez görüyor, ama o, onun seri katil olduğunu elbette anlayabilir, çünkü mesleğindeki başarı dolu yıllar ona bir insanın bakışlarını görmese de ses tonundan ne olduğunu çözebilecek tecrübeyi sağlamış durumda. Bunu, benim bu seviyeye gelmemde büyük katkısı bulunan kendisi değerli bir istihbarat müdürü olan yakın akrabamdan biliyorum. Kendisini ses konusunda o derece iyi geliştirmişti ki, ısıracak köpeği bile havlamasından tanırdı. Nitekim bir gün sokakta yürürken yanına havlayarak yaklaşan köpeği, bu köpek ısıracak diye teşhis etti ve nitekim o köpek geldi, değerli bir istihbarat müdürü olan amcamı bacağından ısırdı.”

Amir, “Şimdi çapraz sorguya uygun olarak yerlerinizi alın ve beni dikkatle izleyin. Bir şeyler öğrenmeye bakın. Benim gibi birisiyle çalışmak her polise nasip olmaz,” diyerek Dilaver’in tepesine dikildi.

“Seninle açık konuşacağım,” diye söze başladı. “Ancak önce bir iki minik soru sorarak samimiyetini sınayacağım. Eğer sorularıma doğru yanıt verirsen işin kolay, ancaaak eğer yalana kaçarsan, o zaman senin için kâbus dolu günler başlıyor demektir. Şimdi söyle bakalım; buraya neden getirildiğini biliyor musun?”

Dilaver, kafasını iki yana salladı.

“Hayır efendim.”

“Demek soruma cevap veremiyorsun?”

“Cevap veremiyorum efendim.”

“Peki neden?”

“Çünkü sorunun yanıtını bilmiyorum efendim.”

“İstersen sana biraz düşünme fırsatı verebilirim, kendini biraz zorlarsan hatırlayabilirsin belki.”

“Bana tanıdığınız fırsat için teşekkür ederim efendim, ama sorunun yanıtını bilmiyorum. En iyisi başka soruya geçiniz.”

“Hiç değilse birkaç tahminde bulun bakalım.”

“Bilmediğim bir soruya yanıt vererek gereksiz yere puan kaybetmek istemiyorum efendim.”

Amir, bu sözlere bir anlam veremedi.

“Nasıl bir puan kaybı?”

“Bazı sınavlarda iki yanlışın bir doğruyu götürdüğünü duymuştum efendim. Şimdi bilmediğim bu soruya ve daha sonra bir başka soruya da yanlış yanıt verirsem sanırım bir doğrum gidecek efendim.”

Amir, sorgucuları yeniden köşeye çekti, fısıltılı bir sesle,

“Bir küçük test daha yaptım. Gördüğünüz gibi adam son derece gözü dönmüş ve bir o kadar da zeki. Nasıl bir büyük operasyon yaptığımızın ve de ne önemli bir haydutu ele geçirdiğimizin farkında mısınız? Meğer kızılcıklar çoktan olmuş, hatta toplamakta biraz daha geç kalsak içleri geçecekmiş.”

Yeniden Dilaver’in yanına döndüler. Amir,

“Bu sınavda iki yanlışın bir doğruyu götürme kuralı işlemiyor,” dedi. “Onun için tahmin yürütebilirsin.”

Dilaver, biraz düşündü,

“Soruyu tekrar eder misiniz efendim?”

Amir, ya sabır çekerek soruyu tekrarladı. Dilaver, biraz daha düşündü,

“Buraya getiriliş nedenim, balıktan olamaz, çünkü hiç zamansız balık avlamadım. Trolle balık avına başından beri karşıyım. Yedi santimden küçük hamsi ve istavritleri avlamam, üstelik denizin kirletilmesine de karşı olduğumdan denize çöp atmadım. Otomobil kullanmayı bilmediğim için otomobille kırmızı ışıkta geçmedim, hız sınırını ihlal etmedim, hatalı sollama da yapmadım.”

Amir, Dilaver’in sözünü kesti.

“Diğerlerine evet, ama hatalı sollama yapmadığın doğru değil. Hatalı sollama yaptın, hem de öyle bir hatalı sollama yaptın ki... Hatta sol şeridi sürekli ihlal ettin! Hatta sağ şeridi hiç sevmediğinden de eminim!”

Amir, odadakilere, nasıl konuştum dercesine baktı. Ötekiler baygın baygın gülümsediler.

Amir, birden sertleşti, sesi odada çınlamaya başladı.

“Bu kadar şamata yeter! Artık işimize dönelim. Bize bildiğin her şeyi söyleyeceksin! Öyle veya böyle söyleyeceksin! Konuşup konuşmamaya sen karar veremezsin. Sen sadece şuna karar vereceksin: Kendiliğinden efendi gibi mi söyleyeceksin, yoksa sopayı yiye yiye, eşekler gibi anıra anıra mı söyleyeceksin? İşte bütün mesele bu!”

Dilaver, hemen yanıt vermedi. Onun sustuğunu gören Amir, düşünmek için beş dakika süre tanıdığını bildirerek elemanlarıyla karşı odaya geçti. Odada bir yandan Dilaver’i gözetliyor, bir yandan da bundan sonra izlenecek taktik üzerine konuşuyorlardı.

“Asla kendiliğinden konuşmayacak efendim,” dedi Ajan Şevket. “Kendisini yakından tanıdığım kadarıyla bizi çok uğraştıracak.”

Amir yaktığı sigarasından arka arkaya duman çekti. Kendisine soğuk bir soda getirilmesini istedi. Polislerden birinin getirdiği sodanın yarısını bir dikişte bitirdi, ardından gürültülü bir şekilde geğirdi.

“Zor işleri severim,” dedi. “Zaten kolay iş peşinde olsaydım turizm bakanı olmayı hayal ederdim, içişleri bakanı olmayı değil.” Şişede kalan sodayı ağzına dikti, yeniden geğirdi. “Evet bundan sonra kartlarımızı açık oynamaya başlayacağız. Elektrik kabloları hazırlansın. Elektriğe rağmen bir süre direnmeye çalışacağından adım gibi eminim. Bu gibi adamları iyi tanırım. Acı çekmeyi yiğitlik sayarlar. Eşek gibi anırırlar, ama konuşmazlar.”

Ajan Şevket, söze karıştı.

“Keşke eşek dilini bilseydik. O zaman her anırışında ne söylediğini anlardık.”

Amir, Ajan Şevket’e ters ters baktı.

“Bence sen eşek gibi konuşmayı bayağı öğrenmişsin, tek eksiğin tercüme. Biraz çalışırsan onu da başaracağından eminim!”

Yeniden sorgu odasına döndüler.

“Düşündün mü?” diye sordu Amir.

“Düşündüm, ama bir şey hatırlayamadım efendim,” diye yanıt verdi Dilaver.

“İstersen ben, senin hatırlamana yardımcı olacak bazı ipuçları vereyim: Kasabayı kana boyayarak kurtarılmış bölge haline getirmek için hazırlanıyordunuz. Elebaşı sensin. Diğerleri de yardımcıların.”

“Bundan emin misiniz?”

“Adım gibi eminim. Sakın inkâr etmeye kalkışma, seni fena yaparım! Zaten sabrım taşmak üzere. İstediğimiz her şeyi anlat.”

“Kendimle ilgi istediklerinizi kabul edebilirim, ama diğerleri hakkında konuşmak bana düşmez. Çünkü insanın gerçek hayat hikâyesini ancak kendisi bilir.”

Amir, Dilaver’i kuşkuyla süzdü.

“Bak sana bir şey anlatayım. Ben yıllardan beri bu işi yapıyorum. Artık insan sarrafı oldum. Kimin ne olduğunu ilk görüşte anlarım. Buralara senin gibi çok adam geldi gitti. Şimdiye kadar istediğimiz bilgiyi vermeyen daha çıkmadı. Ancak bazıları yiğitlik yapmaya kalktılar, tabii ki gereken muameleyi gördüler. Boş yere ezildiler. Ama bazıları kendiliğinden her şeyi anlattılar, biz de onlara birtakım kolaylıklar sağladık. Eğer bizi üzmez kendiliğinden konuşur, istediklerimizi söylersen sana da kolaylıklar sağlarız. Yoksa kendi düşen ağlamaz! Şimdi, önce örgütün lideri olduğunu bir kabul et.”

Amir, Dilaver’in bunu reddedeceğinden emin olduğundan, odadakilere elektrik aletlerinin hazırlanmasını işaret etti.

“Evet, kabul ediyor musun?”

“Seçim şansım var mı?”

“Yok.”

Dilaver, bir süre düşündü. Kısa süren sessizliğin ardından konuşmaya başladı.

“Sanırım burası resmi bir devlet dairesi ve siz de resmi görevlisiniz. Babam bana, devlete sürekli bağlı kalmayı, devletin gösterdiği yoldan ayrılmamayı, devlete karşı boynumun kıldan ince olmasını ve asla karşı gelmemeyi öğretti efendim. Bu durumda sizin söylediklerinizi kabul etmekten başka yapacak bir şey yok. Aksi takdirde babamın mezarda kemikleri sızlar.”

Amir ve diğerleri şaşkınlıkla birbirlerine baktılar. Amir, elektrik kablolarının eski yerine bırakılmasını işaret etti.

“Demek örgütün lideri olduğunu itiraf ediyorsun?” Ses tonundan şaşırdığı ve duyduklarına inanmakta zorluk çektiği anlaşılabiliyordu.

“Buna itiraf denmez efendim. Atama denir. Yani şöyle söyleyecek olursam, sanırım beni örgüt liderliğine atadınız. Bu durumda görevi kabul etmemek babamın vasiyetine yakışmaz.”

“Öyle veya böyle,” dedi Amir, karşısındakinin ne yapmaya çalıştığını anlamaya çalışarak, “önemli olan bunu kabul etmen. Şunu söylemeliyim ki, işe iyi başladın. Eğer böyle devam edersen, sana yardımcı olacağımdan emin olabilirsin. Başka söyleyeceğin bir şeyler var mı?”

“Var efendim.”

“Öyleyse çekinme söyle, aramızda yabancı yok.”

“Acaba beni atadığınız görev nasıl bir görev, efendim?”

Amir, kıs kıs gülerek,

“Son derece önemli bir görev!” dedi. “Hatta bu göreve atandığını birkaç gün sonra basına ilan ettiğimizde, isminin bütün gazetelerin ön sayfasında artistik bir fotoğrafınla birlikte yer alacağından hiç kuşkun olmasın.”

“Demek o kadar önemli bir görev? Ancak sizden bir ricam var efendim. Gazetecilere söyleyin, bundan sonraki yaşamımda sürekli peşimde dolaşarak özel hayatıma müdahale etmesinler. Biliyorsunuz, gazeteciler meşhur olan birinin yakasına yapışıyorlar, onun gece ve gündüz hayatı, aşk ilişkileri hakkında yalan yanlış şeyler yazıyorlar. Şunu açıkça belirtmeliyim ki efendim, ben bu gibi konularda son derece tutucuyum. Bu da benim sizden küçük bir ricamdır.”

“Rica ne demek efendi, bu benim için bir emirdir. Gazetecileri derhal tembihlerim, senin özel hayatına karışmazlar.”

“Ayrıca bir konuda daha beni aydınlatırsanız sevinirim: Acaba yeni görevimin süresi belli midir?”

Amir, biraz düşündü.

“Bu senin göstereceğin başarıya bağlı. Yani bundan sonra sorguda senden üstlenmeni isteyeceğim eylemleri kabul eder, bize zorluk çıkarmazsan ömrünün sonuna kadar bu görevde kalabilirsin! Hatta görevini başarıyla sürdürebilmen için sana içerde kapıları demirden, tek kişilik özel bir oda bile ayarlayabilirim! Ömrünün sonuna kadar burada ense yaparsın! Başka söylemek istediğin bir şey var mı?”

“Sanırım siyah bezi, gözüme, çevreyi ve karşımdakileri görmemem için bağladınız, ancak şu an bez yukarıya doğru kaymış durumda olduğundan kafamı kaldırınca, aylarca peşimde dolanan Ajan Şevket’i karşımda görebiliyorum. Rica etsem siyah bezi biraz aşağı doğru indirir misiniz acaba? Kurallara riayet etmeyi severim de.”

Ajan Şevket kıpkırmızı kesildi. Sorguculardan biri, bezi Dilaver’in burnuna doğru çekti. Bir başka sorgucu, bir kat daha siyah bezi diğerinin üstünden bağladı.

“Şimdi iyi oldu,” dedi Dilaver. “Böylece ışık gözlerimi rahatsız etmiyor.”

“Örgütü kurmaktaki amacınız, anayasayı zor yoluyla değiştirerek, ülke yönetimini ele geçirmekti, değil mi?”

“Bu sorunuza yine çoğul olarak yanıt veremeyeceğim efendim. Az önce de dediğim gibi, yalnız kendi adıma devletin verdiği görev ve biçtiği rolleri kabul edebilirim. Başkası adına görev ve yetki kabul edemem, çünkü bu konuda kimsenin bana vermiş olduğu resmi bir vekâletname yok.”

“Peki hadi diğerlerini bırakalım, söylediklerimi kabul ediyor musun?”

“Benden istediğiniz şeyleri kabul etmemi istemiştiniz. İstemek sizden, kabul etmek benden.”

Amir, sorgucuları odanın köşesine topladı.

“İşte tecrübe farkı... En önemli adamı bile psikolojik olarak nasıl çökerttiğimi ve teslim aldığımı gördünüz. Bütün mesele bu. Karşıdakinin zayıf yönlerini tespit etmek, buna uygun bir sorgu stratejisi belirlemek. Bakın adam gücümü hissetti, kurtuluş olamayacağını anladı ve diz çöktü.” Amir, tam Dilaver’in başına dönecekken gözü hemen dibinde dikilen ve hayran hayran kendisine bakan Ajan Şevket’e ilişti. “Alık alık bakacağına çaprazıma geç. Nasıl bir sorgu taktiği izlediğimi unutma!” diye dişlerinin arasından fısıldadı.

Sorguya yeniden geçildi.

“Akıllı bir adamsın. Benden kurtuluş olamayacağını çok çabuk anlayabilecek kadar zekisin. Ancak şundan emin ol ki, başında söylediğim gibi sana yardım edeceğim. Amacınıza ulaşmak için örgütlenme çalışmasının yanı sıra, çeşitli eylemler gerçekleştirdiğiniz biliniyor. Mesela senin çok sayıda öldürme, yaralama, bombalama, adam kaçırma, örgüte gelir sağlamak için tehdit ve şantaj yoluyla para toplama, haraç alma olayına karıştığını tespit etmiş bulunuyoruz. Şimdi bana söyle, bunları kendiliğinden mi itiraf edeceksin, yoksa hangi eylemleri gerçekleştirdiğini ben mi sana söyleyeyim?”

“Yetkili olan sizsiniz. Beni örgüt liderliğine atadığınıza göre, hangi eylemleri yaptığıma da siz karar vereceksiniz.”

“Aferin sana Dilaver. Yavaş yavaş gözüme girmeye başladın. Eğer cıvıtmaz, böyle söz dinlemeye devam edersen ileride büyük adam olacaksın. Peki söyle bakalım ne tür eylemler arzu edersin?”

“Karizmama yakışan eylemler olsun.”

Amir, sorgu odasındaki daktilo bilen polisin daktilonun başına geçmesini istedi. Kısa bir giriş bölümünün ardından şunları yazdırdı:

“Sanık, kanlı terör örgütünün lideri olmak sıfatıyla, yapılacak eylemlerde kendi itibarını güçlendirip, örgütteki konumunu sağlamlaştırarak, liderlik kariyerine uygun düşen büyük eylemlerde görev aldığını, küçük çaplı eylemlere katılmadığını itiraf etmiştir.”

Amir, bir ara tuvalete çıktı, elini yüzünü yıkadıktan sonra bir sigara içmek için odasına girdi, koltuğuna oturdu ve o zaman ne kadar yorulduğunun ve saatin neredeyse gece yarısına yaklaştığının farkına vardı. Sorgu odasına dönüşte, sorgunun bu günlük bittiğini, yarın bırakılan yerden devam edeceğini duyurdu.

Dilaver’i hücresine götüren polislerden posbıyıklı olanı, Dilaver’i hücresine bıraktıktan sonra Bufalo Necdet’in kaldığı hücrenin kapısına yanaştı, mazgal deliğini araladı ve o sırada horul horul uyuyan Bufalo Necdet’i uyandırarak kapının yanına çağırdı.

“Söyle bana,” dedi kısık sesle, “yarınki at yarışlarından da sağlam iki tek bulacağından emin misin?”

“Elbette,” dedi Bufalo Necdet gözlerini oğuşturarak. “Bu konuda şaka olmaz.”

“Öyleyse yarın sabah sana yarış bülteni getireceğim. Sen kuponu yap, öğlene doğru uğrar alırım. Yalnız bu işten kimseye söz etmek yok, yoksa anandan doğduğuna pişman ederim!”

“İstersen ortak kupon yapalım.”

Posbıyıklı polis biraz düşündü,

“O iş yaş,” dedi. “Sen bir suçlusun. Bir suçluyla, hem de gözaltındayken ortak kupon yapmak suçtur. Ama eğer altılıyı bulursan sana bir miktar kıyak yaparım.”

“Yüzde kaçı benim?”

Posbıyıklı, Bufalo’ya ters ters baktı.

“Utanmadan bir de ne kadar diye soruyor! Hele bir kazanalım, gönlümüzden kopanı veririz.”

“Olmaz,” diye itiraz etti Bufalo Necdet. “Abicim, burada garsonluk yapmıyoruz ki bahşişe çalışalım. Şunun ismini bir koyalım, yüzdeyi belirleyelim, meseleyi yasallaştıralım.”

Posbıyıklı artık iyice sinirlenmişti. Kapının kilidini şangırdattı. “Şimdi seni sorguya götüreyim de yüzdeyi orada konuşalım!” deyince Bufalo Necdet’in sesi yumuşadı, birden uysallaştı.

“Yani hiç şakadan da anlamıyorsun sayın valim,” dedi. “Sana kuponun kralını yapacağım ve karşılığında en küçük bir maddi çıkar da beklemeyeceğim. Yeter ki, vatan sağ olsun.”

Posbıyıklı polis uzaklaşırken Bufalo Necdet, arkasından şöyle sesleniyordu:

“Bana her zaman gelebilirsin. Er geç fark etmez. Bende hizmette sınır yok. Üstelik menfaatçi biri de değilimdir. Kuponu yaparım, eğer altılıyı bulursan senden bir şey istemem. O kadar da bencil değilsin ya istemeden yarısını verirsin!”

ON DOKUZUNCU BÖLÜM

Dilaver’in sorgusu tüm hızıyla sürüyordu. Amir halinden son derece memnun, ağzı kulaklarında dolaşıyor, önüne gelene nasıl usta bir sorgucu olduğunu anlatıyordu. Sık sık müdürün yanına çıkıyor, sorgu ile ilgili gelişmeleri aktarıyordu. Bu arada arşivler açılmış, bölgede o güne kadar gerçekleşen çeşitli eylemler taranmış, içlerinden failleri bulunamayanlar çıkartılmıştı.

Arada bir doktor, gazeteci Sadun bey ve Bufalo Necdet de sorguya alınıyorlardı. Doktor, düşürüldüğü durumu içine sindiremiyor, sinir krizleri geçiriyordu. Hatta bu krizlerden birinde kendini öyle kaybetmişti ki, bir ara oturtulduğu sandalyeden fırlayarak rasgele koşmaya kalkışmış, gözleri bağlı olduğundan karşısındaki masaya kafasını çarpmış, alnı morarmış, bununla da kalmayıp şiddetli bir sinir nöbetine yakalanmış, bütün bedeni rüzgâra tutulmuş buğday başakları gibi titremeye başlamıştı. Titreme giderek şiddetlendiğinden gece yarısı hastaneye götürülerek sakinleştirici bir iğne yapılmıştı. İğnenin etkisiyle sakinleşen doktor, tam kırk sekiz saat boyunca hiç uyanmadan uyumuştu. O günden sonra doktorun sorgusuna ara verildi.

Gazeteci Sadun bey ise, sürekli olarak ‘Bu yaştan sonra bunları da mı görecektim,’ diye sayıklıyor, gece uyurken aniden avazı çıktığı kadar bağırmaya başlıyordu. Sorguya üçüncü götürülüşünde birden ağlamaya başladı. Öyle ağlıyordu ki, neredeyse soluksuz kalacakmış gibi oluyordu. Ne yaptılarsa ağlaması durmadı. Hücresine geri götürdüklerinde de ağlaması kesilmedi. Sorguya götürmek için dördüncü kez geldiklerinde, bu kez hücre kapısındaki kilit şangırdarken ağlamaya başladı ve odada kaldığı kırk beş dakika boyunca ağlaması kesilmediğinden geri götürüldü. Ve üç saat boyunca hıçkırık sesleri nezarethanenin duvarlarında yankılandı.

Gördükleri karşısında canı sıkılan Amir bile bir ara Ajan Şevket’e,

“Dilaver dışındakiler hakkında yazdıklarınla, adamların davranışları pek birbirini tutmuyor Şevket!” dedi. “Yanlış adamların burada olmadıklarından emin misin?”

Ajan Şevket, son derece kararlı biçimde karşı çıktı.

“Bence Amirim,” diye konuştu, “adamların bu tavırları tam da doğru adamları ele geçirdiğimizin ve hedefi on ikiden vurduğumuzun açık bir kanıtıdır. Bir teröristin amacına ulaşmak için her türlü kılığa gireceği, her numaraya başvurabileceği gerek eğitim kitaplarında, gerekse sizin tarafınızdan pek çok kez tekrarlanmıştır. Bu sözleri, ele geçirdiğimiz bu acımasız terörist grubunun davranışlarıyla karşılaştırdığımızda, doğru yolda olduğumuz ortadadır. Adamların böylesine sinir krizlerine girmesi, durmadan ağlayabilmesi şunu gösterir: En üst derecede militan olduklarını ve en üst düzeyde eğitim aldıklarını.”

Amiri sinirlendiren en büyük olay ise, at yarışı tutkunu polislerin Bufalo Necdet’in hücre kapısından ayrılmaması oldu. Biri gidip biri geliyor, Bufalo Necdet neredeyse hiç boş kalmıyordu.

Bir gece evde karısıyla kavga ettiği için sinirlenip evden çıkarak şubeye gelen Amir, sorgu odasında üç polisin Bufalo Necdet’i ertesi günkü yarışlarla ilgi sorguya çektiklerini görünce çılgına döndü. Ertesi gün, bütün şube polislerine, bu konu ile ilgili düzenlediği toplantıda bağırdı, çağırdı, ağzına ne gelirse söyledi ve Bufalo Necdet’le yakaladığı üç polise, üç gün boyunca, gece gündüz şubeden ayrılmama cezası verdi.

Şubeye getirilişinin ilk günlerinde önüne gelen polisle çene yarıştıran Dilaver ise, onlarla samimiyeti birden kesmişti. Gerekmedikçe konuşmuyor, sorgu dışındaki sorulara mecbur kalmadıkça yanıt vermiyordu. Ondaki değişimi fark eden polislerden biri, neden eskisi gibi davranmadığını sorduğunda Dilaver, şöyle yanıt verdi:

“Amiriniz beni önemli bir üst düzey göreve atadı. Bu durumda görevimin sorumluluğu icabı, ağırbaşlı davranmam gerektiğine karar verdim. Ayrıca bana verilen görev, üst düzey olduğundan, sizler gibi sıradan ve alt düzeyde memurlarla arama resmiyet koymamdan, ancak kendi düzeyimde amir ve müdürlerle muhatap olmamdan daha doğal bir şey olamaz. Bunda benim suçum yok, protokol kuralları böyle davranmamı emrediyor.”

Bu sözleri duyan polis, konuşmayı arkadaşlarına aktardıktan sonra, kafasını ümitsizce sallayarak,

“Bu herif kafadan çatlağın teki,” dedi. “Burası tımarhaneye döndü!”

Sorgu odasına ellerinde bir yığın dosya ile giren Amir ve bir polis memuru, dosyaları içeriklerine göre gruplandırarak masaya yerleştirdiler.

Yazın yakıcı sıcağı, sabah saatleri olmasına karşın, her tarafı etkisi altına almaya çoktan başlamıştı. Odanın bir köşesinde sabit olarak dönen pervanenin varlığı ancak karşısına dikilince hissedilebiliyordu. Gözleri siyah bezle sıkı sıkı bağlı olan Dilaver’in bütün bedeninden fışkıran ter, sırtındaki gömlek ve ayaklarındaki pantolonda beyaz lekeler bırakmıştı.

Çok sıcak bir gün, diye kendi kendine söylenen Amir, masanın üstünde, içinde buz olan cam sürahiden bardağa su doldurarak içtikten sonra,

“Artık dersimize başlayalım,” diyerek söze girdi. “Bütün arşivi senin için tarattım, sana en uygun eylemleri bulup çıkarttım. Hatta bizim buralarda senin karizmana yakışan yeterli sayıda eylem olmadığını görünce başka şehirlere de haber salarak, boşta kalan dosyaları getirttim. Bak senin için kaç kişiyi ve kaç yeri seferber ettim, kıymetini anla yani. Şimdi şuradan bir dosya alarak işimize başlayalım. İşte güzel bir cinayet dosyası. Bak bu dosyada bir kişi sekiz kurşunla caddenin ortasında öldürülmüş. Nasıl, bu dosyayı beğendin mi?”

Dilaver, kafasını salladı.

“Bir kişi için sekiz mermi bence fuzuli israf. Memleket ekonomisi dar boğazdayken bu kadar müsriflik asla kabul edilemez. Sanırım bu işi yapan katil beyin hükümetin ilan ettiği tasarruf tedbirlerinden haberi yok.”

“Bir kişiye sekiz kurşunu çok gördüğüne göre, o zaman sen attığını vuracak kadar iyi nişancısın. Yani bu işin eğitimini almışsın.”

Dilaver, belli belirsiz gülümsedi,

“İltifatınıza teşekkürler ama, maalesef ben iyi bir atıcı değilimdir. Askerdeyken katıldığım yüz metre atış eğitiminde attığım üç kurşundan üçü de hedef kâğıdına değmemişti bile. Bunun üzerine komutan bana tek atışlık bir şans daha tanıdı. Yere yattım, atış pozisyonu aldım ve tetiğe dokundum. Komutanla birlikte hedef yerine gidip bakınca gördük ki, kocaman hedef kâğıdında tek bir delik bile yoktu. Sadece o sırada hedefin yirmi beş metre kadar arkasından koşmakta olan zavallı bir kedi kanlar içinde yerde yatıyordu.”

Amirin gözleri parıldadı, daktilonun başındaki görevliye döndü,

“Yaz!” dedi, “Sanık sorgusunda, süper bir atıcı olduğunu, eylemlerde başarılı olmak amacıyla yaptığı atış eğitimlerinde yüz yirmi beş metre uzakta koşmakta olan kediyi tek atışta vurabildiğini itiraf etmiştir.”

Amir, tekrar Dilaver’e döndü: “Bak, başkası olsa bu dosyayı kabul etmemek gibi şans tanımazdım, ancak başından da söylediğim gibi, senin iyi niyetli ve yardımcı tavrına karşılık ben de sana yardımcı olacağım. Bunu daha önce sana söylemiştim. İşte sözümü tutuyorum. Benim hayatta temel prensiplerimden biri şudur: Sana yardım edene sen de yardım et. İyiliğe karşı nankörlük yapma. Sana el uzatana sen de el uzat. İyilik et, iyilik bul. İyilik eden derviş muradına ermiş. Sakla iyiliği gelir zamanı. Ak akçe kara gün, iyilik iyilik içindir. Ayağını iyiliğine göre uzat. Karamanın koyunu, iyilik yapınca çıkar oyunu. İşte tüm bunlar benim asla değişmez temel prensiplerim olup, ben bunlara, benim anayasam da diyorum. Yani daha kolay anlamana yardımcı olabilmek amacıyla sana şöyle bir örnek vereyim: Hani okul çocukları, ‘Dağ başını duman almış,’ diye marş söylemeye başlamışlar da, biraz sonra ellerinde hortumlarıyla itfaiyeciler gelmişler de, ‘Duman hangi dağ başından tütüyordu,’ demişler ya, işte tam öyle bir şey. Bilmem anlatabildim mi?”

Odadakiler başlarını, anladık anlamında salladılar. Ajan Şevket, hayran hayran bakarak,

“Muhteşem bir örnek!” diye bağırdı.

Dilaver’den hiç ses çıkmayınca Amir, ona döndü.

“Sen anlamadın mı?”

“Bir daha tekrar eder misiniz?”

Amir, bozuldu,

“Tekrarı sevmem!” dedi kızgın bir şekilde. “Şimdi işimize dönelim. Evet, bak bugün iyilik duygularım fazlasıyla üstümde, bu yüzden sana hiç kimseye yapmadığım kolaylığı yapacağım ve dosyaları bile senin seçmene izin vereceğim.”

Amir, dosyaları Dilaver’e uzattı.

“İçlerinden birini çek,” dedi.

Dilaver, “Çekmeyeyim, benim şansım yok. Bugüne kadar çektiğim hiçbir piyango biletine amorti bile çıkmadı,” diyerek çekmek istemedi.

“Bu çekiliş başka çekilişlere benzemez,” dedi Amir sırıtarak. “Bizde boş yok!”

Dilaver, önüne uzatılan dosyaları bulmak için elini uzattı, boşlukta arandı, dosyalara dokunduktan sonra, sağ elinin işaret parmağını ağzına götürdü, dudakları arasında aşağı yukarı oynatarak,

“Oooooo! Ha şundadır ha bunda, helvacının kızında...” diye mani söyleyerek önüne uzatılan dosyalardan birini çekti. Amir, dosyayı aldı,

“Bakalım güzel bir şey çekebilmiş misin?”

Amir, dosyayı açtı, göz gezdirdi.

“Şansının bu kez yaver gideceğini söylemiştim sana. Bak tam senin istediğin gibi, karizmana uygun bir eylem. Bu dosyaya göre iki kişi aynı anda sadece iki kurşunla öldürülmüş. Herhalde buna itiraz etmezsin.”

“Üzgünüm ama, itiraz etmek zorundayım efendim. Çünkü bırakın insan öldürmeyi, ben tavuk kesmeyi bile beceremem.”

Amir, imalı imalı odadakilere baktı, o sırada neredeyse dibine kadar yaklaşan Ajan Şevket’e, “Çapraz sorguda olduğumuzu unutma, çaprazıma geç salak herif!” diye dişlerinin arasından fısıldayıp, yeniden Dilaver’e döndü.

“Demek tavuk kesmeyi sevmiyorsun? Bunu tahmin etmiştim,” dedikten sonra daktilonun başındakine: “Yaz!” diye emretti. “Sanık sorgusunda tavuk kesmekten nefret ettiğini, bu yüzden sadece horozlara karşı terör eylemlerine giriştiğini, geçtiğimiz günlerde kasabada, bir gecede dokuz horozun katledilmesi eylemini bizzat kendisinin gerçekleştirdiğini itiraf etmiştir.”

Amir, alnından süzülen terleri mendiliyle sildi, vantilatörün karşısında bir süre dikilerek serinlemeye çalıştı.

“Ben senin için nasıl çalışıyor, isteğine ve konumuna uygun eylemler bulmak için çabalıyorum, sen hâlâ nazlanıyorsun. Bak daha fazla nazlanır da kafamı kızdırırsan, ben de atadığım görevden seni alır, yerine üvey kardeşin olacak o at yarışı manyağını atarım, sen de işsiz kalırsın, bilmiş ol!”

Dilaver, birkaç saniye düşündü.

“Ama üvey kardeşimin işi zaten başından aşkın. Sabahlara kadar yarış bültenleri üzerinde çalışıyor, sabah kahveye gidip işine orada devam ediyor. İnanın kafasını kaşıyacak zamanı yok. Aslında devlet tarafından böyle önemli bir göreve atanmanın onu da gururlandıracağından eminim, ama ben boş gezerken ikinci bir görevi onun omuzlarına yüklemek adaletli bir davranış olmaz. Böyle bir emrivaki ile onu karşı karşıya bırakmayı içime sindiremem efendim.”

“O zaman sen de çekilişte çıkan dosyaları kabul et.”

Dilaver, çaresizce boynunu büktü.

“Madem bu göreve atandım, görevin bana yüklediği sorumluluklardan kaçamam. Nasıl isterseniz öyle olsun.”

Cinayet, yaralama, bombalama derken sorgulama tamamlanarak savcının karşısına getirildiklerinde hepsinin gözlerinin altları morarmış, zayıflıktan avurtları çökmüş, suratlarındaki sakallar mağara adamları gibi uzamış, üstlerindeki elbiseler fena halde kirlenmiş, buruşmuş ve terden dalga dalga beyaz çizgilerle bozarmıştı.

Doktor, çevresindekilerle tek kelime etmiyor, ağzını bile açmıyordu. Bakışlarını yerde bir noktaya dikmiş, öyle kalmıştı. Bir ara, giriş çıkışları ve tutuklulara yaklaşmayı engellemek için koridorun başına dikilen polis barikatının ardından kendisine el sallayan nişanlısını görmesi bile onda bir hareketlenmeye yol açmadı. Donuk bakışlarını yeniden yere dikti.

Gazeteci Sadun bey ağlamaktan şişmiş ve kan çanağına dönmüş gözlerini karşı duvardaki bir noktaya sabitlemişti. Ne zaman koridorun başında, polis barikatının ardında kendisine el sallayan oğlunu gördü, o an ağlamaya başladı; ancak bu kez hıçkırıklarla değil, sessiz sessiz ağlıyordu.

Bufalo Necdet ise yanındaki polislerden bir gün önceki at yarışlarının sonuçlarını öğrenmeye çalışıyordu.

İçlerinde en sakin ve kendinden emin bir şekilde oturanı Dilaver’di.

Savcı önce doktoru içeriye aldı. Sorgulamanın üçüncü dakikasında doktor sinir krizine tutularak titremeye başladı, birkaç dakika içinde de kısa süren bir baygınlık geçirdi.

Gazeteci Sadun bey savcının odasına alındıktan bir süre sonra içerden ağlama sesleri işitildi. Öyle gürültülü ağlıyordu ki, savcı bile ne yapacağını şaşırdı.

Bufalo Necdet, daha savcı bir şey sormadan,

“İyi günler sayın savcım,” diye başladığı konuşmasının devamında, böyle önemli bir makama ve şahsiyetin karşısına saç sakal karışık, kirli paslı elbiselerle geldiği için özür diledikten sonra at yarışlarıyla arasının nasıl olduğunu sordu. Savcı, karşısındakine ters ters baktı, önündeki dosyaya göz attı, Bufalo Necdet’i getiren polise,

“Bunları tımarhaneden toplayıp getirmediğinizden emin misiniz?” diye sordu.

Bufalo Necdet’in sorgusu da beş dakika içinde tamamlandı.

Dilaver karşısına getirildiğinde savcı, sabah evden sağ mı, yoksa sol adımla mı çıktığını düşünüyordu.

Savcı, karşısına en son getirilen Dilaver’i gözünün ucuyla süzdü.

“İfade dosyan çok kabarık,” dedi. “Burada yedi cinayet, on yedi yaralama, yirmi yedi bombalama eylemini tek başına gerçekleştirdiğin yazıyor. Doğru mu?”

Dilaver, hiç düşünmeden yanıt verdi.

“Evet. Sanırım onlar resmi kâğıtlar, dolayısıyla resmiyet kazanmış konuların tarafımdan tartışılmaya kalkışılması yakışık almaz. Orada ne yazıyorsa o.”

Savcı bu kez uzun uzun süzdü Dilaver’i. Suratını, bakışlarını inceledi. Dilaver, son derece masum biçimde karşısında dikiliyordu.

“Peki bu kadar eylem nasıl oldu?”

“İzah edeyim efendim. İçerde sayın sorgucu beyle piyango oyunu oynadık. Şansıma bunlar çıktı. Bildiğiniz gibi herkesin bir uğurlu rakamı vardır. Benim uğurlu rakamım da yedidir. Cinayetler beşte bittiğinde, sorgucu Amire rica edip yediye tamamlattım. Yaralamalar on birde bitti, yine rica ederek on yediye tamamlattım. Diğerleri de üç aşağı beş yukarı böyle oldu efendim.”

Savcı, gözlüğünü gözünden çıkardı, bir önündeki dosyaya, bir karşısında saf saf dikilen Dilaver’e baktı,

“Bu işleri yapacak birine pek benzemiyorsun sen...”

Dilaver, hemen atılarak savcının sözünü kesti.

“Lütfen dış görünüşe bakarak karar vermeyin efendim. Yıllar önce bizim mahallede beyaz sakallı, ak pak suratlı bir adam yaşardı. Durmadan namaz kılar, herkes camiye günde beş vakit giderken, o, on beş vakit giderdi. Sonunda ne oldu biliyor musunuz efendim? Adamı camiden halı çalarken yakaladılar. Yine bir başka olay anlatayım. Bizim mahallede son derece yakışıklı, uzun boylu, geniş omuzlu, bebek yüzlü bir genç adam yaşardı. Bu genç adam her gün sinekkaydı tıraş olur, bugün giydiğini ertesi gün giymezdi. Mahalledeki bütün kızlar ona aşıktı. Günün birinde bu genç adam kendisi gibi güzel, alımlı bir genç bayanla evlendi. Herkes bu çifti kıskançlıkla izlerdi. Sonra bir gün bu çift, evlerine bir köpek aldılar. Buldok cinsi, basık burunlu çirkin suratlı bir köpekti. Büyük ihtimalle, evde iki güzel var, bir değişiklik olsun diye düşünerek bu çirkini aldılar. Köpeklerine çok iyi bakıyorlardı. Onu özel mamalarla besliyor, yıkıyor, tüylerini tarıyor ve her gün düzenli olarak gezmeye çıkarıyorlardı. Ancak bir gün köpek evden kaçtı. ‘Besle köpeği evden kaçsın’ sözünün boşuna söylenmiş bir söz olmadığı böylece bir kez daha doğrulandı. Neyse efendim, köpeği aramadık yer bırakmadılar, hatta gazetelere ilan vererek, köpeklerini bulana ödül bile vaat ettiler. Derken bir ay kadar sonra köpek, limanda sevgilisi olduğu anlaşılan dişi bir köpekle gezerken yakalandı. Buna ne buyurursunuz efendim?”

Savcı, Dilaver’i süzerken kendi kendine, ‘Acaba eskiden beri mi böyleydi, yoksa içerde mi kafayı üşüttü?’ diye söylenerek, dosyaya, akli durumunun araştırılması, notunu düştü.

YİRMİNCİ BÖLÜM

Cezaevi müdürü, önüne getirilen dosyaları inceledikten sonra, idarede teslim alma işlemleri yapılan dört tutukluyu bizzat görmek isteyince, tutuklular müdürün karşısına getirildi. Müdür, saçlarında tek bir siyah tel kalmamış bembeyaz saçlı, uzun boylu, incecik, dal gibi bir adamdı. Sigaranın beyazlıktan eser bırakmadığı, neredeyse kahverengiye dönüşmüş dişleri seyrelmişti. Konuşurken seyrek dişlerinin arasından fırlayan tükürükler etrafa sıçrıyordu. Sanki bir ağacın gövdesinden öne doğru fırlamış gibi duran sipsivri burnu, elmacık kemikleri çıkık, uzun çeneli, renksiz suratının ortasında sallanıyordu. Bakışları şüpheli ve gergindi. Son derece sinirli bir hali vardı ve elindeki tespihin taneleriyle sinirli sinirli oynuyor, tanelerin birbirine çarpmasıyla çıkan ses odaya yayılıyor, bu da ortamı daha da geriyordu. Karşısına getirilen tutukluları uzun uzun incelerken, arada bir dosyaya göz atıyordu.

“Hanginiz Dilaver?” diye sordu.

Dilaver, bir adım öne çıktı.

“Benim efendim. Bir durum mu var?”

Müdür beklemediği yanıt karşısında biraz şaşırdı.

“Yok, bir durum yok,” dedi ellerini iki yana açarak. Önündeki dosyanın sayfalarını karıştırdı. “Dosyanız kabarık. Hem de bayağı.”

Bufalo Necdet, “Sayın müdürüm, arzedeyim...” diyerek konuşmaya karışmak istediyse de müdür,

“Sen sus!” diyerek onun sözünü kesti; sinirli hareketlerle önündeki dosya ile oynarken sol gözü seyiriyordu. “Ben liderinizle konuşuyorum, utanmadan lafa karışıyorsun! Bu ne saygısızlıktır? Sen hiç örgüt terbiyesi almadın mı be adam? Buraya sizi neden çağırdığımı sanıyorsun sen? Sanki seni mi merak ettim? Ne yapmışsın da merak edeyim seni? İşte dosya önümde duruyor. Lideriniz Dilaver dışında hiçbirinizin kayda değer bir eylemi yok. Hatta kayda değmez bir eyleminiz bile yok. Hatta ve hatta şunu da açıkça söylemeliyim ki, hapishaneye konulacak hiçbir marifetiniz yok. Zaten bu polisleri hiç anlamıyorum, dışarıda buraya atılmayı hak eden binlerce insan beklerken, onlar sizler gibi ne idüğü belirsiz, buraya atılmayı hak edecek hiçbir şey yapmamışları toplayıp getiriyorlar.” Müdür, masasının başından kalktı, tutukluların önünde bir tur atarken hepsinin suratlarını tek tek inceledi. “Dilaver dışındakilere söylüyorum!” diye bağırdı. “Şunu bilmelisiniz ki, burada bulunmayı hiç mi hiç hak etmiyorsunuz! Hiç hak etmediğiniz halde burada kıymetli yataklarımdan birini işgal edecek, karavana yiyeceksiniz. Bundan dolayı kendinizden utanmalısınız! Çorbaya her kaşık sallayışta suratınız kızarmalı, lokmalar kursağınızda kalmalı!”

Müdür öyle hiddetlenmişti ki, korkuluğu andıran renksiz suratı ürkütücü bir kızarıklığa büründü, şakaklarındaki damarlar şişti, elindeki oltu taşından tespihi sinirle yere attı. Kapının kıyısında dikilen gardiyanlardan biri koşarak tespihi yerden aldı, tozlarını pantolonunun kenarına sildi, müdürüne getirdi. Tespihi alan müdür, yeniden masasının başına döndü, keçi melemesini andıran sesi odada çınladı.

“Hayatta en kızdığım şey, üçkâğıtçılıktır. Üçkâğıtçılardan nefret ederim. Şimdi söyleyin bana, sizin yaptığınız üçkâğıtçılık değil de nedir? Elbette Dilaver, bu sözlerimin kapsamına girmemektedir. Kendisinin dosyası son derece olgun ve dolgun olup her türlü takdirin üstündedir. Şu eylemlerine bakın: Yedi cinayet, on yedi yaralama, yirmi yedi bombalama. Harika bir dosya! Ben onun yerinde olsam, bu dosyayı olimpiyat madalyası gibi boynuma asar, gururla taşırdım. Beni sakın yanlış anlamayın, elbette onun ideolojik tarafını beğenmiyorum. Elbette aynı düşüncede olmadığımı, hatta tam tersi siyasi düşüncelere sahip olduğumu söylemekte bir mahsur da görmüyorum. Ama hangi ideolojiden veya ideolojisizlikten olursa olsun, siyasi ya da adi fark etmez, bu adamın güzelim cinayetlerine, bombalamalarına hangi ahmak bok atabilir? Kendisi burada kalmayı alnının akıyla hak etmiştir. İstediği sürece burada şeref konuğumuz olarak kalabilir.

Şu dosyanın zarafetine bir bakın. Hepsi yedi ile bitiyor. İşte ben prensip sahipliği diye buna derim. Kendisi gerçek bir canavar ve ben canavarlara bayılırım. Ya siz? Siz de adam mısınız? Ben Dilaver’in yerinde olsam, sizlerle aynı dosyada yer almaktan utanç duyardım. Evet, utanç duyardım. Siz onunla aynı dosyada yer almaya layık değilsiniz. İnsan hiç değilse birer cinayet, birkaç yaralama, üç beş bombalama becererek buraya gelirdi. Üçünüz de kazık kadar heriflersiniz, ama beş para etmezsiniz!”

Müdürün sinirleri tepesine fırladı. Artık öfkesini kontrol edemiyordu. Ağzının kenarlarında salyalar birikmişti, aralıklı dişlerinin arasından fırlayan tükürükler, karşısında bulunanların suratlarına yağmur gibi yağıyordu. Sinirlerine hâkim olamayarak elindeki tespihi yeniden yere fırlattı, az önceki gardiyan koşarak tespihi aldı, pantolonunun kanarına sürterek tozunu sildi, geri getirdi.

Müdür, konuştukça daha fazla sinirleniyor, suratı geriliyor, boynundaki damarlar patlayacakmış gibi şişiyor, ağzının kenarlarında biriken salyalar etrafa saçılıyordu.

“Aslında, devlete karşı gelmiş siyasi bir suçlu olarak sizi gardiyanların önüne atıp ağzınızı burnunuzu dağıttırmam, çenelerinizi kırdırmam, gözlerinizi patlattırmam, kulak zarlarınızı yırttırmam ve yemek niyetine bulaşık suyuna talim ettirmem gerekirdi. Tıpkı diğer siyasi mahkûmlara olduğu gibi. Ancak, gerçek canavarlara karşı içimde duyduğum sıcaklık ve sempatim, sizi bunlardan kurtarıyor. Yatıp kalkıp Dilaver’e dua edin. Onun gibi gözü dönmüş bir canavar katille arkadaş olduğunuz için tanrıya şükredin.”

Konuşması bitince eliyle gitmelerini işaret etti. Bufalo Necdet önde, diğerleri arkada tam odadan çıkıyorlardı ki, müdür koşarak Bufalo Necdet’i kolundan yakaladı.

“Sende saygı olmadığı gibi görgü de yok!” diye bağırdı. “Bomboş dosya ile karşıma geldiğin yetmezmiş gibi, bir de utanmadan yanında şu muhteşem dosyanın sahibi dururken önden yürümeye kalkışıyorsun. Sen hayatında hiç duymadın mı be adam, önde daima krallar gider.”

Müdür, Dilaver’in elinden tuttu,

“Önden buyurun sayın kral!” dedi ve kapıya kadar eşlik etti.

Dört tutuklu, cezaevinde yalnızca kendilerinin kalması için boşaltılan yirmi kişilik bir koğuşa konuldular. Demir kapı üstlerine kapatılıp kapının sürgüsü büyük bir gürültüyle kilitlenince kısa bir şaşkınlık dönemi geçirdiler. Şaşkın bakışlarla boş ranzalara, çıplak beton duvarlara ve birbirlerine bakıyor, yaşadıklarına hiçbir anlam veremiyorlardı. Bir süre yataklarda sessizce oturdular; ardından önce doktor lavabonun yerini keşfederek, elini yüzünü, ayaklarını yıkadı; sonra diğerleri lavabonun yolunu tuttu. Koğuş kapısı üzerlerine kilitleneli neredeyse yarım saati geçmişti. Ama hâlâ kimse bir tek laf etmemişti. Doktor ve gazeteci Sadun bey, ranzalarına uzanmış düşünüyordu. Dilaver, ranzanın ucuna oturmuş, Bufalo Necdet lavabonun başında ayaklarını yıkıyordu. İçerde çıt çıkmıyordu. Ara sıra koridordan gelip geçenlerin ayak sesleri çıplak beton zemin ve duvarlarda yankılanıyor, bir hücre kapısının açılan demir sürgüsünün, kuyruğu kısılmış kedi çığlığını andıran sinir bozucu gürültüsü kulaklarını tırmalıyordu.

Lavaboda işini bitiren Bufalo Necdet, diğerlerinin yanına dönerken,

“Yahu sayın efendiler, bu iş şaka falan değil, bayağı ciddi galiba!” diyerek sessizliği bozdu. “Burası da hapishane dedikleri yer herhalde. Bu durumda biz şimdi hapishanede miyiz yani?”

Gazeteci Sadun bey, ranzada doğruldu, ağlamaktan şişmiş gözlerini oğuşturdu. Ağlaması kesilmişti. Elini yüzünü yıkadıktan sonra biraz rahatlamış, kararmış suratına yeniden renk gelmeye başlamıştı.

“Anlayamadığım tek şey var,” diye konuşmaya katıldı. “Başımıza bu işler neden geldi? Şimdi bizi hapse atmalarının ne lüzumu vardı?”

Dilaver, oturduğu yerden kalkarak demir kapının önünde bir ileri bir geri yürüdü.

“Gazeteci Sadun beye aynen katılıyorum,” dedi. “Bizi buraya kapamaları gerçekten ne kadar lüzumsuz bir iş. Yani hayatımda birçok acayip şey gördüm, ama bu kadar lüzumsuz bir şey görmedim.”

“Peki bizi buraya neden kapattılar?” diye sordu Bufalo Necdet.

“Sizleri bilmem, ama ben çok önemli bir göreve atandım beyler. Sizin haberiniz olup olmadığını bilmiyorum, ama ben liderliğe atandım. Takdir edersiniz ki şu an bu yüzden biraz heyecanlıyım, bu yüzden beni mazur görmenizi rica ederim. Keşke zavallı anacığım şu an sağ olsaydı da oğlunun sonunda resmi bir göreve atandığını görebilseydi. Çünkü yaşamı boyunca bana hep, ‘Senden kereste bile olmaz, çünkü kereste olmak için bile belli vasıflar lazım. Hatta başka hiçbir işe yaramaz bir odun diye sobaya atsalar sen ateşi söndürürsün,’ derdi.”

“Anneni rahmetle anarım, çok saygıdeğer kadınmış,” diyerek laf yetiştirdi Bufalo Necdet. “Böyle ileri görüşlü bir kadından doğabileceğin kimin aklına gelirdi?”

Dilaver, Bufalo Necdet’e yanıt vermedi.

“Evet beyler, yeni görevim hakkında görüş bildirmemekle kalmadınız, aynı zamanda tebrik edip başarılar da dilemediniz. Dolayısıyla biraz alındığımı, bu tavrınızın gelenek ve göreneklerimize uygun olmadığını belirtmek isterim.”

Bufalo Necdet, birden Dilaver’in yakasına yapıştı.

“Sen aşağılık fırsatçının tekisin!” diye bağırdı. “Orada, emniyette, o at yarışı düşmanı Amirle kafa kafaya verip en üst düzey görevi kapmışsın. Üstelik bundan bize tek kelime bahsetmediğin gibi, fikrimizi almak lütfunda bile bulunmadın. Bu durumu burada herkesin önünde şiddetle protesto ediyorum.”

Dilaver, yakasını Bufalo Necdet’in ellerinden kurtardı. Kapının önünde turlamayı bırakarak diğerlerinin önüne geldi.

“Aslında şunu bilmenizi ve inanmanızı isterim ki saygıdeğer dostlarım; demokrasiye yürekten bağlı bir kişi olarak bana verilen bu görevin atamayla değil de seçimle olmasını arzu ederdim. Ancak, durumun aciliyeti, üzerime yüklenen görev ve sorumluluklar buna izin vermedi. Şunu da belirtmek isterim ki, eğer çalışır, azim gösterir, sebat ederseniz ve sorgucu amirle iyi geçinirseniz, günün birinde sorgucu amir tarafından önemli görevlere atanacağınızdan eminim. Sizde o yetenekleri görüyorum.”

Dört tutuklu cezaevi yaşamına alışmaya başlamışlardı. Doktor’un annesi babası, kardeşleri, nişanlısı, Gazeteci Sadun beyin çocukları ziyaret günlerinde geliyor, moral veriyorlardı. Çiroz Nasuhi de bir kez ziyarete gelmiş, giyecek ve bir miktar para getirmişti, ancak Bufalo Necdet’i yüreğinden vuran şey, ganyan kuponlarının içeriye kabul edilmemesi oldu. Bu arada, doktorun nişanlısının, gazeteci Sadun beyin çocuklarının ve Çiroz Nasuhi’nin tuttuğu avukatlar cezaevine ayrı ayrı gelerek dördüyle de görüştüler.

Hapishaneye atılışlarından bir ay kadar sonra, dört tutuklu mahkeme kalemine çıkartılarak haklarında hazırlanan iddianameler ellerine verildi.

Cezaevine geri getirildiklerinde üçünün ağzını bıçak açmazken Dilaver, son derece rahat tavırlarıyla iddianameyi elinde sallayarak,

“İşte sizlerin de gördüğü gibi, atanmam yasallaştı,” diye bağırdı.

Dilaver’in elinde salladığı iddianamede, Anayasayı zor yoluyla değiştirerek, işçi sınıfına dayalı proletarya diktatörlüğü kurmak amacıyla, Dilaver tarafından kurulan kanlı, bölücü, yıkıcı terör örgütünün, amacına ulaşmak için her türlü kanlı eyleme giriştiği, toplumda panik ve korku ortamı yaratmak amacıyla sayısız cinayet, yaralama, bombalama eylemini gerçekleştirdiği, bu eylemlerin örgütün lideri Dilaver tarafından bizzat gerçekleştirildiği yazıyordu. İddianamenin devamında, örgütün kasabayı merkez üs olarak seçtiği, amaçlarının burayı kurtarılmış bölge haline getirerek limandan başlatacakları kızıl ayaklanmayı tüm ülke sathına yaymak olduğu belirtiliyordu. Yedi cinayet, on yedi yaralama, yirmi yedi bombalama eylemi gerçekleştirerek, ortalığı kan gölüne çeviren örgütün elebaşısı Dilaver’in, tam bir psikopat kişiliğe sahip olduğu, gözünü kırpmadan adam öldürebildiği, bütün eylemlerde yedi sayısının bulunmasının örgütün bir sembolü olduğu, buna göre eğer yakalanmasalardı örgütün ve elebaşı Dilaver’in önümüzdeki günlerde ortalığı kana boyamaya devam edeceği, örgütün yedi olan sembolü gereği, her gün saat yedide bir kişinin yedi yerinden bıçaklanarak yaralanacağı, her ayın yedisinde bir kişinin öldürüleceği ve her ayın on yedisinde insanların yoğun olarak bulundukları, süpermarket, alışveriş ve eğlence merkezlerinden birinin bombalanarak toplu katliamlar gerçekleştireceği, her ayın yirmi yedisinde ise bir bankanın örgüte gelir sağlamak ve aynı zamanda propaganda amacıyla soyulacağı, ayrıca sanık Dilaver’in her yılın yedinci ayında şehir şebeke suyuna yedi kilo zehir atacağı ve yedi yıl sonra kızıl iktidar ayaklanmasını başlatacağı anlaşılmıştır, deniyordu. İddianamede Dilaver için her cinayet iddiası karşılığı ayrı ayrı olmak üzere yedi kez idam ve çok sayıda müebbet hapis cezası talep ediliyordu. Diğer üç sanığın da örgüt üyeliğinden cezalandırılması istenirken, doktora, örgütün kendisine verdiği görev doğrultusunda teröristlere işkence gördüklerine dair düzmece raporlar vererek, güvenlik güçlerini halkın gözünde küçük düşürmeyi hedeflediğinden, ek ceza verilmesi isteniyordu.

İddianamenin verilmesinin ardından avukatlar sırayla müvekkilleriyle görüşmeye geldiler. Davanın gelişim ve sonucu hakkında her üç avukatın da düşüncesi farklıydı. Doktorun, saçları jöleli, bıyıkları boyalı, yakışıklı, genç ve kibar avukatına göre, durum son derece vahimdi. Dilaver’in idam sayısı daha da artabilir, diğerleri en az on beş yıl hapis yerlerdi. Kendisi, doktorun cezasının on iki yıla indirilmesine çalışacaktı ki, bu büyük bir başarı sayılmalıydı.

Gazeteci Sadun beyin avukatı olan bayana göre, dava son derece karışık olmakla beraber, gazeteci Sadun beyin herhangi bir terör eyleminin olmaması, toplumsal bakımdan düşünce suçlusu statüsüne girmesi demekti. Bu durumda da on beş yıl cezaya çarptırılacaktı, ama eylem adamı olmaktan değil, düşünce adamı olmaktan cezayı yiyecekti ki, kendisinin hedefi bunu başarmaktı.

Avukatın sözlerine bir anlam veremeyen Bufalo Necdet, şu soruyu sordu.

“İki durumda da on beş yıl yattıktan sonra ondan ya da bundan ceza almış ne fark eder?”

Avukattan önce Dilaver yanıt verdi.

“Avukat hanım son derece haklı. Gazeteci Sadun bey eğer düşünce suçundan ceza alırsa on beş yıl boyunca durmadan düşünecektir. Ki ben düşünen adamları daima sevmiş ve kalbimde yaşatmışımdır.”

Çiroz Nasuhi’nin Bufalo Necdet ve Dilaver’i savunması için yirmi şişe rakı ve iki kasa bira karşılığında anlaştığı avukat, o güne kadar esas olarak boşanma ve nafaka davalarına girmiş, yedi buçuk derece miyop gözlerinde, mikroskop camlarına benzer kalınlıkta gözlük bulunan ve aynı zamanda kulakları ağır işiten yetmiş yaşlarında, kamburu çıkmış, devamlı kafayı çektiğinden ağzı leş gibi içki kokan bir ihtiyardı. Dosyayı incelemiş, ancak okuduklarından bir şey anlamamıştı. Kendisinin ifadesine göre, ilerlemiş yaşına karşın gayretli bir adamdı ve dosyayı anlamak için büyük gayret sarf edeceğinden kimsenin kuşkusu olmamalıydı. Bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıptı. Yaşlı avukat diğerlerine göre daha iyimserdi ve davadan umutluydu. ‘Dosyadan anlayabildiğim kadarıyla öyle fazla abartılacak ve korkulacak bir durum yok,’ diyordu.

“Savcının, Bufalo Necdet için istediği on beş yıllık hapis cezası tartışmaya açık olup, mahkemede bu konuyu tartışacağımdan emin olabilirsiniz. Davanın bana en güzel görünen ve umutlandıran tarafı ise, en fazla bir iki duruşmada biteceğidir. Oysa ben öyle boşanma davaları gördüm ki, içlerinde on beş yıl sürenleri bile vardı. Düşünün, Bufalo Necdet ceza alırsa on beş yıl boyunca sadece içeride yan gelip yatacak, ama bu davanın yerine korkunç bir boşanma davası başına gelseydi, on beş yıl boyunca neredeyse her ay mahkemeye gidip gelmek zorunda kalacaktı. Dolayısıyla bu davanın boşanma davalarının yanında ne kadar kolay bir dava olduğu meydanda. Dilaver’e gelince; savcı, onun için yedi kez idam ve birkaç kez ömür boyu hapis cezası talep etmiş. Bence mahkeme yedi kez idam cezasına karar verince ömür boyu hapis cezalarına gerek duymayacaktır. Böylece Dilaver, eğer büyük bir terslik olmazsa sadece yedi idam cezasıyla paçayı kurtarabilecektir. Bu da gösteriyor ki, sizler şanslı insanlarsınız.”

Bir gün öğlene doğru cezaevi müdürü, dört tutuklunun bulunduğu koğuşa geldi. Gözlerinin içi gülüyordu.

“İddianamenin fotokopisini okudum ve bir kez daha seni takdir ettim Dilaver!” dedi.

“Ben eylem adamı diye sana derim işte.”

Bufalo Necdet, oturduğu yerden sırıtarak söze karışmak isteyince, müdür eliyle sus işareti yaparak onu susturdu.

“İddianameyi okudum ve konuşmayı hak edecek hiçbir eylem yapmadığını gördüm. Eminim ki, sen de görmüşsündür. O halde ne hakla benden söz hakkı istiyor, utançtan yerin dibine gireceğine, ne yüzsüzlükle Dilaver’in ve benim yanımda konuşmaya kalkışıyorsun utanmaz adam!” Müdür sinirlenerek elindeki tespihi yere fırlattı. Beton zemine çarpan tespihin misinası koptu, oltu taşları ortalığa saçıldı. Müdürün arkasında duran gardiyanlar hemen taşları toplamaya giriştiler. Başgardiyan en son taneyi de dip ranzalardan birinin altında bulduktan sonra, tespihi yeniden eski haline getirmesi için gardiyanlardan birini idareye gönderdi.

“Ben senin yerinde olsam o iddianameye bakar bakar ağlarım. Halime acırım. Tam on beş sayfalık iddianamede sizin üçünüze ayrılan yer sadece ve sadece üç paragraf, yani yarım sayfa bile değil. Geri kalan on dört buçuk sayfa ise Dilaver’in şahsına tahsis edilmiş. Hakkınızda istenen on beş yıllık cezaya bakarak sakın adam yerine konulduğunuzu zannetmeyin. Bana kalsa değil sizin hakkınızda ceza istemek, hapishaneye bile sokmaz, sizden bir şey olmaz diyerek daha Emniyet Müdürlüğünün kapısından kovar, bir daha Emniyetin yüz metre yakınından bile geçmenizi yasaklardım. Siz sadece hapishanenin şanını lekelemekle kalmadınız, asıl olarak Dilaver’in şanını da lekelediniz. Kim bilir aynı davadan yargılanmaktan dolayı sizden nasıl utanç duyuyordur? Ama burada hepinizin önünde Dilaver’e söz veriyorum. İdamında bizzat bulunacak, son isteğin nedir diye soracak ve tam ip boynundayken çekeceğim fotoğrafı bizzat kendi ellerimle odamın duvarına asacağım.”

Kısa bir süre soluklanan müdür, Dilaver’in yanına yaklaştı, ses tonunu yumuşattı. “Tam otuz yıldır cezaevlerinde görev yapıyorum. Bunun on dört yılı birinci müdürlükle geçti. Bu kadar sürede pek çok katil, bombacı, soyguncu, gaspçı gördüm. İçlerinde gerçekten gazetelerin kendilerine yakıştırdığı, ‘canavar’, ‘aç kurt’, ‘karındeşen’, ‘vampir’, gibi unvanları hak eden saygıdeğer katiller vardı. Mesela birisi evden kaçan karısını anasının evinde kıstırmış, evi, içinde bulunan karısı, kaynanası, kayınpederi, iki kayınbiraderi ve bir baldızıyla birlikte benzin dökerek yakmıştı. Sonra evi yakarken alev değen parmağına sürmek için eczaneden yanık merhemi almış, merhemi parmağına sürerken yakalanmıştı. Doğrusu bu katil gerçek bir psikopattı ve cezaevini anasının ak sütü gibi hak etmişti. Ben de kendisine hak ettiği değeri vererek, cezaevinde rahat etmesini sağladım. Yine değerli bir başka katil arkadaş, yemek için girdiği lokantada pilavdan taş çıkması üzerine lokantanın sahibi, aşçıbaşı ve yamağı satırla doğramış, tam diğer aşçı yamağının boynunu kesmek üzereyken yamağın, ‘Bunda bizim suçumuz yok, asıl suçlu taşlı pirinci bize satan bakkaldır,’ demesi üzerine yamağı bir kenara itmiş, ondan pirinci satan bakkalın adresini öğrenerek doğru oraya gitmiş ve bakkalı pastırma bıçağıyla doğramıştı. Bu arada içeri giren bakkalın karısı zavallı kocasının pastırma gibi dilimlenmiş kanlı cesedini yerde görünce ağlamaya başlamış ve, ‘Hain adam, pirinç taşlı çıktıysa bunda kocamın ne suçu var? Madem öldürecektin, bize pirinci satan adamı öldürseydin,’ deyince, bizim katil ondan pirinci satan kişinin Çorum’daki adresini öğrenerek, oraya gitmek için otobüs bileti alırken otogarda polisler tarafından yakalanmıştı. Hapishaneye getirilince kendisiyle derhal tanışarak, her türlü övgümü hak ettiğini, cezaevinde son derece rahat ettireceğimi kendisine söyledim. Konuştukça ona olan hayranlığım ve saygım daha da arttı. Çünkü eğer yakalanmasaymış Çorum’da o adamı bulacak ve bütün vücudunu pirinç taneleri kadar ufak ufak doğrayacak, sonra da pirinci üreten köyü benzin dökerek yakacakmış. Bu da unutamadığım ve her zaman takdirle andığım katil beylerden biridir. Bunun gibi daha yüzlercesini tanıdım, ama beni kahreden, üzüntüye boğan şey, bugüne kadar bir tekine bile idam töreni düzenleyemedim, canlı bir idam izleyemedim. Şimdi sen kendini benim yerime koy, bunca yıllık başarılarla dolu meslek kariyerinde bir tek idam merasimi düzenleyememiş, bir tek idam seyredememiş bir müdür olmak, ayıp ve acı bir şey değil midir? İnan bana, itiraf etmeliyim ki, televizyon haberlerinde izledikçe keşke Amerika’da Teksas’ta cezaevi müdürü olsaydım diyorum ve oradaki yetkilileri kıskanıyorum.”

Doktor ve gazeteci Sadun bey, şaşkınlık içinde müdürü dinliyorlardı.

Dilaver, “Haklısın müdür bey,” dedi. “İnsanlar doğar, yaşar ve ölür. Nitekim Madagaskarlı kel Mahmut’un dediği gibi, odun, kömür olunca utancından tanınmamak için suratını siyaha boyamış.”

Müdür, elini Dilaver’in omzuna koyarken derin bir iç çekti.

“Güzel bir söz,” dedi. “Gerçi ne anlama geldiğini anlayamadım, ama güzel bir söz olduğu her halinden anlaşılıyor. Neyse buraya senden küçük bir rica için geldim. Artık mesleki kariyerimin sonlarına yaklaştım. Bir süre sonra emekli olacağım. Senden dileğim, mahkemeye rica et, işi uzatmasınlar, idamın ben emekli olmadan önce gerçekleşsin, töreni bizzat ben düzenleyeyim. Beni bu zevkten mahrum etme. Bunun karşılığında cenaze masraflarını karşılayacağıma, hiçbir masraftan kaçmadan, malzemeden ve işçilikten çalmadan mezarlık taşını yaptıracağıma ve de üzerine altın suyuna batırılmış kalemle yaldızlı büyük harflerle, ‘Böyle kahramanlar yaşasaydı, doğum kontrol haplarına gerek kalmayacaktı,’ diye yazdıracağıma, işte bu kadar şahidin önünde namusum üzerine söz veriyorum.”

YİRMİ BİRİNCİ BÖLÜM

Tutuklandıklarından iki ay on iki gün sonra, mahkemeye götürülmek için gardiyanlar tarafından koğuşlarından alınarak idare binasının önünde jandarmaya teslim edildikleri sırada cezaevi müdürü, Dilaver’in tepesinde bitti. Gözlerini, Dilaver’in gözlerine dikmiş, elindeki tespihin tanelerini sinirli sinirli şıkırdatıyordu.

“Umarım konuşmalarımızı unutmamışındır,” dedi kuşkulu ses tonuyla.

“Unutmak benim lügatımda yer almaz,” diye son derece kesin bir dille yanıt veren Dilaver ile müdür arasındaki konuşma şöyle sürdü:

“Sana da bu yakışır.”

“Yakışmayan elbiseyi asla giymem.”

“Müjdeli haberlerini merakla bekliyorum.”

“Bundan en ufak bir kuşkunuz olmasın. Mahkeme heyetini idamı hak ettiğime ikna etmek için bütün hünerlerimi sergileyeceğim.”

“Bundan eminim. Sana güvenim tamdır. Benim umutlarımı kırma.”

“Cam sürahi kırarım, umut kırmam.”

Bu sözden sonra Dilaver, son askerine, son mermisine kadar çarpışa çarpışa esir düşmüş onurlu bir komutan gibi başını havaya dikti, kelepçeleri takması için kollarını jandarmanın önüne uzatırken,

“Prangalarımı bağla asker!” diye bağırdı ve ses tonunu alçaltarak ekledi: “Yeter ki, zincirlerde pas olmasın. Çünkü tetanos aşısından korkarım.”

Davaya bakacak mahkeme heyeti, duruşmalar başlamadan önce mahkeme başkanının odasında çay içiyordu. Önlerinde, o gün duruşması yapılacak dava dosyaları üst üste konulmuştu. Mahkeme başkanı guatr tedavisi gören, gözleri yuvalarından fırlamış bir adamdı. Yaptığı işle sürekli övünür, dünyaya bir daha gelse yine aynı görevde bulunmayı istediğini söylerdi. Odacının getirdiği çaya üç şeker atarak karıştırırken,

“Her zamanki gibi, bugün de son derece yoğun bir gün olacak,” dedi. “Ne kadar önemli ve kutsal bir görev yaptığımızın farkında mısınız beyler? Boru değil, burada devletin güvenliğini sağlıyoruz.”

Başkanın masasının önündeki deri koltuklarda oturan mahkeme üyelerinden diğerlerine göre daha genç olanı,

“Güvenliği sağlıyoruz, ama karşılığında az maaş alıyoruz,” diye söze karıştı.

“Yine de yaptığımız görevin önemi parayla ölçülmez,” diye yanıt verdi başkan.

“Unutmayın ki, adalet bir gün herkese lazım olacak.”

“Adalete saygım sonsuz,” diye söze girdi diğer mahkeme üyesi. Bu üye, şişman, ensesi kalın, boynu şişmanlıktan neredeyse gövdesiyle bitişmiş, durmadan bir şeyler atıştıran biriydi. “Nitekim adalet adil yargılamayı gerektirir. Adil bir yargılama içinse insanın karnının tok olması gerekir. Yıllar önce mesleğe yeni başladığımda mesleğinde isim yapmış bir hâkimi tanımak fırsatını bulmuştum. Kendisi, karnı açken aşırı sinirli olur, önüne gelene cezayı basardı.”

Bir yandan konuşmaları dinleyen, bir yandan dosyalara göz atan ve aynı zamanda çayını yudumlayan savcı gözlüğünü çıkartıp masanın üzerine koydu.

“Benim için aç ya da tok olmak fark etmez,” dedi. “Her koşulda cezanın basılmasından yanayım.”

O sırada odaya şişman hâkimin aldırdığı kıymalı böreği getiren odacı girdi, tabağa yerleştirdiği böreği önlerine koydu. Şişman üye, diğerlerini beklemeden börekten kaptığı iri bir parçayı ağzına attı.

“Aslında şunu itiraf etmeliyim ki,” dedi ağzındaki lokmayı çiğnerken, “ben esas olarak belediye sağlık işlerinde müdür olmak isterdim. Her gün hiç durmadan bütün lokantaları, kebapçıları, börekçileri, tatlıcıları, pastaneleri dolaşır, denetleme yaparken habire tıkınırdım.”

Genç üye, “Maaşlar yeterli olsa bu dediklerini yine yapabilirdin,” dedi.

Kara gözlüğünü çıkartınca, salyangozu andıran yassı suratında meydana çıkan yayık gözlerinin üstündeki uçları kalkık kalın kaşlarını eliyle buran savcı, çayından küçük bir yudum aldı.

“Ben sağlık işleri müdürü olsaydım, bütün lokantaları, kebapçıları, tatlıcıları kapatır, sahiplerini içeri tıkardım,” diye konuştu. ”Bunların hepsi sahtekâr. Hatta araştırsak şu içtiğimiz çayda bile hile ya da sağlığa aykırı birçok şey bulabiliriz. En azından çaycıyı içeri atacak kadar neden bulunur.”

Başkan saatine baktı,

“Vakit geldi, yavaş yavaş toparlanalım,” diyerek ayağa kalktı.

Mahkeme heyeti salondaki yerini aldı. İlk duruşmanın sanıkları, devletin ekonomik kaynaklarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak amacıyla suç örgütü oluşturmaktan yargılanacaklardı. Toplam on sekiz kişi olan sanıklar, devlete ait bir kamu bankasının kaynaklarını kredi adı altında büyük holdinglerden birinin kâğıt üzerindeki şirketlerine aktarmaktan yargılanıyorlardı. Milyonlarca Amerikan Doları tutarındaki krediler bu paravan şirketlere aktarılmış, geri alınamıyordu. Yargılananlar arasında, iki bakanlık yetkilisi, bankanın genel müdürü, müdür yardımcıları, adı geçen holdingin patronu ve yöneticileri, evrak taşıyan bankanın kapıcısı ile holding patronunun şoförü vardı. Duruşma başladı. Dava dosyası beş yüz sayfa kalınlığındaydı. Dosyayı karıştırdıkça, banka müdürü ve holding patronunun ortak çalıştığı, bankanın holdingin kasası haline geldiği ortaya çıkıyordu. Son sözleri sorulduğunda bakanlık görevlileri, kendilerinin şerefli birer insan olduklarını, yüreklerinin memleket aşkıyla yanıp tutuştuğunu, hizmetten başka bir şey düşünmediklerini, banka yönetimine, söz konusu holdinge kredi kolaylığı sağlanması yolunda herhangi bir talimat vermediklerini, ayrıca bankaların esas amacının tasarrufçunun paralarını memleketin kalkınması ve gelişmesi için sanayici ve işadamlarının emrine sunmak olduğunu, kendilerine yönelik, kredilerden komisyon alıyorlar suçlamasının, devleti küçük düşürmek isteyenlerin yalanından başka bir şey olmadığını, boğazlarından bugüne kadar haram lokma girmediğini anlattılar.

Bankanın genel müdürü ise, gözyaşları arasında, aslında bu gibi suçlama ve yargılamalarla devletin saygınlığıyla oynandığını, kredileri sanayicinin hizmetine sunduklarını, kredileri kendisinin yemediğini, kim yediyse onun yargılanması gerektiğini, şu an burada bulunan holding patronuyla hiçbir özel münasebetinin bulunmadığını, kendisiyle ortak çalıştıkları yolundaki söylentilerin memleketin kalkınmasını istemeyen dış mihrakların içerdeki uzantısı çıkar çevreleri tarafından atılan iftiralar olduğunu, ancak bu söylenti ve dedikoduların kendisini memlekete hizmetten alıkoyamayacağını anlattıktan sonra, duygu yüklü konuşmasını şu sözlerle gözyaşları arasında tamamladı:

“Memlekete bunca yıl şeref dolu hizmetin ardından ödül beklerken, hakarete uğradım. Onurumla oynandı. Mahkemenizin vereceği kararla, itibarımı iade edeceğine ve yeniden memlekete hizmet etmek için görevimin başına dönmemi sağlayacağına inancım tamdır. Yüreklerinde memleket aşkı taşıyanların ateşini söndürmeyin. Benim gibi memleketinden başka bir şey düşünmeyenleri küstürmeyin.”

Kendinden son derece emin, ama mahkeme önüne çıkartılmasına kırılmış bir tavırla konuşmaya başlayan holding patronu, holdinginin ülkenin hizmetinde büyük bir sanayi kuruluşu olduğunu, bugüne kadar ülkeye yaptıkları hizmetlerin saymakla bitmeyeceğini, yargılamaların sanayicinin hevesini kıracağını söyledi ve “Söz konusu parayı ben almadım, kim aldıysa onu yargılayın,” dedi.

Mahkeme heyetinin, bakanlık görevlileri ile, bankanın genel müdürünün bankalardaki paraları, kendilerinin ve eşlerinin üstüne kayıtlı mal varlıklarıyla ilgili sorulara geçmeleri duruşmanın en eğlenceli yanını oluşturdu. Bakanlık müsteşarına, bankalardaki yüz binlerce dolarlık nakit parayı, ayrıca çok sayıda arsa, apartman dairesi ve şu anda oturdukları villayı nasıl edindiği, aldığı maaşların bir kuruşuna dokunmadan biriktirmeye kalkışsa, sadece bankadaki dolarları biriktirebilmek için iki yüz yetmiş beş yıl, arsa ve evler işin içine katıldığında, beş yüz elli yıl çalışması gerektiği hatırlatıldığında, bakanlık müsteşarı, “İnsanlar çeşit çeşittir, bazı insanlar yüz yıl yaşarlar, ama on yıllık iş bile yapamazlar, bazıları da beş yüz yıllık işi yirmi yıla sığdırmayı başarabilirler. Kimse bir başkasını, yetenek ve becerilerinden ötürü suçlayamaz. Sen neden benden akıllısın diye yargılayamaz. Eğer becerikli, tutumlu, iktisat politikalarını bilen bir adam olduğundan dolayı rahmetli babamı suçlamaya kalkarsanız, hem ben çok kırılırım, hem de rahmetli babam kendisine bu suçlamayı yapanlardan öbür dünyada davacı olur ki, asıl yargılanma yeri orasıdır. Kısaca bu servet bana babamdan kalmıştır,” diye konuştu.

Mahkeme başkanı, müsteşara babasının yaşarken ne işle meşgul olduğunu sorduğunda, müsteşarın babasının marangoz olduğunu öğrendi.

Banka genel müdürüne, kendisinin ve eşinin banka hesaplarında ortaya çıkan yüz binlerce doların, diğeri gibi babadan mı kaldığı sorulduğunda, genel müdür,

“Hayır efendim,” dedi, “babam ben henüz iki yaşındayken vefat ettiği için ben babasız büyüdüm. Ama eminim ki yaşasaydı, o da şu arkadaşın babasından aşağı kalmazdı. Bana bu servet annemden kaldı. Annem şu arkadaşların babaları gibi, son derece çalışkan, becerikli, tutumlu, yatırımcı ve iktisat politikalarını bilen, neoliberal ekonomik politikalar konusunda geniş bilgisi, makro ekonomi konusunda da engin deneyimi olan bir kadındı.” Genel Müdür sözlerinin burasında, “Rahmetli nur içinde yatsın,” diyerek, kirpiklerinde beliren iki damla gözyaşını ipek mendiliyle sildi.

Şişman hâkim,

“Rahmetli anneniz ekonomi profesörü müydü?” diye sordu.

Genel müdür, gözyaşlarını sildiği ipek mendilini katlayarak cebine yerleştirirken,

“Ekonomi profesörleri onun yanında solda sıfır kalır,” dedi. “Kendisi güncel gelişmeleri yakından takip eden bir ev kadınıydı.”

Şişman hâkim şaşırdı.

“Peki bir ev kadını bu kadar parayı, malı mülkü tek başına nasıl yapmış?”

“Dediğim gibi çok çalışkan bir kadındı. Evde boş kaldığı zamanlarda konu komşunun evlenecek kızlarına çeyizleri için dantel örerdi.”

Şişman hâkim kafasını iki yana salladı.

“Dantel örerek bu kadar serveti yapmış ha?! Bizim mahallede gece gündüz dantel işleyen bir kadın vardı, değil üç kuruş para biriktirmek, iki çocuğunun karnını zor doyurur, ev kirasını ödemekte zorluk çekerdi. Mahalledeki konu komşu yardım etmese kendisi ve çocukları açlıktan ölürdü. Bu nasıl oluyor?”

Genel müdür gülümsedi. “Serbest piyasa ekonomisi efendim,” dedi.

Duruşmaya karar için on dakika ara verildi. Duruşma tekrar başladığında karar açıklandı. Bakanlık görevlileri, banka genel müdürü, diğer yetkililer, holding patron ve yöneticileri hakkında, suçu işlediklerine dair yeterli kanıt bulunamadığından beraatlerine karar verilirken, evrakı taşıyan bankanın kapıcısı ile paraları bankadan alıp holdinge götüren holding şoförü, devletin paralarını hortumlamak suçundan onar yıl hapisle cezalandırıldı.

İkinci duruşma, ‘İhaleye fesat karıştırarak çıkar sağlamak amacıyla suç örgütü oluşturmak’ suçlamasıyla yargılanan yirmi kişiydi. Yargılananlar arasında bakanlık bürokratları, müdürler, şirket yetkilileri vardı. İddiaya göre, bir karayolu, köprü ve bir baraj ihalesinde bir liralık iş yirmi liraya verilmişti. Sanıklar, delil yetersizliğinden beraat etti.

Üçüncü duruşma, baskın düzenledikleri evde bulunan üç kişiyi öldüren polislerle ilgiliydi. Baskın ve öldürülme olayının hemen ardından basına yapılan açıklamada, tehlikeli ve eli kanlı yasadışı bir örgütün silahlı eylem hazırlığı yapan üç üyesinin polisin düzenlediği başarılı bir operasyonla öldürüldüğü açıklanmıştı. Ancak kısa bir süre sonra polislerin on dört yerine yirmi dört numaralı eve girdikleri anlaşılmıştı. Önce teröristlerin ateş açtığı yolundaki iddialara karşı, yapılan incelemede yerde, duvarlarda ve çevrede, polisin silahlarından çıkan kurşunların dışında başka bir mermiye rastlanmamıştı. Sanık polislerin bir kastı bulunmadığı, hayatın garip sürprizlerle dolu bir yanlışlıklar komedisi olduğu, bu tür yanlışların herkesin başına gelebileceği, bu tür olayların bir daha yaşanmaması için vatandaşların kapı numaralarını büyük rakamlarla yazmaları, ayrıca gece rahatlıkla görülebilmesi için kapı numaralarının üstüne lamba takılması, kapı numaraları okunamadığı için kazaya kurban giden üç vatandaşın ölümünden üzüntü duyulmakla birlikte, polislere bundan sonraki baskınlarda daha dikkatli olmalarını söylemekten başka yapacak bir şey yoktur, denilerek polislerin beraatlerine, kapı numaralarının ışıklı hale getirilmesinin valiliğe tavsiye edilmesine karar verildi.

Dördüncü duruşma, mahallenin duvarlarına ve okulun tuvaletlerine kurşun kalemle, “Yaşasın Devrim,” yazdığı iddia edilen yedi liseli gençti. Liseli çocuklar bu suçlamayla gözaltına alınmış, işkence sonucu kendilerine zorla ifade imzalatılmıştı. Tam bir yıldır hapishanedeydiler. Mahkeme heyeti karar için duruşmaya ara vererek odalarına çekildi.

Mahkeme başkanı, patlak gözlerini yuvalarında döndürerek,

“Bayağı yoruldum,” dedi.

Şişman üye, “Karnım acıktı, midem kazınıyor,” diye söylendi.

Diğerlerine göre yaşı küçük olan üye,

“Adalet çok hassas bir terazidir, açlığa gelmez,” diye mırıldandı.

Mahkeme başkanı,

“Boru değil, burada devletin güvenliğini sağlıyoruz,” dedi.

Savcı, kalın kaşlarının ucunu eliyle burarak,

“Bankanın kapıcısıyla şoföre amma geçirdik ha!” diye keyifle konuştu.

“Ama, adalet de yerini buldu,” dedi mahkeme başkanı. “Biri dosyaları imzalatmış, diğeri paraları bankadan almış. Bir de bizim ne suçumuz var diyorlar. Odacı dosyaları imzaya götürmese, müdür nasıl imzalayacak? Şoför desen bir başka alem. Kalkmış benim bir şeyden haberim yok diyor. Ulan paraları bankadan ben mi aldım? Ben her gün bankalardan para alırım, para yatırırım, patron ve müdürler ne derse onu yaparım. Patron emir verdi, git, bankadan para verecekler, al bana getir, dedi, ben de alıp, patrona götürdüm, diyor. Ulan utanmaz adam, parayı aldıktan sonra patrona mı götürdün, karılarla mı yedin, bana ne. Benim için suçlu parayı alandır.”

“Ancak, şu bakanlık yetkilileri ve banka müdürünün malvarlıkları yenilir yutulur gibi değildi. Açıklamaları da komikti,” dedi diğerlerine göre genç görünümlü üye.

“Ama aksini ispat edecek delil yok,” dedi başkan.

Şişman üye, “Yüz binlerce dolar, bir sürü arsa, ev, bağ bahçe...” diye söze karıştı.

Mahkeme başkanı onun sözünü kesti.

“Onlar yeterli delil sayılmaz. Şimdi geçelim şu terörist liseli gençlerin davasına. Duvarlara kurşun kalemle ‘Yaşasın Devrim’ yazmışlar.”

“Vay anasını!” diye bağırarak yerinden fırladı savcı. “Derhal asalım bunları gitsin. Daha lisedeyken duvara devrim yazdıklarına göre, üniversitede devrim yapmaya kalkışır bunlar. Yılanın başını küçükken ezeceksin.”

“ Ancak,” diye söze karıştı genç görünümlü üye, “yazıyı yazdıklarını gören yok.”

“Ama suç aletleri polis tarafından ele geçirilmiş. İşte burada dosyada mevcut,” diyen şişman hâkim, odacıya yiyecek bir şeyler getirmesi için emir verdi.

Genç görünümlü üye, “Suç aleti diye dosyaya konulan şey kurşunkalem!” dedi gülerek.

“Ama onların üzerlerinden çıkmış,” dedi başkan.

Şişman üye, “O kalemlerden benim çocuklarda da var,” dedi. “Her öğrencide var. Yahu kalemsiz öğrenci mi olurmuş.”

“Ben onu bunu bilmem,” dedi başkan. “Duygusallığa yer yok. Boru değil, burada devletin güvenliğini sağlıyoruz. Bunlar terörist. Bugün duvara yazı yazarlar, yarın bomba koyarlar.”

Savcı, “Hadi daha çok işimiz var. İçeri girip kalemi kıralım ve bu iş bitsin.”

Duruşmaya geçildi ve karar açıklandı: Liseli çocuklar, beş ile on yıl arasında çeşitli hapis cezalarına mahkûm edildi.

Öğlen yemeğinin ardından diğer davaya geçildi. Bu davada sanık olarak yargılanan on yedi kişi, kazak ihraç ediyoruz diye devletten milyonlarca dolarlık vergi iadesini cebe indirmişler, ancak sandıklardan kumaş kırpıntıları, saman, ot ve çakıl taşı çıkmıştı. Bunlar da delil yetersizliğinden beraat etti.

Bu davanın ardından mahkeme heyetinin karşısına getirilen, yaşları on beş ile on sekiz arasında değişen dört genç çocuk, bir pastaneden pasta çalmakla suçlanıyorlardı. Savcı, suç işlemek amacıyla çete oluşturduklarını iddia ettiği bu gençlerin, suçun karşılığı en ağır cezaya çarptırılmalarını, çünkü bu tip insanların topluma kötü örnek oluşturduklarını, bu tip kişi ve olayların vatandaşı mal ve can güvenlikleri konusunda korkuya düşürdüğünü, devletin itibarının sarsıldığını, bugün pasta çalan bu çocukların, ileride devletin ve milletin başına bela olacaklarını söyledi. Çocukların ‘Üç gündür ağzımıza bir lokma bir şey girmemişti, karnımız çok açtı,’ demelerine karşın, patlak gözlü mahkeme başkanı, gözlerinin aklarını yuvalarında döndürerek, jandarmaların arasında sıkılarak duran çocuklara tiksinerek baktı.

“Her karnı acıkan bir şey çalmaya kalkışsa, memlekette huzur ve barış ortamı mı kalır?” diye bağırdı.

Çocukların avukatlığını üstlenen baronun görevlendirdiği genç avukat,

“Devletin bankalarındaki milyonlarca doları kendi hesaplarına aktaranlar, devleti kendi kasaları olarak görüp vatandaşın yarattığı kaynaklara el koyanlar, çalıp çırpanlar, hortumlayanlar, yağmalayanlar, huzur ve barış ortamını bozmuyor da, açlıktan dolayı iki pasta çalan bu çocuklar mı huzur ve barış ortamını bozuyor?” diye sorunca, mahkeme üyeleri ve savcı, enselerine iğne batırılmışçasına irkildiler. Mahkeme başkanı, genç avukata tehdit dolu bir bakış fırlattı.

“Seni dikkatli konuşman konusunda uyarırım!” dedi. “Şu konuşmanla memleketteki huzur ve barış ortamına zarar verdiğinin farkında mısın acaba?”

Davanın sonunda, dört çocuk sekizer yıldan toplam otuz iki yıl hapis cezasına çarptırıldı. Çocuklar elleri kelepçelenerek nezarate götürülürken, yanlarına gelen avukat, çocuklara,

“İki kuruşluk pasta çalacağınıza, eğer bir bankadan milyonlarca doları cebe indirseydiniz, bu işler başınıza gelmediği gibi, saygın işadamları olarak itibar görürdünüz!” dedi.

Bu dramatik duruşmanın ardından Dilaver’in elebaşı olarak suçlandığı terör örgütü davasına geçildi. Bu arada saat akşamın yedisine yaklaşmış mesai saati, çoktan sona ermişti. Duruşma başlar başlamaz, mahkeme başkanı, dosyada eksik evraklar bulunduğunu, duruşmanın bir ay sonraya ertelendiğini söyleyerek mahkemeyi kapadı.

Mahkeme dönüşü kendilerini heyecanla kapıda bekleyen Cezaevi müdürüne Dilaver,

“Üzgünüm, ama hâkim, ağzımızı açmamıza fırsat bile vermeden duruşmayı erteledi. Bu durumda yapabileceğim bir şey kalmadı. Ancak şimdi daha da hırslandım. Bir dahaki duruşmada hakkımda idam kararı çıkacağından kesinlikle emin olabilirsiniz,” dedi.

Müdürün gözlerindeki umut parıltıları söndü, omuzları çöktü,

“Sende mi Dilaver?” dedi ve bir süre bekleyip ekledi. “Bunu senden beklemezdim!”

Dilaver, kafasını iki yana salladı.

“Ben de beklemezdim.”

“Sen benim umutlarımı kırdın.”

“Daha kırılan bir şey yok. Önümüzde hayallerinizi gerçekleştirecek daha çok günler var.”

“Ama zaman hızla geçip gidiyor.”

“Sadece bir ay ertelendi. Bir ay sonra müjdeli haberleri size ileteceğimden emin olabilirsin.”

“İdam kararı çıkacak, Yargıtaya gidecek, Yargıtay onaylayacak, Meclise gidecek... Bu iş çok uzayacak çookkk...”

“ Gerekirse Meclise gider, gündem dışı söz alarak durumun aciliyetini anlatırım.”

“Ya o zamana kadar beni başka cezaevine tayin ederlerse ne yaparım? Bunca yıldan sonra kısmet ayağıma kadar gelmiş, tam esaslı bir idam töreni hazırlayacağım diye sevinip, rüyalarımda bile seni idam sehpasında görürken, yerime gelen bir hödük hazıra konmasın. İşte buna dayanamam.”

“Öyle bir şey başımıza gelirse en kötü ihtimalle, bana son arzun nedir diye sorulduğunda, idam törenimi senin hazırlamanı ve idamımda bizzat bulunmanı istediğimi söylerim. Sanırım son arzumu geri çevirmezler.”

Müdür kısa bir süre düşündü. Dudaklarını büktü.

“Bunlara güven olmaz. Bizim meslekte ayak oyunu çoktur. Ya yerime gelen hödük bana ayak oyunu yapar, bu zevki benimle paylaşmak istemezse.”

Dilaver, “Şundan emin ol ki sayın müdür,” diye bağırdı. “hak etmemiş birinin sırtımdan şöhret olmasına, televizyonlarda, gazetelerin birinci sayfalarında boy göstermesine ve emekli olduktan sonra benim idamımı anlattığı hatıralarını kitap halinde yayınlayarak paraları cebe indirmesine asla müsaade etmeyeceğim. Vasiyetimde bu konuyu açıkça belirtecek, bu konuda tek yetkinin sizde olacağını açık seçik yazacağım. İçiniz rahat olsun.”

Bir ay sonraki duruşmaya kadar günler çok ağır geçti, Dilaver dışındakiler için. Zaman ilerlemek bilmiyor, oflayıp pufluyorlardı. Doktor ve gazeteci Sadun Bey mahkemede okumak için sıkı bir savunma hazırlamakla uğraştılar. Bufalo Necdet, televizyondan at yarışlarını izlerken kahroldu.

Bir ay sonraki duruşma günü geldiğinde Doktor, gazeteci Sadun Bey ve Bufalo Necdet sakal tıraşı oldular, takım elbise giyip kravat taktılar. Dilaver ise tam tersine bir ay boyunca sakal tıraşı olmadı, o gün saçlarını bile taramadan, saçı başı dağınık, buruşuk bir pantolon ve üstten iki düğmesi kopuk bir gömlekten oluşan pejmürde bir kılıkla mahkemenin karşısına çıktı. Neden böyle yaptığını soranlara,

“Mahkeme heyetini gözü dönmüş bir canavarla karşı karşıya olduklarına inandırmaya çalışıyorum,” diye yanıt veriyordu.

Mahkeme salonunun dinleyici sıraları doktorun ve gazeteci Sadun beyin yakınları tarafından doldurulmuştu. Çiroz Nasuhi ve ihtiyar balıkçı da dinleyiciler arasındaydı. Ayrıca bu büyük terör örgütü davasını haber yapmak, insanlık düşmanı katil olarak nitelemeye hazırlandıkları Dilaver’in görüntülerini çekmek için gazeteciler ve kameramanlar salondaki yerlerini almıştı.

Tutuklular, jandarmalar arasında salona alınır alınmaz foto muhabirleri ve televizyon kameramanları yerlerinden fırladılar. Hepsi Dilaver’in karşısına üşüştüler, sayısız fotoğraf ve uzun uzun film çektiler.

Çok geçmeden mahkeme heyeti de kürsüdeki yerini aldı. Mahkeme üyeleri tutukluları uzun uzun süzdü. Mahkeme başkanı, doktora, burada senin hakkında, ‘Emniyette sinir krizleri geçirdiğinden gerekli ifadesi alınamamıştır’ diye bir not var. Yaptığın şeyden utanç duyduğun için mi sinir krizleri geçirdin?” diye sordu.

Doktor, kendine son derece güvenli bir biçimde ve tok bir ses tonuyla konuşmaya başladı.

“Hayır efendim,” dedi kendinden emin bir şekilde. “Sinir krizleri geçirdiğim doğru, ancak nedeni sizin dediğiniz gibi değil. Sinir krizleri geçirdim, çünkü gözaltına alınış sebebi benim için kabul edilebilir bir neden değildi. Ben polis tarafından intikam ve başka doktorlara gözdağı amacıyla buradayım. Bir kişiye emniyette işkence gördüğüne dair rapor verdiğim için buradayım. Yani kısaca doktorluk mesleğime bağlı kaldığım, doktorluk görevimi yerine getirdiğim için buradayım. Bir mühendis, sağlam bina yaptığı, sağlam köprü yaptığı, demirden, çimentodan çalmadığı için, ‘Sen neden sağlam inşaat yapıyorsun,’ diye tutuklanır mı? Ya da bir gıda mühendisi ‘Sen neden sağlıklı, kurallara uygun ekmek, ya da süt üretilmesini sağlıyorsun, hile yapmıyorsun,’ diye tutuklanır mı? Ya da bir öğretmen, ‘sen neden öğrencilerine iyi ve kaliteli eğitim veriyor, derslerde gırgır şamata yapıp zaman öldürmüyorsun’ diye hakkında dava açılır mı? Ama ben bunun için buradayım. Görevimi yaptığım için tutuklandım ve yargılanıyorum. Yani, neden doğru rapor verdin, diye hapse atıldım. Ve onurlu bir insan olarak böyle bir uygulamayla karşılaştığım için bunu içime sindiremedim, yapılanlardan, bana reva görülen muameleden utandığım için sinir krizleri geçirdim. Yoksa korktuğumdan falan değil. Eğer korksaydım, o raporu zaten yazmazdım. Ancak ben bir doktorum ve insan benim için en önemli varlıktır. Ben görevimi yaptığım, hekimlik onuruna uygun davrandığım, meslek ilkelerime bağlı kaldığım için buradayım. Ve siz bana diyorsunuz ki, ‘Neden o raporu verdin?’ Yani, neden meslek ilkelerine uygun davrandın? Yani bir doktor olarak ben karşıma gelen kolu kangren olmuş bir hastaya doğru teşhis koyup tedaviye başlamak yerine, hiçbir şeyin yok diyerek eve gönderirsem doğru mu yapmış olurum? Ya da, zatürree olmuş bir bebeği ufak bir soğuk algınlığı diyerek ölüme terk etsem doğru mu yapmış olurum? Şimdi burada asıl yargılanması gereken, işkence görmüş bir kişinin, vücudunda gördüğü işkence izlerini, çürükleri, yaraları raporuna yazan ben miyim, yoksa işkenceyi yapanlar mıdır? Oysa işkenceyi yapanlar burada değil. Kimse onlara, ‘Sen neden işkence yaptın,’ diye sormuyor, ama bana ‘Sen neden tespit ettiğin işkence izlerini raporuna yazdın,’ diye soruyor ve intikam için beni hapse atıyor. Hayatımda sadece bir kez gördüğüm Dilaver ve daha önce hiç görmediğim diğerleriyle örgüt oluşturduğum iddia ediliyor. Bu durumda sinir krizleri geçirmeyecektim de ne yapacaktım? Bu benim için asla kabul edilebilir bir durum değildir. Böyle bir uygulamayla karşılaştığım ve böyle bir ülkede yaşadığım için utancımdan sinir krizleri geçirdim. Şunu açıkça ilan ediyorum ki, buradan çıkıp görevimin başına döndüğümde, karşıma aynı muameleyi görmüş birisini getirseler, vücudunda darp ve işkence izleri görsem, yine aynı şekilde davranacak, rapora gördüğüm şeyleri yazacağım.”

Doktorun ardından gazeteci Sadun bey savunmasını yaptı. O da, tıpkı doktor gibi teklemeden konuştu.

“Uzun yıllar severek yaptığım öğretmenliğin ardından kasabanın tek gazetesinde yıllarca çalıştım. Kasabamızda işkence gören biriyle ilgili haber yaparak, kasabamıza büyük bir mikrop bulaştığını, bu mikrobun bir an önce temizlenmesi gerektiğini, yoksa bu virüsün yayılarak büyüyeceğini, dört bir yanı kaplayacağını, bu virüs yok edilmeden kasabada yaşayanların yarınının güvencede olamayacağını yazdım. Ve dedim ki, özgürlük kimsenin tekelinde, iki dudağının arasında, keyfince oynayabileceği, başkalarını, beğenmediklerini ezmek, baskı altında tutmak, susturmak ve yok etmek için kullanabileceği, pis işlerin, karanlık ilişkilerin maşası değildir. Özgürlük, bir grup insanlık dışına itilmiş zorbanın işkencehanelerinde insan çığlıkları arasında yeşermez. Yarın sıra bize gelmeden bu mikroba karşı ayağa kalkalım. Özgürlük denen güzel çiçeği zorbaların elinden kurtaralım, layık olduğu ellere, kendi temiz ellerimize alalım ve yükseltelim. Bunları der demez hemen içeriye atıldım. Gözlerim bağlandı, günlerce sorguda kaldım. Günlerce gözyaşı döktüm. Çünkü yaralı ve yaşlı yüreğim bu pisliklere tanık olmaya dayanmadı. Günlerce ağladım, ülkeme ağladım, insanlarıma ağladım, çocuklarıma, gelecek kuşaklara ağladım. Şimdi devleti devirmeye kalkışmakla suçlanıyorum. Yaşım yetmişe yaklaşıyor. Bu yaştan sonra söyleyin bana, devleti nasıl deviririm?”

Bufalo Necdet, “aylardır at yarışlarından mahrum kaldım. Mağduriyetime bir an önce son verilsin,” dedikten sonra konuşma sırası Dilaver’e geldi.

“Saygıdeğer mahkeme üyeleri, saygıdeğer konuklar ve değerli basın mensupları,” diye söze başlayan Dilaver, önce mahkeme heyetini, sonra salona dönerek dinleyicileri, ardından gazetecileri, en son da kameramanları yerlere kadar eğilerek selamladı. “Bugün burada tarihi bir gün yaşıyoruz. Bu tarihi günde burada olmak şerefine eriştiğiniz için çok şanslı insanlarsınız. Yaşam çok boyutlu bir hadisedir. Ancak hemen eklemeliyim ki, günler çok hızlı geçiyor. Örneğin, pazara gidiyorsunuz, ‘Domates kaça?’ diyorsunuz, o sırada yan taraftan patlıcan satan adam, ‘Patlıcanlarım çok ucuz,’ diye bağırıyor. Adama neden bağırdın diye soramazsınız, çünkü işi o. Yine bir başka çarpıcı örnek vermem gerekirse; sütü kaynatıp içine yoğurt mayası atarsanız yoğurt, peynir mayası atarsanız peynir olur, şimdi söyleyin bana, sütü kaynatmaz ve içine maya atmazsanız ne olur? Süt ekşir. Ekşi süt para etmez. Bu durumda zavallı sütçü zarar eder. Nitekim, bir gün sinemaya gitmiştim. Filmde adamın biri, uçsuz bucaksız bir ormanda yalnız yaşıyordu. Ancak o adam o ormanda yalnızsa, söyleyin bana o adamın hayatını anlatan filmi kimler çekti? Buradan da anlaşıldığı gibi, kışın kar yağarken deniz şortuyla sokağa çıkarsanız hasta olursunuz. Nitekim, bir zamanlar tanıdığım bir dişçi bana hep şöyle derdi: Dişlerimiz olmasaydı, dişlerimizi fırçalamakta çok zorlanacağımızı tahmin ediyorum. Öyleyse insanoğlu artık vakit geçirmeden şu soruya yanıt vermek zorundadır ve yaşamın gizi buradadır: Ayaklanan insanlarına ekmek yoksa pasta yesinler diyen Fransız Kraliçesi, pastanın yaş mı yoksa kuru mu olduğuna dair bir açıklık getirmediyse, bunun suçu Napolyon’a yüklenebilir mi? Şimdi burada iddianamede büyük bir hata yapıldığını göstereceğim ve hemen ardından hatasını telafi etmesi için savcı beye bir tarihi fırsat vereceğim. Söyleyin bana sayın savcı; hakkımda yedi idam cezası istemişsiniz, sayıların benim için hiçbir önemi yok. Zaten oldum olası rakamlarla uğraştığı için matematiğe ilgi duymadım. Yedi idam, on yedi de olabilirdi, hatta on yedi olduktan sonra yüz on yedi bile olabilirdi, ancak iddianamede açık kalan yer şurasıdır: Yedi idamdan hangisinin ilk idam olacağı ve sonrasındaki idamlar için hangi sıranın takip edileceği kesinlikle belirtilmemiştir. Bir idam mahkûmu olarak hangi dava dosyası için idam sehpasına gittiğimi bilmek en tabii hakkım olup hayatta en kızdığım şey, kim vurduya gitmektir. Diyeceklerim bunlar olup bir an önce idamıma karar verilmesini yüce mahkemenizden saygılarımla arz ederim.”

Mahkeme üyeleri şaşkınlıkla birbirlerine baktılar. Bufalo Necdet, Dilaver’i yanaklarından öperek kutlarken,

“Çok felsefi konuştun, seninle gurur duydum sevgili üvey kardeşim! Bundan sonra idamını hiçbir güç engelleyemez,” dedi.

Tutukluların ardından söz alan doktorun avukatı, dosyanın tam bir rezalet ve boş bir kâğıt yığını olduğunu, müvekkilinin haksız yere içerde tutulduğunu, örgüt üyeliğine dair en küçük bir belge, kanıt olmadığını, asıl suçlunun müvekkilini gözaltında tutup hapse atanlar olduğunu, dolayısıyla müvekkilinin hemen serbest bırakılması gerektiğini söyledi.

Gazeteci Sadun beyin bayan avukatı da aşağı yukarı aynı şeyleri ifade etti.

Bufalo Necdet ve Dilaver’in avukatı olan ihtiyar, söz sırasının kendisine gelmesini beklerken, oturduğu sandalyede hafif hafif kestirmeye başlamıştı. Yanındaki avukatlar dürtünce gözlerini araladı, esneyerek çevresine bakınırken, “Üsküdar’da sabah oldu mu?” diye sordu. Bayan avukat, ihtiyarın kulağına, mahkemede olduğunu, savunma sırasının kendisine geldiğini hatırlatınca, ihtiyar avukat ayağa kalktı, çantasından çıkartarak masanın üzerine koyduğu dosyalardan en üsttekinin kapağını araladı, konuşmaya başladı.

“Sayın mahkeme üyeleri. Şiddetli geçimsizlik nedeniyle bu evlilik müvekkilim için dayanılmaz bir hal aldığından boşanma kararının verilmesini talep ediyorum. Ayrıca müvekkilim uzun bir süredir işsiz olduğundan, nafaka ödeyecek durumda da değildir...”

Salondaki herkes şaşkınlıkla birbirine bakarken, şişman üye gülmeye başladı. Mahkeme başkanı,

“Sayın avukat, sayın avukat, dosyaları karıştırdın galiba!” diye bağırınca, yaşlı avukat şaşırdı, yanındaki bayan avukata baktı. Bayan avukat ona bu kez, hangi davada olduklarını hatırlatınca, ihtiyar avukat doğru dosyayı buldu, özür dileyerek yeniden konuşmaya başladı ve uzun bir konuşmanın ardından sözlerini şöyle bağladı.

“Yedi cinayet işlendiği iddia ediliyor, ama cinayetlerden üçünün işlendiği tarihte Dilaver askerde bulunuyor! Demek askerden kaçarak geliyor, cinayetleri işleyip geri dönüyor, ancak askerliğini yaptığı yerle cinayetin işlendiği yerin arasında yirmi bir saatlik bir mesafe var. Yirmi bir saat geliş, yirmi bir saat dönüş, eh hadi çok hızlı olduğu için cinayeti birkaç saatte işlesin, neredeyse iki günlük bir süre. Üç cinayet söz konusu olduğuna göre, üç çarpı iki, eder altı gün. Bu sürede kimse onun askerden kaçtığını fark etmiyor mu? Nitekim askerlik dosyasında firar ettiğine dair en ufak bir not yok. Diğer cinayetlerden birinin faili ise bundan üç yıl önce başka bir şehirde yakalanmış ve bu suçtan yirmi dört yıl ceza almış, şu anda cezaevinde yatıyor. Ancak emniyet dosyayı kapatmayı unuttuğu için bu dosya Dilaver’in önüne konulmuş. Böylece tek cinayeti, iki ayrı kişi üstlenmiş! Cinayetler var, ama bir tek görgü tanığı yok. Cinayetler var, ama ortada bir tek silah yok! Bombalamalar var, ama ortada bir tek bomba yok! Parmak izi yok. Örgüt suçlaması var, ama ortada örgüt yok!”

Mahkeme heyeti bile ihtiyar avukatın teklemeden konuşmasına şaşırmıştı. İhtiyar avukat, gömleğinin yakasının altına kayan kravatını düzeltti.

“Ve asıl komedi şimdi başlıyor, sıkı durun!” dedi gülerek. “Dosyada, mahkemeniz istediği için gönderilen askerlik belgelerinin içinde, Dilaver’in akli dengesi bozuk olduğundan askerlikten tart edildiği belirtiliyor ve rapor dosyada bulunuyor. Bu durumda mahkemenin sürmesine gerek kalmıyor. Polise ise, cinayetler için yeni katiller aramak görevi düşüyor.”

Mahkeme üyeleri birbirlerine baktılar, başkan dosyayı karıştırdı, avukatın sözünü ettiği belgeyi buldu, okuduktan sonra incelemeleri için diğerlerine uzattı. Ara karar için duruşmaya ara verildi.

Başkanın odasında mahkeme heyetinin suratı asıktı. Odada odacının getirdiği çayların karıştırılmasıyla oluşan çınlamalar duyuluyordu. Başkan çay kaşığını sinirli sinirli bardakta sallayarak,

“Tam bir rezaletle karşı kaşıyayız!” diye söylendi dişlerinin arasından.

Şişman üye sabah gelirken hanımının hazırladığı küçük çantasından çıkardığı kurabiyeleri sehpanın üstüne koydu, içlerinden seçtiği bir tanesini ağzına tıkıştırdı.

“Moruk avukat da iyi konuştu ha!” dedi diğerlerine göre genç üye. “Herif ayakta zor duruyor, ama bizi canevimizden vurdu.”

Başkan, çayından bir yudum içti.

“Hadi benim işim başımdan aşkın olduğu için dosyayı inceleyemedim, siz de mi herifin deli raporu olduğunu görmediniz?”

“Raporu görmeye ne gerek var, adamı görünce kafadan çatlak olduğu hemen anlaşılıyor zaten,” diye konuştu şişman üye ve bir kurabiyeyi daha ağzına tıktı.

“Bu durumda ne yapacağız?” diye sordu başkan. “Adam deli.”

“Kafasını kopartalım da akıllansın,” diye gürledi savcı.

“Adamın raporu var, bu durumda cezai sorumluluğu olmaz,” diye görüş bildirdi diğerlerine göre genç görünümlü üye.

“Deli bir teröristin serbestçe dolaşmasına izin mi vereceğiz? Madem deli, asalım,” diye ısrar etti savcı.

“Bu durumda ötekilere de bir şey yapamayız. Elimiz kolunuz bağlandı,” dedi üzüntüyle genç görünümlü üye.

Savcı oturduğu yerden heyecanla fırladı.

“Ne diyorsun sen?” diye öyle yüksek sesle bağırdı ki, odacı bile kendisinin çağrıldığını sanarak, kapıyı açıp başını uzattı,

“Beni mi çağırdınız efendim?” diye sordu.

Savcı bu kez ona döndü.

“İki tıkırtı duydun, kapıya dayandın; kapıları mı dinliyorsun yoksa sen?”

Odacı kıpkırmızı kesildi, bir şeyler mırıldanıyordu ki, savcı,

“Kapat kapıyı ve çık dışarı onun bunun ajanı!” diye bağırdıktan sonra diğerlerine döndü.

“Sizleri ciddiyete ve devletin güvenliğini sağlamaya davet ediyorum efendiler!” dedi.

Bu sözlere başkan alındı.

“Ben de sizi, söylediğinizi kulaklarınızın duymasına ve dikkatli konuşmaya davet ediyorum!” diyerek kızgınlığını belli etti. “Devletin güvenliğini kimse bizden daha çok düşünemez ve bunun için bu kadar özverili çalışamaz. Ancak adam deliyse biz ne yapalım? Adamı bir günde iyileştirip asacak değiliz ya.”

Diğerlerine göre genç görünümlü üye,

“Bu devletin güvenliği bir deli yüzünden tehlikeye girecekse vay o devlete!” dedikten sonra kahkahayı bastı.

Savcının kaşları oynamaya, şakakları tık tık atmaya başlamıştı.

“Ancak şunu unutmayın ki beyler, Osmanlının başına bela olan kişi Rus Çarı Deli Petro’ydu!”

“Herif akıllıydı da bizimkiler deli diyorlardı,” diye ağzı dolu olduğundan yarı anlaşılır bir şekilde söylendi şişman üye.

“İşte ben de tam bunu anlatmaya çalışıyordum,” diyerek oturduğu yerden yeniden ayağa fırladı savcı. “Bunlar aslında akıllı, ama deli numarası yaparak elimizden kurtulmaya çalışıyorlar. Bunu nasıl fark etmezsiniz?”

“Lütfen yerinize oturun sayın savcı,” dedi başkan. “Sen ayağa kalkınca önümü kapatıyorsun, ben de kurabiyelerden alamıyorum. Bir deli yüzünden aç kalmaya değmez.”

“Sizleri adaleti uygulamaya ve elinizi vicdanınıza koyarak adil davranmaya davet ediyorum,” diye bağırdı savcı. “Dilaver’i asalım, diğerlerine de on beşer sene hapsi basalım.”

Mahkeme heyeti salondaki yerlerini aldığında, doktor, gazeteci Sadun bey ve Bufalo Necdet ile salonun dinleyici sıralarında oturan doktorun nişanlısı, Sadun beyin çocukları, Çiroz Nasuhi ile ihtiyar balıkçı merakla sonucu bekliyorlardı. Mahkeme başkanı tam söze girecekken Dilaver elini kaldırarak söz istedi. Başkan başıyla konuşmasını işaret etti. Dilaver, ayağa kalktı.

“İdam sehpasına ayakkabısız gitmemde bir mahsur var mı acaba?” diye sordu ve hemen ekledi. “Ayakkabımın arkası vuruyor, canım acıyor da.”

Başkan, lahavle, ya sabır diye söylenerek kafasını iki yana salladıktan sonra son derece mutsuz, kederli ve sinirli bir ses tonuyla kararı okumaya başladı. Karara göre hakkında deli raporu bulunan Dilaver akıl hastanesine sevk edilecek, diğer tutuklular ise salıverilecekti.

Mahkemenin kararı, tutuklulardan önce ulaştı cezaevine. Gelişmeleri merakla bekleyen müdür, haberi duyunca inanmak istemedi, bizzat telefona sarılarak mahkeme katibini aradı. Mahkeme katibinin sözleri müdürü canevinden vurdu. Telefonun ahizesi elinde kaldı. Gözleri, karşı duvarda bir noktaya takılmış, suratındaki kan çekilmiş, dondurulmuş balık gibi kaskatı kesilmişti. Uzun bir süre öyle kaldıktan sonra telefon ahizesinin elinden kayarak yere düşmesiyle, kabus dolu uzun bir uykudan uyanırcasına titreyerek kendine geldi. Alnından aşağı soğuk terler boşanıyor, şakakları zonkluyor, beyni karıncalanıyor, kulakları uğulduyor, kararan gözlerinin önünde kalın bir sis perdesi dolanıyordu.

“Olamaz!” diye söylendi kendi kendine. “Buna ihanet denir!”

Yıkılırcasına koltuğuna çöktü. Duvarın dibindeki mini buzdolabından çıkardığı şişeyi ağzına dayadı, hiç soluk almadan bir litre suyu bitirdi. Ardından lavaboda elini yüzünü yıkadı, saçlarını ıslattı. Yeniden makam koltuğuna döndüğünde şiddetli bir titreme nöbetine yakalandı. Eli, ayağı depreme yakalanmış ahşap bina gibi zangır zangır titiyor, ne yapsa titremeye engel olamıyordu. Bir an için, aman tanrım, yoksa can çekişme dedikleri bu mu, diye düşündü. Tam, artık öbür tarafa göç etmek üzere olduğuna, ömrünün sonuna geldiğine inandığı an titremesi yavaşladı, bir süre sonra da kendiliğinden durdu. Öyle korkmuş, öbür dünyanın tam kapısından geri döndüğüne öyle inanmıştı ki, titreme nöbeti yeniden başlayacak ve bu kez geri dönmemek üzere öbür tarafa gidecek korkusuyla kımıldamaya bile çekiniyor, hatta soluk alıp verirken bile en ufak bir ses çıkarmamaya, göğüs kafesinin oynamamasına büyük bir özen gösteriyor, tam anlamıyla ölü taklidi yapıyordu. Sanki, azrail onun ölmediğini fark edecek ve ikinci bir hamleyle canını alacaktı. Kendini öyle sıkmış ve bu vaziyette öyle uzun kalmıştı ki, sonunda sağ bacağına kramp saplandı, can acısıyla ayağa fırlamaya kalkışınca, ayağına basamadığından büyük bir gürültüyle yere yuvarlandı. Gürültü üzerine odaya giren kapıda görevli gardiyan, müdürü yerde acıyla inleyerek yuvarlanırken buldu. Acıyla, ayağına kramp girdiğini mırıldanan müdürün bacağına yapıştı, ayağını ileri geri çekti, ayak bileğini sağa sola doğru ani hereketlerle çevirmeye çalıştıysa da başarılı olamadı. Cezaevi doktoruna haber vermek için odadan fırladı.

Üç dakika sonra doktor odaya girdiğinde müdür yerde büyük bir acıyla kıvranıyor ve kendisine bu acıları tattıran Dilaver’e, ayağındaki krampı çözemeyen gardiyana ve anında yetişmeyen doktora küfürler savuruyordu.

Ayağındaki kramp çözülünce biraz rahatlayan müdür, bir süre hiç konuşmadan koltuğunda oturdu. Kendini toparladıktan ve krampın bir daha geri dönmemek üzere bacağını terk ettiğine inandıktan sonra, doktorun ve odaya doluşan gardiyanların odayı boşaltmalarını, kendisini yalnız bırakmalarını istedi.

Odada yalnız kalınca, mini buzdolabından çıkardığı ikinci su şişesinden su içti, soğuk suyla elini yüzünü yıkadı, saçlarını bir kez daha ıslattı. Avuçlarını, el parmaklarını, şakaklarını kolonyayla ovalarken,

“Bunu bana yapmamalıydın hain!” diye söyleniyordu.

Mahkeme dönüşü Dilaver, doktor, gazeteci Sadun bey ve Bufalo Necdet, gardiyanlar tarafından doğru müdürün odasına götürüldü. Müdür, karşısındakileri kinle süzdü. Koltuğundan kalktı, bir süre pencereden ön bahçeyi seyretti, ancak boş bakışlarla baktığından ne ön bahçede yiyecek boşaltılan kamyonet, ne de indirilen sandıklardan elma aşıran gardiyanlar dikkatini çekti. Beklemekten sıkılan doktor,

“Bize söylemek istediğiniz bir şey mi vardı?” deyince, müdür son derece ağır hareketlerle döndü, dudaklarını kıvırdı, elindeki tespihin tanelerini sinirli sinirli çekiştirdi.

“Sana söylemek istediğim ne olabilir ki?” dedi bezgin bir ses tonuyla. “Bir kere sizler benim muhatabım değilsiniz ki. Benim muhatabım Dilaver’di. Ben konuşursam ancak onunla konuşurum. Siz kim oluyorsunuz da benden sizi muhatap almamı bekliyorsunuz? Hiç hak etmediğiniz halde buraya geldiniz, yan gelip yattınız, bedavadan yiyip içtiniz. Sizler birer asalaksınız! Evet, sizler asalaksınız. Devleti sömüren bedavacılarsınız. Şimdi dışarı çıkınca bir de utanmadan hapishanede yattığınızı söyleyerek ona buna hava atarsınız. Ama sizin havanız bana sökmez. Ben sizin ne olduğunuzu biliyorum. Şimdi derhal odamı terk edin, tabii Dilaver kalsın.”

Diğerleri odadan çıkınca müdür kapıyı kapattı. Dilaver’i, hiç beklemediği anda arkadan hançerlenmiş birinin gözleriyle süzdü.

“Benim yıllardan beri biriktirdiğim en güzel hayallerimi yıktın alçak herif!” diye kurt gibi uludu. “Oysa sana inanmıştım. Benim temiz duygularımla oynamakla eline ne geçti alçak adam? Şimdi kendini benim yerime koy, sen olsan yıkılmaz mıydın?”

Dilaver, hiç tereddüt etmeden kafasını aşağı yukarı salladı.

“Yıkılırdım.”

“Kendini aldatılmış bir koca gibi hissetmez miydin?”

“Hissederdim.”

“Sen, beni aldattın.”

“Hayır, aldatmadım.”

“Sen, beni kandırdın.”

“Hayır kandırmadım.”

“Buna ihanet denir.”

“Evet, ihanet denir.”

“On paralık bir yaşam için sana inanan bir müdürün hayalleriyle oynadın. Söyle satılmış ruhlu adam, bana nasıl kıydın?”

“Size ben değil, mahkeme kıydı.”

“Hâlâ yalana devam etmeye utanmıyor musun? Ben o mahkeme heyetini yakından tanırım. Onlar asla böyle küçük oyunlar oynamazlar. Onların da en az benim kadar, seni ipe göndermeye istekli olduklarından eminim.”

“Bundan hiç kuşkum yok.”

“Yazıklar olsun sana! Şu liseli çocuklar kadar olamadın. Hayatlarında hiç silah görmedikleri, kimsenin kılına dokunmadıkları, sadece çantalarında boya kalemi bulundurdukları için beşer, onar yıl hapis cezası almayı başardılar, senin boya kalemin bile yok muydu ruhsuz herif? Yoksa sen gerçek bir seri katil değil de, devletin kasalarını boşaltan bir işadamı mısın? Yoksa, hayali ihracat mı yaptın?”

“Yanılıyorsunuz, ben böyle şeylerden anlamam.”

“Devletin bankalarını boşaltmadın, hayali ihracat yapmadın da, öyleyse seni neden serbest bıraktılar? Sen beni çocuk mu sanıyorsun?”

Müdürün sesi çatallaştı, gözlerinin altındaki torbaların üstünden aşağı doğru iki damla gözyaşı süzüldü. Sesi kırgın ve küskün bir havaya büründü. Eliyle koltuğun üst tarafında, duvara çakılı çiviyi işaret etti.

“Bunu, ip boynundayken çekeceğim fotoğrafını asmak için hazırlamıştım, odamın en güzel yerini sana ayırmıştım. Şimdi orası boş kalacak. Yalnız odamın en güzel yeri değil, kalbim boş kalacak, dünyam boş kalacak. Bu felaket senin başına gelseydi nasıl dayanırdın?”

“Asla dayanamazdım.”

“Peki ne yapardın?”

“Kendimi asar, ip boynumdayken çekilecek fotoğrafımın duvardaki çiviye asılmasını vasiyet ederdim.”

Müdür, düşündü.

“Sen karanlık ruhlu birisin. Üstelik seni burada rahat ettirdim. Yoksa sana her gün sabah, öğle, akşam yemeklerden önce ve sonra dayak attırırdım.”

“Yemek aralarını boş mu bırakıyorsunuz?”

Müdür ters ters baktı.

“Şimdi bu odayı terk et! Şunu asla unutma: Bir daha karşıma gelirsen, bana yaşattığın bütün acıların intikamını fazlasıyla alacağım. İnfaz kararını asla mahkemelere bırakmayacağım, bilmiş ol!”

“Bu konuda son derece haklısınız. Ayıya, ‘Ensen neden kalın?’ diye sormuşlar, mahkeme kararları beni bağlamaz, demiş.”

Dilaver odadan çıkarken, müdür kapıyı öyle bir kapattı ki, koridordaki gardiyanlar heyecan ve korkuyla sağa sola kaçıştılar. Dilaver, onları, geri getirebilmek ve müdürün sadece kapıyı kapadığına inandırabilmek için tam beş dakika dil dökmek zorunda kaldı.

YİRMİ İKİNCİ BÖLÜM

Dilaver, hava kararırken ellerinde kelepçe, polis otosunda akıl hastanesine doğru yol alıyordu. Bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyordu. İri damlalar aracın camlarını dövüyor, silecekler yetersiz kalıyordu. Kapkara bulutlar gökyüzünü peçe gibi kaplamış, insanın ruhunu karartan bir hava kentin üstüne çöreklenmişti. Arada alev kusan ejderhayı andıran şimşekler karanlıkların arasından öfkeyle kükreyerek kafalarını gösteriyordu.

Akıl hastanesi görevlilerine teslim edilen Dilaver, işlemleri yapıldıktan sonra pamuk kafalı, tombul yanaklı, koca burunlu yaşlı bir doktorun karşısına çıkartıldı. Doktor, Dilaver’i uzun uzun süzdükten sonra,

“Buraya neden geldin?” diye sordu.

Dilaver, dudaklarını büktü.

“Dün gece rüyamda sizi gördüm.”

Doktor, Dilaver’i şüpheyle süzdü.

“Ancak ben seni gördüğümü hatırlayamadım.”

“Bu sizin tercihiniz,” dedi Dilaver. “Nitekim rahmetli amcam da kaşar peyniri severdi.”

Doktor, bir süre düşündü.

“Seni hatırlayamadım, ama amcan hiç yabancı gelmedi.”

Dilaver masanın üstündeki kalemlikten bir kalem aldı, ışığa doğru tutarak inceledi.

“Zaten kendisi yabancı değil, yerli malıdır,” dedi.

Doktor, tatlı talı gülümseyince yanaklarında meydana çıkan gamzeler ona daha da sevimli bir hava verdi.

“Ben hep yerli malı kullanırım,” dedi gülümsemesini sürdürerek.

Dilaver elindeki kalemi bıraktı, yeni bir kalem aldı.

“Yanınızda biley taşı var mı? Kalemleriniz körelmiş. Oysa kalem kılıçtan keskin olmalı.”

Doktor kafasını salladı.

“Seni uyarırım; unutma ki, keskin sirke küpüne zararlıdır.”

Dilaver, karşısında duran doktora, koltuğu işaret etti.

“Buyurun oturun.”

Doktor, koltuğuna otururken, “Teşekkür ederim,” diye mırıldandı.

“Rica ederim, sıkılmayın, rahat edin.”

Doktor, Dilaver’e ait dosyayı incelemeye başladı. Bir yandan okuyor, bir yandan da dudakları arasından, “hımmm, hımmm,” diye sesler çıkartıyordu. Bütün sayfalara göz attıktan sonra kafasını kaldırdı,

“Çok garip bir dosyan var. Her tarafı kapkara, hiçbir şey anlayamadım, hiçbir şey okunmuyor, görünmüyor. Sanki ruhun kararmış.”

Doktor, masanın üzerinde duran gözlüğü burnunun üzerine taktı.

“Bir de böyle deneyelim bakalım,” dedikten sonra sayfaları yeni baştan gözden geçirdi, dosyayı kapatırken,

“Buradan çıkartılacak sonuç şudur,” dedi: “Demek ki, gözlüğümü takmayınca senin dosyandan bir şey okunamadığı gibi, ruhun karanlık görünüyor. Bu sonuca nereden mi vardım? Çünkü yakın gözlüğümü taktıktan sonra dosyanı rahatlıkla okuyabildim ve ruhun birden aydınlandı. Söyle bakalım Dilaver, sence bu neyi gösterir?”

Dilaver hiç düşünmeden yanıtladı.

“Gözlüğünüzde ilahi bir güç olduğunu.”

Doktor, pamuk topağı saçlarını okşadı,

“İlahi güçlerle aran nasıl?”

“İlahi güçlere saygım sonsuz.”

“Buna sevindim.”

“Ben de.”

“Teşekkür ederim. Anladığım kadarıyla kafayı sıyırdığına dair raporun varmış. Bu durumda sana yabancı muamelesi yapamayız. Kendini ev sahibi gibi hissedebilirsin.”

“Bundan hiç şüphem yok. Daha önce askeri hastaneden rapor vermişlerdi.”

“Önemli olan, o yada bu hastane olması değil. Rapor, rapordur.”

“Raporlara saygım sonsuz. Sözlerinize tamamen katılıyorum. Nitekim raporları severim.”

“Deli raporunu mu?”

“Hayır. Hava durumu raporunu.”

“Ben de işten kaytaracağım zaman aldığım hasta raporlarını severim.”

Doktor, gözlüğünü masanın üzerine bırakırken ayağa kalktı, eliyle kapıyı gösterdi.

“Seni kalacağın koğuşa gönderelim. Hepsi birbirinden değerli, kafayı sıyırmış arkadaşların olacak. Sıkılmayacağından eminim.”

Dilaver’in götürüldüğü koğuş, çeşitli cezaevlerinden durumlarının belirlenmesi için sevk edilmiş mahkûmlar koğuşuydu. Burada, içlerinde cinayet işlemekten tecavüze, göz oymak, kulak kesmekten ev yakmaya kadar değişik saldırılarda bulunmuş on yedi kişi yatıyordu. Bunların bir kısmı gerçekten akıl sağlığı bakımından umutsuz görünüyordu; içlerinden bazıları ise cezadan kurtulmak için deli numarası yaparak rapor peşinde olanlardı.

Üstündeki elbiseler çıkartılıp hastane pijamaları giydirildikten sonra koğuş kapısından içeri itilerek, demir kapı arkasından kilitlenen Dilaver, bir süre içeriye göz gezdirdi. Hastalardan bazıları, delici ve kuşkulu bakışlarını üzerine diktiler, bazıları ise hiç oralı olmadı. Dilaver, kapının önünde, sağ elini havaya kaldırdı,

“Selam size ey dünya sıkıntılarından kendilerini arındırmış sıyrık kafalılar!” diye bağırdı. “Ben yeni koğuş müdürünüz Dilaver.”

Koğuştakilerin bir kısmı bakarken, bir kısmı ise yeni gelenle hiç ilgilenmediler. Delilerden biri karyolanın altına girmiş, biri duvarla konuşuyor, biri ise habire ayak parmaklarını sayıyordu.

Yatakların sadece bazılarında çarşaf vardı. Çarşafların çoğu çeşitli yerlerinden delik veya yırtıktı, ayrıca üstlerinde koca koca lekeler ve dalga dalga kirler vardı. Yatakların tamamı dağınık, yastıklar leş gibiydi. Sadece bir tek yatak derli topluydu, üzerindeki çarşaf ve nevresim temiz ve itinayla düzenlenmişti. Daha koğuştan içeri adım atar atmaz mide bulandırıcı ağır bir koku insanın burnuna yapışıyordu.

Hastaların bir bölümünün üzerinde renkleri solmuş, düğmelerin çoğu kopuk pijamalar, bazılarında kendilerine ait eşofmanlar vardı, ancak çoğu eşofmanın üstü giyilmemişti. Hastalardan ikisi, iç çamaşırlarıyla oturuyorlardı. Koğuşun bahçeye bakan penceresinde kalın demir parmaklıklar göze çarpıyordu.

Dilaver, gözüne kestirdiği en uçtaki yatağa doğru ilerledi, yatağın altını üstünü, sağını solunu kontrol etti.

“Bu yatak kimin?” diye sordu.

Koğuş kapısının karşısında dikilen ve koğuşa girişinden itibaren kuşkulu bakışlarla Dilaver’i izleyen koğuştaki hastaların en iri yarı olanı koşarak kendini Dilaver’in önünde durduğu yatağın üstüne bıraktı ve,

“Benim!” diye bağırdı.

Boyu neredeyse iki metreye yaklaşan, iri yarı, kendisine en az üç beden küçük gelen kirden sararmış atletin altından göbeği dışarı fırlamış, saçları üç numara traşlı adama, suratını kaplayan sekiz on günlük sakalı ve kanlanmış gözleri ürkütücü bir görüntü veriyordu.

Dilaver, iri vücudunu yatağa bırakan ve delici bakışları üzerinde dolanan hastaya, aynı sertlikle baktı.

“Seni kutlarım dostum,” dedi. “Bundan böyle yeni bir yatakta yatmaya hak kazandın. Burası da benim oldu. Bundan sonraki yatağında sana mutluluklar dilerim.”

İnsan azmanı görünümlü hasta, bakışlarını daha da sertleştirdi, gözlerini kıstı, alnı kırıştı.

“Bu yatak benim,” dedi kararlı bir sesle. “Yatağımı vermem.”

Hastanın bakışlarındaki kararlılık karşısında Dilaver, küçük bir oyun oynayacaklarını, bunun için yataktan kalkmasını, eğer kalkmazsa bir daha asla onunla oynamayacağını, başkalarıyla oynayacağını söyledi ve yatağını elinden almayacağına dair söz verdi. İnsan azmanı, bir süre kuşkulu bakışlarla Dilaver’e bakmaya devam etti.

Dilaver, “Peki öyleyse sen bilirsin. Ben de başkasıyla oynarım,” deyince insan azmanı yataktan kalktı. Dilaver, yatağı çekerek, yan taraftaki yatakla değiştirdi. “Gördün mü yatağın yine senin, sadece küçük bir değişiklik yaptım.”

İnsan azmanı, garip bir biçimde gülümsedi ve o zaman, ön tarafında üçü dökülmüş, kalanları da çürümüş dişleri meydana çıktı.

İnsan azmanı hasta, akıl sağlığı bozulmadan önce normal yaşamını sürdürürken bir inşaat firmasında dozer operatörü olarak çalışıyordu. Bir sabah erkenden uyandı, karısından, kendisine on yumurta kaynatmasını, yanına da çilek dondurmalı sandviç hazırlamasını, ayrıca tavada çilekli dondurma kızartmasını ve de bir ekmeğin içine çilekli dondurma doldurmasını istedi. Zavallı kadıncağız önceleri kocasının şaka yaptığını sanarak,

“Çilekli dondurma kızartması yerine, kirazlı dondurma kavurması yapsam olmaz mı?” diye sordu.

Bu sözler dozer operatörünün gözlerini yuvalarında döndürmeye yetti.

“Bundan sonra bu evde yalnız çilekli dondurma kızartması pişecek!” diye bağırdı.

Kadın, kocasının gözlerine bakınca garip bir şeyler olmaya başladığını hissederek, korkuyla titredi.

“Elbette istediğini yapardım, ama evde çilekli dondurma yok,” dedi titrek bir sesle.

Dozer operatörü, “Öyleyse hemen bakkala git,” dedi.

Kadın her geçen saniye daha da korkutucu hale dönüşen kocasının bakışlarından büyük bir paniğe kapıldı. Farkında olmadan ağzından,

“Saat erken, bakkal daha açılmadı,” deyince, adamın ağzının kenarlarında köpükler birikti, ellerini sinirli sinirli oğuşturdu, parmaklarını birbirine doladı, sonra evden fırladı.

Mahalle bakkalı, hemen dükkanının üst katında oturuyordu. Dozer operatörü, evin kapısını öyle hızlı yumruklamaya başladı ki, bakkal ve ailesi deprem olduğunu zannederek, yatak kıyafetleriyle kendilerini sokağa attılar. Zavallı bakkal, karşısında taştan bir heykel gibi tüm azameti ve ürkütücülüğüyle dikilen, dudaklarının kenarlarından salyalar akan dozerciyi görünce, depremden kurtulduğuna sevinemedi bile. Dozerci kaslı kollarını bakkala doğru uzattı, onu omzundan kavradı, dükkanın kapısına doğru sürükledi.

“Bundan böyle bu dükkan asla kapanmayacak!” diye bağırdı.

Bakkal, titreyen parmakları yüzünden kapıyı uzun süren bir uğraşın ardından zorlukla açabildiğinde, ailesi korkuyla kapının önüne dikilmiş, olan biteni şaşkınlıkla izliyordu. Dozerci, bakkaldan çilekli dondurma vermesini istedi, ama bakkal o güne kadar dükkanında hiç dondurma bulundurmamıştı. Çilekli dondurma olmadığını duyan dozercinin gözleri döndü, gözbebekleri ceviz kadar büyüdü, hırsla buzdolabına saldırdı, her tarafı karıştırdı, bulamayınca,

“Sen beni yok etmek isteyen şeytanın tekisin! Çilekli dondurma olmadan ben asla yaşayamam!” diye bağırırken birden sustu, bakkala tuhaf tuhaf baktı. “Senden güzel çilekli dondurma mı olur?” diyerek, tezgahın üstünde duran kocaman bıçağı kaptığı gibi bakkalı doğradı.

Dilaver yatağına yerleşti, koğuştakilere göz gezdirirken, etrafında kuşkulu ve çekingen bakışlarla genç bir delikanlının dolanmaya başladığını fark etti. Kafası tıraşlı gencin elinde bir test kitabı ve kalem vardı. Ani bir hareketle Dilaver’in tepesine dikildi.

“Seni buraya sınav için mi gönderdiler?” diye sordu.

Dilaver, “Evet,” dedi.

Delikanlı, Dilaver’i utangaç bakışlarla süzdü.

“Sınav komisyonundan mısın?”

Dilaver, yine kısaca, “Evet,” dedi.

“Hangi sınav komisyonundansın?”

“Ehliyet sınav komisyonundanım.”

Genç çocuk, elindeki defteri havada sallayarak keskin bir kahkaha patlattı.

“Beni kandıramazsın, sen üniversite giriş sınavları için beni sınavdan geçirmek üzere buraya geldin.”

Dilaver, karşısında keskin kahkahalarla gülerken birden gülmeyi keserek ağlamaya başlayan gence acıyarak yaklaştı, elini omzuna koydu.

“Haklısın, ben üniversite sınavı için burada bulunuyorum,” dedi sevecen bir sesle. “Ama şundan emin ol ki, sana son derece kolay sorular soracağım.”

Delikanlı hızlı bir hareketle Dilaver’in elinin altından uzaklaştı.

“Yalan!” diye bağırdı. “Sen de ötekiler gibi yalancısın! Hepiniz aynısınız. Sınavdan başka bir şey düşünmüyorsunuz. Sınav... sınav... sınav... Bıktım!.. Başaramayacaksınız! Beni sınava sokmayı başaramayacaksınız! Ben kendime üniversiteye sınavsız girilen yeni bir ülke buldum. Siz avucunuzu yalayın. Sınav mınav yok. Test mest yok. Dershane mershane yok.”

Dilaver, genç delikanlının yanına yaklaştı.

“Sınav mınav yok. Test mest yok. Dershanelere mahkûm olmak yok. Hatta ders mers de yok. Soru yok, cevap yok.”

Genç delikanlı gözünde biriken iki damla yaşı sildi, Dilaver’in yatağının kenarına iğreti bir şekilde ilişti. Bir anda az önceki gerginliğinden sıyrılmış, suratına iyimser bir hava egemen olmuş, gözleri canlanmıştı. Elindeki test kitabından rastgele bir sayfa çevirdi, bir soru okuyup, ‘a, b, c, d’ şıklarından hangisinin doğru olduğunu sordu.

Dilaver, hiç düşünmeden yanıt verdi.

“ Sınav mınav yok. Test mest yok.”

Genç delikanlının iyimserlik egemen olan suratı bir anda dalgalandı, parlak suratı kırıştı, gözbebeklerindeki ışıltı kayboldu.

“Ne demek sınav mınav yok?” diye bağırdı. “Sınav olmazsa ben üniversiteye nasıl gireceğim?” Ve yeniden ağlamaya başladı. “Hepiniz bana karşısınız. Hepiniz benim üniversiteye girmemi engellemek için görevlendirilmiş zebanilersiniz!”

Yirmi yaşın biraz altında gösteren genç delikanlı, aslında lisede derslerinde son derece başarılı bir öğrenciydi. Annesi devlet lisesinde, babası ise özel bir dershanede öğretmendi. Daha lise birinci sınıftayken annesi ve babası tarafından üniversite sınavlarına hazırlanmaya başlamıştı. Okuldan eve döner dönmez kitaplar eline tutuşturuluyor, durmadan test çözdürülüyordu. Annesi yorulduğunda babası, babası yorulduğunda annesi çocuğun başına çörekleniyor, ancak çocuğun dinlenmesine asla izin verilmiyordu. Çocuk ne zaman ‘Arkadaşlarımla biraz dolaşmak, hava almak istiyorum,’ dese, ‘Sınavları kazanıp üniversiteye girdiğinde gezip dolaşacak bol bol vaktin olacak, o zaman istediğini yaparsın,’ diyorlardı.

Lise üçüncü sınıfa geldiğinde, artık rüyasında bile test çözer olmuştu. Gece rüyasında garip kılıklı adamlar durmadan soru soruyor, soruyu yanıtlamasını beklemeden diğer soruya geçiyorlardı ve çocukcağız bir türlü yanıt vermeye fırsat bulamadan sınav bitiyordu. Böyle bir gecenin ortasında genç delikanlı yataktan fırladı. Parmaklarının ucuna basa basa mutfağa inerek boş bir su bidonu aldı, banyodan duş fıskiyesinin hortumunu kopardı, babasının arabasının benzin deposundan bidona benzin çekti. Gecenin sessizliğinde boş sokaklarda büyük bir neşe içerisinde şarkı söyleyerek iki sokak ötede, sınavlara hazırlık için devam ettiği dershaneye geldi, kapının camını tekmeyle yere indirdi, merdivenlerden başlayarak döktüğü benzine kibriti çakıp dışarıya çıktı. Bina bir anda alevler içinde kaldı. İtfaiye yangın yerine geldiğinde onu alevlerin karşısında neşeyle dans ederken buldu.

Zavallı genç, akıl hastanesine götürülürken, kocasının boynuna sarılarak ağlayan anne,

“Yazık, çok yazık, sınavlara sadece on gün kalmıştı, biraz daha dayanamadı,” diyordu.

Koğuşta bulunanlardan orta yaşlı bir adam, kafayı üşütmeden önce su tesisatı işleri yapan ve ufak tefek su tesisatı malzemeleri satan bir esnaftı. Her gün yenileri eklenen ve durmadan artan vergi borçları nedeniyle çıldırmış ve dükkanına haciz için gelen memurun kafasını su borusuyla paramparça etmişti.

Koğuşta yatağı derli toplu, çarşafları tertemiz olan tek hasta, yaşı altmışa yaklaşmasına karşın ellisinin altında gösteren, hâlâ gür ve bir tek ak tel düşmemiş siyah saçları arkaya doğru taralı yakışıklı bir adamdı. Günün büyük bir bölümünü lavabonun başında ellerini, ayaklarını yıkayarak geçiriyor, durmadan düzelttiği yatağına kimseyi yaklaştırmıyordu. Kibar konuşan ve ağzından asla kötü bir söz çıkmayan bu adam, NATO üssünde görevli, son derece iyi derecede İngilizce ve Almanca bilen, yanı sıra Fransızca ve İtalyanca’yı da konuşabilen biriyken, casusluk suçlamasıyla içeri atılmış, yargılaması sürerken çıldırmış ve buraya getirilmişti.

Ertesi sabah erkenden koğuş kapısı açıldı, bir hastabakıcı yanında gardiyanla birlikte içeri girdi. Hastabakıcı, saçları kirpi dikeni gibi dik, çipil mavi gözlü, kısa boylu, avurtları çökük, dişlerini birbirine sürterek gacırt gucurt sesler çıkartan bir adamdı. Son derece gergin ve asabi bir görünümü vardı.

“Beni dinleyin sahtekârlar!” diye bağırdı. “Yataklarınızı toplayın, ortalıkta bir şey kalmasın. Az sonra doktorlar iş başı yapacak. Bakarsınız buraya da uğrarlar. Size söylüyorum üçkâğıtçı herifler! Bana deli numarası yapmayın, o numaralar bana sökmez. Tam on yedi yıldır buradayım. Bu süre içinde neler gördüm, ne numaracılarla karşılaştım. İçlerinde öyle profesyonel numaracılar vardı ki, aynı rolü filmde oynasalar, Oscar Ödülü onların olurdu. Beni dinliyor musunuz ey numaracı alçaklar? Size yataklarınızı toplayın dedim. Benim bir sürü işim gücüm var, sizin yataklarınızla uğraşamam. Dışarıda kasaplarla rekabete girişip oluk gibi kan dökün, sonra üşüttü numarasıyla kapağı buraya atın, üstelik bir de yatağını bana toplattırmaya kalkın. Şunu asla unutmayın, aşağılık katiller, gözü dönmüş sapıklar, onun bunun kundakçıları, hepiniz buraya geldiğinize bin pişman olacaksınız! Hem öyle bir pişman olacaksınız ki, sonunda hepiniz deli numaralarını bırakarak, artık biz akıllandık, ne olur bizi asın diye yalvaracaksınız. Hapishaneyi öyle bir özleyeceksiniz ki, kaçarak geldiğiniz orası size bir çocuk yuvası kadar şen ve masum gözükecek!”

Hastabakıcı bir süre koğuştakileri izledi, Dilaver’e döndü.

“Hey sen, yeni gelen dangalak! Duyduğuma göre kelleyi son anda ipten kurtarmışsın. Ve yine duyduğuma göre elinde kapı gibi deli raporun varmış. Ancak o rapor bana sökmez. Burada ben ne dersem o olur. Eğer söylediklerimi dinlemezsen rapor mapor dinlemem, bilmiş ol! Gözüm üzerinde olacak. Bakalım gerçekten deli misin, yoksa adi bir üçkâğıtçı mısın meydana çıkacak.”

Hastabakıcı yeniden sustu, sözlerinin etkisini ölçmek için bir süre dik dik Dilaver’e baktı, sonra tekrar koğuştakilere döndü, elindeki paketi göstererek,

“Sayın casus bey!” diye seslendi. “Bu paket senin. Dün akşam karın getirmiş. İçinde beş kalıp sabun, temiz çarşaf, iç çamaşırları falan var. Ailen sana sabun yetiştiremiyor. Casusluktan götürdüğün paralarla bir sabun fabrikası açsaydın şimdi rahat ederdin.”

Hastabakıcı koğuşu terk etmek üzereyken gözü yeniden Dilaver’e takıldı.

“Benimle açık konuş!” dedi. “Gerçekten deli misin?”

Dilaver, o sırada insan azmanı kılıklı yatak komşusu hastaya sırtını kaşıttırıyordu.

“Senin yanında, benim sözüm mü olur.”

Hastabakıcı sözün anlamını çözmeye çalışırken, koridorun başından bir başka hastabakıcı tarafından çağırıldığını duyarak koğuşu terk etti.

Hastabakıcı, bir saat sonra yanında gardiyanla koğuş kapısında belirdi.

“Demek yataklarınızı toplamadınız alçak sürüngenler!” diye bağırdı. “Yataklarınızı toplamak zor gelir, ama ‘Hadi gidin caddede önünüze çıkan ilk yirmi kişiyi gebertin,’ desem, koşa koşa gider, değil yirmi kişi, engellemeseler toplu katliam yaparsınız sapık katiller! Size ortalığı toplayın, belki doktorlar buraya da uğrar demiştim. Hey sen oradaki, ne sırıtıp duruyorsun ahmak! Ağzındaki çürük dişleri göstererek midemi bulandıracağını mı sanıyorsun? Yoksa bana inanmıyor musun? ‘Doktorlar buraya da bir gün uğrar,’ diyorsam uğrar. Nitekim buraya en son kapıdan göz attıkları günden bu yana daha bir buçuk yıl bile geçmedi. Çünkü şimdiki başhekim o gün atanmıştı. Eğer buraya bir daha ancak yeni bir başhekim atandığında boy göstermek için gelir diye düşünüyor ve gevşiyorsanız, şunu size hatırlatmak isterim ki, burası bir devlet hastanesi ve eskisinin ne zaman, hangi saat görevden alınıp yenisinin ne zaman geleceği hiç belli olmaz.”

Hastabakıcı sözlerine kısa bir ara verdi.

“Ben buraya ne için gelmiştim yavv?” diye kendi kendine söylenirken, parmaklarını kirpi dikeni gibi dik saçlarının arasında dolaştırdı. Gözü, yatağında kafasının üzerinde amuda kalkmış Dilaver’e ilişti.

“Hey sen, ip kaçkını!” diye bağırdı. “Kafanı oturmak için değil düşünmek için kullan ahmak! Neden öyle yapıyorsun?”

Dilaver, pozisyonunu bozmadı.

“Dünyayı tersten okumaya çalışıyorum.”

“Peki okuyabiliyor musun bari?”

“Okumayı becerebiliyorum da, tercümede biraz zorlanıyorum.”

“Şimdilik dünyayı tersten okumaya ara ver. Doktorlar seni görmek istiyorlar.”

Dilaver, doktorların kendisini beklediği odaya girdiğinde içeride üç doktor bulunuyordu. Bunlardan birisi, dünkü pamuk saçlı doktor, diğeri kısa boyu, tombul bedeni ve oldukça dar olan burnu ile dudakları arasına sanki ilkokul birinci sınıf öğrencisi tarafından kara kalemle çiziktirilmiş gibi görünen bıyıklarıyla foku andıran doktor ve dükkan kepenklerini andıran kara camlı gözlüğünün ardından yılana benzeyen gözleriyle karşısındakini her an ısıracakmış gibi sinsi sinsi bakışlar atan, fasulye sırığı gibi uzun, zayıf bedeninin üstünde kuğu gibi uzun boynu hemen dikkati çeken ve kafası o uzun boynunun üzerine bir heykeltıraştan ödünç alınarak boş kalmasın diye emaneten kondurulmuş gibi duran, soluk benizli doktordu.

Dilaver, odaya itilerek kapı arkasından kapatıldığında, pamuk saçlı doktor elinde mavi renkli plastik bir sineklikle duvardan duvara konan bir sineğin peşinde dolanıyor ve,

“Benden kaçma güzel sinek. Benden sana bir kötülük gelmez. İnan bana, sana bir şey yapmayacağım, sadece seni öldürdükten sonra Budist geleneklerine uygun biçimde cesedini yakarak tanrının huzuruna göndereceğim,” diye mırıldanıyordu.

Foka benzeyen ve aynı zamanda hastanenin başhekim yardımcısı olan doktor ise, elindeki aynaya bakarak seyrek bıyıklarındaki telleri tek tek saydı, ‘Dün elli üç tel vardı, bugün bir teli hatırlayamadığım bir yerde düşürmüşüm, böylece bıyığımda elli iki tel kaldı. Acaba başhekim bıyığımdan bir tel eksildiğini fark ederse yetersizliğime karar verip beni yardımcılık görevinden alarak, yerime bıyıklarında elli üç tel bulunan bir başkasını atar mı?’ diye kendi kendine soruyordu. Fok kılıklı doktor, geleceği hakkında kederli kederli düşünürken birden ayağa fırladı, büyük bir buluş yapmışçasına sevinçle ellerini çırpmaya başladı. “Buldum!” diye bağırdı. “Buldum!”

Hemen masanın üzerindeki kalemlikten aldığı siyah ispirtolu kalemle bıyıklarının arasına siyah bir nokta koydu.

Soluk benizli doktor ise, diğerlerinin aksine taştan bir heykel gibi hiç kımıldamadan pencerenin önünde dikiliyor, kara gözlüğünün ardından sinsi sinsi Dilaver’i izliyor, her hareketini gözlüyordu.

Bıyık çizmeyi tamamlayan başhekim yardımcısı keyifle gülerek tam kapının önünde dikilen Dilaver’le göz göze gelince, elindeki kalemi ve aynayı masanın üzerine bıraktı, yanındaki doktorlara,

“Lütfen abuk sabuk işlerle uğraşmayı bırakın. Bakın hastamız gelmiş,” dedi.

Pamuk saçlı doktor, Dilaver’i görünce gülümsedi.

“Hoşgeldin uluslararası terörist lider!” dedi gülmesini sürdürerek.

“Bunda gülünecek bir şey göremiyorum,” diye müdahale etti soluk benizli doktor.

“Elbette göremezsin,” diye yanıt verdi pamuk saçlı doktor. “Görebilmen için o kara gözlüğünü gözünden çıkarman gerekir.”

“Kara gözlüğüm yalnızca beni ilgilendirir,” diye sesini yükseltti diğeri. “Ayrıca gözlük takıp takamayacağıma ancak hastane başhekimi karar verebilir. Sizin böyle bir yetkiniz yok.”

“Başhekimin de göz doktoru diploması yok.”

Başhekim sözü geçince, başhekim yardımcısı müdahale etti.

“Lütfen başhekimden söz ederken, sayın başhekim deyin. Hem hastaların önünde tartışmak yakışık almıyor. Şimdi muayeneye başlayalım.”

Pamuk saçlı doktor, sırtını soluk benizli doktora dönerek Dilaver’e yaklaştı.

“Ben kendisiyle akşam buraya getirildiğinde biraz konuştum; son derece neşeli, şakacı ve kafadan çatlak. Zaten askeri hastaneden verilmiş raporu bulunuyor.”

“Olabilir,” dedi soluk benizli doktor. “Mahkeme tarafından buraya gönderildiğine göre görevimiz durumunu incelemektir.”

“Ben de incelemeyelim diye bir şey söylemedim zaten.”

“Öyleyse neden tartışıyorsunuz?” diye söze karıştı fok görünümlü başhekim yardımcısı.

“Haklısınız,” dedi pamuk saçlı doktor. “İsterseniz kendisine birkaç soru soralım. Söyle bakalım Dilaver, gecen nasıl geçti? Yeni arkadaşlarına alışabildin mi? Rahat uyuyabildin mi?”

Dilaver, doktorların karşısındaki koltuğa oturdu.

“Yeni koğuş arkadaşlarım son derece iyi insanlar. Her birinin birkaç kişiyi doğradıklarını bilince insanın içine tatlı bir huzur doluyor. Bu özelliklere sahip insanların içinde kendimi son derece güvende hissederek mışıl mışıl uyuduğumu itiraf etmeliyim.”

Başhekim yardımcısı, oturduğu koltuktan kalkarak Dilaver’in önüne kadar geldi.

“Söyle bakalım Dilaver efendi,” dedi, “uzun ince bir yoldasın, gece gündüz gidiyorsun, karşına büyük bir köprü çıkıyor, ancak köprü yıkılmış, bir de bakıyorsun yan tarafta bir küçük sandal ve üstünde kürekleri var, ancak dikkatli bakınca görüyorsun ki, nehir yatağı kupkuru, nehirde su yok. Bu durumda ne yaparsın?”

Dilaver, biraz düşündü.

“Nehrin kenarına oturur, köprünün onarılmasını beklerim.”

“Ya köprü onarılmazsa?”

“O zaman nehre suyun gelmesini beklerim.”

“Ya su da gelmezse ne yaparsın?”

“Kötü kaderime ağlarım.”

“Peki neden su olmayan bir nehirden yürüyerek karşıya geçmeyi düşünmüyorsun?”

Dilaver, sinirlenerek koltuktan ayağa fırladı.

“Bu memlekette her şeyi ben mi düşüneceğim?” diye bağırdı. “Benden başka düşünecek, sorumluluk üstlenecek kimse yok mu?”

Pamuk saçlı doktor, eliyle Dilaver’in omzundan tutarak koltuğa oturttu. Başhekim yardımcısı masasına döndü, aynayı eline alarak bıyıklarındaki telleri saymaya başladı. Soluk benizli doktor, Dilaver’in sözlerini dikkatle defterine not ediyordu. Sinsi bakışlarını Dilaver’in üzerinde dolaştırarak,

“Okula gitmeyi sever miydin?” diye sordu.

Dilaver, büyük bir hevesle kafasını salladı.

“Evet.”

“Derslerinde başarılı mıydın?”

“Evet.”

“Ders çalışmayı sever miydin?”

“Evet.”

“En çok sevdiğin ders hangisiydi?”

“Matematik.”

“Matematikte başarılı bir öğrenci miydin.”

“Elbette, bu tartışma götürmez.”

“Peki, hiç sınıfta kaldın mı?”

“Evet.”

“İlkokulu kaç yılda bitirdin?”

“On, on beş yıl.”

“Hem başarılı bir öğrenci olduğunu, hem dersleri sevdiğini söylüyorsun, ama beş yıllık okulu on, on beş yılda bitirebiliyorsun!”

“Derslerimi öyle çok seviyordum ki, onlardan ayrılmamak için sınıfta kalıyordum. Böylece bir sene daha beraber oluyorduk.”

“İlkokulu bitirince ortaokula gittin mi?”

“Hayır.”

“Madem okulu çok seviyordun neden ortaokula devam etmedin?”

“İlkokul diplomasını elime verdikleri gün sevinçten ağlayarak eve geldiğimde annem elime askerlik şubesinden gelen, askere alındığımı bildiren yazıyı tutuşturdu.”

“Peki sen ne yaptın?”

“Oturup ağladım.”

“Neden oturup ağladın?”

“Okulla evin arasındaki beş kilometrelik yol, inişli çıkışlı, bayırlı tümsekli bir yoldu ve ben o yolu yürüdüğümden bacaklarım ağrımıştı, bu yüzden ayakta duramadığımdan mecburen oturarak ağladım.”

Soluk benizli doktor gözlüğünü çıkarttı. Şimdi soluk yüzü, sivri çenesi, şakak kemikleri, uzun alnı altındaki yılan gözlerinin arasından havuç gibi ileri fırlayan sivri burnu daha belirgin biçimde ortaya çıkmıştı.

“Onu demek istememiştim. Yani neden ağladın? Üzüldün mü?”

“Sevinçten ağladım. Demek orduda vaziyetler karıştı, durum ciddi, bana ihtiyaçları var.” Dilaver’in ses tonu yumuşadı, gözleri buğulandı.

“Bir insanı bu fani dünyada en mutlu eden şey, kendisine başkaları tarafından ihtiyaç duyulmasıdır. Örneğin, askerde bölük komutanım botlarını daima bana boyatırdı. Ve ben komutanımın botlarını byadıktan sonra mutluluk gözyaşları dökerdim. Hatta denetlemelerin olduğu, tugayımıza büyük rütbeli Generallerin ve kurmay subayların geldiği bazı günler komutanımın tam beş kez botlarını boyadığım olurdu ki, bu durumda gözümdeki yaşlar hiç kurumazdı.”

Pamuk saçlı doktor söze karıştı.

“Matematiği çok sevdiğini söylemiştin. Öyleyse şu soruma yanıt ver: Pazara gittin, kilosu binyediyüzyetmişbeş liradan on beş bin dört yüz seksen iki kilo domates, kilosu ikibinyüzonyedibuçuk liradan kırk yedi bin altı yüz seksen sekiz kilo iki yüzelli gram hıyar, kilosu ondörtbinyüzyirmialtı lira otuz kuruştan otuz sekiz bin üç yüz kırk beş kilo elma, kilosu üçyüzaltmışbeşbindokuzyüzyirmibir liradan yirmi bir bin iki yüz kilo soğan, kilosu kırksekizbinikiyüzelli liradan bin altı yüz seksen iki kilo sarımsak, kilosu otuzyedibinikiyüzelli liradan yirmi altı bin yüz yirmi bir kilo enginar, kilosu onüçbinbeşyüz liradan kırk yedi bin üç yüz elli kilo barbunya aldın; bu durumda devlete toplam kaç lira katma değer vergisi ödemen gerekir? Sana yanıt için otuz saniye veriyorum.”

Dilaver hiç düşünmeden yanıtladı.

“İkiyüzkırküçmilyonsekizyüzyetmişbeşbin lira ellibeş kuruş.”

Soluk benizli doktor, Dilaver’in suratına şüpheyle baktı.

“Emin misin?”

Dilaver, kendinden son derece emin: “Elbette,” dedi, “İnanmazsanız hasaplayın.” Birkaç saniye durdu, “Şimdi de ben size bir soru sorayım. Bakkala gittiniz. Kilosu bir liradan bir kilo şeker, kilosu iki liradan iki kilo pirinç, kilosu üç liradan bir kilo kuru fasulye aldınız, bakkala on lira verdiniz, bakkal size iki lira para üzeri verdiğine göre, acaba bu bakkalın yaşı kaçtır?”

Soluk benizli doktor, pis pis sırıtarak, “İki!” diye bağırdı.

Pamuk saçlı doktor,

“İki yaşında bakkal da hiç görmedim!” dedi alaycı bir ifadeyle.

Soluk benizli doktor omuzlarını silkerek,

“Bu benim değil, matematiğin sorunu,” dedi.

Başhekim yardımcısı,

“Bana bakmayın, benim zamanımda okullarda düz matematik okutulduğundan, modern matematiği bilmem,” dedi.

Tam pamuk saçlı doktor yanıt verecekken Dilaver yeniden atıldı.

“Size kendinizi kanıtlamanız için son bir fırsat daha veriyorum. Bu soruyu bari bilin. Saatte yüz yirmi kilometre hız yapan bir taksi, İstanbul-Adana arasını on bir saatte almaktadır. Uçak ile aynı mesafe bir saat on beş dakikada katedilmektedir. Buna göre saatte ortalama doksan kilometre hız yapan bir yolcu otobüsü bu mesafeyi on üç saatte tamamladığına göre, acaba bu otobüs şoförünün ayakkabı numarası kaçtır?”

Dilaver, doktorlar tarafından kapı dışarı edilince, kendisini koğuşa götüren hastabakıcıyla gardiyana şöyle konuşuyordu:

“Matematik bilgim karşısında şaşkınlığa düştüler.”

Bu arada, hasatabakıcının Dilaver’e karşı davranışlarında çok hızlı bir değişim olmuştu. Sesi yumuşamış, konuşması kibarlaşmış, davranışları incelmiş, nazikleşmişti. Dilaver’e, Dilaver bey diye hitap ediyordu. Koğuşa doğru ilerlerken,

“Dilaver bey, acaba rica etsem biraz daha hızlı yürüyebilir misin?” diyordu.

Dilaver’de ona,

“Üzgünüm, ama yürüyemem, çünkü işbaşı düdüğü çalacak diye bir derdimiz yok,” diye yanıt veriyordu. Hasabakıcı da, “Siz bilirsiniz. Benimki sadece küçük bir ricaydı,” diyordu.

Hasabakıcıdaki bu ani değişimin nedeni basitti. Dilaver, doktorların yanına girdiğinde, hastabakıcı da evrak bölümünden aldığı dosyayı doktorlar ve Dilaver’in bulunduğu odaya götürürken, içine şöyle bir göz atmış ve okudukları karşısında tüyleri diken diken olmuştu. Karşısındakinin büyük ve kanlı bir terör örgütünün kurucusu, başı ve infazcısı olduğunu bilseydi, böyle mi davranırdı? Doktorlar, Dilaver’le konuşurken, hastabakıcı dehşet içinde gardiyana, Dilaver’in dosyasından okuduklarını anlatmıştı. Buna karşılık gardiyan da,

“Bu tip adamlarla cezaevinde çok karşılaştım. Adam öldürmek için bahane ararlar. Bahane bulamayınca, bahane yaratırlar. Ona karşı dikkatli ol,” demesi üzerine hastabakıcının kalbi sıkışmış, sabah, ona, ‘İp kaçkını,’ diye bağırdığını anımsayarak korkuyla titremişti.

Koğuş kapısına geldiklerinde, gardiyan kapıyı açarken, hastabakıcı kenara çekilerek yol verdi.

“Lütfen önden buyrun Dilaver bey.”

Dilaver koğuşa girdikten sonra hastabakıcı içeriye şöyle bir göz gezdirdi.

“Beni iyi dinleyin aşağılık yaratıklar!” diye bağırdı. “Hepinizi toplasam beş para etmezsiniz! Ancak içinizde değerli bir insan bulunuyor. Üstelik sizin gibi numaracı değil. Askeri hastaneden alınmış deli raporu var. Yani o, tescilli bir deli. Daha önce delilik sınavlarına katılmış ve bütün sorulara doğru yanıt vererek sınavı alnının akıyla kazanıp delilik diplomasını almış. Beni iyi dinleyin numaracı şeytanlar! Bu dünyanın lanetli canavarları! Sayın Dilaver bey, bundan böyle hepinizin başkanı, baş delidir. Sizi son kez uyarıyorum. Dilaver bey, bir terör örgütünün başkanı olup, sokaklar onun leşleriyle doludur. Ayrıca şu anda dışarıda kendisine bağlı, emirlerini bekleyen bin beş yüz adamı vardır. Dikkatli olun ey kaynana katilleri! Yanınızda son derece sinirli bir insan var. Bir tarafınızı çizdirmeyin. Kafalarınıza sahip olun, koparttırmayın. Sonra da bana elinizde kesik başınızla gelip yardım dilenmeyin.”

Hastabakıcı, sözlerinin etkisini ölçmek için önce koğuştakilere, sonra yatağında şınav çekmeye başlayan Dilaver’e baktı, ardından koğuşun en temiz adamına döndü.

“Söylediklerimi duydun mu casus bey?” dedi. “Canını seviyorsan her gün sabunlardan birini Dilaver beye ver. Dilaver bey çok sinirlidir. Kendisine sabun vermeyen temizlik düşkünlerini temizlemeyi çok sever!”

Akşam karanlığı yorgun kentin üzerine çökerken, akıl hastanesinin çevresindeki ampuller isteksizce yandı. Geride hastanenin kuru iskeleti andıran duygusuz betonu kaldı. Kapılar kapandı, sesler azaldı. Şimdi dışarıda, koridorda yürüyenlerin ayak sesleri, hemşire ve hastabakacıların aralarındaki konuşmalar, birbirlerine yaptıkları şakalar sonrası atılan kahkahalar ve arada bir de bazı koğuşlardan yükselen garip ve anlamsız çığlıklar, haykırışlar duyuluyordu. Hiçbir anlam yüklenemeyen, insanın içini ürperten, başka dünyalardan kopup gelmiş garip haykırışlardı bunlar.

Dışarıda, yağmur yeniden başlamış, giderek hızlanıyordu. Sert rüzgârın önünde uçuşan yağmur damlaları pencereleri dövüyor, damlaların çıkardığı sesler, rüzgârın uğultusuyla birleşerek, akıl hastanesinin iskeleti üzerinde dolanıyor, pencerelere saldırıyor, koğuşun huzursuz ortamını daha da geriyor, ürkütücü hale dönüştürüyordu.

Pencerenin önüne oturan Dilaver, gözlerini kırpmadan dışarıyı seyrediyor, rüzgârın savurduğu yağmur damlalarının bahçe lambası önündeki figürlerini, sağa sola doğru uçuşmalarını izliyor, arada sırada kara bulutların arasından köpek dişlerini göstererek kükreyen kızıl ejderhaya hayranlıkla bakıyordu.

Koğuşta herkes bir köşeye çekilmiş, geceye boyun eğmişti. İnsan azmanı hasta, bir süre Dilaver’in yatağının başucunda sadık bir emir eri gibi hazırolda dikildi. Dilaver, mesaisinin bittiğini, istirahate çekilebileceğini söyleyince, yatağına gitti. Üniversite sınavlarına hazırlanırken kafayı üşüten genç, üç kez Dilaver’in yanına geldi, her gelişinde de matematik, fizik, kimya ve edebiyattan ikişer test sorusu sorarak, yanıt bekledi. Dilaver, bütün sorulara son derece ciddi biçimde yanıt verdi. Hiç şüphesiz yanıtların akıl, mantık kabul eder bir tarafı yoktu, ama genç delikanlı, yanıtların doğru ya da yanlış olduğuna dair bir şey söylemedi. Sonunda Dilaver, ona, “Sen bana sordun, gördüğün gibi hepsine yanıt verdim. Şimdi bir soru da ben sana soracağım,” dedi. “Bir çiftçinin ahırında üç inek varmış. İneklerden biri günde on beş kilo, ikincisi yirmi kilo, diğeri de otuz kilo süt veriyormuş. Çiftçi, birinci ineğin sütünü satıyormuş, ikinci ineğin sütünden yoğurt, üçüncü ineğin sütünden de peynir yapıyormuş. Acaba bu adamın kaç çocuğu varmış? Sana sabaha kadar süre. Git düşün ve yarın sabah yanıtı bana söyle.”

Delikanlı, kafasını salladı. “Tamam,” dedi. “Peki bu soruyu bilirsem üniversiteye girebilecek miyim?”

“Üniversiteye girmen garanti de, çıkıp çıkamayacağın konusunda bir garanti veremem!”

Delikanlı yatağına döndükten bir süre sonra, hemşire, hastalara ilaçlarını içirdi. Dilaver, dilinin altına sakladığı hapı, hemşireler gittikten sonra çıkartıp pencereden attı. Koğuştakilerin büyük çoğunluğu uykuya dalmışken, karşı yataklardan birinde kafa kafaya vermiş üç mahkûm kendi aralarında fısıltıyla konuşuyor, arada bir konuşmayı keserek Dilaver’e bakıyor, sonra yeniden konuşuyorlardı.

Yaklaşık bir saat süren konuşmanın sonunda yataklarından kalkarak Dilaver’in yatağına doğru yürümeye başladılar. Çıplak ayaklarıyla, ses çıkarmamaya çalışarak sessizce ilerlerken kapının mazgal deliğinden gözetleyen olup olmadığını kontrol ediyorlardı.

Dilaver hâlâ pencerenin önünde dışarıyı seyrediyordu. Dışarıda yağmur etkisini arttırmış, rüzgâr şiddetlenmişti. Şimdi yeryüzünü siyah peçesinin altına gizlemiş karanlık gökyüzünde kızıl dilli ejderha daha fazla gürlüyor, alev kusan dilini bir kırbaç gibi gökyüzünde savuruyordu.

Ayaklarının ucuna basa basa yürüyen üç kişi Dilaver’in yatağının ucunda durdular. Dilaver, başını dışarıdan çevirip onlara baktı. Birkaç saniye göz göze geldiler. Dilaver, donuk bakışlarla kendisine bakanlara,

“Beyler, buyrun, bir arzunuz mu var?” dedi.

Ötekiler birbirlerine baktı. İçlerinden en uzun boylu ve palabıyıklı olanı,

“Seninle konuşmamız lazım,” dedi.

“Konuşmanın ayakta yapılması şart mı?” diye sordu Dilaver.

“Böyle bir şart yok,” dedi palabıyık.

“Öyleyse oturun.”

Palabıyık, diğerlerine bakıp,

“Öyleyse oturalım,” dedi.

Üç kişi Dilaver’in yatağının kenarına iliştiler. Bir süre kimse konuşmadı. Gelenler birbirlerine bakıyordu, kimin başlayacağına karar veremiyor gibiydiler. Sonunda Dilaver,

“Konuşmalar bittiyse dağılalım. Yarın bıraktığımız yerden devam ederiz,” deyince, palabıyığın ağzı aralandı.

“Biz, seninle önemli bir mesele hakkında konuşmaya geldik. Daha doğrusu danışmaya geldik. Hatta daha da doğrusu akıl almaya geldik.”

Dilaver, gülümsedi.

“Benden akıl almaya gelmeniz benim için son derece onur verici bir durum. Ancak bende akıl olsaydı burada olmazdım.”

Palabıyık, zoraki bir biçimde gülümsemeye çalıştı. Diğer ikisi put gibi duruyordu. Palabıyık, eşofmanının cebinden bir paket sigara çıkardı, Dilaver’e uzattı. Dilaver,

“Sigarayı bıraktım,” diyerek almadı ve ekledi. “Burada sigara bulundurmanın yasak olduğunu sanıyordum.”

Palabıyık bu kez gülümsedi.

“Yasaklar, rüşvetin yolunu açmak içindir.”

Bu sözlere, diğerleri güldüler.

“Senin tipinden beklenmeyecek kadar güzel ve çerçeveletilecek bir söz,” dedi Dilaver.

“Her neyse, biz derdimizi anlatalım. Ben ve arkadaşlar, değişik cinayet ve yaralama suçlarından kodese girdik. Geleceğimiz parlak değil. İdamla yargılanıyoruz, en iyi ihtimalle müebbet yeriz. Mahkemede deli numarası yaparak kendimizi buraya sevk ettirdik. Tek isteğimiz deli olduğumuzu doktorlara inandırıp rapor almak ve cezadan yırtmak. Buraya gelmeden önce deli raporu almayı başarmış bir tanıdığımdan bu işi nasıl becerdiğini dinledim, meselenin inceliklerini öğrendim. Ayrıca şu arkadaş da, yine cezevinde tanıdığı ve deli numarası yaparak kendisini buraya sevk ettirmiş, tüm çabalarına karşın deli raporu alamadan hapisaneye geri gönderilmiş ve otuz altı yıl ceza almış birisinden, doktorları neden kandıramadığını ve yaptığı hataları öğrenmiş. Onun yanındaki arkadaşa da, birkaç kişiyi doğramaktan hapse düşmüş bir tanıdığı bu aklı vermiş. Ancak hata yapmaktan korkuyoruz. Senden istediğimiz, elinde raporu olan tecrübeli bir deli olarak, bize rapor almak için dikkat edeceğimiz noktaları anlatman ve doktorların nelere dikkat ettiği konusunda bizi uyarmandır. Daha önce birbirimizi hiç tanımayan insanlardık. Kader bizi burada buluşturdu. Kader bizi burada buluşturduğuna göre kaderin bir bildiği vardır ve ben kadere inanan bir insan olarak, kadere asla karşı gelinmesine taraftar değilim. Senden de isteğim, kaderine boyun eğ, kader arkadaşlarına yardım elini uzat. Sanırım bu kadarcık bir şey için bizi reddetmezsin.”

Diğerleri, kafalarını sallayarak palabıyığı desteklediklerini gösterdiler.

Diğerlerinin en azından şimdilik sözcülüğünü üstlenmiş ve kırk yaşlarında görünen palabıyık, şimdi içerde bulunmasına neden olan suçu işlemeden bir süre önce, karısının kendisini evlerinin karşısındaki bakkal dükkanının sahibiyle aldattığından şüphelenmeye başlamıştı. Çünkü ne zaman eve gelse tombul karısı gofret, çikolata, kremalı bisküvi yiyordu. Bir fabrikada bekçilik yapan palabıyık, gündüzcü olduğunda sabah erkenden çıktığı evine akşam, gececi olduğunda da akşam ayrıldığı evine sabah dönüyordu. Aldığı maaşla borç harç geçinmeye çalışırken, karısının elinde gofret, çikolata ve diğer abur cuburları gördüğünde, bunlara verecek parayı nereden bulduğunu sorar, tombul karısı da, annesinin gönderdiğini söylerdi. Palabıyık, ölmüş kocasından kalan emekli parasıyla geçinmek zorunda olan annesinin bu ıvır zıvırları alacak parayı nereden bulduğunu sorduğunda, kadın, ‘Bana yiyecek şeyler gönderen anneciğime, teşekkür edeceğim yerde hesap mı soracağım,’ derdi.

Palabıyık kafasında kötü şeyler kurmaya başlamış, karısına bakkala gitmeyi yasaklamıştı. Kendisi ne zaman bir şey almak için bakkala girse raflardaki gofret, çikolata, kremalı bisküvilere gözü takılır, bakkalı oracıkta paramparça etmemek için kendini zor tutardı. İşin kötü yanı, bakkaldan ay sonu ödemek için borçla alışveriş yaptığından başka yerden alışveriş etme şansı da yoktu.

Palabıyık bir akşam işe gidiyorum diye evden çıktı, köşedeki kahveye girdi, pencere kenarına oturdu ve evi gözetlemeye başladı. Aradan birkaç saat geçmiş, ancak kapıda herhangi bir hareket olmamış, bu arada hava da kararmış, etrafa karanlık çökmüştü. Kuşku ve kafasının içinde dönen kötü düşüncelerle beklerken birkaç saat daha geçti. Saat neredeyse gece yarısına yaklaşıyordu. Kahve boşalmaya başlamış, içerde, kahveci ve garson dışında, palabıyık ve tavla oynayan iki kişi kalmıştı. Kahvecinin gözü içerdekilerin üstündeydi, ‘Artık kalksalar da ben de evime gitsem,’ diye düşünüyordu. Tam o sırada evin kapısında bir gölge belirdi. Palabıyığın kalbi küt küt attı. Kahveden çıktı, evin penceresinin altına geldi, duvara kulağını dayadı. Evden garip sesler işitti. Eli ayağı titremeye, alnından aşağıya su gibi ter boşalmaya başladı. Bir süre daha bekledikten sonra kapıyı anahtarıyla sessizce açarak yatak odasına yöneldi ve gördüğü manzara karşısında dehşete düştü. Tombul karısı ve aşığı yatakta birbirlerine çikolata yediriyorlardı. Karısının suratını seçebiliyordu, ama sırtı kendisine dönük olduğundan adamın yüzünü göremiyordu. ‘Zaten bunun ne önemi var,’ diye düşündü. Palabıyığın gözleri döndü, kendini kaybetti, evden çıkarken ceketinin iç cebine yerleştirdiği bıçağı çıkardığı gibi naralar atarak yataktakilere saldırdı. Çığlıklar, haykırışlar feryatlar, yalvarmalar, yakarmalar birbirine karıştı. Palabıyık elindeki bıçağı rastgele saplıyor, bıçağın her savruluşunda yatağın beyaz çarşafının üstüne kan yağıyordu. Bir ara kadının aşığı bir yolunu bulup yataktan fırladı, kana bulanmış beyaz don ve fanilasıyla kendini sokağa attı. Palabıyık da peşinden... Bu arada çığlıkları duyan mahalle halkı pencerelere üşüşmüş, kimisi de sokağa çıkmıştı. Yaralı adam yalın yapalak önden koşuyor, bedeninden süzülen kan damlacıkları sokağa saçılıyordu. Yaralı adam az ilerideki köşeyi döndü. Palabıyık köşeyi döndüğünde bir an için onu göremedi ve büyük bir paniğe kapıldı. Bir o tarafa, bir bu tarafa bilinçsizce koşarken, sokağın sonundaki evin kapısında bir karaltı dikkatini çekti. Hızla oraya doğru koşunca, yaralı adamın eve girmek üzere olduğunu gördü. Bu arada, kapıyı açan bir başka erkek, palabıyığın karşısına dikildi ve, ‘Eniştemi neden bıçakladın alçak!’ diyerek saldırmaya kalkınca palabıyık, onu da bıçakla delik deşik etti, sonra yerde sürünen karısının aşığının işini bitirdi. Kanlı bıçağı elinde sallaya sallaya eve döndü, yatakta kanlar içinde yatan ve son dakikalarını yaşayan kadını tam on yedi yerinden daha bıçakladı. Adli tıpta otopsi için kadının cesedini inceleyen doktorlar raporlarına, kadının vücudunda tam otuz yedi bıçak yarası tespit ettiklerini yazacaklardı.

Palabıyık bu olaydan sonra, şöyle diyecekti.

“Üç kişiyi öldürmekten dolayı en küçük bir pişmanlık duymuyorum. Sadece bakkalın günahını aldığım için derin bir vicdan azabı çekiyorum. Çünkü yataktaki erkek, bakkal değil, köşe başındaki kuruyemişçiydi.”

Palabıyığın yanındaki iki kişiden şaşı gözlü olanı, hırsızlık için girdiği evde kollarındaki bilezikleri çıkarmaya çalıştığı uyuyan kadını, bağırması üzerine paniğe kapılıp bıçaklayarak öldürmüş, ardından da kadının yanında yatan ve bir ara araladığı gözlerini sıkıca kapattıktan sonra neredeyse soluk bile almayan kocasını da delik deşik etmişti.

Hapishanede, gözlerini bile açmayan adama, ‘Geride görgü şahidi bırakmamak için mi öldürdün?’ diye soranlara, “Ne münasebet?” diyordu. “Zavallı kadıncağız orada ölürken o aşağılık herif kılını bile kıpırdatmadı. Büyük bir ihtimalle kadın zengindi ve adam kadını ortadan kaldırmak için fırsat kolluyordu. Benim kadını öldürdüğümü görünce, eminim sevinçten dört köşe olmuştur. Bunu hissettim, aşağılık bir herif tarafından kullanılmış duruma düşmemek için herifi de öldürerek aslında bir anlamda kadının intikamını aldım.”

Palabıyığın yanındaki diğer kişi, suratında falçata izi bulunan biriydi ve tamı tamına on üç ayrı kişiyi değişik mekan ve zamanlarda silah tehditi ile soymuş, bu arada kendisine direnen iki kişiyi tabancayla vurarak öldürmüştü.

Dilaver, palabıyığa, koğuşta kendileri gibi numara yapan başkaları olup olmadığını sordu. Palabıyık kıs kıs gülerek, “Yarıdan fazlası,” dedi.

Dilaver, hepsinin öyküsünü kendi ağızlarından dinledikten sonra, deli raporu alabilmek için yaptıkları işlere uygun numaralar bulmanın ilk şart olduğunu söylediği konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Sizlere gerekli dersleri vermeyi kabul ediyorum. Ancak öğrencilerimin derslerinde dikkatli ve disiplinli olmalarını isterim. Öncelikle şunu asla aklınızdan çıkartmamalısınız ki, delilik özveri gerektiren bir yaşama şekli olup, sululuk kaldırmaz.”

Bu arada, yataklarında uyumuş gözüken dört kişi daha Dilaver’in çevresinde toparlandı.

“Doktorlara hayat hikâyenizi anlatırken, küçüklüğünüzde babanızın sarhoşun biri olduğunu, annenizi sürekli dövdüğünü, para karşılığı başka erkeklerle yatmaya zorladığını, hatta bazı akşamlar eve erkek arkadaşlarını getirerek annenizi masanın üstünde oynattığını söyleyin. Gece yarısından sonra, annenizin yatak odasından sürekli garip sesler ve iniltiler geldiğini, daha sonra babanızın bir gece sokak ortasında öldürüldüğünü, ancak katillerinin hâlâ bulunamadığını... Annenizin bir başka erkekle birlikte yaşamaya başladığını, üvey babanızın sizi çalışmaya zorladığını, eve para getirmeyince hem annenizi, hem sizi dövdüğünü ve bir gece üvey babanızın sarhoşken yatağınıza gelerek size sarktığını, o tarihten sonra evden kaçtığınızı ve kadınlardan nefret ettiğinizi falan anlatın. Psikiyatristler bu hikâyeleri duymaya bayılırlar, çünkü bu hikâye kitaba uyar. Onların duymak istediklerini anlattığınızda size ayrıca sempati besleyeceklerinden kuşkunuz olmasın. Elbette burada dikkat edeceğiniz nokta, hepinizin aynı hikâyeyi anlatmaya kalkışmamasıdır. Az sonra ben hepinizle tek tek ilgileneceğim, her birinize ayrı hikâyeler hazırlayacağım. Ayrıca hikâyeye göre, her birinize nasıl davranmanız gerektiğini de anlatacağım. Buna göre kiminiz, sürekli öldürülme korkusu içinde olacak, kiminiz kendini Napolyon zannedecek, kiminiz Kanuni Sultan Süleyman’ın başkanuncusu olduğunu iddia edecek, kiminiz uzaylı olacak, kiminiz de peygamber olduğunu iddia edecek. Şimdi yataklarınıza dönün ve aranızda belirleyeceğiniz sıraya göre yanıma tek tek gelin.”

“Biz bunları zaten yapıyoruz,” dedi palabıyık. “Deli raporu alabilmek için ne zorluklara katlandığımı bilemezsin. Buraya geleli tam on gün oluyor. Bu sürede ben sürekli olarak, önüme gelene ne olacak bu hükümetin hali diye sorup, hükümet asla düşmemeli, koltuk değneği olmama izin verin, diye bağırıyorum. Şu üniversiteye hazırlanırken kafayı üşüten delikanlıyı nasıl kıskanıyorum bilemezsin. Yaşım genç olsaydı, onun hareketlerini tekrar eder, raporu kapardım.”

Palabıyığın yanındakilerden hırsızlık yaparken kadını ve kocasını bıçaklayarak öldüren şaşı gözlü,

“Al benden de o kadar,” diyerek söze karıştı. “Ben de buraya geleli on beş gün kadar oluyor ve kendimi, Afrika ormanlarında dişleri için öldürülen fil zannettiğimi tekrar edip duruyorum. Doktorlar, hemşireler ve hastabakıcıların yanında, onların hepsinin gözü dönmüş fildişi avcıları olduklarını söyleyerek sıkı sıkı kapattığım ağzımı, sadece arada bir, ‘Dişlerimi asla sökemeyeceksiniz alçak safariciler!’ diye bağırırken açıyorum.”

“İşimiz zor,” diye diğerlerini destekledi suratında falçata izi bulunan gaspçı. “Ben herkesten kuşkulanan paranoyak ayaklarına yattım. Bu rolü becerebilmek için inanır mısınız, ilkokuldan bu yana hayatımda ilk kez kitap okudum. Ruh hastalıklarının anlatıldığı kitapta o kadar delilik türü arasında en çok bunu beğendim. Doktorları görünce saklanacak yer arıyorum, onlara garip cevaplar vererek aradıkları kişinin ben olmadığımı söylüyorum. Hemşireye beni zehirlemek için gönderilen bir kiralık katil olup olmadığını soruyorum.”

Konuşmalara kulak kabartanlardan biri, yirmi gündür eşek gibi anırmaktan gırtlağının yara olduğunu söyledi. Bir başkası, kendisinin dünyayı kurtarmak için gönderilen bir mesih rolünü hakkıyla yapabilmek için, hapishanede tam on iki dini kitap ve peygamberler tarihi okumak zorunda kaldığını, koğuşta diğer mahkûmlar kumar oynarken, kendisinin kitap okumasının ne azap verici bir şey olduğunu, on ikinci kitabın ortalarında bunalıma girerek kitapları fırlatıp attığını, çünkü eğer okumayı sürdürürse gerçekten kafayı sıyıracağını anlattı. Bir başkası, köpek numarasının inandırıcı olabilmesi için her türlü sıkıntıya katlandığını, doktorların karşısında emekleyerek dolandığını, sorulara havlayarak yanıt verdiğini, hatta inandırıcı olabilmek için bacaklarını ısırmaya kalkıştığı hemşirenin elindeki ilaç tepsisini kafasında kırdığını, bundan sonra deli numarası yapmaya kalkışmak zorunda kalırsa asla köpek numarasına girişmeyeceğini, en iyisinin kendini padişah zannetmek olduğunu söyledi.

Konuşmaları büyük bir dikkatle dinleyen Dilaver,

“Hepinizi kutlarım sayın katil beyler!” dedi. “Yaratıcılık diye ben işte buna derim.”

Palabıyık, Dilaver’in övgüsüne teşekkür ettikten sonra,

“Sana deli raporunu neden verdiler?” diye sordu.

Dilaver, raporu umursamadığını gösterir biçimde omuzlarını oynattı.

“Kendilerine ordunun bana ihtiyacı olduğunu, akıl sağlığı yönünden hiçbir problemim olmadığını, son derece sağlıklı ve akıllı bir insan olduğumu söyledim.”

“Peki onlar ne dedi?”

“Fazlasına gerek yok, bu kadarı yeter dediler.”

YİRMİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Dilaver, odadan çıkartıldıktan sonra, başhekim yardımcısı diğerlerine,

“Herifin kafadan çatlak olduğu su götürmez,” diye konuştu. “Bence bu durumda yapılacak şey, kıymetli zamanımızı sırada bekleyenlere kullanmak, işlemlerini tamamlayıp bu herifi de en kısa zamanda postalamaktır.”

Pamuk saçlı doktor, başhekim yardımcısının sözlerini onayladı.

“Kesinlikle katılıyorum. Zaten adamın deli raporu varken, başka türlü davranmamız yakışık almaz. Aksi takdirde ona bu raporu veren askeri hastanenin doktorlarına karşı çirkin bir davranış sergilemiş oluruz.”

Konuşmaları dinlerken şakakları oynamaya başlayan soluk benizli doktor söze karıştı. Heyecanlandığı ve sinirlendiği, titremeye başlayan sesinden anlaşılabiliyordu.

“Bu adamı en kısa zamanda gönderme düşüncenize katılmam mümkün değil beyler. Bu adamla uğraşmak sizin için zaman kaybı olabilir, ama benim uzun bir süredir bu ve bunun gibi terörist kişilerle, bölücü, yıkıcı, sosyalist, komünist ideolojilerin etkisi altına girmiş insanlarla ilgili derin bir araştırma yürüttüğümü unutuyorsunuz galiba. Hal böyleyken, bu adamla uğraşmak, sizin için zaman kaybı olarak nitelendirilebilir, ancak benim için bu adam, araştırmam için kıymetli ve canlı bir veri değilse nedir? Öyleyse buradan çıkartılacak sonuç şudur: Dilaver denilen bu terör timi başını bana devredin. Böylece insanlığın hizmetine sunacağım değerli araştırmama küçük de olsa sizlerin de katkısı olsun. Ne demişler, sakla samanı, gelir zamanı.”

Başhekim yardımcısı, bıyıklarını incelediği aynayı masanın üzerine bıraktı.

“Saman saklamakla, konumuz arasında ne gibi bir bağıntı olduğunu tam olarak çıkartamadım.”

Soluk benizli doktor, biraz daha sinirlendiyse de karşısında başhekim yardımcısının olduğunu unutmadı.

“Burada ince bir ayar söz konusu sayın başhekim yardımcım. Yani kısaca şunu anlatmaya çalışıyorum ki, araştırmam için bu adamı bir süreliğine bana bırakın...”

Pamuk saçlı doktor, diğerinin sözünü kesti,

“Saman saklamak, ip atlamaya benzemez. Ayrıca şunu da hatırlatmak isterim ki, saman saklarken dikkat edilecek en önemli husus, saman nezlesine yakalanmamaktır. Ayrıca, burada ruh sağlığı incelenmesi gerekenler, dosyasını incelemiş bulunduğum bu zavallı adamı teröristlerin başı diyerek içeriye atanlardır. İstersen sen işe onlardan başla.”

Tartışma uzayınca üç doktor başhekimin karşısına çıktı. Anlatılanları dinleyen top sakallı başhekim,

“Değerli bir araştırma yürüten arkadaşımıza karşı görevimiz, onun bu değerli bilimsel çalışmasına katkıda bulunmak ve işini kolaylaştırmaktır,” dedi. “Bu yüzden söz konusu kişiyi araştırmayı yürüten doktor beye bırakalım. Bu arada konuşmama son vermeden önce doktor beye araştırmasına yardımcı olmak ve önünü açmak için önereceğim bir başlangıç noktası var: Söz konusu şahsın kişilik çözümlemesine, ‘Dilaver ile semaver arasında ne fark vardır?’ sorusuna yanıt arayarak başlanırsa, sanırım işin büyük bölümü halledilmiş olur. Ayrıca şunu da araştırmanızı şiddetle öneririm: ‘Semaverde mi, yoksa Dilaver’de mi daha güzel çay demlenir?’ Ayrıca şunu da hatırlatayım ki...” başhekim sustu, masasının çekmecelerinde bir şeyler arandı, sonra soluk benizliye tuhaf tuhaf baktı. “Sen bana hiç yabancı görünmüyorsun,” dedi. “Annen seni kaç yaşına kadar kundaklamış?”

Soluk benizli bozulduysa da belli etmemeye çalışarak,

“Bu konuda bilgim yok. Ben burada Dilaver adlı hasta üzerinde arştırma yapma izni istemek için bulunuyorum.”

Başhekim, soluk benizliye küçümseyerek baktı.

“Öyleyse Dilaver’i sen al, semaver bana kalsın.”

Başhekimin odasından büyük bir zafer kazanmış havasında keyifle çıkan soluk benizli doktor, o akşam mesai biter bitmez odasına kapandı, dolabından ve masasının çekmecelerinden çıkarttığı üzerinde çeşitli şekiller ve yazılar bulunan kâğıtları, fotoğraf dosyasını masanın üzerine yaydı.

Soluk benizli doktor, masanın üzerindeki araştırma dosyalarına göz attı. Kimi yeni başlanmış, kimi yarım bırakılmış dosyalardı bunlar. Üzerlerinde şu başlıklar göze çarpıyordu:

“Sapıklığın tarihi.”

“Kutup ayılarının cinsel yaşamı, boz ayıların cinsel yaşamından hangi ahlâksal boyutlar bakımından ayrıştırılabilir?”

“Küresel cinsel yaşam, küre biçimde ele alınabilir mi?”

“Küresel cinsel sapıklıkla, global sapıklık arasındaki farklar nelerdir?”

“‘Armudun iyisini ayılar yer,’ sözü, hangi cinsel bilinçaltının dışavurumudur?”

“Sivrisinekler sado mazoşist midir?

“Cinsel sapıklıkla, ideolojik sapıklık arasındaki çarpıcı benzerliklerin klinik araştırmasıyla ilgili dipnotlar.”

“Gül ile bülbül arasındaki sapık ilişki üzerine birkaç önemli nokta.”

“Mısır Piramitleri’nde gizli yatak odası var mıdır?”

Bütün araştırma başlıklarının altında çerçeveye alınmış büyük harflerle, soluk benizli doktorun ismi yazılıydı.

Soluk benizli doktor, başlıkları konmuş, ancak en uzunu iki sayfalık giriş bölümü yazıldıktan sonra yarım bırakılmış dosyalara tek tek göz attı. Dosyalara, araştırma yönünden ilerleme kaydedememesine rağmen, hepsine, soluk benizli doktor tarafından kaleme alınmış önsöz konulmuştu. Önsöz, soluk benizlinin öz geçmişi, bu bilimdalını neden seçtiği, hangi amaçla bu araştırmalara giriştiği anlatıldıktan sonra şöyle devam ediyordu:

“Bu araştırmaların yürütücüsü olan doktorunuz, kendisini psikiyatri bilimine adamış olup bütün birikimini, bilgisini, görgüsünü hizmetinize sunmaktan büyük bir onur duymaktadır.

Doktorunuzun, zorluk derecesi yüksek, yoğun fedakârlık ve çalışma gerektiren bu araştırmalara girişirken başarmak istediği temel hedef; insanlığın önüne engel olarak dikilen, sürekli olarak açlıktan, yoksulluktan, ezen, ezilen gibi kavramlardan bahsederek, sınıfsal farklılıklar varmış gibi hareket ederek, insanları kendi karanlık emellerine alet etmeye çalışan ve çağımızda insanlığı tehdit eden en büyük ve vahşi bir yapılanma ve ideoloji olarak ortaya çıkan komünizm, sosyalizm gibi akımların hangi sapık bilincin bir yansıması olduğunu ortaya sererken, bu akımların militanlığına soyunan zavallıların, içlerindeki ve bilinçaltlarındaki cinsel dürtüleri ve objeleri, gizemli yerlerden çıkartarak gözler önüne sermektir.

Beni bu tarihsel araştırmalara yönelten, sürekli olarak kafamda çınlayan şu sorular olmuştur:

a) İnsanlar arasında cinsel farklılıklar varken, ayrıca sınıfsal farklılıklardan söz edilebilir mi?

b) Bundan söz edenlere sapık denilir mi?

Bu araştırmalarda insanlığın hizmetine sunmayı amaçladığım temel felsefenin özeti, söz konusu ideolojilerin ve bu ideolojilerin emrine girenlerin, bu davranışlarının hangi cinsel dürtülerden kaynaklandığını, bilimsel olarak hiçbir itiraz ve tartışmaya yer bırakmayacak şekilde kanıtlamaktır.”

Bütün araştırma dosyalarına aynı önsözü koyan ve daha ötesine gidemeyen soluk benizli doktora göre tüm insanlar üç ana kategoride toplanmaktadır:

1) Ciddi bir uğraş sonunda tedavi edilme ihtimali bulunan cinsi sapıklar.

2) Ciddi, uzun bir uğraş gerektiren ve ancak çok usta, konusunda araştırmaları bulunan benim gibi bir doktor tarafından ilgilenildiğinde çevreye zararları asgariye indirilebilecek durumda olan cinsel sapıklar.

3) Hiçbir umut kalmamış son derece tehlikeli cinsi sapıklar.

İnsanların tamamını teşkil eden bu üç grubun karşısına da, bunları tedavi etmeye çalışan, kendisi gibi, insanlığın içinde bulunduğu vahametin ve insanlığı kasıp kavuran sapıklığın farkında olan az sayıdaki değerli psikiyatrlar konulmalıdır.

Soluk benizli doktor, dosyaları içine doldurduğu çantasını aldı, uzun koridoru ağır ve düşünceli adımlarla geçerek ön bahçedeki otaparka yöneldi.

Dışarıda yağmur kesilmişti, ama gökyüzü hâlâ kapkaraydı. Kızıl dilli ejderhanın kükremesinden ve kamçısından korkan yıldızlar kaçışarak gizlenmişlerdi. Arada bir uğuldayarak esen rüzgâr, insanın suratına çarpıyordu. Soluk benizli doktor, arabasıyla evinin önüne geldiğinde gökyüzünde korkunç bir gürültü patladı, ardından büyük bir cayırtıyla birlikte insanın tüylerini ürperten bir şimşek zikzaklar çizerek gökyüzünü bir baştan bir başa dolandı. Rüzgâr uğuldadı, bardaktan boşanırcasına yağmur başladı.

Doktor, evinin önünde durdu. Sokakta kimse yoktu. Sokak kedileri bile gökyüzünde korku saçan canavardan korunmak için buldukları deliklere gizlenmişler, çıt çıkarmadan korkuyla titreşiyorlardı. Gökyüzünde büyük bir cayırtı daha koptu. Arka arkaya iki şimşek çaktı. Rüzgâr uğuldadı. Fındık iriliğindeki yağmur damlaları çatıları dövdü, pencerelere, kapılara saldırdı. Gece, bir korku filmi kadar ürkütücü ve iç karartıcıydı. Soluk benizli doktor, kafasını gökyüzüne kaldırdı, derin bir soluk aldı,

“Ne güzel bir gece,” diye söylendi.

Bugüne kadar hiç evlenmemiş olan soluk benizli doktor, yalnız yaşıyordu. Sabah erken kalkar, sokağa çıkar, yaklaşık beş kilometrelik bir yürüyüşün ardından ılık suyla banyosunu yapar, iki dilim kepeksiz ekmeği, bir yumurta, bir dilim beyaz peynir, üç adet zeytinle birlikte mideye indirirken bir bardak ballı süt içerdi. Bunlar soluk benizlinin değişmez kurallarıydı.

Üç odalı evinin bir odasını yatak, bir odasını oturma ve kitaplarının bulunduğu odayı da çalışma odası olarak kullanıyordu.

Odaların hepsi de son derece tertipli ve temizdi, çünkü her gün iş dönüşü evi elden geçirir, ortalığı toparlar, hafta sonları ise bütün evi baştan başa siler, paklardı. Dışarıyla pek işi yoktu, resmiyetin dışındaki dostluklardan hoşlanmaz, her samimi görünen dostluğun ardında gizlenen şey, insanların birbirlerini kullanma isteğidir, diye düşünürdü. Bu yüzden de kendini kullandırmamak için dostluklar kurmazdı.

Üniversitede okurken, başka bir bölümde okuyan bir kızla, tesadüfen bir arkadaşının evinde tanışmıştı. Soluk benizli o zamanlar da içine kapanıktı, çevresiyle kolay ilişki kuramıyor olmasına karşın henüz dostluklar kurmamak, yalnız yaşamak gibi kuralları yoktu. Arkadaşının evinde karşılaştığı simsiyah saçlı, kara gözlü kızın öyle delici, öyle çarpıcı bakışları vardı ki, soluk benizli birkaç saniye içinde o bakışların etkisi altına girdi.

Aynı kampüste, ama ayrı bölümlerde öğrenim gördükleri bu kız, soluk benizliyi, kalbinin tam orta yerinden vurmuştu. O günden sonra soluk benizli, kızla biraraya gelebilmek için her şeyi yapıyordu. Ders saatleri dışında vaktinin büyük bölümünü kızın bulunduğu kantinde geçiriyor, okuldan sonra onunla yürüyebilmek için fırsat kolluyor, ancak bu bir türlü mümkün olmuyordu, çünkü kız öyle hareketli, canlı biriydi ki, tam buldum derken gözden kayboluyor, biraz sonra onu kalabalık bir grubun içinde tartışırken görüyordu.

Soluk benizli, bir süre sonra gönlünü kaptırdığı kızın okuldaki öğrenci hareketinin aktif örgütleyicilerinden gözükara bir sosyalist olduğunu öğrenecekti. Bu durum soluk benizlinin canını sıktı, çünkü o güne kadar hiçbir politik olayla en küçük bir ilgisi olmamış, politikayla ilgilenmek bir yana, olabildiğince uzak durmuştu. Uzun bir süre kara gözlü kızla yan yana olabilmek, birkaç çift laf edebilmek için fırsat kolladı, ama arada bir bu fırsatı yakalasa da gönlünü çalan kızın kendisiyle ilgilenmediğini fark etti.

Artık gece rüyasında bile kara saçlı kızla birlikte oluyor, ders için oturduğu kitabın başında saatlerce kalmasına karşın, hep aynı sayfa değişmeden olduğu gibi duruyor, orada sadece kara saçlı kızın yüzünü görüyor, elini tuttuğunu hayal ediyordu. Sonunda gönlünü çalan kıza daha yakın olabilmek için sosyalist olmaya karar verdi. Sosyalist öğrenci grubunun arasında dolanıyor, toplantılarına katılıyor, hatta zaman zaman öne çıkmaya çalıştığı bile oluyordu. Ama nedense beklenen etkiyi sağlayamıyordu. Şüphesiz yine de sosyalist öğrencilerin arasında bulunması, kara saçlı kızla daha yakın olmasını sağlamıştı. Artık daha sık bir arada olabiliyor, arada birkaç çift laf ediyor, birbirlerine çay ısmarlayabiliyorlardı. Hele bir gece gönlünü çalan kara gözlü kızın da aralarında bulunduğu, beş kişilik bir öğrenci grubu kendisinin kaldığı eve toplantı için gelerek, bir de evde sabahlayınca soluk benizlinin eli ayağı birbirine dolaştı. Uzun süren toplantıda konuşulanların tek kelimesini bile anlamadı, çünkü onun aklı fikri tam karşısında oturan kara gözlü kızdaydı.

Soluk benizli, bir süre sonra, kara gözlü kıza bir mektup yazarak aşkını açıklamaya karar verdi. Bir gün okul çıkışında gönlünü çalan kızın yalnız olduğu bir sırada mektubu kızın eline tutuşturup uzaklaştı. Ertesi gün kara gözlü kız mektubu geri getirdi.

“Üzgünüm, ama senin bana karşı hissettiklerinin hiçbirini ben sana karşı hissetmiyorum dostum,” dedi.

Bu arada, bir gün okulda yapılan gösterinin ardından, polis yakalayabildiği sosyalist öğrencileri gözaltına aldı; bunlar arasında kara gözlü kız ve soluk benizli de vardı. Bu soluk benizlinin yaşamında nezarethanede geçirdiği ilk geceydi ve müthiş bir korku yaşadı. Bütün gece kimseyle konuşmadan bir köşede oturdu ve kendi kendine hep aynı soruyu sordu: “Ben burada ne arıyorum?”

Ertesi gün serbest bırakılıp yeniden okula dönerken kara gözlü kızın yanına yaklaştı.

“Senin bu tip işlere karışmanı istemiyorum,” dedi.

Kara gözlü kız, soluk benizliye tuhaf tuhaf baktı.

“Benim hangi işe karışıp karışmayacağımı belirleme hakkını sen nereden buluyorsun? Sen kim oluyorsun da böyle salak salak konuşuyorsun?”

Yanından hızla uzaklaşan kızın arkasından koşarak yetişmeye çalışan soluk benizli, bir şeyler söylemek istediyse de, kız onu elinin tersiyle itti.

O gece soluk benizli gözünü bir dakika dahi kırpmadı, bütün gece masanın başında oturdu. Nezarethanenin duvarları üstüne üstüne geliyor, demir parmaklıklar boynunu sıkıyor, öbür tarafta da kara gözlü kız sırtını dönüp uzaklaşıyordu.

İlerleyen günlerde kara gözlü kızı sık sık bir erkek öğrenciyle bir arada görmeye başladı. Onları en sonunda el ele, sarmaş dolaş gördüğü gün yaşamın onun için bittiğine, hayatın kendisi açısından artık hiçbir anlamının kalmadığına karar vererek eczaneye gitti, bir kutu uyku hapı alarak eve döndü. Ev arkadaşları akşam eve geldiklerinde onu yerde boylu boyunca yatarken buldular ve doğru hastaneye götürdüler. Hastanede midesi yıkanan soluk benizli, ertesi gün getirildiği evinde üç gün boyunca odasına kapandı ve düşündü. Ve o tarihten itibaren de sosyalizme karşı büyük bir hınç duymaya başladı. Çünkü yoğun düşüncelerinin sonunda şu sonuçlara ulaşmıştı: Kara saçlı kızın kendisine karşı soğuk tavırlarının ve reddedişinin bir tek nedeni olabilirdi; etkisi altına girdiği sosyalist ideoloji. Sosyalist ideoloji kızda düşünme yeteneği bırakmamıştı. Eğer kız sağlıklı düşünebilseydi, doğal olarak soluk benizliye aşık olurdu. Ama kara gözlü kız ne yapmıştı? Ağırbaşlı, oturaklı, olgun ve derin düşünceli bir erkek olan soluk benizli dururken, yerinde duramayan, eylemden eyleme koşturan, çok konuşan bir erkeğin etkisi altına girmişti. Aslında soluk benizli şundan adı gibi emindi: Kara gözlü kız, o çocuğa asla aşık değildi, ama kendini aşık sanıyordu. Çünkü kızın aşık olması gereken tek kişi soluk benizliydi.

İlerleyen günlerde soluk benizli kalabalık gurupların arasında dolanan, konuşan, eğlenen kara gözlü kızı ve sevgilisini uzaktan gizlice ve içinde her geçen gün büyüyen kıskançlık ateşiyle izledi. Ve izledikçe, hakkında doğru dürüst bir şey bilmediği sosyalizme olan düşmanlığı arttı.

Okulun ardından hastanede göreve başlamasına karşın kara saçlı kızı içinden atamıyor, ne kadar çabalarsa çabalasın unutamıyordu.

Yıllar sonra bir gün, otobüs beklediği bir durakta kara saçlı kızla karşılaştığında bir kez daha ayakları yerden kesilen soluk benizlinin soluk bakışları, elinden tuttuğu dört yaşlarında bukleli saçlı, hokka burunlu sevimli bir kız çocuğuyla duran kara gözlü kızın hâlâ elmas gibi ışıldayan gözlerine takıldı. Yıllar sonra karşılaşmalarına karşın kara gözlü kız, soluk benizliyi selamladı ve,

“Uzun zamandan beri ortalıkta görünmüyorsun, neredesin?” diye sordu.

Soluk benizli heyecandan kekeleyerek, “Akıl hastanesindeyim,” diye yanıt verdi.

Kara gözlü kız bu yanıta üzüldüğünü belli eden bir ses tonuyla,

“Kendini bırakma ve umudunu yitirme. Senden çok daha kötülerinin orada iyileştiğini biliyorum. Geçmiş olsun,” dedi.

Bu konuşma soluk benizlinin aklını başından aldı, uzaklaşan kızın ardından,

“Yanlış anladın, ben akıl hastanesinde hasta değil, doktorum,” diye bağırdıysa da, o sırada durağa yanaşan belediye otobüsüne elinden sıkı sıkı tuttuğu kızıyla binen kara gözlü kıza sesini duyuramadı.

Ertesi sabah soluk benizli, hastanedeki odasına gelince, hastabakıcıdan Dilaver’i getirmesini istedi. Hastabakıcı koğuş kapısından girdiğinde Dilaver, yatağının başucunda dikilen insan azmanı deliye sırtına masaj yaptırıyordu. Bir süre sonra masajı bıraktırdı, deliden koğuşun ortasında horon tepmesini istedi. İnsan azmanı deli tam horon tepmeye başlamıştı ki, hastabakıcının kulakları tırmalayan sesi ortalığı çınlattı.

“Ulan evcilleşmiş ayı!” diye bağırıyordu ortada tepinen deliye. “Kendini Afrika’nın balta girmemiş ormanlarında mı sandın? Ulan ayılığın da bir sınırı var. Bak hayvanat bahçesindeki ayılar bile, nerede olduklarını bildiklerinden kendi çaplarında kibarlaşıp bir köşede ayı gibi yatıyorlar.”

Ortadaki deli, bir hastabakıcıya, bir Dilaver’e bakıyordu. Dilaver, insan azmanı delinin yanına geldi, hastabakıcıya,

“Emir erime karışma hakkını nereden buluyorsun?” diye bağırdı.

Hastabakıcı hem şaşırdı, hem bocaladı:

“Üzgünüm, ama onun senin emir erin olduğunu bilmiyordum,” diye kekeledi.

“Bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıp!” diye hastabakıcıyı aşağılarcasına konuştu Dilaver ve ekledi: “Bundan sonra kapıya vurmadan içeriye girmeni istemiyorum. Artık burada benim kanunlarım geçerli. Şunu asla aklından çıkarma: Tarihte esas olarak iki kanundan söz edilecek; Hammurabi kanunları ve Dilaverabi kanunları.”

Hastabakıcı boynunu büktü: “Siz nasıl isterseniz sayın Dilaver bey,” dedi ve doktorun kendisini çağırdığını söyledi.

“Hangisi?” diye sordu Dilaver.

“Soluk benizli,” dedi hastabakıcı.

Dilaver, suratını buruşturdu.

“Ondan hiç hoşlanmadım.”

Hastabakıcı, kafasını salladı.

“Ben de.”

“Beni neden görmek istiyor sence?”

“Sapık olup olmadığını araştıracaktır.”

“Başka?”

“O başka bir şeyle ilgilenmez. Beni bile kaç kere rüyalarım konusunda sorguya çekti.”

“Peki sonuç ne oldu?”

“Sapık olduğuma karar verdi.”

Dilaver, koğuştakilere doğru döndü.

“Beyler, ben sapıklık sınavına gidiyorum ve normal bir deli olarak terk ettiğim bu koğuşa, büyük bir ihtimalle, doktor kararıyla sapık olarak döneceğim. Ben yokken sapıklık yapmayın!” diye bağırdı.

Odaya girdiklerinde soluk benizli doktor, yakaladığı bir hamamböceğinin cinsiyetini saptamaya çalışıyordu. Dilaver’i görünce masasının üstünde duran kara gözlüğünü taktı. Kendisinin teorisine göre konuşma esnasında hasta, karşısındaki doktorun gözlerini asla görmemeliydi.

Soluk benizli doktor, hamamböceğini boş bir ilaç kutusuna yerleştirip masasının çekmecesine koyduktan sonra Dilaver’e ait dosyayı açtı, bir süre gözden geçirdi, sonra Dilaver’e sormak üzere hazırladığı soru kâğıdını gömleğinin cebinden çıkarttı.

“Söyle bakalım, ineğin memelerini görünce aklına ne gelir?”

Dilaver, hiç düşünmeden yanıt verdi.

“Süt.”

“Süt sever misin?”

“Evet.”

Soluk benizli doktor, not defterine şunları kaydetti:

“Süt deyince aklına meme geliyor.”

“Peki şimdi bana dün gece gördüğün rüyayı anlat.”

“Dün gece rüya görmedim.”

Soluk benizli, Dilaver’e tuhaf tuhaf baktı.

“Emin misin?”

“Eminim.”

“Ama görmen gerekirdi.”

“Bundan haberim yoktu. Daha önceden söyleseydiniz görürdüm.”

“Öyleyse daha önceki gece gördüğün rüyanı anlat.”

“Üzgünüm, ondan önceki gece de rüya görmedim.”

“Ama nasıl olur?”

“Nasıl olduğu konusunda herhangi bir fikrim yok.”

“Bu durumda sen de ondan önce gördüğün rüyayı anlat.”

“Maalesef ondan bir önceki gece de rüya görmedim. Ondan daha önceki gece de rüya görmedim. Hatta ve hatta daha daha önceki gece de rüya görmedim. Hatta....”

Soluk benizli, hışımla ayağa fırladı.

“Yeter, kes!” diye bağırdı. “Nasıl olur da hiç rüya görmezsin? Sen rüya görmezsen, ben senin üzerinde nasıl bir araştırma yapabilirim? Senin hiç psikoloji bilimine saygın yok mu? İnsan bilime katkı için rüya görür be! Deli misin nesin?”

“Rica ederim sayın doktor, karşınızda aklen ve bedenen son derece sağlıklı bir insan duruyor. Bilim meselesine gelince, hiç şüpheniz olmasın ki, bilime karşı içimde son derece sıcak ve şefkatli duygular beslemekteyim. Eğer bilim için benden rüya görmemi isterseniz, bu siparişinizi hemen bu gece yerine getireceğimden en küçük bir şüpheniz olmasın.”

“Peki sen, istediğin gece rüya görüp istemediğinde görmez misin?”

“Aynen öyle.”

“Ama bu nasıl olur?”

“Rüya benim değil mi, kim karışır?”

Soluk benizli, parmaklarının ucuyla kafasını kaşıdı.

“Peki öyle olsun.”

Dilaver, kapıyı kapatarak odadan çıkmıştı ki, birkaç saniye sonra kapı aralandı, Dilaver’in kafası gözüktü.

“Özür dilerim doktor bey. Rüya siparişinizi verdiniz, ancak rüyanın konusu hakkında bir istekte bulunmadınız?”

Soluk benizli, öfkeyle soludu, tam elindeki not defterini fırlatacaktı ki, Dilaver, kafasını kapıdan çekti.

Koğuşa doğru yürürlerken hastabakıcı, Dilaver’e merakla,

“Sana da sapıklık diploması verdi mi?” diye sordu.

Dilaver son derece ciddi biçimde yanıtladı:

“Yazılıdan geçtik, sözlüden bütünlemeye kaldık.”

Koğuştan içeri giren Dilaver, kendisini merakla bekleyen numaracı mahkûmlara,

“Beyler sizden küçük bir isteğim olacak!” diye bağırdı. “Bu gece kimse gürültü yapmasın, çünkü soluk benizli bana ev ödevi verdi; bu gece rüya görmek zorundayım.”

Ertesi gün Dilaver, yeniden soluk benizlinin karşısındaydı. Soluk benizli konuşmaya başlamadan önce Dilaver’i uzun uzun süzdü.

“İnşallah bir terslik olmamıştır.”

“Gönlünüz rahat olsun.”

“Yani, rüya gördün mü?”

“Sorumluluklarımın bilincinde raporlu bir deli olarak üstlendiğim görevleri daima yerine getirmişimdir.”

Soluk benizli rahatladı. Dilaver’e masanın önündeki koltuğa oturmasını söyledi, kendisi de not defterini açtı.

“Öyleyse anlatmaya başla.”

“Çok büyük bir yolcu gemisi limanda duruyor. Ben kahvede arkadaşlarla ‘ellibir’ oynuyorum. O sırada kahveci geliyor, ‘Çay içer misin?’ diye soruyor. Ben de ‘Hayır, az önce çay içtim, sen bana bir çay getir,’ diyorum. Kahveci gidiyor, onun arkasından simitçi geliyor ve bana ‘Simit ister misin?’ diye soruyor, ben ona, ‘Hayır sağol, az önce çay içtim, sen bana bir simit ver,’ diyorum. Sonra kahveden çıkıyorum. Yolda yürürken birden bir fırtına çıkıyor, kâğıtlar, çöpler havada uçuşuyor. O sırada kafama bir şey düşüyor. Eyvah tepeme kuş mu pisledi, diyorum, ama elimi atınca bir de görüyorum ki, bir kâğıt parçası kafama yapışmış. Tam o sırada fırtına duruyor, birden güneş açıyor. Kafamdaki kâğıdı alıp bakıyorum, bir de ne göreyim, meğerse kâğıt parçası sandığım şey elli milyar liralık bir çek. Ödeneceği kişinin karşısında hamiline yazıyor.”

Dilaver, sustu. Soluk benizli,

“Bu kadar mı?” diye sordu.

“Evet, bu kadar.”

“Peki çeki ne yaptın?”

“Bir şey yapamadım.”

“Neden?”

“Çünkü sabah oldu, ben de uyandım.”

“Keşke bankadan paraları aldıktan sonra uyansaydın.”

“Dışarıda olsaydım mutlaka öyle yapar, paraları bırakmazdım, ama paraları alırsam, burada nerede saklayabileceğim sorusu aklıma gelince, bundan vazgeçtim. Bankada kalması daha güvenli.”

“Bana verebilirdin. Ben bankadan daha iyi saklayabilirdim.”

“Evet, ama rüyamda siz yoktunuz.”

“Çağırsan gelirdim.”

“Bu mümkün değildi, çünkü şu insan azmanı deli bu gece rüyasında sizi görmüş. Birlikte uzayda dolaşıyormuşsunuz. Siz uzaydan gelene kadar paralar başıma bela olabilirdi.”

Soluk benizli doktor, dudaklarını büktü.

“Demek çekin üzerinde hamiline yazıyordu?”

“Evet.”

Soluk benizli doktor, Dilaver’in anlattığı rüyayı defterine not ettikten sonra altına aynen şunları yazdı:

“Yolda üzerinde hamiline yazılı bir çek bulması, hamile kadınlara karşı saldırganlık duygularıyla dolu olduğunu göstermektedir.”

Ertesi gün Dilaver, soluk benizliye şu rüyayı anlatmaktaydı:

“Bir limanda oturuyorum. Elimde olta, balık tutuyorum. Oltama istavrit takılıyor, onu sepetime koyduğumda bir de bakıyorum köpek balığı oluyor. Tam o sırada karşıdan bir gemi gözüküyor. Dikkatli bakınca geminin Venediklilere ait bir savaş gemisi olduğunu görüyorum. Fakat gemi suların üstünde dans etmeye başlıyor, içindeki savaşçılar bana doğru, demek kaçak balık avlarsın ha! diye bağırıyorlar.”

Soluk benizli, defterine aynen şöyle yazdı:

“Denizden çıkan balık, aslında Denizkızı Eftelya olup köpek balığına dönüşmesi, hastanın karşı cinse karşı saldırganlık duygularını ve tecavüze eğilimini göstermektedir. Karşıdan gelen Venedik gemisi ise sapık duyguları en üst seviyede olan hastanın, İtalyan kadınlara karşı özel bir ilgi duyduğunu göstermektedir. Ayrıca sapık ruhlu hastanın en büyük hayalinin yanına aldığı bir İtalyan kadınıyla Venedik’de gondolla gezmek olduğu, rüyasında kendisine kılıç sallayan Venediklilerin ise, hastanın gondolla gezdikten ve gondolcuya aryalar söylettikten sonra, önce gondolcuyu bıçaklayarak öldürmek, ardından da kadına sahip olduktan sonra onu bir sandığa kilitleyerek suya atmak güdülerinin bilinçaltında yer etmiş olduğunu göstermektedir.”

Ertesi sabah, hastabakıcı Dilaver’e, ziyaretçileri olduğunu söyledi. Ziyaret yerine doğru ilerlerken hastabakıcı ile Dilaver arasında şu konuşmalar geçiyordu.

“Ziyaretçilerini gördüm, sanırım senin vurucu timdenler.”

“Bilmem, öyle mi görünüyor?”

“Kesinlikle öyle. Özellikle içlerinde o en şişman ve iri kıyım olanı tam bir canavar gibi.”

“Nereden anladın?”

“Ben yıllardan beri burada görev yapa yapa artık insan sarrafı oldum. Adamın gözüne bakınca şıp diye anlarım. Senden küçük bir ricada bulunabilir miyim acaba sayın Dilaver bey? Başhekim yardımcısı bana karşı düşmanca bir tutum izliyor ve hafta sonu nöbetlerini hep bana kakalıyor. Rica etsem, senin vurucu tim, şu başhekim yardımcısı olacak foku bir yoklasa, benim dostum olduğunuzu, hafta sonu nöbetlerini bana kakalamaktan vazgeçmesini, yoksa gözlerinin bir süre sonra elde olmayan birtakım teknik nedenlerden dolayı dünyaya kapanabileceğini kendisine uygun bir biçimde anlatsa ve benim hatırım için ense köküne şöyle esaslı iki Osmanlı tokadı asılsa.”

Hastabakıcı sözlerini tamamladığında ziyaret yerine gelmişlerdi. Dilaver, ziyaretçilerini görünce şaşırdı. Gazeteci Sadun bey, Bufalo Necdet, Çiroz Nasuhi ve ihtiyar balıkçı bir aradaydılar.

Ziyaretçilerini, “Beyler, hepinizi saygıyla selamlarım,” diyerek karşılayan Dilaver, “Buraya kendi isteğinizle mi geldiniz, yoksa sizler de genel bir kontrolden mi geçirileceksiniz?” diye sordu.

Ziyaretçiler, ziyaret amacıyla buraya geldiklerini, ayrıca kasabadan pek çok kişinin selamını getirdiklerini, bir an önce serbest kalıp, limana, aralarına dönmesini dört gözle beklediklerini anlattılar ve ona burada neler yaptıklarını sordular.

“Burası son derece eğlenceli bir yer,” dedi Dilaver. “Soluk benizli doktorla her gün hoşça vakit geçiriyoruz. Her gün bana akşam gördüğüm rüyayı anlattırıyor ve yeni rüya görmem için ev ödevi veriyor.”

“Peki her gece rüya görüyor musun?” diye sordu gazeteci Sadun bey.

“Bazen görüyorum, bazen görmüyorum, ama rüya görsem bile sabah uyanınca unutuyorum. Ben de, soluk benizliye masal anlatıyorum.”

“Peki nasıl masallar anlatıyorsun?”

“Bu konuda son derece rahatım ve hakkını vermek lazım, soluk benizli de rüya türü konusunda bana karşı son derece demokratik davranıyor, ille de şu tür bir rüya göreceksin diye bir istek ve zorlamada bulunmuyor. Çünkü ne anlatırsam anlatayım fark etmiyor, nasıl olsa o, benim cinsi sapık olduğum sonucunu çıkartıyor.”

“İyi ki mahkeme beni buraya göndermedi,” diye söze karıştı Bufola Necdet. “Ben at yarışlarından başka bir rüya görmüyorum ki!”

Ziyaretçiler, kasabada olup bitenleri aktardılar. İhtiyar balıkçı, işlerin her geçen gün kötüleştiğini, balık neslinin tükendiğini, balıkçıların durumlarının bozulduğunu anlattı. Gazeteci Sadun bey, cezaevinden kasabaya döndükten hemen sonra doktorun doğu illerinden birine sürgün edildiğini, doktoru yoksul insanların uğurladığını ve gözyaşı döktüğünü, kendileriyle tek tek vedalaştığını, Dilaver’e de selam söylediğini aktardı.

“İyi bir insandı doktor,” dedi Dilaver.

Bufalo Necdet, bu görüşü destekledi.

“Hem de gözü karaydı. İnandığı şeylerden bir adım geri atmadı. Sadece at yarışlarından anlamazdı, ama o kadar kusur kadı kızında bile olur.”

Ziyaretin ardından koğuşa geri döndüğünde Dilaver, garip bir tabloyla karşılaştı. Herkesin, dişleri için peşinde koştuğu fil numarası yapan adam, yatağına oturmuş, kara kara düşünüyordu. Dilaver, yanına yaklaştı.

“Hayrola, ne oldu?” diye sordu.

Adam kafasını kaldırdı. Suratından düşen bin parçaydı.

“Deli olmadığıma, hapisaneye geri gönderilmeme karar verildi.”

“Peki bu iş nasıl oldu?”

“Küçük bir hata yaptım. Doktorlardan biri, ağzımdan çok kötü kokular geldiğini, eğer fırçalamazsam dişlerimin söküleceğini söyleyince, bana uzatılan diş fırçasını alarak lavobaya gittim. O sırada sivri kafalı doktor, ‘Ooleyyy!’ diye bağırdı ve ekledi. ‘Filler diş fırçası kullanmaz!’”

İki gün sonra, Dilaver, fok görünümlü başhekim yardımcısı, pamuk saçlı doktor ve soluk benizlinin karşısına çıkartıldı. Dilaver, odaya girer girmez,

“Üzgünüm ama beyler, üçünüzün de burada olduğu önceden haber verilmediği için her biriniz için ayrı ayrı rüya göremediğimi ve bu işte benim suçlu sayılamayacağımı bilmenizi isterim,” dedi.

Pamuk saçlı doktor,

“Rüyan beni ilgilendirmiyor,” dedi. “Sanırım seni bugün buradan çıkartacağız.”

Soluk benizli itiraz etti.

“Ancak ben araştırmamı henüz sonuçlandırmış değilim. Bu durumda rüyasını dinlemek isterim.”

Başhekim yardımcısı, “Ancak şunu da hatırlatmak isterim ki, hastanede yataklarımız dolu, yeni gelenlere yer açmak için bir an önce işlerini bitirip göndermek zorundayız. Bence kendisine birkaç küçük test yapalım ve bu işi bitirelim.” Başhekim yardımcısı ayağa kalktı, Dilaver’in yanına yaklaştı.

“Söyle bakalım, elma mı armuttan daha tatlıdır, yoksa pantolon mu gömlekten daha pahalıdır?”

Dilaver, hiç düşünmeden yanıt verdi.

“Hiç şüphesiz Hindistan’da inek daha çoktur.”

Pamuk saçlı doktor sordu bu kez,

“İnsanlar esnerken neden ağızlarını elleriyle kapatırlar.”

“Uykuları kaçmasın diye.”

Soluk benizli doktor, kara gözlüğünü çıkarttı, gömleğinin cebine yerleştirdi.

“Ben, senden akşam gördüğün rüyanı anlatmanı istiyorum.”

“Sabah erkenden çantamı alıp yola çıkıyorum. Otobüs durağında bilet almak için gişedeki görevliye para uzatıyorum, adam, ‘Bu para yetmez, zam geldi,’ diyor. Cüzdanımı arıyorum, arıyorum bulamıyorum. O sırada bir tanıdığı görüyorum, o bana ‘Otobüsü boş ver, vapura bin,’ diyor. Ben de vapura biniyorum. Vapur çok büyük ve çok kalabalık. Vapurun görüntüsü bana hiç yabancı gelmiyor. Kafamı uzatıp adını okuyorum, aaa, bir de ne göreyim, meğerse Titanik! Gece yarısı bir ara güverteye çıkıyorum, bir de bakıyorum vapur buzullara doğru gidiyor. Koşuyorum, dümenci uyuyor. Kaptan uyuyor. İkinci kaptan uyuyor. Çarkçıbaşı uyuyor. Derhal yönetime el koyuyorum ve dümene geçiyorum. Gemiyi son anda büyük bir faciadan kurtarıyorum.”

Fok görünümlü başhekim yardımcısı, “İsterseniz rüyayı önce ben yorumlayayım,” dedi. “Bana göre hastanın bilinçaltında büyük bir kariyerizm hırsı var. Aklı fikri, birilerinin ayağını kaydırmak ve yerine geçmekte. Nitekim bizim hastanede de benim yerimde gözü olan pek çok doktorun aynı rüyayı gördüğünü tahmin etmek zor değil. Nitekim hasta, personel uykudayken ani bir baskınla geminin yönetimini ele geçiriyor. Şimdi şu soruyu soralım: Herkes uyurken bu adam neden uyumuyor? Çünkü, kendisi pusuya yatarak kaptanın ve yardımcılarının uyumasını bekliyor. Bu tür adamlardan her türlü kötülük beklenir. Fırsat versen benim yerime bile göz koyar bu manyak!”

“Bence gayet masum bir rüya,” dedi pamuk saçlı doktor. “Adam deniz kenarında doğmuş, büyümüş. Doğal olarak denize hasretlik çekiyor. Gemiyi kutarması ise, içinde insanlara olan sevgiyi gösteriyor.”

“Ne demek insan sevgisi?” diye bağırdı soluk benizli büyük bir öfkeyle. “O bir cinsi sapık! Rüya asla böyle yorumlanmaz. Eğer sen bütün rüyaları böyle yorumlarsan, elimizde hasta kalmaz be! Adam tam bir sapık! Nitekim bütün rüyaları kendisini ele veriyor. Burada ne yapıyor? Herkes uyuyor, ama bir tek o uyumuyor, güverteye çıkıyor. Peki sizce neden herkes uyurken bir tek o güvertede dolaşıyor? Çünkü o bir röntgenci. Evet, o bir röntgenci. Güverteye kamaraları röntgenlemeye çıkıyor. Fakat o sırada ne oluyor? Buz dağlarını görüyor, haber vermek istiyor, ama herkes uyuyor, dümene kendisi geçiyor. Bunlar ne demek? Şu demek, bu sapık güverteye röntgen için çıkıyor, o sırada güvertede beyaz gecelikler içinde güzel ve yalnız bir kadın görüyor. Buz dağı dediği aslında beyaz gecelikli kadındır. Kadına saldırmak için niyeti bozuyor. Ancak görülmekten korktuğu için sırasıyla dümenciyi, kaptanı, ikinci kaptanı, çarkçıbaşıyı ve yeterli sayıda personeli boğazlamak suretiyle öldürdükten sonra dümene geçiyor, yani beyaz gecelikli kadına saldırıyor. Bu adam tehlikeli bir sapık. O bir tecavüzcü. Sapıklıktan başka bir şey düşünemiyor, bilinçaltı sapıklıkla dolu! Onu dışarıya salamazsınız. Dışarıdaki sapıklarla başedemezken, bir de bunu mu salacaksınız? Bu asla kabul edilemez.”

Pamuk saçlı doktor,

“Sana göre herkes sapık olduğuna göre, ha bir eksik, ha bir fazla; ne fak eder?“ dedi alaycı bir şekilde.

“Fakat ben henüz sosyalizmi mahkûm edemedim. Bana biraz daha fırsat tanımalısınız.”

“Dünyada bu kadar açlık, yoksulluk, yalan, dolan varken sosyalizmi mahkûm etmek sana mı kalmış?”

Soluk benizli, ensesinin ortasına iğne batırılmış gibi irkildi.

“Sen, sen, ne demek istiyorsun?” diye kekeledi. “Sosyalizm öldü.”

Pamuk saçlı doktor gevrek gevrek güldü.

“Madem öldü, neden bu kadar çok uğraşıyorsunuz?”

O sırada söze Dilaver karıştı,

“Özür dilerim beyler, ama benimle işiniz bittiyse gitmek isterim. Ne demişler vakit nakittir. Nakit yönünden zaten durumum parlak değil, hiç değilse vaktimi çalmayın. Bilmem anlatabildim mi?”

Başhekim yardımcısı Dilaver’e ait evrakı imzalarken, pamuk saçlı doktor, Dilaver’in yanına yaklaştı,

“Seni sevdim Dilaver,” dedi. “Sen iyi bir insansın. Senden kimseye kötülük gelmez. Senin için üzüldüğüm tek nokta, senin gibi bir matematik dehasının harcanmış olması. Fırsat verilse eminim, öyle bir katkı yapardın ki, kimse matematiği bir daha düzeltemezdi.”

“Bendeki dehayı fark eden ilk ve son kişi olarak kendinizle övünebilirsiniz,” diyen Dilaver, tam kapıdan çıkarken durdu, soluk benizliye baktı.

“Bundan sonra gördüğüm rüyaları şoklayarak derin dondurucuda sizin için saklamamı ister miydiniz?”

YİRMİ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Kasabaya dönen Dilaver’i, kapalı bir hava, soğuk bir rüzgâr karşıladı. Gece hafifçe çiseleyen yağmur, kaldırımları ıslatmıştı. Kasaba uykusundan uyanalı birkaç saat olmuş, dükkanlar açılmış, ders zilleri çalmıştı. Çocuklar okullarına girmişlerdi. Saatler ilerledikçe gökyüzündeki gri bulutlar hafif hafif sağa sola uçuştu. Gökyüzünü ince bir tül perdesi gibi örten açık gri bulutların altından soluk bir mavilik belirirken, güçsüz güneş utana sıkıla toparlak gövdesini gösterdi.

Kasaba garajında otobüsten inen Dilaver, doğru kahvenin yolunu tuttu. Her zamanki dip masada yarış bültenlerini inceleyen Bufalo Necdet, Dilaver’i görünce ayağa kalktı.

“Bak işte yine geri döndün sevgili üvey kardeşim,” dedi. “İnan bana biraz daha gecikseydin evi satacak, parasıyla senin adına ganyan oynayacaktım. Kazanacağım parayla da sana yeni ve güzel bir ev alacak, dayayıp, döşeyecektim. Ancak her zaman olduğu gibi çabuk geri döndün ve ben sana karşılama töreni hazırlayamadım.”

“Tören için kafanı yorma,” dedi Dilaver. “Her zaman sadelikten hoşlandığımı bilirsin.”

Bufalo Necdet, Dilaver’in suratını inceledi.

“Zayıflamışsın sen, sevgili üvey kardeşim. Eğer cebinde paran varsa seni iyi bir lokantaya götürebilirim. Hatta yemek işini erteleyip paranı bana verirsen seni şu kupona ortak edebilirim. Senin için ayrı kupon oynamayı bile düşünebilirdim, ama kafadan çatlak raporun olduğundan kazansan bile, parayı sana vermezler. Seni ne kadar çok sevdiğimi anlıyabiliyor musun? Kuponuma bile ortak edebilecek kadar seni seviyorum üvey kardeşim. Hadi şimdi elini cebine at, paranı bana ver ve milyonlara ortak ol.”

“Ulan aç gözlü Bufalo, ben banka soymaktan değil, tımarhaneden geliyorum; bende para ne arasın? Yoksa sen tımarhanede yatan delilere devletin maaş bağladığını mı sanıyorsun?”

Bufalo Necdet’in yanından ayrıldıktan sonra limana yönelen Dilaver, liman girişinde durdu, uçsuz bucaksız mavi sulara ve hızlı hızlı kanat çırparak havalandıkları mendirekten çığlık çığlığa yem arayan martılara uzun uzun baktı. Eğildi, elini suya daldırdı. O sırada Dilaver’i gören balıkçılar ve gazeteci Sadun bey, onu karşılamaya çıktılar. Kafasını denizden kaldıran Dilaver, kendisine gelenlere doğru,

“Beyler, benim yokluğumda denize iyi bakmamışsınız,” dedi. “Suyun tuzu fazla kaçmış!”

Şimdi, limandaki balıkçı barınağı önündeki masanın etrafında toplanmışlardı. Karşılıklı konuşup gülüşüyor, cezaevindeki günleri anımsıyorlardı.

Hava kararmaya yakın, balıkçılar ağ atmak üzere denize açıldılar. Dilaver, ihtiyar balıkçının teknesine bindi. Dönüşte balıkçı barınağının önünde mangal yakıldı, mangalın üstüne ızgara, ızgaranın üstüne de balıklar dizildi. Kısa bir süre sonra balıklardan damlayan yağların cazırtısı ve pişen balıkların kokusu ortalığa yayıldı. Bufalo Necdet masanın baş köşesindeki yerini almıştı. Bardaklara rakılar dolduruldu, kadehler havaya kaldırıldı. Tam içmek üzerelerken, Gazeteci Sadun Bey, Dilaver’den kısa bir konuşma yapmasını istedi. Dilaver, ayağa kalktı.

“Hepinize saygım sonsuz,” diye başladı konuşmaya. “rakıya da, balığa da saygım sonsuz. Tekrar aranıza dönmekten dolayı mutluyum. Hayat insana pek çok şey öğretiyor. Nitekim ben de çok şey öğrendim. Bu yüzden şunu söylemek istiyorum ki, ben bazılarına göre bir kahraman asker, bazılarına göre bir sürgün er, bazılarına göre basit bir balıkçı, bazılarına göre terörün başı, bazılarına göre sivri zekalı, bazılarına göre deli, bazılarına göre aklını yitirmiş bir alığım, bazılarına göre ise tehlikeli bir cinsi sapığım. Söyleyin bana arkadaşlar, ben neyim?”

Bufalo Necdet, elindeki rakı dolu bardağı havaya kaldırırken,

“Seninle her zaman övünmüşümdür, kafadan çatlak sevgili üvey kardeşim!” diye bağırdı. “Ben bir tek at yarışı işini bile beceremezken senin bir sürü işi bir arada götürmen ne muhteşem şey!”

Pişen balıkların yerine mangala yenileri diziliyor, rakı bardakları bir yandan boşalıp bir yandan doluyordu. Bardağına doldurduğu rakısından bir yudum içen ihtiyar balıkçı, ağzına bir parça balık attı.

“Sizin bu işten hiçbir şey anlamış değilim.”

Kafayı bulmaya başlayan Bufalo Necdet, “Kim ne anladı ki, sen anlayasın.” diye söze karıştı.

İhtiyar balıkçı mangalda pişen balıkları masaya aldı, yerine yenilerini dizdikten sonra,

“Neyse ki, adalet yerini buldu ve bırakıldınız,” deyince o ana kadar konuşmaları gülerek dinleyen gazeteci Sadun beyin yüzü gerildi, kendini tutamayarak,

“Adalet yerini buldu ha!” diye bağırdı. “Demek adalet yerini buldu? İnsanlığı savunduğum için düşüncelerimi söylüyor, halkın gerçekleri bilmesine minnacık bir katkı sunmak istiyorum, sonra günlerce gözaltında kalıyor, hapse atılıyorum. Bir doktor, sadece ve sadece doğruyu rapor ettiği için içeri atılarak gerideki herkese gözdağı veriliyor, sonra işin içinden çıkamayacaklarını ve rezil olduklarını anlayınca serbest bırakılıyoruz, böylelikle adalet yerini bulmuş oluyor, öyle mi? Adalet dediğin şey hangisi? İçeri atılmamız mı, geridekilere göz dağı verilmesi mi, yoksa bırakılmamız mı? Peki eğer serbest bırakılmayıp onlarca yıl hapis cezalarına mahkûm edilseydik adalet yerini bulmuş mu olacaktı? Adalet dediğin şey bizimle eşitlenecek kadar basit mi? Hangi adalet, kimin adaleti? Adaleti kim belirliyor? Kim temsil ediyor? Neyin adil, neyin adil olmadığı kararını kimler, neye dayanarak hangi kıstaslar dahilinde belirliyor? Dört kişi şimdi dışarıda. Birine deli raporu verildi, birisürgün edildi, biri işinden kovuldu ve bu dört kişi terörist damgası yedi. Adalet bu mu? Peki şöyle ya da böyle bu dört kişi serbest bırakılınca adalet sağlanmış mı oldu? Peki milyonlarca insan aç, geleceği belirsizken, buna karşı bir avuç insanın dünyayı sömürmesi adalet mi? Milyonlarca çocuk paraları olmadığı için hastanelere gidemez, ilaç alamaz, eğitim olanaklarından faydalanamaz, bir köşede kaderine terk edilmişken, milyarlarca doların silahlanmaya ayrılması... adalet bu mu? Bizim duruşmamızdan önce, bankaları soyanlar, adalet gereği yeni soygunlar yapsınlar diye serbest bırakıldı, ama karınları acıktığı ve paraları olmadığı için simit çalan çocuklar hapse atıldı; adalet bu mu? Bu adalet halkın adaleti değil.”

Tam o sırada, yan tarafta ayak sesleri yükseldi, üç dört karaltı hızlı adımlarla balıkçı barınağına yaklaştı. Yaklaşanların görüntüleri belirginleştikçe, bunların elinde telsiz bulunan polisler olduğu meydana çıktı. Masadakiler, merak ve endişeyle, yaklaşan polislere bakıyorlardı. Masanın başına gelen polislerden elinde telsiz bulunan ve diğerlerinin amiri olduğu anlaşılan kişi masadakilere göz gezdirdi, Dilaver’le göz göze geldi.

“Sanırım Dilaver sensin?” dedi.

“Bu konuda yerden göğe kadar haklısınız,” diye yanıt verdi Dilaver. “Bu söze buradakilerden kimsenin itirazı olabileceğini sanmıyorum.”

“Bizimle emniyete kadar geleceksin.”

Balıkçı barınağının önünde bir anda müthiş bir sessizlik oldu. Ortalıkta sadece kayaları döven dalgaların sesi duyuluyordu.

“Neden?” diye atıldı gazeteci Sadun bey şaşkınlıkla.

“Bak bu soru da son derece yerinde ve gayet mantıklı,” diyerek gazeteci Sadun beyi destekledi Dilaver.

Elinde telsiz olan polis, bakışlarını gazeteci Sadun beyden Dilaver’e çevirdi.

“Bu akşam bize bir yazı ulaştı. Yazıya göre, askerliğin deli raporu verilerek sona ermiş. Ancak geçtiğimiz günlerde, o hastane ile ilgili yapılan bir soruşturmada, sana deli raporu verilen tarihlerde, bazı kişilere para karşılığı, çeşitli hastalıklar sebebiyle askerliğe elverişli olmadıkları yönünde çürük raporları verilerek askerlik yaptırılmamış. Bu durumun ortaya çıkması üzerine o tarihlerde söz konusu hastaneden askerliğe elverişli değildir raporu alan herkes yeniden askere çağrılıyor. Bu kişiler yeniden muayeneden geçirilecekler, gerçekten hastalar mıydı, yoksa rüşvet karşılığı mı hasta raporu aldılar, araştırılacak. Senin de yakalanarak eski birliğine teslim edilmeni bildiren bir yazı geldiği için seni götürmek zorundayız. Bu gece nezarette kalacaksın, sabah askeriyeden gelip seni teslim alacaklar, sonra da eski birliğine geri götürüleceksin. Mesele bu.”

Polis sözlerini tamamlar tamamlamaz Dilaver, büyük bir çeviklikle ayağa fırladı.

“Beyler, ne kadar haklı olduğum bir kez daha ortaya çıktı!” diye bağırdı. “Ordunun bana ne kadar değer verdiğini ve yerimi doldurmakta nasıl zorluk çektiğini her zaman söylemişimdir. Ben zor zamanların adamıyım. Gördüğünüz gibi, Yugoslavya, Bosna, Arnavutluk derken Balkanlar’da işler kızıştı ve her an savaşa katılabilecek olan ordu, bu işin bensiz olmayacağının, memleketin geleceğinin ancak benimle emin ellerde olabileceğinin bilinciyle beni göreve çağırıyor. Bu durumda yapacağım tek şey, hizmete her an hazır olduğumu göstermek ve bana güvenenleri yüzüstü bırakmayacağımı kanıtlamaktır. Size gelince beyler; benim asker olmam dolayısıyla sınırlarımızın kontrolüm altında ve güvencede olduğunu bilerek horul horul uyuyun.”

Dilaver, yanında şaşkınlıkla kendisini dinleyen polislere döndü.

“Daha fazla zaman kaybetmeden bir an önce gidelim,” dedi. “Vatan görevi gecikmeye gelmez.”

Dört polisin arasına giren Dilaver, omuzlarını dikleştirdi, başını yukarı kaldırdı, alnını ileriye doğru uzattı. Merasim kıtasındaki asker özeni ve disipliniyle adımlarını yere en sert biçimde rap rap vurarak, kollarını omuz hizasına kadar sallaya sallaya uygun adım yürümeye başladığında, liman Dilaver’in büyük bir coşkuyla, avazı çıktığı kadar haykırdığı marşla yankılanıyordu:

Annem beni yetiştirdi, bu ellere yolladı,

Al sancağı teslim etti, allahaısmarladı,

Boş oturma çalış dedi, hizmet eyle vatana,

Sütümü sana helal etmem, saldırmazsan düşmana,

Arş ileri, marş ileri, Türk askeri dönmez geri...

Ağustos 2001, Bursa