KÖROĞLU

Aydın Hatipoğlu

DOĞA BASIN YAYIN
Dağıtım Ticaret Limited Şirketi
Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul
T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87
www.evrenselbasim.com – cocuk@evrenselbasim.com – info@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın 482
Evrensel Çocuk Kitaplığı 17
Köroğlu: Aydın Hatipoğlu

Resimleyen: Mustafa Delioğlu
Kapak Resim: Nurhayat Polat
Kapak Uygulama: Devrim Koçlan
Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

© Evrensel Basım Yayın 2002 - Sertifika No 11015

Birinci Basım Kasım 2003 - İkinci Basım Mayıs 2013 • İstanbul

Aydın Hatipoğlu, Şanlıurfa’da doğdu.

İlkokulu Karagümrük’te okudu. İlk öyküsü olan ‘Simitçi’, o daha ilkokuldayken Ceylan Çocuk Dergisi’nde yayımlanmıştı.

Haydarpaşa Lisesi’nden sonra yüksek eğitimini sürdürdü. Büyükler için yazdığı yapıtlarıyla tanınan Aydın Hatipoğlu çocukların da çok sevdiği bir yazar.

‘Köroğlu’ adlı çocuk romanı ile ‘Kuşçu’ ve ‘Kendini Beğenmiş Kuğu’ adlı öykü kitapları birçok kez basıldı.

Bir çocuk öyküsü ile Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından, bir başka öyküsü ile de İzmir Belediyesi 9 Eylül Çocuk Öyküleri Yarışması’nda ödüllendirildi.

‘Müzisyen’ adlı çocuk öyküsü, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin ‘Bir Kitap Hazırlıyoruz’ adlı eğitsel amaçlı kitabında yer aldı.

Yazarımızın büyükler için yazdığı 8 şiir kitabı, bir tiyatro yapıtı, bir romanı, TRT ve TV8 için yazdığı televizyon belgeselleri var.

KÖROĞLU

Tüfek icat oldu
Mertlik bozuldu
Köroğlu

Bir zamanlar, yani, beylerin, paşaların, padişahların astığı astık, kestiği kestik olduğu çağlarda, Bolu kentinde padişah adına hüküm süren bir Bey yaşıyordu. Saray ufağı köşkünde, uşaklar, hizmetçiler, kâhyalar, aşçılar, seyisler, arabacılar, bahçıvanlar, cariyeler, odalıklar arasında zevk ve sefa içinde geçiyordu Bey’in günleri. Gün oluyor, komşu beylerden bir çağrı geliyordu. Kuruluyordu saltanat arabasına, tantanayla gidiyordu yiyip içmeye... Gün oluyor, kendi çağrı gönderiyordu komşu beylere. At üstünde, cins köpeklerin eşliğinde, Bolu dağlarının çam ormanlarında sürek avına çıkılıyordu.

Böyle şölenlerde her bey, öbürüne üstün görünmek için, elinden geleni yapardı. Kimi giyim kuşamının görkemiyle övünür, kimi köpeğinin av sürmedeki becerisiyle... Kimi sahip olduğu toprakların genişliğinden dem vururdu, kimi cariyelerinin güzelliğinden.

Herkesin birbiriyle aşık attığı böyle bir sürek avında, Bolu Beyi’nin başlıca övünç kaynağı olan atı, önüne çıkan küçük bir akarsudan ürktü. Öte yakaya atlayamadı bir türlü. Bu olay Bolu Beyi’ni yerin dibine soktu. Kızgınlığından ne yapacağını bilemedi. Bütün gün bu utancın ezikliğini taşıdı, durdu.

Av şenliği bitip, yenilen av etlerinin şişkinliği, içilen şarapların esrikliği geçince, hemen seyisi Yusuf’u çağırttı Bolu Beyi.

“Bana bak seyis efendi!” dedi. “Ben ki, bu yörelerin en büyük beyiyim. Bolu dağlarının her bir ağacının, her bir yaprağı beni görünce titrer... Ben ki, Bolu Beyliği’nin her bir başağından, her bir koyunundan, her bir keçisinden, yağından, peynirinden, unundan ekmeğinden hesap sorarım... Ben ki, kimsenin köşkümden yüce köşk yapmasına, askerimden çok asker beslemesine, soframdan zengin sofra kurmasına göz yummam... Nasıl olur da, ben gibi bir bahadır yiğidin altındaki at, bir dereyi geçemez? Ve beni rezil eder?”

“Efendimiz...” dedi seyis Yusuf. “İyi bir at, iyi bir seyisin elinde yetişmeli ki, sahibine hayır getirsin. Ne demişler... Ağaç yaşken eğilir... O kısrağı ben yetiştirmedim ki, bana söylenirsiniz.”

“Ben onu bunu bilmem!” diye kükredi Bolu Beyi. “Zaten onun için gebertmiştim senden önceki seyisi. Seni de bunun için cezalandırmıyorum. Ama... Şimdi beni iyi dinle!” diye sürdürdü konuşmasını.

“Hemen kalk git. Bütün ülkeyi belde belde dolaş. Bana öyle bir at bul ki, koşunca rüzgârdan hızlı koşsun. Ne sudan ürksün, ne ateşten... Ayağına taş değende tökezlemesin. Öyle usul bassın ki toprağa, karıncayı incitmesin... Anladın mı?”

“Buyruğunuz baş üstüne efendimiz.” diye yanıtladı Yusuf, Bey’ini. Baş eğip çıkmaya davrandı.

“Ha! Söyle bizim gâvur kâhyaya, gereği kadar altın versin. İstersen adam versin yanına.” diye ekledi Bolu Beyi.

Bu buyruğu alan seyis Yusuf, yanına bir heybe altınla, gerekli eşyasını aldı. Biricik oğlu Ruşen Ali’yle kucaklaşıp yola düzüldü. O köy senin, bu kent benim dolaşmaya başladı. Nerede gözüne kestirdiği bir tay görse, orada konakladı. Kiminin ayağını kalın buldu, kiminin kulağını uzun... Kiminin fazla etine, kiminin tüyü bozukluğuna takıldı.

Ne Bursa kaldı, ne Konya... Ne Çukurova kaldı, ne Erzurum... En sonunda Urfa taraflarında, Fırat kenarında köy köy gezerken, o güne dek görmediği kadar güzel, gebe bir kısrak gördü. Hemen aradı, sordu soruşturdu, sahibini buldu. Bir fukara çömlekçiymiş. Seyis Yusuf, çömlekçiye, kendisine konuk olmak istediğini söyleyince, adamcağız sevincinden ne yapacağını şaşırdı. Yoksulluğuna bakmadan üç koyunundan birini kesti. Sofralar donattı. Kendi çul üstünde yattı, konuğuna döşekler serdi. Kendi yemedi, konuğuna yedirdi. Kendi içmedi, konuğuna içirdi.

Seyis Yusuf, gece gündüz, bugün yarın doğurması gereken kısrağı kolluyordu. Konukluğunun üçüncü gecesi, sabaha karşı ahırdan bir gürültü geldi. Sıçradı, gitti sessizce. O güzelim kısrağın tayını, ayağını yere değdirmeden kucaklayıp aldı, getirdi.

Çömlekçi gecenin bir vaktinde konuğunu kucağında kır bir tayla görünce, hem sevindi, hem şaşırdı. Daha bu sevinci ve şaşkınlığı geçmeden, Yusuf bir heybe altını çömlekçinin önüne bıraktı.

“Ver atının tayını, al altından payını.” deyince, çömlekçi sevincinden küçük dilini yutacak gibi oldu. Çünkü, seyis Yusuf’un kucağında gördüğü yumruk kadar, gözleri çipil çipil, tüyleri yapış yapış tayın öyle heybeyle altın edeceğini düşünde görse inanamazdı.

Tay anadan ayrılacak çağa gelince, Yusuf, Bey’ine yaranacağını düşünerek, büyük bir sevinçle, Bolu’nun yolunu tuttu.

Bolu Beyi de, aylardır bir heybe altınla ortalıktan kaybolan seyisinin kim bilir ne yaman bir atla geri döneceğini düşlüyordu. Atı gelir gelmez ise, komşu beylere nasıl caka satacağının planlarını yapıp, sabırsızlanıyordu.

Günün birinde seyis Yusuf’un döndüğü haberini Bey’e ulaştırdılar. Bey, sevinçle tavlaya koştu. Yusuf, el etek öpüp Bey’ine saygısını sunarken, Bey de sağına soluna bakınıp, beklediği atı araştırıyordu. Fakat, öyle göze görünür, güzel bir at yoktu ortalıkta. Sevecenlikle sordu seyisine:

“Ey, söyle bakalım Yusuf’um. Nerde benim küheylan?”

Yusuf, yanıbaşında duran, yumruk kadar çipil tayı gösterdi.

“İşte Bey’im şu gördüğünüz tayı getirdim size.” deyince, Bey, önce şaka yapıyor sandı. Sonra bir seyis parçasının nasıl kendisiyle şakalaşmaya cesaret edebileceğini düşündü. Üstelik Yusuf’un yüzünün hiç de şakacı bir görünüşü yoktu.

“Bre sen doğru mu söylersin?” diye patladı Bey.

“Aylardan beri dolaşıp, binlerce altın verip, alıp getirdiğin, bu uyuz tay mıdır?”

Ağzından köpükler saçıyordu Bey kızgınlıktan. Oysa seyis Yusuf kendine güvenli, sakin bir sesle yanıtladı onu:

“Evet efendimiz. Siz onun şimdiki görünüşüne bakmayın. Hele bir sabredin. Ben onu bir yetiştireyim. Bakın bakalım o zaman, Bey’imin atı gibi at var mıymış dünyada?”

“Bre uğursuz, benimle eğlenir misin! Şu uyuz sıpayla benim karşıma çıkmaya utanmaz mısın! Hiç töre bilmez mizin!” diye söylenmeye başladı. Bey söylendikçe kızdı, kızdıkça bağırdı. En sonunda etrafında korkudan tir tir titreyen, sus pus olmuş adamlarına haykırdı:

“Tez bu rezilin gözleri oyula!”

O saat, izbandut gibi cellatlar, Yusuf’un elini ayağını bağladılar. Götürüp kızgın şişlerle gözlerini dağladılar. Gene de hırsını alamamıştı Bolu Beyi. Buyurdu ki:

“Bey’ine itaatsizlik eden, seyis Yusuf’un ekip biçtiği toprağı ve de işlettiği nalbant dükkânı elinden alınıp, beylik mülküne katıla. Getirmiş olduğu uyuz tay kendisine verilerek beyliğimiz toprağından dışarı sürgün edile!”

Öyle de yapıldı.

Yusuf, tayını alıp oğlu Ruşen Ali ile birlikte, dımdızlak Bolu’dan çıkıp gitti.

Bu büyük haksızlık ve hakaret, onurlu bir kişi olan seyis Yusuf’un çok ağırına gitti. Ama yeni yetme bir oğulla gözleri görmeyen bir adam, koskoca Bolu Beyi’ne karşı ne yapabilirdi ki?

Gide gide gün batarken, bir bataklık kıyısında kurulu küçük bir köye vardılar. Köylüler, daha önceleri at yetiştiricilikteki hünerinden tanıdıkları, gereğinde atlarını tedavi eden, nallayan, bakımını öğreten Yusuf ile oğlunu, bu durumda görünce, hemen onları bağırlarına basıp, konuk ettiler. Birkaç gün içinde, tüm köy halkı el ele verip, baba oğula bir barınak, kır taya da bir ahır yaptılar. Ahır yapılırken Yusuf, oğlu Ruşen Ali’yi sürekli uyarıyordu:

“Aman dikkat et. Kır atın ahırında sakın ışık sızdıracak delik kalmasın.”

Ruşen Ali de babasının bir dediğini iki etmiyor; ahırdaki ışık sızdıran tüm delikleri çamurla sıvayıp kapatıyordu. Baba oğul, burada altı ay konakladılar. Bu süre içinde kır atı da bir güzel besleyip büyütüyorlardı. Bu arada Ruşen Ali, babasından yaşamının ilk ve en önemli derslerini alıyordu. Yusuf oğluna:

“Oğlum,” diyordu “Benim bütün umudum sensin. İsterim ki, iyi bir yiğit olarak yetişesin ve o namert, kadir bilmez Bolu Beyi’nden öcümü alasın. Onun için seni, bildiğim kadar bilgili, gördüğüm kadar görgülü, yürekli ve de sağlam bilekli yetiştirmeye çalışıyorum. Sağ olasın ki, bugüne dek sözümden çıkmadın.”

Altı ayın tamam olduğu gün, Yusuf, oğluna kır atı artık ahırdan çıkarmasını söyledi. Baba oğul ve kır at, birlikte doğru köyün yakınındaki bataklığa gittiler. Tam bataklık kıyısına gelince Yusuf oğluna seslendi:

“Haydi şimdi, şu kır taya bin de, bir dene bakalım, ne kadar benzemiştir ata.”

“İyi ama baba...” dedi Ruşen Ali “önümüz ardımız hep batak. Buralarda at koşturacak yer yok ki... Nerede deneyeyim kır atı?”

“Gözüm kördür diye, görmem mi sanırsın oğul?” diye yanıtladı baba Yusuf oğlunu.

“Biliyorum tüm ovanın batak olduğunu. Zaten onun için seçtim bu köyü. Haydi yiğidim, göster kendini! Sür batağın içine soylu atını!”

Pek aklına yatmamıştı bu iş Ruşen Ali’nin, ama babasının dediğini yapmada hiç duraksamadı. Kır atı sürdü bataklığın içine. Uzun süre koşturdu. Rüzgâr gibi, uçar gibi koşuyordu kır at. Öyle ki, ayaklarının yere değdiği görülmüyordu. Sanki koştuğu yer batak değil, bakımlı bir koşu alanıydı. Bir süre sonra baba Yusuf, Ruşen Ali’yi çağırdı. Elleriyle okşaya okşaya, tepeden tırnağa yoklamaya başladı kır atı. Güzelim hayvanın sadece bir ayağından küçücük bir çamur bulaşığı geldi eline.

“Ruşen Ali’m,” dedi. “Ben sana ahıra ışık sızmasın dememiş miydim oğul. Sen yine de bir delik bırakmışsın.”

“Nasıl olur?” diye yanıtladı Ruşen Ali.

“Yoksa kır atın ayağındaki şu nokta kadar çamur da olmazdı.” dedi babası.

Bu denemeden sonra, ışık sızan tek deliği de bulup tıkadı Ruşen Ali. Kırat’ı yeniden ahırına kapattılar. Altı ay daha, beslediler, baktılar.

Baba Yusuf, her fırsatta, oğluna dersler vermekten geri durmuyordu. Saz çalmayı, şiir söylemeyi öğretiyordu. Doğru özlü, doğru sözlü olmanın erdemini anlatıyordu. Yoksul olup da, halkı ezenlerin yanında çanak yalayıcılığı yapmanın, ne aşağılık bir iş olduğunu söylüyordu. Bolu Beyi’nden alınacak öcün, yalnız kendi kör gözlerinin öcü değil, tüm zulüm görenlerin öcü olduğunu belletiyordu.

“Bu yolda başarılı olmak için, önce güçlü olmak gerekir.” diyordu. “İyi silah kullanmasını bilmek gerekir.” diyordu. “Hepsinden önemlisi, halkla sağlam bir birlik ve dayanışma içinde olmak gerekir.” diyordu.

Ruşen Ali de, kendini yetiştirmek için, elinden geleni yapıyor, babasının öğütlerini her fırsatta anımsıyor, var gücüyle çalışıyordu.

Ara sıra köyün delikanlılarıyla güreş tutuyor, cirit oynuyordu. Hatta bileğinin gücünü arkadaşlarına kabul ettirmeye başlamıştı bile.

Onun, böyle önüne gelenin sırtını yere getirdiği bir köy şöleninde, yetişkinler bu delikanlının kimin nesi olduğunu sormaya başlamışlardı birbirlerine.

“Kim bu babayiğit?”

“Ruşen Ali.”

“Hangi Ruşen Ali?”

“Canım bizim seyis Yusuf’un oğlu.”

“Şu bizim kör Yusuf’un mu?”

“He ya! Körün oğlu...”

“Bak şu işe hele!.. Bak şu körün oğluna! Daha dün yumruk kadar çocuktu be...”

“Körün oğlu ama babayiğit delikanlı bu Köroğlu!”

Ne demişler? Yiğit namıyla anılırmış... İşte gide gele, Ruşen Ali’nin adı, halkın dilinde körün oğlu, Köroğlu derken “Köroğlu” oldu çıktı.

Günü geldi, babası:

“Haydi bakalım Köroğlu!” dedi “Çıkar Kırat’ı ahırından da bir yol daha deneyelim.”

Köroğlu aldı Kırat’ı. Baba oğul, yine bataklığın kenarına gittiler.

“Haydi koçyiğidim!” dedi babası. “Sür atını batağa!”

Köroğlu’nun mahmuzlamasıyla, Kırat’ın fırlaması bir oldu. O, içinde insan yiten bataklık, Kırat’ın ayaklarının altında, yok oldu gitti. Koca ovaya yayılan bataklığı, birkaç saat içinde, bir baştan bir başa aşıp, geri döndüler. Döner dönmez, onları sabırsızlıkla bekleyen Yusuf, yine Kırat’ı tepeden tırnağa elleriyle okşaya okşaya yokladı. Yüzünün derin çizgilerinde nicedir görünmeyen, mutlu bir gülümseme belirdi. Bu kez nokta kadar olsun çamur bulaşmamıştı Kırat’a.

“Başardık evlat!” diye bağırdı. “Bu at yüzümüzü ak edecek!”

Ertesi gün Kırat’la kumsala gittiler. Bu kez Köroğlu, Kırat’ı birkaç saat de kumsalda koşturdu. Ertesi gün, birlikte dağın taşlı yamaçlarına vurdular Kırat’ı. Bütün sınavlardan başarıyla çıktı Kırat.

Bu sevinç, Köroğlu’nun sazında dile geldi:

Al demiş ki ne düştünüz kastıma

Donatırlar beni aslan postuna

Kapıcılar başı biner üstüme

Beyler divanına vardıktan geri

Yağız demiş hepinize nazırım

Alayların üst yanında gezerim

Bir girişte üç taburu bozarım

Yiğit kılıcını çaldıktan geri

Kula demiş anamızdan donumuz

Aslımızdan çatal olur dilimiz

Dar günlerde hep dirilir ölümüz

Bir yiğit üstünde durduktan geri

Kırat demiş cümlenizin başıyım

Elde gezdirirler gönül kuşuyum

Zor zamanda baş kurtaran kişiyim

Üstüme Köroğlu bindikten geri.

Baba Yusuf’un gözleri kördü ama, kulağı delikti. Duydu ki, Bolu Beyi kendilerinin bu köyde konakladıklarını haber almış, üstelik Kırat’ın da nasıl bir küheylan olduğunu duymuş. Bugün yarın askerini köyün üzerine gönderip, Kırat’ı ele geçirmeye kararlıymış.

Kendileri yüzünden, köylüye bir zarar gelmesini istemeyen Yusuf, hemen yol hazırlığını yaptıktan sonra, köyün ileri gelenlerini toplayıp, tüm köylünün gösterdiği insanlığa, dostluğa teşekkür etti. Duyduklarını onlara da anlattı, köye bir zarar gelmesini istemediğini söyleyip aldı sazı eline:

Dinleyin ağalar, dinleyin beyler

Sorarım bunları bir gün olur ki

Adam olup koç Kırat’a binişim

Kırarım belleri bir gün olur ki

Ben yükümü dağ başında çözersem

Sıra sıra koç yiğidi dizersem

Yiğitler elinden bade süzersem

Ararım bunları bir gün olur ki

Al yanağı kızıl kana bulandı

Akan kandan coşkun sular bulandı

Düşman ne söyledi, beyim inandı

Sorarım bunları bir gün olur ki

Ben Yusuf Bey idim kendi başıma

Düşürürdüm koç yiğidi peşime

Küçük Ali’m çıkar dağlar başına

Ararım sizleri bir gün olur ki.

Köy meydanında kucaklaşıp, helâlleşip, vedalaştılar. Yola koyulup Kırat’ı fazla yormadan, göçe-konaklaya ilerliyorlardı. Epey bir zaman yol almışlardı. Köroğlu bir de baktı ki, arkalarında büyük bir toz bulutu, giderek kendilerine yaklaşıyor.

“Baba!” dedi telaşla. “Arkamızdan koca bir ordu bize doğru yaklaşıyor.”

“Korkacak bir şey yok oğul.” dedi Yusuf. “Sen mahmuzla Kırat’ı, kuş olsalar bize yetişemezler.”

Gerçekten de, Köroğlu Kırat’ı dörtnala kaldırınca, hemen arkalarındaymış gibi görünen toz bulutu, çok uzaklarda kalıverdi. Tam biraz rahatlamışlardı ki, bu kez Köroğlu ardına dönüp baktığında, tek başına öne çıkan bir atlının, o toz bulutunun içinden fırlayıp yaklaştığını gördü. Hemen gördüğünü babasına iletti.

“Baba, ardımızda bir atlı sıyrılmış üzerimize geliyor. İstersen durup dövüşelim.”

“Atı ne renktir oğul?”

Dikkatle baktı Köroğlu ve yanıtladı babasını:

“Doru.”

“Öyleyse sür atını kumsala doğru.” dedi seyis Yusuf.

Köroğlu, atının başını kumsala çevirdi. Biraz sonra dönüp baktı ki, demin neredeyse kendilerine yetişmek üzere olan atlı, taaa nerelerde kalmış.

Köroğlu, oh diye derin bir nefes alıp da ardına baktığında, bu kez kendilerine yaklaşan yeni bir karaltı gördü.

“Baba bu kez de bir al atlı yaklaşıyor.” diye haber verdi.

“Al atlıysa, sür dağların taşlı yamaçlarına.”dedi babası. Vurdular yamaçlara. Sırtında iki kişiyle, saatlerdir dörtnala giden Kırat, bana mısın demiyordu. O denli rahat, o denli yola yeni çıkmış gibi dipdiriydi ki... Arkadakiler bu ata yetişmenin olanaksızlığını anladılar. Neredeyse çatlamak üzere olan atlarının başını ters yüz geri çevirip, izlemekten caydılar.

Kendilerini kimsenin izlemediğine güven getirdikten sonra, Kırat’ın yönünü Çamlıbel’e doğru çevirdiler.

Artık bundan sonra onlar için, yeni bir yaşam başlıyordu. Bu yeni yaşamın zorluklarını göğüslemek zorundaydılar.

Genç Köroğlu, kendi kendine bunları kuruyordu kafasında. Her şey iyiydi, hoştu da, Köroğlu’nun kafasında hâlâ çözüm bulamadığı bir sürü sorun vardı.

Nerde yerleşip barınacaklar?

Ne ile geçinecekler?

Bolu Beyi ile nasıl baş edecekler?

Bolu Beyi’nin arkasında koca bir padişah var!

Babası bir ağaç dibinde mola vermeyi önerince, durdular. Böylece Kırat’ın da dinlenmesini sağlamış olacaklardı. Azık torbasını çıkarıp, bir iki lokma bir şey yediler. Köroğlu’nun az konuşması, dalgınlığı, babasının dikkatini çekmişti. Karınlarını doyurduktan sonra baba Yusuf sazını istedi. Oğluna diyeceklerini sazının yardımıyla söylemenin daha iyi olacağını düşünmüştü.

Aldı sazı seyis Yusuf:

Akar ab-ı hayat biter yemişler

Arslan gibi bu dağlarda kalmalı

Yürü oğlum, burda aslanlar yatar

Arslan yatağında aslan olmalı

Yarın burdan kalkıp gitmeli düze

Allah yardım eder burada bize

Almalı kervanı, çıkmalı düze

Bu dağlarda mesken tutup kalmalı

Topuzu çekmeli yola durmalı

Bezirgân bozmalı, çerçi vurmalı

Sonunda düşünme n’olup n’olmalı

Kovan arslan gibi alıp gelmeli

Deli Yusuf derler benim adıma

Rahmetme bir kulun asla dadına

İşte nasihatim budur zatına

Kesmeli kervanı alıp gelmeli.

Babasının öğütlerini can kulağıyla dinledi Köroğlu. Yemyeşil çam ormanlarıyla kaplı Çamlıbel... Ağaçlarında türlü kuşların ötüştüğü orman... Her adım başında şırıl şırıl pınarların fışkırdığı, mor menekşelerle, zümrüt yeşili çimenlerle örtülü yamaçlar... Her çalının altından sıçrayan sincaplar, tavşanlar, keklikler... Yeni yurdu gittikçe daha güzel görünmeye başladı Köroğlu’na.

Baba Yusuf, oğlunun hâlâ düşünceli, ikircikli olduğunu sezdi. Bu kez daha net, daha açık söyleyecekti söylemek istediklerini. Bakalım ne söyledi:

Bir yiğit haykırıp meydana girse

Arka verip sığınacak yer gerek

Çamlıbel’e metin bir kale yapmaya

Kendi yiğit özü metin er gerek

Hey n’olanda oğlum Ali n’olanda

Zor düşmanı bölük bölük bölende

Padişahın divanına varanda

Dil tutulur, dili tutan er gerek

Sıra sıra koç yiğitler dizersin

Alayları bozuk bozuk bozarsın

Berhaneyi Çamlıbel’de çözersin

Burda sana barınacak yer gerek

Göğüs gerek arka verek dağlara

Hizmet edek bahçelere bağlara

Şöhret vermek için nice illere

Burda sana devlet gerek sur gerek

Eyvan gerek oturmaya yaz ile

Bir de saki mey doldura naz ile

Yiğitlerin kumandasın saz ile

Vermek için yakışacak dil gerek

Deli Yusuf tamamladı öğüdü

Sen tamam et yirmi bir bin yiğidi

Gözlerim görmüyor suçum ne idi

Koyma kıyamete burda al gerek

Bu öğütler Köroğlu’nun kafasında çözüm bekleyen sorunların birçoğuna ışık tutmuştu.

Çamlıbel’de, Akbayır düzünden geçen kervan yolunu denetim altına alabileceği, bir yer saptayıp, oraya hemen sığınabilecekleri derme çatma bir barınak yaptılar.

Köroğlu, bunca savaşımın içinden nasıl çıkacağını hâlâ bilemiyordu. Gidip gelip kafasına takılan çözümü ise, nerede bulacağını düşünüyordu.

Nerden duymuşsa duymuş, adına “ab-ı hayat” denilen bir ölümsüzlük suyu olduğunu duymuştu.

“Onu bulup içmeliyim ki, bunca zorluğun, bunca savaşımın üstesinden, bunca düşmanın hakkından gelebileyim” diye düşünüyordu. Sonunda bunu da bilse bilse babasının bileceğini düşünüp soracak oldu.

“Oğul,” dedi baba Yusuf, “gerçekte bu dağların pınarları hep ab-ı hayat akıtır. Bu dağların havası insanın canına can, gücüne güç katar. Ama gerçek ölümsüzlük suyu, halkın gönül pınarlarından fışkırandır. Yani halkın gönlüne kurulan taht, en yüce padişah tahtından daha yücedir. Onu için yapacağın her işte halka güven, halka dayan, halka yaran.”

Yaşadıkları zor koşullar, yorgunluk, yoksulluk, yolculuk, yalnızlık, ihtiyar Yusuf’u iyice yıpratmıştı. Bir gün Köroğlu’nu çağırıp dedi ki:

“Bütün düzensiz yaşamamıza karşın, bugüne dek seni istediğim gibi yetiştirme isteğim beni ayakta tuttu. Ne mutlu bana ki, bu muradıma erdim. Bileği güçlü, yüreği korkusuz, mazlumun dostu, zalimin düşmanı bir evlat oldun. Sazının üstüne saz çalan, sözünün üstüne söz koyan yoktur. Bana gelince... Artık sanıyorum yolun sonuna geldim. Senden bir dileğim var. Âhımı yerde koyma. Umudumu boşa çıkarma. Adını yücelt. Sakın ola ki mazlumun, fukaranın âhını alma.”

Bu konuşmadan sonra, ihtiyar seyis Yusuf fazla yaşamadı. Çok zaman geçmeden, kör gözlerini bütün bütün kapatıp, son nefesini verdi.

Birdenbire yapayalnız kalan Köroğlu, dağ başında mezarını elleriyle kazıp, toprağını gözyaşlarıyla ıslata ıslata, kinini bir kat daha pekiştirerek gömdü babasını. Üzerini en güzel dağ çiçekleriyle bezedi. Başucuna koca bir kaya parçası dikti.

Hayat sürüp gidiyordu. Köroğlu da hayatın içinde, yaşamak için savaşmak zorundaydı. Sonunda kendini toparlayıp kalktı. Silahını kuşandı. Kırat’ına bindi. Akbayır düzünü tutan bir yar başında pusuya yattı.

Bu ıssız dağ yolundan yayan yapıldak yürüyen fukara köylülerden başka, dişe dokunur birinin geçmesini uzun zaman bekledi. Tam umutsuzluğa düşmüştü ki, karşıdan bir karaltı belirdi. Atını tırıs süren yolcu, beklediği yağlı parça olabilirdi. Başladı yüreği küt küt atmaya. Korku mu, heyecan mı olduğunu kestiremediği bir duyguydu tüm vücudunu saran. Atlı iyice yaklaşınca narayı patlattı:

“ Heeey! Aşağıdan gelen atlı!”

Bu haykırışı duyunca yolunda sakin sakin ilerleyen atlı, bir anda yerinde çakıldı kaldı. Sürdürdü Köroğlu ünlemesini:

“Nerden gelip nereye gidersin?”

“Bolu’dan gelip, Çamlıbel’e giderim.”

“Kimsin, nesin?”

“Bana Köse Kenan derler! Eşkiyayım. Ya sen kimsin?”

Bu pervasız yanıt Köroğlu’nu iyice kızdırmıştı. Altta kalmamak gerekti.

“Bana da Köroğlu derler. Bu dağlarda uçan kuştan hesap sorarım.”

Bu kez eşkiyanın sesi yumuşamıştı:

“Öyleyse yakına gel yeğenim.”

Köroğlu sertçe yanıtladı:

“Ne diyeceksen ordan söyle!”

“Yakına gel ki, gözlerinden öpeyim yiğidim.” deyince, Köroğlu bu adamdan kendine bir zarar gelmeyeceğini sezdi. Bu işte bir hile olsa bile, ille de uzaktan konuşmak istemesi korkaklığına yorulabilirdi. Kırat’ına atladığı gibi yola indi.

“De bakalım Köse Kenan!”

“Ne diyeyim hey oğul? Şunu bil ki ben senin öz be öz amcan olurum.”

Öyle içtenlikle konuşuyordu ki Köse Kenan, Köroğlu ondan kuşkulandığı için, neredeyse kendinden utanıyordu. İkisi birden atlarından inip kucaklaştılar. Birlikte Köroğlu’nun barınağına çıktılar. Köse Kenan ta başından Köroğlu’nun gerçek amcası olduğunun öyküsünü anlattı. Seyis Yusuf’un gerçek kardeşi olduğunu. Nasıl genç yaşlarında eşkiyaya karıştığını, bu yüzden kardeşiyle nasıl aralarının açıldığını, başına gelenleri bir bir anlattı.

“Ona göre eşkiyalık namussuzlukla birdi. Başına gelmeyen bilmez. Beni yok saydı yıllar yılı. Ne adımı andı, ne hatırımı sordu. Ben de bağrıma taş basıp uzak durdum ondan. Ama uzaktan uzağa sağlık haberlerini alıyordum.” diye başlayıp sürdürdü hikâyesini. Kardeşinin başına gelenleri duyunca aralarındaki kırgınlığı unutup, onu aramaya koyulduğunu anlattı.

Köroğlu da kendi başlarından geçenleri anlatıyordu amcasına. Karşılaştıklarından beri, gözüyle sağı solu kollayan Köse Kenan’ın, kardeşinin öldüğünden hâlâ haberi yoktu. Bunun farkında bile olmayan Köroğlu, sonunda babasının ölümünü de anlatınca, Köse Kenan birden öyle sarsıldı ki, Köroğlu daha yeni bulduğu amcasının da oracıkta öleceğinden korktu. Kardeşiyle görüşüp barışmadan, öcünü almak için birlikte savaşmadan, onu yitirmenin acısı, üzüntüsünü daha da artırıyordu.

Köroğlu ile Köse Kenan birlikte Yusuf’un mezarını ziyarete gittiler. Mezar başında birbirlerine sarılarak, Bolu Beyi’nden onun ve bütün mazlumların âhını almaya and içtiler.

Köse Kenan, yaman bir silahşördü. Köroğlu’nun bilmediği savaş oyunlarını, kılıç kullanmadaki hünerlerini, gürz savurmadaki deneyimlerini bütün ayrıntılarıyla, bütün incelikleriyle yeğenine öğretti. Köroğlu’nun yeteneklerinin yeterince geliştiği kanısına vardıktan sonra, gitti çetesini toplayıp Çamlıbel’e getirdi. Onlara, bundan sonra komutanlarının Köroğlu olduğunu açıkladı. Çetecilerin ise yeni komutanlarına bir muştuları vardı. Haber almışlardı ki, Bolu Beyi’nin çok zengin bir kervanı Bağdat’tan yükünü sarmış, yakın bir zamanda Akbayır düzüne varmak üzereymiş.

Bu haber üzerine hemen gerekli önlemler alınıp, uygun yerlere gözcüler dikildi. Gece-gündüz, gelecek kervanın yolu beklenmeye başlandı. Bir iki gün sonra uzaklardan beklenen kervanın gözüktüğü haberi geldi. Ne var ki, bu habere göre kervan, Bolu Beyi’nin en seçkin askerleri tarafından korunuyormuş.

Bu haber üzerine Köroğlu, yiğitlerini toplayıp durumu anlattı. Konuşmasını bitirirken çekip sazını bir de şiir söyleyerek, yiğitlerin damarlarına kan yürümesini sağladı.

Gelin hey ağalar çekin kılıncı

Arap atla koçyiğidin günüdür

Göğüs verip arka verip nal atan

Sırma çullu küheylanlar günüdür

Cenk kurulup cıda oklar atanda

İki leşker birbirine katanda

Kötülerin yakasından tutanda

Yılan dilli dal hançerin günüdür

Hay n’olanda koç Köroğlu n’olanda

Ara yerde kurt koyuna dalanda

At vurulup yiğit yaya kalanda

Teke şekli Şam kılıcı günüdür

Bu konuşmadan sonra herkes daha önce belirlenen yuvalarında mevzilendiler. Sabırla, büyük bir sessizlik içinde kervanın yolunu gözlemeye koyuldular.

Çamlıbel’de şimdi sadece bülbüllerin, kanaryaların, saka kuşlarının sesleri cıvıldıyordu.

Ta uzaklardan akan derenin şırıltısı yankılanıyordu yamaçlarda. En sonunda, bu seslere eşeklerin tıkırdayan ayak sesleri, develerin höykürüşleri ve şıngır mıngır çan sesleri de katılmaya başladı. Bu sesler kervanın iyice yaklaştığının göstergesiydi. Doğan güneşi arkalarına almış, keyifli keyifli ilerleyen kervanın yanı sıra, çok güzel bir Arap atının üzerinde kervancıbaşı azametle yürüyordu. En babayiğit adamlarını çalıların arasına saklayan Köroğlu, en çelimsiz en gösterişsiz adamlarından birini saldı ortaya.

“Heeey! Kervancıbaşı...” diye ünledi Köroğlu’nun adamı.

“Tez kervanını çöz Akbayır’ın düzüne, sonra da sana bir zarar gelmesini istemiyorsan, ardına bakmadan çek git!”

Kervancıbaşı hışımla yanıtladı çelimsiz adamı:

“Bre gafil, sen kendini ne sanırsın? Bu kervan koskoca Bolu Beyi’nin kervanıdır. Canın yanmadan çekil git yolumdan!”

“Bana bak kervancıbaşı! Senin Bolu Beyi dediğin de kimmiş! Bu dağların bir tek Beyi vardır. Ona da Köroğlu derler! Anladın mı?

Buralarda yalnız onun sözü geçer! Sana son kez söylüyorum. Zenginin malı için, fukara canından olma! Gözünün önü kuruyken, çöz kervanını, var git.” Daha Köroğlu’nun yiğidi sözlerini bitirmeden, kervancıbaşının askerleri, bir anda kılıçlarına davrandılar. Aynı anda, çalıların arasından gümbür gümbür bir sesin dağları inlettiği duyuldu:

Ay yansın ağalar güneş tutulsun

Parlatı parlatı vurun kılıncı

Oklar gıcırdasın ayyuka çıksın

Mevlanın aşkına çalın kılıncı

Durmayın orada kargı kucakta

Dolansın yiğitler köşe bucakta

Bir savaş edelim kelle kucakta

Şehitler aşkına çalın kılıncı

Koç Köroğlu girdi meydan almaya

Nara vurup düşmanına dalmaya

Yemin ettim yedi derya dolmaya

Doldurun denizi basın kılıncı!

Bu komutlar, Köroğlu yiğitlerini daha da coşturdu. Kılıcını sıyıran, daldı meydana. Kendi canını düşünen yoktu. Herkes Bolu Beyi’ne uşaklık etmeyi marifet sayan çanak yalayıcıların üzerine öyle bir yürüdü ki, birkaç saat sonra, kervancıbaşının askerinde kılıç tutacak mecal kalmadı. Köroğlu yiğitlerinin gözükaralığı karşısında adamlar, canlarını kurtarma telaşına düştüler. Ortada hâlâ savaşmayı sürdüren biri vardı, o da kervancıbaşının kendisiydi. Üstelik kervancıbaşının usta bir silahşör olduğu anlaşılıyordu. Bunu gören Köroğlu, kılıç elde, kervancıbaşının üstüne doğru seğirtti. Köroğlu’nun geldiğini gören yiğitleriyse, meydanı ona bırakıp, öbür askerleri esir almaya yöneldiler. Çok geçmeden her birinin elini ayağını bağlayıp paketleyen Köroğlu yiğitleri, bu kez, iki usta cenkçinin dövüşünü, bir spor karşılışması gibi keyifle izlemeye koyuldular. Uzadıkça uzayan dövüşten, pek sonuç alınacağa benzemiyordu. Tam Köroğlu atının üstünde ayağa kalkıp atılacakken, bezirgânbaşı atının altına sarkıp onun saldırısını savuşturuyordu. Bu kez bezirgânbaşı terkisinden bir ok çekip fırlatıyor, Köroğlu gelen oku kılıcıyla karşılayıveriyordu. Sonunda Köroğlu narayı patlattı:

“Bre kervancıbaşı!.. Yaman bir dövüşçü olduğun belli oldu. Kıymak istemem senin gibi bir yiğide! Gel teslim ol...”

Kervancıbaşı söylenenleri hiç duymamış gibi sürdürdü saldırısını. Köroğlu konuşmayı sürdürdü:

“Sana derim yiğit bezirgân! Benim davam seninle değil, senin Bey’in olacak o namert Bolu Beyi’yle!

Gel teslim ol. Elimi senin gibi bir babayiğitin kanına bulamak istemem. Sözüm sözdür. Bizde kalleşlik yoktur. Gel dost olalım, kardeş olalım.”

Bu sözlerden sonra, zaten alabildiğine yorgun düşmüş olan iki silahşör, atlarını birbirinden uzaklaştırdılar. İçinde hâlâ kuşku taşıyan bezirgân seslendi:

“Sözünde doğruysan bırak kılıncını!”

Köroğlu yanıtladı:

“Ben Köroğlu’yum... Sözüm erkek sözüdür!”

Savurdu kılıncını, meydanın orta yerine sapladı. Kervancıbaşı da savurdu kılıncını Köroğlu’nun kılıncının tam yanı başına sapladı.

İki yiğit atlarından indiler, yine de temkinli adımlarla birbirlerine doğru yürüdüler. Kılıçların saplı durduğu yerde, karşı karşıya geldiler. Kollarını açarak birbirine hasret iki dost gibi kucaklaştılar.

Köroğlu, gerçek bir yiğit olduğunu gördüğü kervancıbaşına, gereken saygıyı gösterdi. İkramda bulundu. Altına bir at verdi. İsteyen adamlarını yanına katıp, kendi askerlerinin koruması altında, Çamlıbel’den çıkıncaya kadar uğurlamadan önce, Bolu Beyi’ne iletmesi için bir çift sözü olduğunu söyledi.

Aldı sazı eline bakalım ne söyledi:

Eğer kendilerde erlik var ise

Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri

Kanından susayıp candan geçerse

Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri

Atına binende eyledi dizgin

Alayları çatıp eyledi bozgun

Leşine kondurmak isterse kuzgun

Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri

Koç yiğitlerimi aldım yanıma

Keskin kılıcımı çaldım belime

Serimden geçmişim bakmam ölüme

Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri

Karşımda durana kalmaz kararım

Doğrulup gelene yoktur zararım

Ya şehitlik ya gazilik dilerim

Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri

Ala sadağımı sundum özüme

Hazeran kalkanı aldım dizime

Köroğlu der kan göründü gözüme

Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri.

Kervancıbaşı, böyle hem silah kullanmada, hem söz söylemede, hem saz çalmada, hem de insan kıymeti bilmede bu kadar üstün kişiliği olan Köroğlu’na hayran kalmıştı. Bu adamı kolay kolay unutamayacağını düşünerek ayrıldı Çamlıbel’den.

Köroğlu Bolu Beyi’nin kervanından ele geçirdiği ganimetin bir kısmını yiğitlerine, bir kısmını da çevre köylerin fukara halkına dağıttı. Kalanını ise yakın illerin pazarlarında sattırıp paraya çevirdi. Yaklaşan kış koşullarını şimdiden düşünüp, kendisi ve yiğitleri için kocaman bir konak ve kışla yaptırmak için çalışmaya başladı.

Köroğlu’nun şanı, kısa sürede en uzak köylere kadar yayıldı. Kimin bir sıkıntısı olsa, kimin başı sıkışsa, kim bir haksızlığa uğrasa, hemen aklına Köroğlu geliyordu.

Bir tefeci bezirgân, köylülerin canını mı yakmış? Ağır faizleri ödeyemeyenlerin tarlaların,ı öküzlerini mi ellerinden almış? Köroğlu haberini alınca hemen o bezirgânı ettiğine bin pişman ediyor, malı mülkü elinden alınıp haksızlığa uğrayanlara dağıtılıyordu.

Bir faizci, fukaranın ekinine el mi koymuş? Köroğlu bunu duyunca hemen gaddar faizcinin ensesine çöküyor, çil çil altınları, heybe heybe Köroğlu’nun konağına taşınıyordu.

Bir kendini bilmez, bir çobanın sürüsüne mi dadanmış? Bunu duyan Köroğlu ne yapıp ediyor, o kendini bilmezi arayıp buluyor, haddini bildirip inine gömüyordu.

Doğaldır ki, Köroğlu’nun böylesine iyiliğini gören halk da, onun bir dediğini iki etmiyor, onun için ellerinden geleni yapıyorlardı. Köylerine uğrayan Köroğlu yiğitlerini ağırlıyor, konuk ediyorlardı.

Köroğlu’nun bir konak ve kışlak yapmaya giriştiği duyulunca, her köy, aralarından eli işe yatkın ustaları seçip, Köroğlu’na yardıma gönderdi. Kimi taş kırıyor, kimi kerpiç döküyor, kimi ağaç kesip getiriyor, kimi duvar örüyor, kimi doğrama işlerini yapıyordu. Böyle bir çalışmayla kısa sürede Çamlıbel’in görmediği kadar güzel ve büyük bir konak ve kışlak ortaya çıkmıştı. Kışlağın orta kapısının üstünde Köroğlu konağı yükseliyordu. Sağ tarafa da Kenan emmi için bir kule yaptırdı. Emeği geçenlerin emeklerinin karşılığı son kuruşuna kadar ödenip yolcu edildi. Uzun süredir Köroğlu’yla birlikte olan kimi köylülerse, Köroğlu’ndan onunla birlikte kalmak için izin istediler.

Bu arada kimi kan davasından, kimi mal davasından düşman kazanıp da dağlara sığınmak zorunda kalanlar da gelip, Köroğlu yiğitlerine katılmak istiyorlardı. Köroğlu, gözünün tuttuğunu yanına alıyor, ya askerleri arasına katıyor, ya da geri hizmetlerde kullanıyordu. Bir gün Köroğlu’na bir çobanın kendisiyle görüşmek istediğini haber verdiler.

“Gelsin.” dedi.

Getirdiler. Buyur etti. Oturttu. İkramda bulundu. Hatırını sordu. Sonunda:

“Buyur,” dedi Köroğlu, “bir derdin mi var?”

“Yok ağam...” dedi çoban. “Ben gibi garibin ne derdi olur? Olsa bile, benim derdim için, hiç sen gibi bir Bey’in rahatı kaçırılır mı?”

“Böyle konuşursan, seninle aramız açılır dayı. Benim adımın önünde ardında bir takanağı mı var ki, beni kendinden ayırırsın?”

“Alınasın diye söylemedim ağam, saygımdan...”

“Bak hâlâ ağam diyor... Sen o saygıyı, ciğeri beş para etmez beylerine sakla... Söyle bakalım nedir derdin?”

“Ağam, senin namın dünyayı tutmuş. Dünyanın her bir yanında senin yiğitliklerin, iyiliklerin anlatılır...”

“Onu geç... Söyleyenler kendi iyiliklerini söylerler.”

“İstanbul taraflarından gelirim. Orada Üsküdar diye bir yer vardır. Oranın da Üsküdar Kasapbaşısı denilen bir adamı vardır. İşte ona Bey’imin koyunlarını götürmüştüm. O adamın bir oğulluğu vardır. Ayvaz derler. Oğulluğu değil, sanki esiridir Kasapbaşı namerdinin. Çocuk, akıllı çocuk. Sonra çalışkan. Amma, anası babası, geçen depremde konakları çökmüş, ölmüşler. Çocuk da ufak. Buncağızı Üsküdar Kadısı, korunsun, babasından kalan malını mülkünü yönetsin diye, bu Kasapbaşı’nın babalığına vermiş. Lakin, bu Kasapbaşı hain bir adamdır. Oğlanın malına mülküne el koyduğu yetmezmiş gibi, bir de garibi esir gibi çalıştırırmış. Çocuk elinden kaçacak olur. Nereye kaçsa yakalayıp getirir, babalığına teslim ederlermiş. O zaman da bir araba sopa yer ve de bu böyle sürer gider... Uzatmayalım. Çocuk senin namını duymuş. Duymuş ki, nerde zulme uğrayan varsa, yardımına koşarmışsın. Benim bu yörelerden olduğumu öğrenince, elime ayağıma sarılıp, durumunu sana iletmem için yalvar yakar oldu. Ben de onun elçisiyim. İşte durumu sana anlattım. Gayri gerisini sen bilirsin.” deyip, sustu çoban. Köroğlu da sustu bir süre. Kaşlarını çatıp düşünmeye koyuldu. Bir iki şey daha sordu çobana. Çoban da bildiğince yanıtladı. Sonra birden ayaklanrdı Köroğlu.

“Kalk,” dedi çobana “gidiyoruz.”

“Ben de mi?” diye şaşırdı çoban.

“Sen de ya! Sen bana lazımsın. Bana Üsküdar dediğin yerde, birkaç koyun bulur musun?”

“Elbet bulurum ağam.” dedi çoban. “Oralar, benim her zamanki yol uğrağımdır. Oralarda hemen her çobanla dostluğum vardır.”

Köroğlu, adamlarını çağırıp, Kırat’la birlikte, çoban için de iyi bir at hazırlanmasını istedi. Yiğitlerini Kenan emmisine emanet edip hemen yola koyuldular.

Gide gide, günler sonra Üsküdar’a vardılar. Çoban Kasapbaşı’nın yerini uzaktan gösterdi Köroğlu’na. Köroğlu da çobana, hemen Derbent Boğazı’na gidip tanıdık bir çobandan sürüsünü emanet almasını, geldiği zaman kendisine sürünün sahibiymiş gibi davranmasını söyledi.

Çoban:

“Sen orasını hiç merak etme. Sen bile kendini sürü sahibi sanırsın.” deyip yola koyuldu.

Çoban, Derbent Boğazı’na giderken, Köroğlu da Kasapbaşı’nın yanına vardı. Selam verip, selam aldı.

“Ağam,” dedi, “Ben buranın düzenini bilmezdim. Birkaç koyunum vardı. Elim sıkıştı. Satmak için şehire getirdim. Lakin dediler ki, burada Kasapbaşı’nın haberi olmadan, tavuk bile satılmazmış. Şimdi ocağına düştüm ağam. Bu benim koyunlarımı al. Ne paha biçersen kabulüm.”

Kasapbaşı, bu acemi satıcıdan, en çok nasıl kâr edeceğini düşünüyordu; Köroğlu konuşurken.

“Delikanlı, biz malını alacağımız tüccarlarla anlaşma yaparız. Anlaşmamız olmayan tüccarın malını almayız da satmayız da... Yani senin anlayacağın bu koyunlar bu kentte satılamaz.”

“Sen bilirsin Kasapbaşı Ağam. Şimdi ben bu malları alıp köye dönecek olsam, zaten hepsi yollarda telef olur gider. Ocağına düştüm. Gayri sen bilirsin. Azdan çoktan geçtim. Günah bu hayvancağızlara.” diye yalvarmayı sürdürdü Köroğlu.

Bu işten çok para kazanacağına aklı kesen Kasapbaşı, acıyan gözlerle bir süre süzdü Köroğlu’nu.

“Pekâlâ, haydi gidip bakalım, getirdiğin hayvanlar para eder mi? Bir şeye değerse, seni de mağdur etmeyelim.”

“Yoo...” dedi Köroğlu, “Sandığınız kadar kötü değil benim mallarım. Lakin alışverişe aklım ermediğinden düştüm bu sıkıntıya.”

Bu konuşmalar sırasında, dükkâna girip çıkan, Kasapbaşı’na bir şey söyleyip, bir şeyler alan, bir şeyler getiren delikanlının Ayvaz olduğunu anlamıştı Köroğlu. Onun yanlarına geldiği bir anı denk getirip, söze girdi.

“Şimdi Derbent Boğazı’nda görürsünüz. Ben ne diye öveyim malımı. Hatta, bir tane de dört boynuzlu bir koç var ki, onu da izninizle sizin delikanlıya armağan edeyim.”dedi Kasapbaşı’na.

Bu sözleri duyan Ayvaz, sevinçle Köroğlu’nun eline sarılıp teşekkür etti. Babalığının olmazlanmasına karşın Köroğlu’nun önermesiyle Kırat’ın terkisine binip Derbent Boğazı’na gitmek üzere yola koyuldular.

Koyunların otladığı çayıra gelince, Kasapbaşı iyiden iyiye besili, koca bir sürüyle karşılaşmanın şaşkınlığına kapıldı. Ucuza alıp, pahalıya satarak kazanacağı paracıkların düşünü görmeye başlamıştı bile. Hemen sürüye yaklaşıp hayvanları yakından görmek ve gerekirse onlara kusurlar bulmak için planlar yapmaya başlamıştı.

Köroğlu ise, atının terkisinde dört boynuzlu koçu görmek için sabırsızlanan Ayvaz’la birlikte çoktan uzaklaşmıştı.

Neden sonra, Ayvaz da ortada dört boynuzlu koç falan olmadığını, kendisinin bu adam tarafından kaçırıldığını anlamış ve ağlamaya başlamıştı.

Köroğlu, artık kimsenin kendilerine yetişemeyeceğini kestirdikten sonra, hem Kırat’ı dinlendirmek hem de hâlâ ağlamakta olan Ayvaz’la sakin sakin konuşabilmek için, orman içine dalıp orada mola verdi. Ayvaz, kendisini ne için kaçırdığını bilmediği bu adamın ona burada bir kötülük yapacağını düşünürken, Köroğlu heybesinden sazını çıkarıp, Ayvaz’a söylemek istediklerini çalıp söylemeye başladı:

Ben bir Türkmen idim geldim yabandan

Haberini aldım garip çobandan

Beş yüz koyun verdim aldım babandan

Alnı top başı tel yeşil ağlama

Vardım gördüm kumru gibi oturur

Ak ellerin al kanlara batırır

Kır at bizim ikimizi götürür

Başı turna telli Ayvaz ağlama

Gel Ayvaz’ım bu dağlara gidelim

Bile ağlayalım bile gülelim

Ben de Köroğlu’yum burdan gidelim

Başı telli turnam Ayvaz ağlama

Bu deyişten sonra Ayvaz’ın yüreğine sular serpildi.

Gözlerinin içi güldü. Meğer düşleri gerçek olmuştu. İşte Köroğlu gelmiş, onu zalim Kasapbaşı’nın elinden kurtarmıştı. Artık dünyalar onundu. Hemen fırlayıp Köroğlu’nun ellerine sarıldı. Bu kez sevinç gözyaşları dökülüyordu gözlerinden. Ağlamayı bırakıp, konuşmaya başladı:

“Sana can borçluyum. Yalnız gafil avlanmayalım. Bu adamın açamayacağı kapı yoktur. Her yerde adamları vardır. Arkası çok kuvvetlidir. Şimdi peşimize bir ordu adam takabilir. Sen daha iyisini bilirsin ama, bir an önce kendimizi daha güvenli bir yere atalım bana kalırsa.”

Köroğlu dövüşmekten korktuğundan değil, çocuğun güvenini kazanmak için seçmişti kaçmayı. Bu kez de onun telaşını görünce, yine onun dediğini dinlemeyi yeğledi. Toparlanıp yola koyuldular.

Öte yandan Kasapbaşı, kendisine gösterilen koyun sürüsünün, başka birinin malı olduğunu öğrenince, Ayvaz’ın kaçırıldığına mı yansın, yoksa tatlı kazanç hayallerinin yok olduğuna mı... Hem Ayvaz gibi bir çıkar kapısı kapanmıştı, hem de bedavaya alıp pahalıya satmayı düşlediği koyunlar elden gitmişti. Olanı biteni düşündükçe çılgına dönüyordu. Doğruca geri dönüp, her gün konağına bedava et yolladığı İstanbul Paşasının yanına koştu. Olanı biteni anlattı. Yardımını diledi.

İstanbul Paşası, dostunun karşılaştığı oyunu öğrenince, bunun bildik sabıkalıların işi olmadığını şıp diye anladı. Sordu soruşturdu; bu olsa olsa Köroğlu’nun marifetidir dedi kendi kendine. O zaman da devlet kuvvetiyle Köroğlu’nu karşı karşıya getirmekten çekindi. Çekindi ama, hem dostunu yüz üstü bırakamazdı, hem de Köroğlu’nun İstanbul’a kadar uzanan elinin kırılması gerekirdi.

“En iyisi iti ite kırdırmak” diye geçirdi aklından. İstanbul’un namlı kabadayılarından Deli Hoylu’yu hatırladı. Onu kışkırtıp, Köroğlu’nun üzerine göndermeyi kurdu. Önce Deli Hoylu’yu yattığı Üsküdür hapisanesinden çıkardı. Sonra da, bir bölük seçme askerini, elbiselerini soyup Deli Hoylu’nun yanına kattı. Deli Hoylu, gerçekten başına buyruk, deli bir adamdı. Bu işi yapması için inanması gerekirdi. Paşa Deli Hoylu’yu huzuruna çağırdı.

Deli Hoylu, Paşa’nın yanına getirildiğinde, bir yandan Kasapbaşı ağlamaklı bir sesle çocuğunun çalındığını, bir yandan da Paşa Hoylu’yu nasıl bir görev beklediğini anlatıyordu.

“Senin kabahatlerini de bilirim, yiğitliğini de. Köroğlu namında bir serseri peyda olup, bizim Kasapbaşı’na Allah’ın emaneti olarak teslim edilen bir masum çocuğu kaçırmış, Kasapbaşı’nın da beş yüz altınını gasp etmiştir. Şimdi zavallı adam, gelmiş bizden imdat dilenir. Lakin ben memleketin askerini bu serserinin üzerine sevk edecek olsam, mazallah ülkenin güvenliği tehlikeye girer. Halbuki, sen yanına katacağım seçme yiğitlerimle, tez bu gafilin peşine düşersin. Bugün ona ise, yarın bilinmez kime böyle bir saldırı olur. İnsanlık ne gün içindir? Hatta bu serseri tüm İstanbul’a meydan okumuş; bu şehirde yiğit erkek var mıdır? Hepsi muhallebi çocuğudur, diye hakarette bulunmuş. Bu sözlerin altında kalmak, ne sana yakışır, ne bu memlekete. Hemen hazır olup, bu kendini bilmeze haddini bildiresin ki, ben de döndüğünde senin için padişah hazretlerinden affı şahane niyaz edeyim.

Bu kadar söz, Deli Hoylu’yu ateşlemeye yetti. Hemen silah kuşanıp, at binip, Bolu yolunda kaçak izlemeye çıktı. Deli Hoylu çok iyi bir dövüşçü olduğu kadar, çok iyi de bir iz sürücüydü. Bir kırık dal, bir nal izi, bir koku, bir yatık ot, onun için bulunmaz ip uçları olurdu.

Köroğlu ile Ayvaz ise, arkalarında kurulan düzenden habersiz, türküler söyleyerek, özgürlük ülkesi Çamlıbel’e doğru ilerliyorlardı.

Yol verin dumanlı dağlar

Aşmaya Ayvaz geliyor

Çağlayın soğuk pınarlar

İçmeye Ayvaz geliyor

Bu dağlarda biten güller

Kokusu lâl eder diller

Dalında cüda bülbüller

Ötüşün Ayvaz geliyor

Bizim yaylanın yiğidi

Belinde gümüş dividi

Yaylanın selvi söğüdü

Gölg’edin Ayvaz geliyor

Bizim yaylalar oluklu

Akan suları balıklı

Al valalı mor belikli

Kız gerek Ayvaz geliyor

Bizim yaylanın uşağı

Belinde Aydın kuşağı

Yaylanın türlü çiçeği

Kokuşun Ayvaz geliyor

Köroğlu der ki tayalar

Atlımız hayvan kovalar

Sarptaki yüksek kayalar

Yassılın oğlum geliyor

Onlar böyle söyleye güle ilerlerken, Ayvaz, arkalarından kendilerine yaklaşmakta olan bir atlıdan kuşkulandı. Korkuyla Köroğlu’na sarılıp yalvarmaya başladı.

“Ne olur Köroğlu, tez mahmuzla atını. Bu gelene Hoylu Bey derler. Delinin biridir. Ama çok güçlüdür. Bizi yakalarsa, bir vuruşta ikimizi birden ortadan biçer. Ne olur çabuk... Bu adamın gelişinden belli... Bizi yakalamaya geliyor. Onun bir eline düşersek yandık. Koca İstanbul’da bunun gibi kılıç kullanan, bunun kadar bileği güçlü kimse yoktur. Herkes tanır onu.”

O böyle telaşlandıkça, Köroğlu atını daha bir yavaşlatıyor, bu herkese korku salan İstanbul kabadayısıyla boy ölçüşmeye hazırlanıyordu.

Hoylu Bey iyice yaklaşınca, iki yiğit de kılıçlarını çekip birbirleri etrafında dönerek, bakışlarıyla karşılarındakini tartmaya başladılar. Köroğlu’nun bir sıkıntısı vardı. O yalnız kendini değil Ayvaz’ı da korumak zorundaydı.

Hoylu Bey, gerçekten de yaman bir yiğitti. Belli etmemeye çalışıyordu ama, Köroğlu’nun kaçmaya çalışmayıp da kendisini beklemesinden etkilenmişti.

“Bre dağ eşkiyası!” diye parladı. “Elin çocuğunu almış kaçırırsın da, ben seni sağ kor muyum?”

Köroğlu ise, bu babayiğit savaşçıyla dövüşmek yerine, onu nasıl kazanabileceğini düşünmeye başlamıştı. Hoylu’nun sözlü saldırısını yanıtladı:

Muhannetlik değil bizim kârımız

Şehriyar sözüne uyanlardanız

Meydana girende yoktur korkumuz

Kazaya ırıza diyenlerdeniz

“Bre geçmiş karşıma, daha söylenir misin? Yol yakınken at kılıcını yere de teslim ol!”

Ödleklerle hoş değildir aramız

Teke tek düşmana varmak töremiz

Muhannete sardırmayız yaramız

Yarayı kendimiz saranlardanız

“Beni lafa tutup gafil avlayacağını sanıyorsan, onu aklından çıkar!”

Bineyidim kıratımın üstüne

Alayıdım hançerimi destime

Gafili varmayız düşman üstüne

Vakte hazır olun diyenlerdeniz

“Bre çocuk hırsızı! Bu sözler senin ağzına yakışır mı?”

Köroğlum çıkalım dağlar salına

At sürelim mal yemezin malına

Başım koydum arkadaşım yoluna

Başı dost yoluna koyanlardanız

Hoylu Bey bu kadar lafa gelemezdi. Atını şaha kaldırıp Köroğlu’nun üzerine atıldı. Köroğlu çevik bir hareketle bu saldırıyı savuşturdu. Hoylu Bey yeni bir saldırıya hazırlanırken seslendi:

“Beni dinle yiğidim. Neden dövüşmek istersin benimle?”

“Daha sorar mısın? Kasapbaşı’nın oğlunu kaçıran sen değil misin? Kasapbaşı’nın beş yüz altınını çalan sen değil misin? İstanbul Paşasının memleketinde, ben Deli Hoylu’nun olduğu yerde, böyle işler yaparsın da, bir de sorar mısın? Ben seni ortandan biçmez miyim?” deyip yeniden saldırıya geçti Hoylu Bey.

Köroğlu bu kez Kırat’ın bir ayak oyunuyla sıyrıldı Hoylu Bey’in kılıcından. Kurtulur kurtulmaz konuşmasını sürdürdü:

“Bana bak Deli Hoylu. Senin namını bilenlerdenim. Yiğitliğine yiğitsin. Saygım var. Ama seni kandırmışlar. Bana kılıç çekmeden önce sorsan ya şu çocuğa, ben onu zorla mı kaçırmışım.”

“Zorla kaçırmamışsındır da, ne işi vardır Kasapbaşı’nın oğlunun senin atının terkisinde?”

Bu soruyu Ayvaz yanıtladı:

“Hoylu Bey, Köroğlu beni kaçırmadı. Kurtardı. Kasapbaşı’nın zulmünden kurtardı.”

Aldı Köroğlu:

“Er dediğin namerde yar olmaz Hoylu Bey!”

Deli Hoylu şaşaladı.

“Peki...” dedi. “İyi kötü... Bir çocuk babasına küstü diye, onu alıp kaçırmak mı gerekir?”

Ayvaz atıldı:

“O benim babam değil ki!” diye yanıtladı. “Beni ona evlatlık diye vermişler ama o beni köle gibi kullanıyor.”

Deli Hoylu, duraladı. Kılıcını toprağa saplayıp atından indi. Ayvaz’a doğru yürüdü:

“Nasıl yani?”

Ayvaz başladı anlatmaya:

“Benim babam ben küçücükken öldü. İstanbul Paşasının zoruyla kadı Kasapbaşı’nı bana baba seçti. Maksatları benim babamdan kalma malıma mülküme konmak. Yıllardır benim paralarımı yediği yetmezmiş gibi, beni yanında köle gibi çalıştırır, en küçük bir neden bulduğunda döver, söverdi. Ben çocuk başıma nasıl baş edeyim bunlarla. Kasapbaşı paşanın adamı. Kadı desen o da paşanın dediğinden çıkmaz... Ben de çaresiz tanıdığım bir çobanla Köroğlu’na haber saldım. Köroğlu’nun namını duymayan mı var? İşte o da geldi beni kurtardı. “

Köroğlu söze karıştı:

“Senin gibi bir yiğide yakışır mı böylesi soygunculara uşaklık etmek?”

Deli Hoylu’nun kafası kızdı.

“Ben kimseye uşaklık etmem!”

“Etmesen seni kapılarında beslerler mi?”

“Ben bileğimin hakkıyla yaşarım.”

“Benden sana söylemesi Hoylu, senin yerin İstanbul paşalarının sarayları değil. Ama yine de sen bilirsin. İşte durumu anladın. İster alır kılıcını bizim canımıza kast edersin. Beylerin seni altına boğarlar. İstersen bırakırsın bizi yolumuza gideriz. Bir düşün...”

Deli Hoylu bir süre deli deli dolandı durdu. Sonunda bir karara vardı. Durdu. Köroğlu’na döndü.

“Pekâla...” dedi. “Gidin!.. Ama beni de birlikte götürün.”

Köroğlu daha beklemediği bu yanıt karşısında ne diyeceğini bilemedi.

“Şey...” dedi. “Elbette... Başımın üstünde yerin var.”

Ayvaz’sa çocukça bir sevinçle koşup Hoylu Bey’in ayaklarına kapanıp öpmeye başladı.

“Sen gerçek bir yiğitmişsin be Hoylu Bey! İkimiz bir olunca, tüm dünyayı dize getiririz. Haydi gidiyoruz.” dedi Köroğlu.

“Yoo...” dedi Hoylu Bey. “Arkadan askerler geliyor. Neredeyse buraya ulaşırlar.”

Biraz düşündü.

“Benim bir fikrim var.” Siz benim elimi ayağımı bağlayın. Üstümü başımı paralayın. Orama burama da bıçakla bir iki çizik atın ki kanasın. Gerisine karışmayın.”

Köroğlu ile Ayvaz, Hoylu Bey’in dediklerini yaptılar..

“Şimdi atlayın atınıza tez elden yola koyulun. Ben gelenleri oyalarım siz düze çıkana dek.”

Köroğlu ile Ayvaz, Hoylu Bey’i o durumda bırakıp Kırat’a atladıkları gibi Çamlıbel’in yolunu tuttular. Uzun süre dörtnala yol aldıktan sonra, en sonunda Çamlıbel’in çam kokan ormanlarına ulaştılar. Orada rahat bir nefes alıp mola verdiler.

Onlar Çamlıbel’e doğru yol alırken, arkadan gelen paşanın askerleri Hoylu Bey’i perişan bir halde bulmuş ve şaşırmışlardı. O da bu şaşkınlığın üstüne varıp, askerlere dehşet içinde hikâyesini anlatmaya başladı:

“Sormayın...” dedi. “Ben Hoylu Bey olalı böyle yaman bir silahşör görmedim. Bir kılıç kullanıyor... Bir at biniyor... Hele hele bir atı var, sanki insan. Ya da insan aklı taşıyor. Bir koşuyor yel gibi. Bir atlıyor yay gibi. Siz siz olun, benim bile sırtımı yere getiren bu adamın peşini bırakın. Şurda ölü taklidi yapıp, kendimi yere atmasaydım, az kaldı tatlı canımdan olacaktım.”

Bu sözler üzerine askerlerden bazıları:

“Biz çokluğuz bir kişinin hakkından gelemez miyiz?” falan dediyse de, çoğunluk yüz geri dönmeye niyetli olduğunu belli edince, çaresiz hep birlikte İstanbul’un yolunu tutmaya yöneldiler. Hoylu Bey’in kendileriyle gelmediğini görünce:

“Sen gelmiyor musun Hoylu Bey?” diye soranlara Holu Bey, büyük bir üzüntü içinde yanıt verdi:

“Daha benim yüzüm mü var paşamın yanına varmaya? Ne yüzle bakarım velinimetimin yüzüne. Ben hak etmediğim lokmayı yiyemem. Siz gidin kardeşler. Ben artık kendime bir başka kapı mı bulurum, ne edersem ederim. Beni düşünmeyin.” diyerek onları uğurladı.

Askerlerin iyice uzaklaşmasını bekledikten sonra, atına atladığı gibi Çamlıbel’e doğru yola çıktı.

Öte yanda Köroğlu ile Ayvaz, konakladıkları yerde uzun bir süre eğleştiler. Bir yandan ardlarında ne olup bittiğini merak ediyorlar, bir yandan da bir an önce Çamlıbel’e varmak için sabırsızlanıyorlardı. Sonunda, ağır ağır toparlanıp, gün batmadan Çamlıbel’e varmak üzere yola koyuldular.

El değmemiş doğa, tüm güzelliğini sanki onlara bir zarar gelmesini istemiyormuş gibi, onları kucaklarcasına önlerine sermişti. Çimenlerden ağaçlara yeşilin her türlüsü sanki birbiriyle yarışıyordu. Kırmızılı, mavili, morlu, sarılı kır çiçekleri, gökyüzünün dupduru mavisini menevişliyordu. Mis gibi çam kokusuna karışan çiçek kokuları, su şırıltılarına karışan kuş cıvıltılarıyla süsleniyordu. Doğanın böylesine coşkuyla kendilerini karşıladığı bir ortamda Köroğlu gibi bir ozan suskun durabilir miydi?.. Atının nal sesleriyle tempo tutarak mırıldanmaya başladı:

Muştuluk olsun dağlara

Şen olsun Ayvaz geliyor

Selam alsun selvilere

Şen olsun Ayvaz geliyor

Takınır çifte bıçaklar

Salınır sırma saçaklar

Yeryüzündeki çiçekler

Açılın Ayvaz geliyor

Çiğdemin ömrü tez biter

Alay alay nergis biter

Karanfil bahçede biter

Takının Ayvaz geliyor

Pare pare taşlar olur

Yardımcısı kuşlar olur

Dervişler dervişan olur

Şal giyin Ayvaz geliyor

Köroğlu der hey ağalar

Yakın fener maşalalar

Yol üstündeki kayalar

Dağılın Ayvaz geliyor

Ta uzaklardan Kırat’ın üstünde Köroğlu’nun geldiğini gören nöbetçiler, hemen arkadaşlarına haber saldılar. Tüm Köroğlu yiğitleri, Köroğlu ile konuğunu karşılamak için yollara çıktılar. Kenan emmi de yeğenini öperek karşıladıktan sonra:

“Sana bir armağanımız var.” deyip adamlarına işaret etti. İşareti alanlar koşup, Köroğlu’nun şaşkın bakışları arasında, eli ayağı bağlı olarak Hoylu Bey’i getirdiler. Bu görüntü karşısında gülmek mi, ağlamak mı gerektiğini düşünen Köroğlu:

“Kenan emmi... Ne yaptın? Tez çözün! O Hoylu Beydir!” diye haykırdı.

Bu kez, şaşırma sırası Kenan emmi ile Köroğlu yiğitlerine gelmişti. Hoylu Bey’i çözdüler. İki yiğit kucaklaştı. Sonra Köroğlu, Kenan emmi ile yiğitlerine Hoylu Bey’i tanıttı. Yeni gelenlere yatacak yerler hazırlandı. Onların onuruna, koca bir sofra donatıldı. Yemek boyunca Kenan emmi ile Hoylu Bey, birbirlerine bakıp bakıp kahkahayı basıyorlardı.

Bir uçtan Köroğlu, öbür uçtan Hoylu Bey, başlarından geçenleri, nasıl dövüşmeye ramak kaldığını, nasıl işin gerçeğini anladığını, nasıl arkadan gelen askerleri kandırıp, geri çevirdiğini anlattılar. Kenan emmi de Çamlıbel’e gizlice girmeye kalkan bir düşman sanıp, Deli Hoylu’nun nasıl etkisiz hale getirildiğini söyleyip, yeniden kahkahaları patlatıyorlardı.

Gide gide, günden güne sayıları artan Köroğlu yiğitleri, İstanbul Paşasının, Ayvaz olayı yüzünden kızarak, en seçkin askerlerinden oluşan bir birliği, Bolu Beyi’nin emrine verdiğinden habersiz, kendi dağ düzenleri içinde yaşamlarını sürdürüyorlardı.

Köroğlu’nun, son zamanlarda bir sıkıntısı vardı. O da Kiziroğlu’ydu. Kiziroğlu Mustafa adında bir eşkiya türemişti civarda. Bolu dağlarında yol kesip, kervan vuruyordu. Köroğlu’nun hüküm sürdüğü bir yörede, ondan habersiz, böyle işlere kalkışmak kimsenin haddi değildi. İşte Köroğlu’nun bu adamla görülecek hesabı vardı. Fakat gelen haberlere bakılırsa, bu Kiziroğlu denilen adam, öyle yabana atılır cinsten bir eşkiya değildi. Çok iyi kılıç kullandığı, gürz savurduğu, cirit attığı, ata bindiği, saz çalıp şiir söylediği anlatılıyordu. Tek kusuru bu işleri Köroğlu’na danışmadan yapmasıydı. Günlerdir bu adamla nasıl hesaplaşmak gerektiği üstüne planlar kuran Köroğlu’na umulmadık bir haber getirdiler. Bolu Beyi ile İstanbul Paşasının askerlerinden oluşan koca bir ordunun Çamlıbel’i kuşatmaya başladığı haberiydi bu. Gelen haberlerden, ordunun kalabalığına bakılırsa, Bolu kentinde eli silah tutan adam kalmamış olması gerekir. Anlaşıldığına göre kuşatmacılar, kaleye saldırmak yerine, kaledekilerin dış dünyayla ilişkilerini keserek, kendiliğinden teslim olmaya zorlamak amacındaydılar.

Köroğlu bu haberleri getirenleri savdıktan sonra, Kenan emmi ve öteki arkadaşlarını yanına çağırıp, bu kuşatmadan nasıl kurtulabileceklerini tartışmak istedi. Bütün olumsuzluklara karşın, hiç umutsuzluğa kapılmıyordu. Ona göre yiğitliğin ilk koşulu, umutsuzluğa kapılmamaktı. Herkesin düşüncelerini dinledikten sonra, yiğitlerinin kışlanın avlusunda toplanmasını istedi. Bu haberi alan Köroğlu yiğitleri, silahlarının bakımını yapmaya, kılıçlarını bilemeye başlamıştı bile. Oysa, Köroğlu’na göre yiğitliğin ikinci koşulu da sabırlı olmaktı. Körü körüne kahramanlık yapmaya kalkışmanın yeri yoktu savaşçılıkta. Akıllı olmak gerekti. Umutlu, sabırlı, akıllı... Askerlerinin hazır olduğu haberi gelince, Köroğlu da yanlarına indi. Sözlerine bir şiirle başladı:

Bir yiğit benim diyende

Kaynayıp da coşmamalı

İşin icrasın bilmeyen

Hiç haddinden şaşmamalı

Kalmadı beyler malından

Kimse bilmez ahvalinden

Güzelleri illerinden

Almayınca gelmemeli

Köroğlu der koç yiğitler

Hazırlansın Arap atlar

Yetmez mi bunca öğütler

Baskında ses çıkmamalı

Yiğitlerin şaşkın şaşkın kendisine baktığını görünce, açıklamak gereğini duydu:

“Ağalar, kalemiz kuşatılmış. Düşman bizi kapana kıstırmış. Öyle sanıyor. Şimdi, ben kaleden çıkıyorum. Ayvaz da benimle geliyor. Siz de ikişer ikişer, gizli geçitlerden kaleyi terk edin. Buluşup Bolu’ya gidiyoruz.”

Yiğitler, hâlâ pek bir şey anlamamışlardı.

“Anlaşıldı mı?” diye sordu. “Artık herkes kendi hünerini, kendi göstersin. Düşmanı nasıl atlatacağınızı, siz bilirsiniz. Bolu kentinin kapılarında buluşacağız. Onlar burda, boş kaleyi kuşatadursunla; biz de onlara Dimyat’a pirince giderken, evdeki bulgurdan olmak ne demekmiş öğretelim. Haydi, kalın sağlıcakla!”

Sözlerini bitirince, Ayvaz’la birlikte hazır duran atlarını alıp, kalenin gizli geçitlerinden Çamlıbel’in eteklerine süzüldüler.

Köşkünde oturmuş, Çamlıbel’e gönderdiği askerlerinin Köroğlu’nun kellesini getirmesini bekleyen Bolu Beyi’nin huzuruna bir uşak girdi. Gözleri faltaşı gibi açılmış, korkudan titreyen sesiyle:

“Köroğlu, Köroğlu geldi efendimiz...” diye kekeledi.

Bolu Beyi, beklediği kelle geldi sanıp, sevindi.

“Getirin!” diye buyurdu.

Uşak daha kapıdan çıkmadan, kapı ardına kadar açıldı. Bolu Beyi karşısında ölü Köroğlu’nun kellesini değil de, kendisini capcanlı görünce, neye uğradığını şaşırdı. Ama azametli tavrını elden bırakmadan haykırdı:

“Sen ha! Nasıl çağrılmadan, izin almadan girersin yanıma!” falan demeye çalıştı. Köroğlu’nun peşinden onu engellemeye çalışan, Bolu Beyi’nin muhafızları içeri dolup, efendilerini bu zor durumda görünce, utançla başlarını öne eğdiler. El bağlayıp, kenara çekildiler. O zaman Bolu Beyi, içinde bulunduğu durumu anladı. Korkuyla titremeye başladı.

“Canımı bağışla yiğit Köroğlu! Kıyma bana... Malımdan mülkümden, ne dilersen veririm...” diye yalvarmaya başladı.

“Titreme be, koca korkak! Bizim törede aman diyene el kalkmaz! Şimdilik bağışlandın.“ diye haykırdı Köroğlu.

Bolu Beyi’nin Döne adındaki kız kardeşi, uzun zamandır Köroğlu’nun aklındaydı. Herkes onun güzelliğinden söz ediyordu. Köroğlu eline geçen bu fırsattan yararlanıp, güzelliği dillere destan bu kızı şöyle alıcı gözle, yakından görmek istiyordu. Aklından bunlar geçerken, Bolu Beyi’ne söylenmeyi sürdürdü:

“Yalnız, söyle adamlarına, köşkte kadın, erkek, genç, ihtiyar, hatta çocuk kim varsa hepsi avluda toplansınlar.”

Bu kez, kendi canını kurtardığını sanan Bolu Beyi, yakınlarını koruma telaşına düştü:

“Onların bir suçu yok. Onların canlarına ilişme yiğidim. Ne olur!” diye yaltaklanmaya başladı.

Köroğlu, ona akıl öğretmeye kalkışan Bolu Beyi’ne birden sertçe bağırdı:

“Biz kan içici değiliz bre gafil! Senin gibi bir zalimin bile canını bağışlamışız. Masum çoluk çocuğa mı dokunuruz? Amacımız başkadır. Tez söyle toplansınlar!” deyince, Bolu Beyi uşaklarına, emrin yerine getirilmesini işaret etti.

Birkaç dakika sonra, Bolu Beyi önde, Köroğlu arkada muhafızlar ve uşaklarsa, daha arkada köşkün avlusuna indiler. Köşkte yaşayan herkes avluya inmişti. Hanımlar, cariyeler, halayıklar, hizmetçiler, uşaklar, seyisler, bahçıvanlar, arabacılar, aşçılar, yamaklar, bulaşıkçılar, köpek bakıcıları... Herkes korku ve merak içinde Köroğlu’na bakıyordu.

“Benden korkmayın!” diye söze başladı Köroğlu. “Benim adım Köroğlu. Benim hışmım Bolu Beyi gibi zalimlerin üstünedir. Ama şimdilik onun bile canını bağışladık. Dünyanın sonu gelmedi ya... Elbet bir gün, erkek gibi er meydanına çıkarsa, hesabımızı bire bir görürüz.” diye sürdürdü konuşmasını. Gözlerini kalabalığın üzerinde dikkatle gezdirdikten sonra:

“Şimdi bu adamla hısım akraba olanlar sağ yana, geri kalanlarsa sol yana toplansınlar.” diye emretti.

Bolu Beyi’nin karısı, kızı, kız kardeşi ve öteki hısımları, sağ yanda toplandılar. Köroğlu o zaman hangisinin Döne olduğunu kolayca tahmin etti. Hiç belli etmeden, onu incelemeye koyuldu. Bir yandan da, sol tarafta toplananlara seslenmeyi sürdürdü.

“Bu adamda hakkı kalanlar, emeğinin karşılığını alamayanlar; hakkını alamadığı için yanında çalışmaya devam etmek zorunda kalanlar, onun yanından ayrılmak isteyip de, korkudan çalışanlar varsa, şu anda alacaklarına karşılık istedikleri malı, hayvanı ya da eşyayı alabilirler. ‘Evet ama, sen gidince biz burada nasıl yaşarız?’ diyenler varsa, onlar da bizimle birlikte gelebilirler. Bizde yapacak iş çok. Üstelik emeğinin hakkını alarak...”

Köroğlu’nun sözleriyle birlikte, sol tarafta toplanan kalabalık arasında bir kaynaşma başladı. Tam bu sırada avlunun dış kapası tarafından da birtakım gürültüler işitildi. Daha ne olduğunu anlamadan bir sürü adam Köroğlu’nun çevresini sarıp bir anda elini ayağını kıskıvrak bağladılar.

Durumun tersine dönmesiyle, Bolu Beyi aniden aslan kesiliverdi. Sağa sola emirler yağdırıyor, bağırıp çağırıyordu. Meğer Çamlıbel’i kuşatmaya giden askerler, oralarda kimseyi bulamayınca, geri dönmüş, her nasılsa durumu öğrenip, bu baskını yapmışlar.

Yiğit Köroğlu, daha biraz önce “n’olur canımı bağışla yiğidim” diyerek kendisine yaltaklanan Bolu Beyi’nin şimdi birdenbire aslan kesilişini, askerlerine emirler yağdırışını ibretle izliyordu. Bolu Beyi:

“Tez bu asiyi zindana atın. Hemen darağaçları kurulsun. Cellatlar bulunsun, hazır edilsin.” diye emirler yağdırırken, Köroğlu kendi kendine şöyle mırıldanıyordu:

Yine ben bir öğüt aldım pirimden

İyilik ettiğinden sakın kendini

Hazreti Ali’den kalma erkândır

İyilik ettiğinden sakın kendini

Ol sana düşmandır dost gibi bakar

Fırsatı bulunca urganın çeker

Yürek dalga vurur çevrilir akar

İyilik ettiğinden sakın kendini

Belinde götürür gümüşlü bıçak

Korkusundan der ki nereye kaçak

Ağaya hayretmez hiç kötü uşak

İyilik ettiğinden sakın kendini

Köroğlu der atam anam ağlar

Size malum olsun beyler ağalar

Gidi felek ciğerciğini dağlar

İyilik ettiğinden sakın kendini

Onun böyle, ölüm tehdidi altındayken bile, soğukkanlılıkla deyiş mırıldanması, Bolu Beyi’ni çılgına çevriyordu. Sonunda Köroğlu’nu bir hücreye kapattılar.

Üzerine demir kapıları kilitlediler. Kapısına silahlı nöbetçiler diktiler. Kimseyle görüşmesini yasakladılar. Bir yandan da darağacının yapımına başladılar.

Gece bastırdığında Köroğlu, hücresinde aç susuz, sıkıntı içinde oturmuş, kara kara düşünüyordu. Gecenin sessizliği içinde, dışarıda bir o yana bir bu yana yürüyen nöbetçilerin ayak sesleri ile baykuş çığlıkları duyuluyordu. Birden nöbetçilerin ayak seslerinin düzeni bozuldu. Koşuşmalara fısıltılar, fısıltılara ise kadın sesleri karışıyordu. Kulak kabartınca, nöbetçilerin kadın seslerine karşı çıktıkları, onları engellemeye çalıştıkları anlaşılıyordu. Bir süre sonra sesler kesildi. Tartışmanın yatıştığı belli oldu. Az sonra, kapı kilitleri şakırtıyla açıldı. Elinde koca bir yemek tepsisiyle, güzel bir kadın hücreye girdi. Köroğlu hücrenin karanlığında gözlerini ovuşturarak, hiçbir şey söylemeden, gördüklerinin düş mü gerçek mi olduğunu anlamadan, şaşkın şaşkın bakakaldı kadını görünce. Onun şaşkınlığını gören kadın, durumu açıkladı:

“Yiğit Köroğlu, ben Döne Hanım’ın hizmetçisiyim. Bu yemekleri size o gönderdi. Sizin mert davranışınız hanımımın çok hoşuna gitmiş. Ağabeyinin size karşı tutumunu ise, hiç beğenmiyor. Babanız ve siz buradan gittiğinizde o da çok küçükmüş ama, başınıza gelenleri biliyor. Bir buyruğunuz olursa, yerine getirmemi söyledi.”

Köroğlu bu habere çok sevindi ama, işin içinde başka bir iş olabileceğini düşünerek hiç renk vermedi.

“Var git hanımına söyle, başa gelen çekilirmiş, neyleyim.”

Onun bu soğuk yanıtı, hizmetçi kadını rahatsız etti.

“Köroğlu... Bana güvenmediğiniz sözlerinizden anlaşılıyor. Fakat, size en kutsal değerler üzerine yemin ederim ki, hanımımın iyi niyetinden ve benim ona bağlılığımdan kuşkunuz olmasın. Bize güvenin. Hem güvenmekle ne yitirirsiniz ki... Bolu Beyi darağacını kurdurmaya başladı bile.”

Köroğlu, kendi kendine, kadının haklı olduğunu düşündü. Öyle ya, en kötüsü darağacında can vermek değil miydi? O da zaten hazırlanıyordu. Ama kadının dediği doğru çıkarsa, küçük de olsa, bir kurtulma umudu olabilirdi. Ama yiğitlerinden yardım gelirse... Hemen kafasını kurcalayan soruların yanıtlarını almaya çalıştı kadından.

“Peki, mademki bana yardım etmek istiyorsun. Arkadaşlarımın ne halde olduğunu biliyor musun?”

Sonra sürdürdü sorularını:

Gözlerim yollara takıldı kaldı

Ayvaz’ım nerede Kenan ne oldu

Köroğlu’nun gitti başından aklı

Ayvaz’ım nerede Kenan ne oldu

Kadın:

“Şimdi arkadaşlarınızı düşünmeyi bırakın. Kendi canınızı nasıl kurtaracaksınız onu düşünün.” yanıtını verince, Köroğlu’nun canı iyice sıkıldı. Aklına kötü kötü şeyler gelmeye başladı. Sürdürdü sorularını:

Bu da düşmanların başka fendi mi

Yiğit Ayvaz’ıma merhum dendi mi

Felek talihimi acep yendi mi

Ayvaz’ım nerede Kenan ne oldu

Köroğlu’nun kendi canından çok arkadaşlarını düşünmesi, hizmetçi kadını daha da duygulandırdı.

“Hiç merak etmeyin. Arkadaşlarınız yakalanmadı. Hanımım en kısa zamanda sizin de buradan kurtulmanız için ne gerekiyorsa yapacak.”

Bu sözler, Köroğlu’nun yüreğine biraz su serpse de, ağırına da gidiyordu.

“Beni avrat kanadına sığınır biçare mi sanır? Yiğitlerim beni elbet komaz burdan alırlar. Eğer canımı kurtarmaya yetişemezlerse, bilirim ki öcümü yerde komaz mutlak alırlar.”

Köroğlu’nun bu sinirli yanıtı, kadıncağızı şaşırttı:

“Hanımım, sizin iyiliğinizden başka bir şey düşünmüyor. Amacınız buradan kurtulmak mı, yoksa olay çıkarıp canınızı tehlikeye atmak mı?”

Köroğlu bu yanıtı duymamış gibi, söylenmeyi sürdürdü:

Yine yiğitlerim düştü aklıma

Ağalar ağası yanımda gerek

Bir büküşte yedi geyim nal kıran

Koçak Demircioğlu’m yanımda gerek

Padişah suratlım göğsü beratlım

Çetinyan kılıçlım kolu kuvvetlim

Babür aslan huylum kaplan sıfatlım

Köse Kenan emmim yanımda gerek

Benden selam eylen hanoğlu hana

Yarın Ayvaz oğlum yanımda gerek

Asıl yiğit böyle günde lazımdır

Yarın o genç aslan yanımda gerek

Bir de selam söylen cümle beylere

Ordular koysunlar karşı dağlara

Ünleri yetişsin yüce göklere

Bilcümle beylerim yanımda gerek

“Siz nasıl isterseniz.” diye yanıtladı kadın Köroğlu’nun dediklerini.

“Söyledikleriniz beylerinize ulaştırılacaktır. Gayri, gerisini siz bilirsiniz. Ama bana, daha doğrusu Döne Hanımıma soracak olursanız, ortalığı hiç karıştırmadan buradan sessizce sıvışmak daha doğrudur.”

Dakikaların, saatler kadar uzadığı bir geceydi. El ayak iyice çekilmişti. Karanlık koridorlardan ayaklarının ucuna basarak gelen Döne Hanım’a nöbetçiler hiçbir şey söyleyemediler. Bolu Beyi’nin kız kardeşinin buyruğu, Bey’in buyruğu demekti. Kapıları açtılar. Elindeki bohçayı Köroğlu’nun önüne bıraktı Döne. Köroğlu bohçadaki giysileri çabucak giyip Döne’ye teşekkür ederek, kaçmaya hazırlanırken, Döne Hanım Köroğlu’nun koluna yapıştı.

“Beni burda bırakıp mı gidiyorsun?” diye sordu. Köroğlu böyle bir soruyu hiç beklemiyordu.

“Gelmek mi istersin?” diye sordu şaşırarak. “Bizim oralar bey konaklarına benzemez.”

“Ben olmadan kaleleri aşamazsın. Yiğitlerin haberli. Seni surların dışında bekleyecekler.”

“Öyleyse ne durursun? Senin gibi yiğit kadına olmaz denir mi? Davran!”

Köroğlu, köşkün girdisini çıktısını bilen Döne ile şehrin sokaklarına çıktıklarında, arkalarında bir gölgenin onları izlediğini fark etti. Bir duvar kovuğuna sinip bekledi. Az sonra önünde beliren gölgeyi kıskıvrak yakaladı. Bunun hücrenin nöbetçisi olduğunu hemen tanıdı. Tam kafasına bir şey indirmeye hazırlanırken nöbetçi konuştu:

“Aman Köroğlu benim. Sen gidince, Bolu Beyi beni sağ kor mu? İzin ver de, ben de seninle geleyim.”

Durumu kolayca anladı Köroğlu. Adam haklıydı. Üstelik fazla düşünmeye vakit de yoktu.

“Yürü öyleyse!”

Nöbetçi, Döne ve Köroğlu... Karanlıkta yürüyen üç gölge, sur boyunca ilerliyordu.

Köroğlu fısıltıyla sordu Döne’ye:

“Peki, surların dışına nasıl çıkacağız? Kapılar gece kilitli, öyle değil mi?”

“Sen orasını düşünme. Ben her şeyi ayarladım. Şimdi erkenden şehir dışına çıkacak bir kervan var. O kervana katılıp çıkacağız sur dışına. Sanki bir bezirgân gibi...”

Köroğlu yiğitlerine bir an önce kavuşabilmek için sabırsızlanıyordu. Kervanın yanına vardıklarında develerin yükü bağlanmış, yola koyulmaya hazırdı. Bütün kent uykudayken, sadece günün sıcağına kalmak istemeyen bu gece yolcuları ayaktaydı. Yola koyulurken, Döne en öndeki eşeklerden birine binmiş, nöbetçi de eşeği yularından tutmuştu. Köroğlu ise, arkadaki develerden birinin yanı sıra yürüyordu. Daha surların dışına çıkmadan kervancıbaşı, kervanı baştan sona gözden geçirmeye çıkmıştı. Köroğlu kendisine yaklaşan kervancıbaşının bir süre önce Çamlıbel’de döğüştüğü, kervanına el koyup, sonra salıverdiği adam olduğunun farkına vardı.

“İşte, adam şimdi benden öcünü alır!” dedi kendi kendine. “Bundan iyi fırsat olmaz.”

Kervancıbaşı Köroğlu’nun ta yanı başına kadar geldi. Karanlık ışımaya başlamış, insanların yüzleri seçilir olmuştu. Köroğlu, bir an üzerine atılıp kervancıbaşını oracıkta öldürmeyi geçirdi aklından. Kervancı, onun aklından geçenleri okumuş gibi önünü kesti:

“Yiğit Köroğlu,” dedi. “Biz yiğidi vursak da hakkını teslim edenlerdeniz. Bizden sana zarar gelmez.”

Kale kapıları açıldı. Kervan, ağır ağır yola koyuldu. Develerin boynundaki irili ufaklı çan sesleri karanlığın içinde yankılanırken, o karanlığın içinden fırlayan Köroğlu yiğitleri, bir anda sessizce kervanın çevresini sarıverdiler. Yalnız Kenan emmi, Hoylu Bey ve Ayvaz değil, Köroğlu’nun yiğit atı Kırat da efendisini karşılamaya gelmişti. Sarılıp hasret giderdiler. Köroğlu, Döne bacılarını tanıştırdı onlara. Herkesi bir sevinç sardı. Kervancıbaşına veda edip, bir an önce Çamlıbel’in özgür havasına kavuşmak isterlerken, Kervancıbaşı:

“Yoo Köroğlu, bu kez elimden öyle kolay kurtulamazsın.” dedi. Kervancıbaşından hiç beklemedikleri bu sözler hem Köroğlu’nu, hem öteki yiğitleri öyle bir şaşırttı ki, Kenan emmi elini kılıcına attı. Ayvaz adamın arkasına doğru dolandı. Hepsi Köroğlu’nun bir işaretini bekliyodu, kervancıbaşının üzerine çullanmak için. Kervancıbaşı sürdürdü konuşmasını:

“Bu kervanı kendi elinle Çamlıbel’e çekip götürmezsen, ben ve adamlarım senin emrine girmeye razı gelmeyiz.”

Bir anda gerilen sinirler, öyle bir kahkaha tufanıyla boşaldı ki, gecenin sessizliği içinde nerdeyse tüm kenti ayağa kaldıracaktı.

Bu kez kervancıbaşı, başta Köroğlu olmak üzere tüm yiğitlerle tek tek kucaklaşarak adamlarıyla birlikte Köroğlu beylerine katıldı.

Kervanın başı Çamlıbel’e doğru çevrildi. Yol boyunda bir konak yerinde durdular. Yemekler yenilip şenlikler yapıldı. Köroğlu, Ayvaz’dan sazını isteyip bir deyiş söyledi:

Zor Bezirgân bunun adı

Geldi bu meydanın tadı

Yedi çift camus kuvveti

Vermiş Allah bilin beyler

Heybetinden aslan korkar

Düşmanları yarar yırtar

Aç kurt gibi adam kapar

Hep maşallah deyin beyler

Yumruk vursa dağı yıkar

Düşmanın temelin söker

Aslan gibi dağı teper

Dağı taşı söker beyler

Böylece, Köroğlu’nun yeni Bey’inin adı Zor Bezirgân oldu. Böylesine övgülü sözlerle Köroğlu’nun bağrına bastığı Zor Bezirgân’ı bütün beyler “Maşaallah” naralarıyla bağırlarına bastılar.

Tekrar yola koyuldular. Deve yürüyüşüyle yollar bitmek bilmiyordu. Sonunda Bolu dağlarına Çamlıbel yamaçlarına varmışlardı. Bu topraklara varınca Köroğlu, bütün sorunları arkada bırakmıştı ama hâlâ Kiziroğlu sorununa bir çözüm getiremediğini düşünmeye başladı.

Köroğlu’nun hüküm sürdüğü Çamlıbel’in karşı yamaçlarında türeyen Kiziroğlu Mustafa Bey diye biri dağa çıkmış, yol kesip, kervan vuruyormuş. Köroğlu kendi yöresinde böyle bir adamın ve çetesinin barınmasından rahatsızlık duyuyordu. Bu adamı dize getirmeden, Çamlıbel’in tek hakimi olmadan, içi rahat etmiyordu. Hele bu işi çözmeden, düğün dernek kurmayı içine sindiremiyordu. Döne Hanım’a da anlattı bu düşüncelerini. Çamlıbel’e varmadan kervanı bir kez daha konaklattı. Beylerine veda edip tek başına Kırat’ıyla yola koyuldu.

Çok geçmeden Kiziroğlu’nun konak yerine vardı. Daha dağın eteklerinde, nöbetçiler yolunu kestiler.

“Dur! Kimsin? Nerden gelip nereye gidersin?”

“Ben Köroğlu’yum. Beyinizle görüşmeye geldim.” deyince, adamlar ne yapacaklarını şaşırdılar. Biri boyun eğip seslendi:

“Köroğlu Bey’im. Müsaaden olursa, bir haber salıp geleyim. Buyrun konuğumuz olun.”

Hemen koşup, az ötedeki küçük çadıra girdi. Adamın içeri girmesiyle içerden tepeden tırnağa silahlı bir adamın dışarı çıkması bir oldu. Anlaşılan bu gelen nöbetçilerin komutanıydı. O da büyük bir saygıyla karşıladı Köroğlu’nu. Çadırına buyur etti. Adamlarından birini de Kiziroğlu’na haber vermek için gönderdi.

Köroğlu’na ikramda bulundu. Habercinin gitmesiyle gelmesi bir oldu.

“Kiziroğlu Bey’im sizi bekliyor.”

Komutan, iki nöbetçi ve Köroğlu birlikte kalktılar. Biraz tepeye tırmandıktan sonra Kiziroğlu’nun çadırı uzaktan göründü. Çadır tarafından bir kalabalığın Köroğlu’na doğru geldiği görüldü. Kiziroğlu ve adamları Köroğlu’nu karşılamaya çıkmışlardı. Karşı karşıya geldiklerinde, Kiziroğlu büyük bir saygıyla çadırına buyur etti. İzzet ikramda bulundu. Hiç böyle bir karşılama beklemeyen Köroğlu, bu durumda ne diyeceğini bilemedi. Sonunda kestirmeden söze girdi.

“Görüyorum ki, erkân bilir bir bey oğlusun. Fakat benim bu gelişim, bu dağların ikimize birden dar geleceğini söylemek içindi.”

“O nasıl söz ağam? Bizim Köroğlu’na saygımız sonsuzdur. Bir kusur işledikse bağışla.”

“Bana karşı gösterdiğiniz konukseverliğe diyeceğim yok.”

“O halde? Buyur ağam, bizim gençler sizin şerefinize oyunlar göstermek isterler. Buyrun dışarı çıkalım.”

Dışarı çıktılar. Çayırda Kiziroğlu’nun adamları hazır bekliyorlardı. Önce pehlivanlar güreş tuttular. Sonra okçular ok yarıştırdılar. Ardından gürz savuranlar, güç gösterdiler. At binenler at yarıştırdılar, cirit oynadılar. Saz çalanlar söz yarıştırdılar. Sonunda Köroğlu da dayanamadı çekti sazını:

Mert dayanır namert kaçar

Meydan gümbür gümbürdenir

Şahlar şahı divan açar

Divan gümbür gümbürlenir

Ok atılır kalasından

Hak saklasın belasından

Köroğlu’nun narasından

Dağlar gümbür gümbürlenir.

Bu usta işi şiir karşısında susmak zorunda kalan Kiziroğlu, Köroğlu’na bir şey söylemeden kalktı. Al atına binip cirit savuranlara karıştı. Bu gösteride öylesine ustaca at biniyor ve cirit atıyordu ki, Köroğlu bile onu hayranlıkla izledi. Köroğlu, yine de bu dağlarda kendisinden başkasının egemenliğe ortak olmasını içine sindiremiyordu. Karşılıklı sevgi, saygı, sözde, sazda, at binmede, cirit savurmada, güç gösterisinde bulunulmasından sonra, yoldaşlarını konak yerinde bırakan Köroğlu izin isteyip kalktı. Ayrılırken de yine tatlı sert bir tavırla uyarısını yaptı:

“Kiziroğlu, sözümü unutma ve bir düşün. Bu dağlar ikimize dar gelir. Şimdi gidiyorum. Yakında yine görüşürüz.” dedi ve Kırat’ına binip rüzgâr gibi tepeden aşağı aktı.

Köroğlu’nun uzaklaşmasından sonra, söylediği sözler Kiziroğlu’na daha fazla dokunmaya başladı. Kendi kendine düşünüyordu. Adam obamıza geldi. Konuktur deyip saygıda kusur etmedik. Bir tavuğuna kış demedik. Bir adamına dokunmadık. Bir kem sözümüz ağzımızdan çıkmadı. Bölüşemediğimiz bir ekmeğimiz yok. Nedir dönüp dönüp de “Bu dağlar ikimize dar gelir” demeler. Ne demek istemiştir “Mert dayanır namert kaçar” derken. Yani biz mi namerdiz? Saygı diye korkaklık mı gösterdik yoksa? Kafasında bütün olan biteni, söylenen sözleri evirip çeviriyor. Bütün gün düşündükçe, daha çok kan beynine sıçrıyordu. Birden yerinden fırladı.

“Ne hesabı varsa görmeli!” deyip atına bindiği gibi Köroğlu’nun peşinden yola çıktı.

Köroğlu mola yerine varana dek, gün akşam olmuştu. Bu saatten sonra yola gitmek olmaz. Sabah erken kalkar gideriz dediler. Ateşler yakıp çadırlar kurdular. Yemekler yendi, sazlar çalındı.

Köroğlu da Döne Hanım’ı karşısına oturtup o gün yaptığı görüşmeyi sazıyla anlatmaya koyuldu:

Bir at biner ala paça

Mecal vermez kırat kaça

Az kaldı ortamdan biçe

Kim kim kim

Hanım kim nigar kim

Kiziroğlu Mustafa Bey

Bir bey oğlu

Bir han oğlu

Hay edende haya teper

Huy edende huya teper

Köroğlu’nu suya teper

Kim kim kim

Hanım kim nigar kim

Kiziroğlu Mustafa Bey

Bir bey oğlu

Bir han oğlu...

Bu sırada karanlığın içinde, Köroğlu’nun çadırının yanına kadar gizlice sokulan Kiziroğlu Mustafa Bey, istemeden söylenenleri duyunca, kulak kabartıp dinlemeye başladı.

Bir hışmınan geldi geçti

Kiziroğlu Mustafa Bey

Hışmı dağı deldi geçti

Kim kim kim

Hanım kim nigar kim

Kiziroğlu Mustafa Bey

Bir bey oğlu

Bir han oğlu

Köroğlu’nun kendisinden böyle övgülü sözlerle söz ettiğini duyan Kiziroğlu, çok duygulandı. Yüzüne karşı dobra dobra o kadar sert konuşan adamın, arkasından kendisini övmesi, onu o kadar şaşırttı ki, bu kadar dürüst tavırlı bir adamla düşman olamayacağını anladı. Yine geldiği gibi sessizce atını bağladığı yere döndü. Bu kez, al atına binip nöbetçilerin durduğu yoldan konak yerine geldi. Yaklaşınca nöbetçiler durdurdular.

“Ben Kiziroğlu Mustafa’yım. Köroğlu ile görüşmek isterim.”

Nöbetçiler, hemen Köroğlu’na haber ulaştırdılar.

“Buyursun!” buyruğunu alınca da, Kiziroğlu’nu onun çadırına götürdüler.

Böyle iki saat ara ile Kiziroğlu’nun kendisini araması Köroğlu’nu meraklandırmıştı. Bir şey söylemedi ama, bu ziyaret Döne Hanım’ı da ürkütmüştü. Bu Kiziroğlu sakın Bolu Beyi’nin bir adamı olmaya!

Kiziroğlu atından inip, Köroğlu’nun elini öpmeye davranınca bütün kuşkular bir anda dağılıverdi.

Bu kez Kiziroğlu söze girdi:

“Ağam, seninle konuştuktan sonra düşündüm ki, bu dağlar gerçekten ikimize dar gelir.”

Bu sözleri duyanlar, birden yeniden bir gerginliğe kapıldılar. Oysa Kiziroğlu sürdürdü konuşmasını:

“Bilirsin ki, ben bir bey oğluyum. Sen ise ezelden bu dağların beyisin. İkimiz de zulme uğradığımız, zalime düşman olduğumuz için buradayız. Özel düşmanlarımızın adı başka başka ama, özü bir. Biz birbirimizden ayrı kaldıkça zulme karşı güçlü olmamız zor. Eğer kabul edersen, ben ve adamlarım senin emrine girmek isteriz.”

Daha Kiziroğlu sözünü bitirmemişti ki, orada bulunanların sevinç naraları gökyüzünü çın çın çınlattı. Karşı dağlar bu naralara yanıt verdi sevinçten.

Öbür çadırlarda sohbetin sonunu merak eden Zor Bezirgan, Ayvaz, Köse Kenan, Hoylu Bey ve diğerleri sevinçle Köroğlu’nun çadırına koştular.

O gece yeniden sofralar kuruldu. Sabahlara kadar yenildi, içildi, sazlar çalınıp türküler söylendi. Kimi gamlı, zulme yenik düşmüşlerin ağıtlarıydı; kimi yiğitlik, kahramanlık, umut dolu türkülerdi.

Sabah gün doğmadan Köroğlu’nun kervanı Çamlıbel’e doğru yol alırken, Kiziroğlu da adamlarını toplayıp Köroğlu kalesine göçmek üzere ayrıldı.

Kısa bir zaman sonra Çamlıbel’de Köroğlu Kalesi’nde buluştular.

Döne ile Köroğlu’nun düğünü yedi gün yedi gece sürdü. Davullar zurnalar çalındı. Halaylar döndü durmadan. Komşu köylerin halkı da katıldı düğüne. Kazanlarda pişen pilavlardan, et yemeklerinden yendi, hoşaflardan içildi. Köroğlu ile iyi geçinmek isteyen ağalar, sürülerle koyun, keçi, at, deve armağan ettiler.

Zalimin düşmanı, fakirin dostu Köroğlu’nun yiğitleri artık koca bir ordu olmuştu. Yaşadıkları her yerde, haksızlığa, adaletsizliğe karşı savaşım vererek nam saldılar. Giderek daha birçok yiğit katıldı Köroğlu ordusuna.

İran’a, Azerbaycan’a, Gürcistan’a, Erzurum’a, Kars’a, Halep’e, Silistre’ye seferler yaptılar.

Bir gün Köroğlu Ayvaz’la söyleşiyordu. Geçen yılları düşündü. Yaptıkları işleri düşündü. İlerlemiş yaşını düşündü; dertlendi. Aldı sazını eline başladı söylemeye:

Kocaldım belim büküldü

Gözümün nuru döküldü

Damarım bendi söküldü

Kocaldım Ayvaz pir oldum

Feleğin n’olduğun bildim

Kâhice ağladım kâhice güldüm

Ben her şeyden arzum aldım

Kocaldım Ayvaz pir oldum

Güzele bade içirdim

Hasmı meydandan kaçırdım

Yedi naldan ok geçirdim

Kocaldım Ayvaz pir oldum

Köroğlu der giden gelmez

Akan gözüm yaşın silmez

Eski gençlik ele gelmez

Kocaldım Ayvaz pir oldum

Köroğlu ile Ayvaz’ın dertleşmesinin üzerinden çok geçmemişti. Büyük kentlere gidip gelenlerden bir haber geldi ki; yeni bir delikli demir icat edilmiş, bu demirin içine barut koyulup ucuna kurşun konup ateşlenince çok uzaklardan insan öldürülebiliyormuş.

Yani ne kılıç kullanmak gerekiyormuş, ne gürz savurmak... Tüfek denilen bu aleti elinde bulunduran, karşısındaki nice yiğit ne kadar silahşör olursa olsun para etmiyormuş. Tüfek kimin elindeyse güç onun oluyormuş. Üstelik padişahın ordusunda bu tüfeklerden çok varmış.

Bu haberler Köroğlu’nu ta derinden yaralamış. Bunları dinledikçe Köroğlu’nun aklı başından gidiyor kendi kendine söyleniyordu.

“Demek erlik, demek yiğitlik nişanesi olan ne varsa artık kulak ardı edilecek öyle mi... Hiç böyle bir kalleşliğe bir yiğit razı olur mu? Böyle midir kahramanlık töresi? Biz böyle mi dağlara çıktık? Böyle mi nam saldık dünyanın dört köşesine?”

Bolu Beyi’ne meydan okurken ne diyordu:

Benden selam olsun Bolu Beyi’ne

Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır

Ok gıcırtısından kalkan sesinden

Dağlar seda verip seslenmelidir

Yani önceden haber veriliyordu düşmana. “Askerini alıp gelsin, yiğitçe dövüşelim.” diyordu. Demek artık yeni moda yiğitlikte böyle şeyler yoktu.

Düşman geldi tabur tabur dizildi

Alnımıza kara yazı yazıldı

Tüfek icat oldu mertlik bozuldu

Eğri kılıç kında paslanmalıdır

“Eğri kılıç kında paslanmalıdır ha! Eğri kılıç kında paslanmalıdır...Böyle bir dünyada hiç Köroğlu mu olunur? Böyle kalleş bir dünyada...”

SON