Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi Tarlabaşı Bulvarı

Kamer Hatun Mah. Alhatun Sk. No: 27

Beyoğlu / İstanbul

Tel: 0212 361 09 07 (pbx) Faks: 0212 361 09 04

web: www.evrenselbasim.com - e.posta: bilgi@evrenselbasim.com

Evrensel Çocuk Kitaplığı 24

Mutlu Prens - Oscar Wilde

Çeviren: Erdal Alova

Resimleyen: Semra Bulut

Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Epub Tasarım: Papersense Stüdyoları

Birinci Basım: Kasım 2004

© Evrensel Basım Yayın, 2003

MUTLU
PRENS

Oscar Wilde

Çeviren
Erdal Alova

Resimleyen
Semra Bulut

MUTLU PRENS

Kentin tepesinde, yüksek bir sütunun üstünde, Mutlu Prens’in heykeli vardı. Baştan aşağı, incecik altın yapraklarla yaldızlanmıştı. Gözlerinin yerinde iki parlak safir duruyordu. Kılıcının kabzasında kocaman, kırmızı bir yakut ışıldıyordu.

Gerçekte, herkes beğeniyordu bu heykeli. “Bir rüzgârgülü kadar güzel,” dedi, sanatsal beğeniye sahip biri olarak tanınma sevdasına düşen, kent meclisi üyelerinden biri; “yalnızca, pek yararı yok,” diye ekledi, insanların onu işe yaramayan biri olarak tanımasından korkarak. Aslında, hiç de öyle değildi.

“Neden Küçük Prens gibi olmuyorsun?” diye sordu, ay için ağlayan küçük çocuğun duyarlı annesi. “Mutlu bir şey için ağlamayı aklına bile getirmez.”

“Çok şükür, tümüyle mutlu biri var dünyada,” dedi düş kırıklığına uğramış biri, şaşılacak güzellikteki heykele bakarken.

“Tıpkı bir meleğe benziyor,” dediler hep bir ağızdan Hayır Okulu öğrencileri; parlak, kırmızı pelerinleri ve tertemiz, beyaz önlükleriyle Katedralden çıkarken.

“Nerden biliyorsunuz?” diye sordu matematik öğretmeni, “bir tanesini bile görmediniz.”

“Yo, gördük, rüyamızda,” diye karşılık verdi öğrenciler. Kaşlarını çatıp, sert sert baktı matematik öğretmeni. Çocukların rüya görmesini onaylamamıştı.

Bir gece, kentin üzerinde küçük bir kırlangıç uçtu; arkadaşları altı hafta önce Mısır’a gitmişlerdi. O geride kalmıştı, çünkü Kamış’ların en güzeline âşık olmuştu. Büyük, sarı bir pervanenin peşinden ırmağa doğru alçalırken rastlamıştı ona, baharın ilk günlerinde. İncecik belinden öylesine etkilenmişti ki, konuşmak için durmuştu.

“Seni seveyim mi?” diye sormuştu, konuya bir an önce girmeyi seven kırlangıç. Kamış eğilerek, uzun uzun selamlamıştı onu. Gümüş dalgalar yaparak suya kanatlarını batıran kırlangıç, çevresinde dönüp durmuştu. Böyle, birbirlerine yol yapa yapa yazın sonunu getirmişlerdi.

“Saçma bir ilişki,” diye cıvıldaşıyordu öbür kırlangıçlar, “Kamış’ın parası yok, bir sürü de akrabası var.” Gerçekten, ırmak kamışla doluydu. Sonbahar gelince bütün kırlangıçlar uçup gitti. Arkadaşları uçtuktan sonra kırlangıç çok yalnız hissetti kendini ve sevgilisinden sıkılmaya başladı. “Hiç sohbeti yok,” diyordu, “korkarım, işvelinin teki; çünkü sürekli, rüzgârla flört ediyor.” Doğrusu, ne zaman rüzgâr çıksa, kamış en ince reveranslarını yapıyordu. “Evcil olduğunu kabul ediyorum,” diye sürdürdü konuşmayı Kırlangıç,

“ama ben, gezmeyi severim. Öyleyse, benimle evlenecek olan kişi de gezmeyi sevmeli.”

“Benimle uzaklara gelir misin?” diye sordu sonunda Kamış’a. Kamış, başını salladı, “Olmaz,” dercesine; öylesine bağlıydı yurduna.

“Beni oyaladın,” dedi Kırlangıç. “Ben Piramitler’e gidiyorum. Hoşçakal,” deyip uçtu.

Gün boyunca uçup durdu, geceleyin kente vardı. “Nerede kalsam?” diye sordu kendi kendine, “Umarım, kent benim için hazırlık yapmıştır.”

Derken, yüksek sütunun üstündeki heykeli gördü. “Geceyi burada geçireyim,” diye geçirdi içinden. “Güzel bir yer. Bol bol temiz hava var.” Mutlu Prens’in ayaklarının tam ortasına kondu.

“Altın bir yatak odam var,” dedi kendi kendine usul bir sesle ve uyumaya hazırlandı. Başını tam kanatlarının altına sokuyordu ki, büyük bir damla düştü üstüne. “Ne tuhaf!” diye haykırdı, “gökte bir tek bulut bile yok, yıldızlar pırıl pırıl, ama yağmur yağıyor. Kuzey Avrupa’da iklim berbattır, gerçekte. Yağmuru severdi Kamış, ama kendi bencilliğindendi bu.”

Derken, bir damla daha düştü.

“Yağmurdan koruyamadıktan sonra, bir heykelin yararı ne?” diye sordu içinden. “Kendime bir baca deliği bulayım,” deyip uçmaya karar verdi. Kanatlarını açacakken üçüncü bir damla düşünce yukarıya baktı. Ne gördü dersiniz?

Gözleri yaşla doluydu Mutlu Prens’in; yaşlar yanaklarından süzülüyordu. Ay ışığında yüzü öylesine güzeldi ki, küçük Kırlangıç’ın içini bir sevecenlik kapladı.

“Kimsin sen,” diye sordu ona.

“Ben Mutlu Prens’im.”

“Niye ağlıyorsun öyleyse, beni sırılsıklam ettin.”

“Hayattayken, bir insan yüreğim varken,” diye yanıtladı heykel, “bilmiyordum gözyaşlarının ne olduğunu. Çünkü üzüntünün yasaklandığı Sans-Souci Sarayı’nda yaşıyordum. Gündüzleri bahçede arkadaşlarımla oynardım; geceleri Büyük Salon’da dans ederdim. Bahçenin çevresinde çok yüksek bir duvar vardı; ama hiçbir zaman, duvarın arkasında ne olduğunu soracak kadar merak etmedim. Her şey o kadar güzeldi ki. Saraylılar Mutlu Prens derlerdi bana. Zevk duymak mutluluksa, mutluydum gerçekten. Böyle yaşayıp, böyle öldüm. Öldükten sonra, beni yüksek bir yere koydular, kentimin bütün yoksulluğunu, bütün çirkinliklerini görebileyim diye. Yüreğim kurşundan olsa bile, ağlamaktan başka çarem yok.”

“Ne! Yüreği altından değil mi?” diye geçirdi içinden küçük Kırlangıç. Düşüncelerini yüksek sesle söyleyemeyecek kadar inceydi.

“Uzakta,” diye sürdürdü sözlerini heykel, alçak, müzikli bir sesle; “uzakta, küçük bir sokakta yoksul bir ev var. Pencerelerinden biri açık. Gördüğüm kadarıyla, masanın başında bir kadın oturuyor. Yüzü incelmiş ve yorgun; kaba, kırmızı elleri var, her yerine dikiş iğnesi batmış. Çünkü, kendisi terzi. Gelecek saray balosunda Kraliçe’nin en gözde nedimesinin giymesi için saten bir gece giysisi üzerine tutku çiçekleri işliyor. Köşedeki yatakta küçük oğlu hasta yatıyor. Ateşi var ve portakal istiyor. Annenin oğluna ırmak suyundan başka verecek şeyi yok. O da ağlıyor. Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç, kılıcımdaki yakutu ona götürür müsün? Ayaklarım bu sütuna bağlı, onun için kıpırdayamıyorum.”

“Beni Mısır’da bekliyorlar,” dedi Kırlangıç. “Arkadaşlarım Nil’in üstünde bir alçalıp bir yükselirken, büyük nilüfer çiçekleriyle konuşuyorlar. Çok geçmeden büyük Kral’ın mezarına, uyumaya gidecekler. Kral, orada, boyalı tabutunun içinde uyuyor. Sarı ketene sarılmış, baharatla mumyalanmış. Boynunu açık yeşil yeşim taşından bir gerdanlık süslüyor ve elleri kuru dallar gibi.”

“Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç,” dedi Prens, “Benimle bir gece daha kalıp habercim olur musun? Çocuk o kadar susamış, annesi o kadar üzgün ki,”

“Çocukları sevdiğimi sanmıyorum,” diye karşılık verdi Kırlangıç.

“Geçen yaz, ırmaktayken, iki kaba saba çocuk vardı. Değirmencinin oğulları. Bana durmadan taş atarlardı.

Ama asla vuramadılar. Biz kırlangıçlar çok iyi uçarız. Ayrıca, çevikliğiyle ünlü bir aileden geliyorum. Ama yine de saygısızlıktı yaptıkları.”

Mutlu Prens o kadar üzgün görünüyordu ki, Kırlangıç’ın içi burkuldu. “Burası çok soğuk,” dedi, “ama bir gece daha kalıp habercin olacağım.”

“Teşekkür ederim, küçük Kırlangıç,” dedi Prens.

Kırlangıç büyük yakutu Prens’in kılıcından aldı. Gagasında tutarak, damların üzerinden uçup gitti.

Beyaz mermerden melek heykellerinin bulunduğu katedral kulesini geçti. Sarayın üzerinden geçerken dans edenlerin seslerini duydu. Güzel bir kız sevgilisiyle balkona çıktı. “Yıldızlar ne kadar olağanüstü,” dedi oğlan kıza, “ve ne kadar olağanüstü aşkın gücü.”

“Umarım giysim baloya yetişir,” dedi kız, “giysimin üzerine tutku çiçekleri işlenmesini buyurdum. Ama terzi kadın o kadar uyuşuk ki.”

Kırlangıç ırmağın üzerinden geçti ve gemi direklerine asılı fenerleri gördü. Varoşlardan geçerken, birbirleriyle pazarlık eden bakır terazilerde para tartan yaşlı Yahudileri gördü. Sonunda, yoksul barınağa gelip, pencereden içeri baktı. Çocuk yatakta ateşler içinde dönüp duruyordu. Annesi öyle yorulmuştu ki, uyuya kalmıştı.

Zıplayarak içeriye girdi, büyük yakutu masanın üzerinde duran dikiş yüksüğünün yanına koydu. Yatağın çevresinde usulca uçarak çocuğun alnına kanatlarıyla yelpaze yaptı. “Nasıl serin!” dedi çocuk, “İyileşiyorum, galiba!” Sonra, tatlı bir uykuya daldı.

Uçarak Mutlu Prens’in yanına geldi Kırlangıç; yaptıklarını bir bir anlattı. “Çok garip,” dedi, “kendimi çok sıcak hissediyorum şimdi, çok soğuk olmasına karşın.”

“Çünkü iyi şeyler yaptın,” dedi Prens. Biraz düşünen Kırlangıç uyuya kaldı. Ne zaman düşünse, uykusu gelirdi.

Gün ışıyınca ırmağa giderek yıkandı.

“Ne ilginç bir olay,” dedi Kuşbilim Profesörü köprüden geçerken, “Kış vakti bir kırlangıç.” Yerel bir gazeteye gördüklerini anlatan uzun bir mektup yazdı. Herkes sözünü etti bu yazının. Mektup o kadar çok sözcükle doluydu ki, kimse bir şey anlayamamıştı.

“Bu gece Mısır’a gidiyorum,” dedi Kırlangıç, kıpır kıpırdı. Bütün anıtları dolaştı, uzun süre çan kulesinin üzerine tünedi. Nereye gitse, kırlangıçlar cıvıldaşarak, “Ne seçkin bir yabancı,” diyorlardı birbirlerine. O da bundan büyük zevk duyuyordu.

Ay doğunca, Kırlangıç Mutlu Prens’e geri uçtu. “Mısır’la ilgili herhangi bir görev var mı?” diye sordu, “Hemen yola çıkıyorum.”

“Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç,” dedi Prens, “benimle bir gece daha kalmaz mısın?”

“Beni Mısır’da bekliyorlar,” diye yanıtladı Kırlangıç. “Yarın arkadaşlar İkinci Çağlayan’a uçacak. Irmak-atı, orada, hasırotları arasında yatıyor. Ve büyük, granit bir evin üstünde tanrı Memnon oturuyor. Bütün gece yıldızları gözlüyor, sabah yıldızı ışır ışımaz sevinç çığlığı atıyor, sonra sessizliğe gömülüyor. Öğleyin, sarı aslanlar su içmeye ırmak kenarına iniyorlar. Camgöbeği renginde gözleri var,

kükrediler mi şelaleden daha güçlü kükrüyorlar.”

“Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç,” dedi Prens, “uzaklarda, bir tavanarasında bir delikanlı görüyorum. Kâğıtlarla dolu bir çalışma masasının üzerine eğilmiş; yanındaki bardakta solgun menekşelerden bir demet var. Kıvırcık saçları kumral, dudakları nar gibi kırmızı; iri, çok güzel gözleri var. Tiyatro yöneticisi için bir oyun bitirmeye çalışıyor. Ama yazmak için hava çok soğuk. Ocakta ateş yok ve açlık yorgun düşürmüş onu.”

“Bir gece daha kalacağım seninle,” dedi Kırlangıç; gerçekten, iyi yürekliydi. “Ona başka bir yakut mu götüreceğim,” diye sordu.

“Yazık ki yakutum yok artık,” dedi Prens, “kala kala gözlerim kaldı bana. Az bulunur safirdendir onlar. Bin yıl önce Hindistan’dan gelmişler. Birini al, ona götür. Kuyumcuya satıp kendine odun alsın, oyununu bitirsin.”

“Sevgili Prens,” dedi Kırlangıç, “bunu yapamam.” Sonra ağlamaya başladı.

“Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç; ne buyuruyorsam onu yap.”

Böylece, Kırlangıç, Prens’in gözünü çıkarıp tavanarasına uçtu. Çatıdaki delikten içeri girmek kolaydı. Buradan ok gibi içeri daldı. Genç adam başını ellerinin arasına almıştı. Duymadı bu yüzden kanat seslerini. Gözlerini açtığında, solgun menekşelerin üstünde duran güzel safiri gördü.

“Değerim bilinmeye başlıyor!” diye çığlık attı. “Bu, büyük bir hayranımdan olmalı. Artık, oyunumu bitirebilirim.” Çok mutlu görünüyordu.

Ertesi gün, Kırlangıç limana uçtu. Büyük bir teknenin direğinin tepesine kondu; ambardan halatlarla büyük sandıkları çıkaran gemicileri seyretti. Her sandığı yukarıya çıkardıklarında gemiciler hep bir ağızdan “Yisa!” diye bağırıyorladı. “Ben Mısır’a gidiyorum,” diye seslendi kırlangıç onlara. Ama kimse aldırmadı. Ay doğunca, Mutlu Prens’e geri uçtu.

“Sana hoşça kal demeye geldim,” dedi yüksek sesle.

“Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç,” dedi Prens, “bir gece daha kalmaz mısın benimle?”

“Kış geldi,” diye yanıtladı Kırlangıç, “soğuk kar çok geçmeden yağar. Yeşil palmiye ağaçları üstünde güneş sıcaktır şimdi Mısır’da; çamura uzanmış timsahlar uyuşuk uyuşuk bakıyorlardır şimdi onlara. Baolbee Tapınağı’nda yuva yapıyor şimdi arkadaşlarım. Pembeli beyazlı güvercinler seyrediyor şimdi onları, birbirlerine kuğurup duruyorlar. Senden ayrılmalıyım sevgili Prens ama hiç unutmayacağım seni. Önümüzdeki ilkbahar, verdiklerinin yerine iki mücevher getireceğim sana. Kırmızı gülden daha kırmızı olacak yakut; büyük okyanus kadar mavi olacak safir.”

“Aşağıdaki alanda,” dedi Mutlu Prens, “küçük bir kibritçi kız duruyor. Bütün kibritlerini su yoluna düşürdü ve kibritler bozuldu. Eve para götürmezse babası onu dövecek; ağlıyor bu yüzden. Ne ayakkabısı var, ne çorabı; minik başı çıplak. Öbür gözümü de al, ona ver. Babası dövmesin onu.”

“Seninle bir gece daha kalacağım,” dedi Kırlangıç, “ama gözünü alamam, o zaman hiç göremezsin.”

“Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç,” dedi Prens, “ne buyuruyorsam onu yap.”

Prens’in öbür gözünü de alan küçük kuş ok gibi uçup gitti. Ansızın küçük kıza doğru bir dalış yaparak mücevheri eline bıraktı.

“Ne güzel bir cam,” diye haykırdı küçük kız ve gülerek eve koştu.

Kırlangıç Prens’e geri uçtu. “Artık körsün,” dedi ona, “sonsuza dek seninle kalacağım.”

“Hayır, küçük Kırlangıç,” dedi zavallı Prens, “Mısır’a, uzaklara gitmelisin.”

Ertesi gün Kırlangıç Prens’in omzundan inmedi ve garip ülkelerde gördüklerini anlattı ona. Nil kıyısında upuzun sıralar halinde durup gagalarıyla kırmızı balıklar tutan balıkçılları; çölde yaşayıp her şeyi bilen, dünya kadar yaşlı Sfenks’i; ellerinde kehribar tespihleriyle, develerin yanında yürüyen tüccarları; abanoz kadar siyah olan ve büyük bir kristale tapan Ay Dağları Kralı’nı; bir palmiyenin üstünde uyuyan devi, yeşil yılanı ve bu yılanı ballı çörekle besleyen yirmi rahibi; göldeki büyük, düz yapraklar üzerinde giden ve kelebeklerle savaşan pigmeleri anlattı.

“Sevgili küçük Kırlangıç,” dedi Prens, “bana olağanüstü şeylerden söz ediyorsun ama hepsinden daha olağanüstü olan, kadınların ve erkeklerin acı çekmesidir. Acı kadar gizemli bir şey yoktur. Uç kentimin üstünden küçük Kırlangıç ve anlat bana gördüklerini.”

Ve Kırlangıç uçtu büyük kentin üstünde; gördü zenginlerin güzel evlerinde düzenledikleri eğlenceleri, kapılarında dilenciler otururken.

Kapkaranlık, dar sokaklara doğru uçtu. Gördü bembeyaz yüzlerini açlık çeken çocukların, simsiyah sokaklara kayıtsız gözlerle bakan. Bir köprü kemerinin

altındaki yolda iki çocuk soğuktan donmamak için birbirlerine sarılmış yerde uzanıyorlardı. “Çok açız,” dediler. “Burada yatılmaz,” diye bağırdı bekçi. Onlar da yağmurun altında dolanıp durmaya başladılar.

Kırlangıç gerisin geri uçtu ve Prens’e gördüklerini anlattı.

“İnce, altın yapraklarla kaplıyım,” dedi Prens, “onları yaprak yaprak kaldır, yoksullara ver. Yaşayanlar altının kendilerini mutlu kıldığını sanırlar her zaman.”

Kırlangıç, incecik, altın tabakaları yaprak yaprak kaldırdı; Mutlu Prens tümüyle donuk ve kurşuni bir renge bürününceye kadar. Altınları yaprak yaprak yoksullara taşıdı Kırlangıç. Çocukların yüzlerine renk geldi, sokakta gülerek oyunlar oynamaya başladılar. “Artık, ekmeğimiz var!” diye bağrışıyorlardı.

Derken, kar yağmaya başladı, arkasından don yaptı. Sokaklar gümüşle kaplanmıştı sanki; öylesine parlak, ışıl ışıldı. Uzun buz salkımları kristal hançerler gibi, evlerin saçaklarından sarkıyordu. Herkes kürklere bürünmüştü. Kırmızı başlıklar giyen küçük çocuklar buzda kayıyordu.

Zavallı, küçük Kırlangıç üşüdükçe üşüyordu ama Prens’i bırakmaya niyeti yoktu. Çünkü çok seviyordu onu. Fırıncı başka tarafa bakarken, kapının dışındaki ekmek kırıntılarını topladı; kanatlarını çırparak kendini ısıtmaya çalıştı.

Ama öyle bir an geldi ki, öleceğini anladı. Prens’in omzuna son bir kez daha uçacak gücü kalmıştı ancak. “Hoşça kal sevgili Prens,” diye mırıldandı, “elini öpmeme izin verecek misin?”

“Sevindim, sonunda Mısır’a gideceğine sevgili Kırlangıç. Burada çok oyalandın, ama dudaklarımdan öp beni, çünkü seni seviyorum.”

“Mısır’a gitmiyorum,” dedi Kırlangıç, “Ölüm’ün evine gidiyorum. Ölüm, Uyku’nun kardeşidir, öyle değil mi?”

Ve Kırlangıç, Mutlu Prens’i öper öpmez öldü, ayaklarının dibine düştü.

Tam o sırada, bir şey kırılmışçasına, heykelin içinden tuhaf bir ses geldi. Mutlu Prens’in kurşun yüreği ikiye ayrılmıştı. Kuşkusuz, dehşetli sert soğuk yüzündendi bu.

Ertesi sabah erkenden kentin Belediye Başkanı, meclis üyeleriyle birlikte, heykelin altındaki alanda yürüyorlardı. Sütunun önünden geçerlerken heykele bakıp: “Tanrım! Ne kadar kötü görünüyor Mutlu Prens,” dedi Belediye Başkanı.

“Gerçekten, ne kadar kötü!” diye bağrıştılar meclis üyeleri. Her zaman Belediye Başkanı’yla aynı düşüncede olurlardı.

“Yakut, kılıcından düşmüş; gözleri yok. Artık, altından yapılmış bir heykel değil,” dedi Belediye Başkanı, “aslında, bir dilenciden farkı yok.”

“Farkı yok,” dediler bir ağızdan meclis üyeleri.

“Bakın, ayaklarının dibinde bir kuş ölüsü var,” diye sürdürdü sözlerini Belediye Başkanı, “kuşların burada ölmelerini yasaklayan bir genelge yayımlamalıyız.” Belediye Sekreteri bu öneriyi not etti.

Mutlu Prens’in heykelini devirdiler. “Güzelliği kalmayınca bir yararı da kalmadı,” dedi Üniversite’nin Sanat Profesörü.

Heykeli bir fırında erittiler. Belediye Başkanı geriye kalan madenin ne yapılacağına ilişkin bir Belediye

Meclisi toplantısına katıldı. “Başka bir heykelimiz olmalı, kuşkusuz,” dedi, “bu da benim heykelim olacak.”

“Benim!” dedi bütün meclis üyeleri; derken kavgaya tutuştular. Son kez seslerini duyduğumda, hâlâ kavga ediyorlardı.

“Ne garip,” dedi dökümhanedeki ustabaşı, “Bu, kırılmış kurşun yürek, fırında erimiyor. Onu atalım, gitsin.” Ve kurşun yüreği, ölü Kırlangıç’ın da yattığı bir çerçöp yığınına fırlatıp attılar.

“Bana kentteki en değerli şeyi getir,” dedi Tanrı meleklerinden birine. Ve melek, kurşun yürekle ölü kuşu getirdi Tanrı’ya.

“Doğru seçim,” dedi Tanrı, “çünkü cennet bahçemde bu küçük kuş sonsuza dek şakıyacak ve altın kentimde Mutlu Prens benim adımı anacak.”

BENCİL DEV

Okuldan dönen çocuklar, her ikindi, Dev’in bahçesine gidip oyun oynamayı alışkanlık edinmişlerdi.

Yumuşak, yeşil çimenleriyle büyük bir bahçeydi burası. Güzelim çiçekler çimenlerin arasına, rastgele, yıldızlar gibi serpilmişti. Bahar gelince, bahçedeki on iki şeftali ağacı, pembeli beyazlı, incecik çiçekler açar, sonbaharda meyveyle dolardı. Ağaçlara konan kuşlar öylesine tatlı şakırlardı ki, çocuklar dinlemek için oyunlarını yarıda keserlerdi. “Burada ne kadar mutluyuz!” diye haykırırlardı birbirlerine.

Günlerden bir gün, Dev geri döndü. Arkadaşı Cornwall Devi’ni görmeye gitmiş, yedi yıl onunla birlikte kalmıştı. Sohbeti kıt olduğundan, yedi yıl sonunda diyeceğini demiş, kendi şatosuna dönmeye karar vermişti. Döndüğünde çocukları bahçesinde oynarken buldu.

“Ne işiniz var burada!” diye haykırdı boğuk bir sesle. Çocuklar ortadan kayboldular.

“Benim bahçem, benim bahçemdir,” dedi Dev. “Bu kadar açık. Burada benden başka kimse oynayamaz.” Sonra, yüksek bir duvar ördü bahçenin çevresine, bir de uyarı levhası koydu.

İZİNSİZ GİRENLER
CEZALANDIRILIR

Çok bencil bir devdi.

Zavallı çocukların oynayacak yerleri kalmamıştı. Yol üstünde oynamayı denediler ama yol toz içindeydi, üstelik taşlarla doluydu. Bu yüzden sevmediler yolda oynamayı. Dersten çıkınca yüksek duvarın çevresinde dolanıyorlar, arkasındaki güzel bahçeyi konuşuyorlardı. “Ne kadar mutluyduk,” diyorlardı, “orada.”

Derken, ilkbahar geldi; bütün kırlar baştan başa, minik çiçekler, kuşlarla doldu. İlkbahar bir tek, Bencil Dev’in bahçesine gelmemişti. Çocuksuz bahçede kuşlar ötmeyi bırakmış, ağaçlar çiçek açmayı unutmuştu. Bir keresinde, güzel bir çiçek, çimenlerin arasından başını uzatmış, uyarı levhasını görünce çocuklar için öyle üzülmüştü ki yeniden toprağa girerek uykuya dalmıştı.

Bu durumdan hoşnut olan birileri varsa, onlar da Kar ile Don’du. “İlkbahar unuttu bu bahçeyi,” diye haykırdı ikisi de, “burada yıl boyu kalabiliriz artık!” Kar, büyük, beyaz peleriniyle çimenleri baştan başa örttü. Don, ağaçları gümüş rengine boyadı. Kendileriyle birlikte kalsın diye, Kuzey Rüzgârı’nı çağırdılar; o da geldi. Kürklere bürünmüştü Rüzgâr; gün boyu uğulduyor, bacalardan içeriye üflüyordu. “Burası hoş bir yer,” dedi onlara, “Dolu da gelsin buraya.” Derken, Dolu da geldi. Kiremitlerin çoğunu kırıncaya kadar, her gün üç saat boyunca, şatonun çatısını takırdatıp durdu, sonra da olanca hızıyla bahçede dolanıp durdu. Külrengi bir giysisi vardı ve soluğu buz gibiydi.

“Anlayamıyorum, İlkbahar neden böyle gecikti,” dedi Bencil Dev, pencerenin önünde oturup, soğuk beyaz bahçeye bakarken; “umarım havalar değişir.”

Ama ne İlkbahar’ın geldiği vardı, ne de Yaz’ın. Sonbahar bahçelere altın meyvelerini dağıtırken, Dev’in bahçesinde bir tek meyve yoktu. “Bencilin teki,” diyordu onun için Sonbahar. Böylece, bahçeden gitmek bilmedi Kış. Kuzey Rüzgârı, Dolu, Don ve Kar ağaçlar arasında dans edip durdular.

Bir sabah Dev, yatağında uyanmış yatarken, tatlı bir müzik duydu. “Kralın müzikçileri olmalı bunlar,” diye geçirdi aklından. Müzik, öylesine hoşuna gitmişti. Gerçekte, minik bir ketenkuşuydu pencerenin önünde şarkı söyleyen. Bahçesinde nicedir kuş sesi duymadığından, Ketenkuşu’nun sesi Dev’e dünyanın en güzel müziği gibi geldi. O zaman Dolu, Dev’in başının üzerinde dans etmeyi bıraktı, Kuzey Rüzgârı gürlemeyi kesti. Açık pencereden nefis bir koku geldi burnuna Dev’in. “Eminim, sonunda İlkbahar geldi,” dedi, yatağından atlayıp dışarıya baktı.

Ne gördü dersiniz?

Karşısında dünyanın en güzel görüntüsü duruyordu. Çocuklar duvardaki küçük bir delikten içeriye sızmış, ağaçların dallarına tünemişlerdi. Her ağaçta bir çocuk vardı. Çocukların yeniden gelmelerine ağaçlar o kadar sevinmişlerdi ki, tepeden tırnağa çiçeğe durmuşlar, tepelerinden el sallıyorlardı. Uçuşan kuşlar zevkle cıvıldaşıyordu; çiçekler gülümseyerek çimenlerin arasından bakıyordu. Çok güzel bir görüntüydü ama bir köşede Kış hâlâ duruyordu. Bahçenin bu en uzak köşesinde bir erkek çocuğu ayakta dikilmiş duruyordu. O kadar küçüktü ki, ağacın dallarına yetişemiyor, acı acı ağlayarak çevresinde dolanıp duruyordu. Zavallı ağaç hâlâ Buz ve Kar’la kaplıydı; Kuzey Rüzgârı üzerinde uluyordu. “Tırman, küçük çocuk,” dedi, ağaç, dallarını eğebildiğince aşağıya eğerek; ama çok zayıftı çocuk.

Bunu gören Dev’in yüreği yandı. “Ne kadar bencilmişim,” dedi kendi kendine, “şimdi anlıyorum buraya niye gelmediğini İlkbahar’ın. Zavallı çocuğu ağaca çıkarayım, duvarı da yıkayım. Bahçem sonsuza dek çocukların oyun yeri olsun.” Yaptıklarından çok pişmandı.

Merdivenlerden inip, sessizce ön kapıyı açtı, bahçeye çıktı. Çocuklar Dev’i görür görmez öyle korktular ki, arkalarına bakmadan koşarak kaçtılar. Ve Bahçe yeniden Kış’a döndü.

Bahçede yalnız, küçük çocuk kalmıştı. Gözleri ağlamaktan öylesine yaşla dolmuştu ki, Dev’in geldiğini görememişti.

Çocuğa arkadan gizlice yaklaşan Dev, onu avucuna alıp ağaca koydu. Ve ağaç, birdenbire çiçeklerle bezendi, kuşlar üzerine konup şakımaya başladılar. Kollarını Dev’in boynuna dolayan çocuk onu öptü. Dev’in artık kötü olmadığını gören çocuklar koşarak geri döndüler; onlarla birlikte İlkbahar da döndü. “Artık, sizin bahçeniz burası, küçük çocuklar,” dedi Dev ve eline büyük bir balyoz alarak duvarı yıktı. Ve saat on ikide çarşıya giden insanlar o zamana kadar gördükleri en güzel bahçede Dev’i çocuklarla oynarken buldular.

Çocuklar bütün gün bahçede oynayıp durdular. Akşam olunca “Hoşça kal” demek için Dev’in yanına gittiler.

“İyi ama, nerede sizin küçük arkadaşınız?” diye sordu Dev, “Ağaca çıkardığım çocuk?” Küçük çocuk Dev’i öptüğü için, Dev aralarında en çok onu seviyordu.

“Bilmiyoruz,” diye yanıtladı çocuklar, “o, uzaklara gitti.”

“Ona söyleyin, içi rahat olsun ve yarın buraya gelsin.” Çocuklar oturduğu yeri bilmediklerini, daha önce hiç görmediklerini söylediler. Dev çok üzülmüştü bu sözlere.

Her akşamüstü, okul dağıldıktan sonra, çocuklar bahçeye gidip Dev’le oyun oynadılar. Ama Dev’in sevdiği küçük çocuk, bir daha hiç görünmedi. Çocuklara çok iyi davranıyordu Dev, ama bir yandan da hayatındaki ilk küçük arkadaşının özlemini çekiyor, durmadan onu anıyordu. “Ne kadar da göreceğim geldi onu,” deyip duruyordu.

Yıllar geçti; Dev yaşlandı, güçten düştü. Artık oyun oynayamıyor, kocaman bir koltukta oturup, oynayan çocukları seyrediyor, bahçesine hayran oluyordu. “Ne güzel çiçeklerim var,” diyordu, “ama çocuklar, çiçeklerin en güzeli.”

Bir Kış, sabah erkenden giysilerini giyerken, pencereden dışarıya bakıyordu. Kış’tan nefret etmiyordu artık; çünkü İlkbahar’ın uykuda olduğunu, çiçeklerin dinlendiğini biliyordu.

Birdenbire şaşkınlıkla gözlerini ovuşturmaya başladı, öylece bakakaldı. Olağanüstü bir görüntüydü karşısındaki. Bahçenin en uzak köşesindeki ağaç, güzelim beyaz çiçeklerle donanmıştı baştan aşağı. Altın dallardan gümüş meyveler sarkıyordu. Dalların altında Dev’in sevdiği küçük çocuk duruyordu.

Büyük bir sevinçle merdivenden inen Dev bahçeye çıktı. Çimenlerin üstünde koşarak çocuğun yanına gitti. Çocuğun yanına gelince öfkeden kıpkırmızı kesildi. “Kim cesaret etti seni yaralamaya?” diye sordu. Çocuğun avuç içlerinde ve iki minik ayağında çivi yaraları vardı.

“Kim cesaret etti seni yaralamaya?” diye tekrar haykırdı Dev, “söyle bana, dev kılıcımı alıp onu doğrayayım.”

“Kimse!” diye karşılık verdi çocuk, “bunlar Aşk yarası.”

“Kimsin sen?” diye sordu Dev. Birden bir saygı duydu ona; korkuyla hayranlık arası bir duyguydu bu. Önünde diz çöktü.

Dev’e gülümseyen çocuk, “Bir zamanlar bahçende oynamama izin vermiştin, bugün sen benim bahçeme geleceksin, Cennet Bahçem’e,” dedi.

Akşamüstü koşuşup duran çocuklar Dev’i ölü buldular bembeyaz çiçeklerle bezenmiş ağacın altında.

GÜL İLE BÜLBÜL

“Kendisine kırmızı güller getirirsem benimle dans edeceğini söyledi,” diye yakındı genç öğrenci. “Ama bahçemde bir tek kırmızı gül yok.”

Meşe ağacındaki yuvasında Bülbül duymuştu bu sözleri. Dalların arasından merakla baktı.

“Bahçemde bir tek kırmızı gül yok!” diye yakındı bir kez daha, güzel gözleri yaşlarla doldu. “Ah, mutluluk dedikleri şey nasıl da küçük şeylere bağlı! Bütün yazdıklarını okudum bilgelerin. Felsefenin bütün gizlerini biliyorum. Ama bir kırmızı gül yüzünden mutsuzum.”

“İşte, gerçek bir âşık,” dedi Bülbül, “her gece onun türküsünü söyledim, hiç tanımasam da; geceler boyunca öyküsünü yıldızlara anlattım. Şimdi görüyorum onu. Saçları sümbül çiçeği gibi koyu, dudakları aradığı gül kadar kırmızı. Ama tutku, yüzünü fildişine döndürmüş, üzünç kaplamış baştan başa yüzünü.”

“Prens yarın gece bir balo veriyor,” diye mırıldandı genç öğrenci. “Sevgilim de orada olacak. Ona kırmızı bir gül götürürsem, kollarıma alacağım onu, başını omzuma yaslayacak, sıkıca tutacağım ellerini. Ama bahçemde bir tek kırmızı gül yok. Sırf bu yüzden tek başıma oturacağım, sevdiğim yanımdan geçip gidecek. Bana aldırış bile etmeyecek, kalbim kırılacak.”

“Âşık dediğin böyle olur,” dedi Bülbül. “Benim şakıdığım, acıları onun; bana sevinç veren, ona acı veriyor. Aşk mutlaka harika bir şey. Zümrütlerden değerli, opallerden güzel. Ne inciler, ne nar taneleri satın alabilir onu, ne de çarşıda satılır. Ne tüccarlar satabilir, ne altın terazisinde tartılabilir.”

“Müzikçiler balkonda çalmaya başlayacak,” dedi genç öğrenci, “ve sevgilim harp ve keman eşliğinde dans edecek. Öylesine dans edecek ki ayakları yerden kesilecek. Ve saraylılar ışıl ışıl giysilerinin içinde onun çevresine üşüşecek. Dans etmeyecek benimle çünkü ona verecek bir tek kırmızı gülüm yok,” deyip kendini çimenlere bıraktı, yüzünü ellerine gömdü ve ağlamaya başladı.

“Neden ağlıyor?” diye sordu yanından geçerken küçük, yeşil bir Kertenkele, kuyruğunu dikmiş.

“Neden gerçekten?” dedi Kelebek gün ışığının peşinde kanatlarını çırparken.

“Neden gerçekten?” diye fısıldadı bir Papatya, komşusuna, yumuşak, usul sesle.

“Bir kırmızı gül için ağlıyor,” dedi Bülbül.

“Kırmızı bir gül mü?” diye haykırdılar hepsi bir ağızdan. “Ne saçma!” Alaycının biri olan küçük Kertenkele güldü hiç çekinmeden.

Ama Bülbül anladı öğrencinin üzüntüsünün gizini. Aşk’ın sırrını düşündü meşe ağacında sessizce dururken.

Birdenbire kahverengi kanatlarını açıp havada süzülmeye başladı. Bir gölge gibi uçtu koru boyunca; bir gölge gibi bir uçtan bir uca bahçeden.

Çimenliğin ortasında güzel bir Gül ağacı duruyordu. Görür görmez ona doğru uçtu ve kendine bir dal buldu.

“Kırmızı bir gül ver bana,” dedi, “en tatlı şarkılarımı söyleyeceğim sana.”

Başını salladı Gül ağacı, “Benim güllerim beyaz,” dedi, “denizin köpükleri kadar beyaz, dağdaki kardan beyaz. Eski güneş saati çevresinde büyüyen kardeşime git, belki o verir sana istediğin şeyi.”

Böylece Bülbül, eski güneş saatinin çevresinde yetişen Gül ağacına doğru uçtu.

“Kırmızı bir gül ver bana,” dedi haykırarak, “en tatlı şarkımı söyleyeceğim sana.”

Başını salladı Gül ağacı, “benim güllerim sarı,” dedi, “kehribar bir tahtta oturan denizkızının saçları kadar sarı; orakçı gelmeden çayırda çiçek açan fulyadan da sarı. Ama Öğrenci’nin penceresinin altında yetişen kardeşime git, belki o verir sana istediğini.”

Böylece Bülbül, Öğrenci’nin penceresinin altında yetişen Gül ağacına doğru uçtu.

“Kırmızı bir gül ver bana,” diye haykırdı yeniden, “en güzel şarkılarımı söyleyeceğim sana.”

“Benim güllerim kırmızı,” diye yanıtladı Gül ağacı, “güvercinin ayakları kadar kırmızı, okyanus mağaralarında dalgalanan büyük mercan yelpazelerinden de kırmızı. Ama damarlarımı dondurdu kış; tomurcuklarımı yaktı don, fırtına dallarımı kırdı, bu yıl hiç gülüm olmayacak.”

“Bütün istediğim bir tek kırmızı gül,” diye haykırdı Bülbül, “yalnızca bir kırmızı gül! Bir yolu yok mu bulmanın?”

“Bir yol var,” dedi Gül ağacı, “ama öylesine korkunç ki, cesaret edemem söylemeye.”

“Söyle bana,” dedi Bülbül, “korkmuyorum.”

“Kırmızı bir gül istiyorsan,” dedi Gül, “ay ışığında müzikten yapmalısın onu, yüreğinin rengiyle boyamalısın. Diken batmış göğsünle söylemelisin şarkını bana. Gece boyunca söylemelisin şarkını, öyle ki yüreğine batmalı diken, kanın damarlarımda akmalı, benim kanım olmalı.”

“Kırmızı bir gül için ölüm yüksek bir bedel,” diye haykırdı Bülbül, “yaşam herkes için tatlı. Ne zevklidir

yemyeşil ormanda oturup altın arabasında Güneş’i, inciden arabasında Ay’ı seyretmek. Tatlıdır alıçların kokusu, tatlıdır vadide gizlenen çançiçekleri ve tepede uğuldayan süpürgeotları. Ama Aşk daha iyidir Yaşamdan, sözü mü olur bir kuş yüreğinin, insan yüreğinin yanında?”

Derken açtı kahverengi kanatlarını uçmak için, sonra süzüldü havada. Bir gölge gibi geçti bahçenin üzerinden, bir gölge gibi bir uçtan bir uca korudan.

Genç Öğrenci hâlâ yatıyordu çimenlerin üzerinde, Bülbül’ün onu bıraktığı yerde. Güzel gözlerinde daha kurumamıştı yaşlar.

“Mutlu ol,” dedi Bülbül, “mutlu ol, bir kırmızı gülün olacak. Ay ışığında müzikten yapacağım onu, yüreğimin kanıyla boyayarak. Bütün istediğim senden, yaptıklarımın karşılığında sadık bir âşık olarak kalman. Çünkü Aşk, daha bilgedir Felsefe’den, o bilge olsa bile; ve daha güçlüdür Güç’ten, o güçlü olsa bile. Ateş rengindedir kanatları, gövdesi ateş renginde. Baldan tatlıdır dudakları ve soluğu taptaze kokar.”

Çimenlerin arasından bakan öğrenci dinledi bu sözleri. Ama anlamamıştı Bülbül’ü. Kitaplarda yazılanları biliyordu yalnız.

Oysa anlamıştı meşe ağacı, üzülmüştü bu sözleri duyunca. Çok düşkündü çünkü dallarında yuva kuran küçük Bülbül’e.

“Bana son bir kez şarkı söyle,” diye fısıldadı meşe ağacı Bülbül’e, “sen gidince çok yalnız hissedeceğim kendimi.”

Ve Bülbül söyledi şarkısını meşe ağacına. Sesi gümüş bir kapta kaynayan suyun sesiydi. Şarkı bitince Öğrenci ayağa kalktı, cebinden defteriyle kurşun kalemini çıkardı.

“Bir tarzı var,” dedi kendi kendine, koruya doğru uzaklaşırken, “bu yadsınamaz, ama duyguları var mı? Sanırım yok. Aslında bir sürü sanatçıdan farksız; üslubu tepeden tırnağa içtenliksiz. Başkaları uğruna kendini gözden çıkaramaz. Onun için varsa yoksa müzik; herkes bilir sanatın bencillik demek olduğunu. Yine de sesin güzel notaları kabul etmeli. Yazık ki, ne anlamları var, ne de bir işe yarıyorlar!” Sonra odasına gitti; küçük ot şiltesine uzanıp aşkını düşünmeye başladı. Bir süre sonra da uyuyakaldı.

Ay, gökyüzünde ışımaya başlayınca, Bülbül, Gül ağacına uçtu, göğsünü bir dikene yasladı. Gece boyunca öyle durup şarkı söyledi. Soğuk, kristal Ay eğilip onu dinledi. Ve gece boyunca, şarkısını söyledikçe diken daha derine batıyor, kanı gövdesinden çekiliyordu.

Önce, bir kızla bir oğlanın yüreklerinde doğan aşkın şarkısını söyledi. Şarkılar birbirinin peşi sıra sürerken, Gül ağacının en tepesindeki dalda, taçyaprağı üstüne taçyaprağı açarak olağanüstü güzellikte bir gül çiçeği ortaya çıktı. Çiçek ilk açtığında, ırmağın üzerindeki sis kadar solgundu. Sabahın ayakları kadar solgun, tanyerinin kanatları gibi gümüş rengindeydi. Gümüş bir aynada gülün gölgesi, bir havuza yansıyan gülün gölgesi; böyleydi Gül ağacının en tepesindeki dalda açan gülün görüntüsü.

Yakarıyordu Gül ağacı Bülbül’e daha sıkı bastırsın diye dikeni göğsüne. “Daha sıkı bastır küçük Bülbül,” diye yakarıyordu Gül, “yoksa gün doğacak gül bitmeden.”

Bülbül dikene bastırdıkça göğsünü, daha yüksek sesle söylüyordu şarkısını; bir erkekle bir kadının ruhlarında tutkunun doğuşunu şakıyordu çünkü.

Derken, hafiften kızarmaya başladı Gül’ün dalları; gelinin dudaklarını öpen güveyin yüzü nasıl kızarırsa. Ama diken daha yüreğine dayanmamıştı Bülbül’ün; bu yüzden bembeyazdı Gül’ün yüreği. Çünkü, ancak bir Bülbül’ün yüreğinden gelen kan kızıla boyayabilir bir Gül’ün yüreğini.

Haykırıyordu ağaç daha sıkı bastırsın diye dikeni göğsüne. “Daha sıkı bastır, küçük Bülbül yoksa gün doğacak bitmeden.” Bülbül daha sıkı bastırınca, diken dokundu yüreğine ve keskin bir acı kapladı her yerini. Arttıkça acı, daha yabanıllaşıyordu şarkısı Bülbül’ün. Ölümde kusursuzlaşan Aşk’ı şakıyordu çünkü, mezarda bile ölmeyen Aşk’ı.

Ve kızıla boyandı olağanüstü güzellikteki Gül çiçeği, Doğu göğünün Gül’ü gibi. Kırmızıydı taçyaprakların yaptığı kemer, yakut gibi kırmızıydı yüreği.

Ama, giderek, soluyordu Bülbül’ün sesi. Çırpınmaya başladı minik kanatları; derken, perde indi gözlerine. Gittikçe söndü şarkısı, boğazı tıkanır gibi oldu.

Ardından, müzik son kez boşandı ağzından. Bunu duyan beyaz Ay, unuttu gündoğumunu ve gökyüzünde gezinmeye başladı. Müziği duyan kırmızı Gül, tepeden tırnağa titredi kendinden geçerek ve açtı taçyapraklarını soğuk sabah havasında. Taşıdı yankı müziğini Bülbül’ün tepelerdeki mor mağaralara, uykularından uyandı çobanlar. Yüzdü ırmağın kamışları arasında müzik ve kamışlar onun haberini denize kadar taşıdılar.

“Bak, bak,” diye haykırdı Ağaç, “gül bitmiş.” Ama hiç yanıt gelmedi Bülbül’den. Çünkü ölmüş yatıyordu çimenlerin üstünde; yüreğinde bir diken.

Öğle olunca Öğrenci penceresini açıp dışarıya baktı.

“Ne müthiş şans,” diye haykırdı, “bir kırmızı gül! Hayatımda böylesini görmedim. Öylesine güzel ki, uzun bir Latince adının olduğuna eminim.” Ve uzanıp Gül’ü kopardı.

Şapkasını başına geçirdi; elinde Gül ile Profesörün evine koştu.

Profesörün kızı evin girişinde oturmuş, çıkrık iğine mavi ipek sarıyordu. Küçük köpeği ayaklarının dibine uzanmıştı.

“Kırmızı bir gül getirirsem benimle dans edeceğini söylemiştin,” dedi Öğrenci kıza. “İşte, dünyanın en kırmızı gülü. Bu gece, yüreğinin yanına tak onu. Biz dans ederken, seni nasıl sevdiğimi söyleyecek sana.”

Ama kız kaşlarını çattı.

“Sanırım, giysime gitmeyecek bu gül,” diye karşılık verdi, “Ayrıca, Chamberlain’in yeğeni bana gerçek mücevherler gönderdi. Herkes bilir ki, mücevherler güllerden daha değerlidir.”

“Öyle mi, yemin ederim, hiç iyilik bilmezin biriymişsin,” dedi Öğrenci kızgın bir halde ve Gülü sokağa fırlattı. Bir hendeğe düşen Gülün üstünden, bir atlı arabanın tekerleri geçti.

“İyilik bilmez mi!” dedi kız. “Sana bir şey söyleyeyim mi, çok kaba birisin. Sonra, kimsin sen? Altı üstü bir Öğrenci. Ayakkabılarına, Chamberlain’in yeğeni gibi gümüş tokalar taktığını hiç sanmıyorum.” Sonra, iskemlesinden kalkıp eve girdi.

“Ne saçma şey şu Aşk denen şey,” dedi Öğrenci uzaklaşırken, “mantığın yanında, şu kadarcık yararı yok. Bir şeyi ispat etmiyor çünkü, olmayacak şeyleri anlatıyor durmadan. Gerçekte hiçbir uygulaması yok; uygulamanın her şey olduğu böyle bir çağda. Yine felsefeye dönüp, metafiziği inceleyeceğim,” deyip odasına döndü; büyük, tozlu bir kitabı raftan çekip okumaya başladı.

CAN DOST

Bir sabah yaşlı Misk Faresi başını deliğinden çıkardı. Parlak, boncuk gözleri; dimdik, gri bıyıkları vardı. Kuyruğu uzun, siyah bir lastik parçası gibiydi. Ördek yavruları gölcükte yüzüp duruyor, sarı kanaryalardan bir sürüyü andırıyordu. Rengi kar beyazı, kırmızı ayaklı anne Ördek suda nasıl baş aşağı duracaklarını gösteriyordu yavrularına.

“Baş aşağı durmayı beceremedikçe, hiçbir zaman en iyi topluluk içinde yer alamazsınız,” diyordu durmadan onlara. Her fırsatta, nasıl yapıldığını gösteriyordu. Ama yavrular annelerine aldırmıyorlardı bile. O kadar küçüktüler ki, bir topluluk içinde yer almanın sağladığı yararlardan haberleri yoktu.

“Ne söz dinlemez çocuklar!” diye haykırdı Misk Faresi, “boğulmayı hak ediyorlar aslında.”

“Hiç de öyle değil,” diye karşılık verdi anne Ördek, “herkes bir yerden başlar ve anne babalar çok sabırlı olamazlar.”

“Ah! Anne babalar ne hissederler; hiçbir şey bilmiyorum bu konuda,” dedi Misk Faresi. “Ben bir aile babası değilim. Gerçekte hiç evlenmedim, hiç de niyet etmedim. Aşka bir diyeceğim yok, ama dostluk daha yüce. Değerbilir bir dostluktan daha soylu, daha az bulunur ne var bu dünyada, merak ediyorum.”

“Peki, değerbilir bir dost, nasıl davranmalı sizce?” diye sordu yeşil bir Ketenkuşu. Yakındaki bir söğüt ağacında dururken konuşmaya kulak misafiri olmuştu.

“Bilmek istediğim, tam da bu,” dedi Ördek; sonra havuzun öbür ucuna doğru yüzerken, çocuklarına iyi örnek olmak için başını dimdik tuttu.

“Ne saçma bir soru?” diye haykırdı Misk Faresi. “Sadık dostumun, bana sadık kalmasını isterim, elbette.”

“Peki, karşılığında sen ne yaparsın?” diye sordu küçük kuş, gümüş bir dalın üstünde sallanıp, minik kanatlarını çırparken.

“Seni anlamıyorum,” diye yanıtladı Misk Faresi.

“Size bir öykü anlatayım bununla ilgili,” dedi Ketenkuşu.

“Öykü benimle mi ilgili?” diye sordu Misk Faresi, “öyleyse dinlerim, çok düşkünümdür hayali öykülere.”

“Sana da uyar,” diye karşılık verdi Ketenkuşu; aşağıya doğru uçtu, gölcüğün kıyısına konup Can Dost’un öyküsünü anlatmaya başladı.

“Bir zamanlar, Hans adında, dürüst bir çocuk varmış.”

“Çok özel biri miymiş?” diye sordu Misk Faresi.

“Hayır,” diye yanıtladı Ketenkuşu, “çok özel biri olduğunu sanmıyorum; ince yüreğini, komik, toparlak, iyi huylu yüzünü saymazsak.

Küçük bir kulübede tek başına yaşar, her gün bahçesinde çalışırmış. Bütün kırda onunki kadar sevimli bir bahçe yokmuş. Hüsnüyusuf çiçekleri yetişirmiş bu bahçede, şebboylar, çobançantaları, düğünçiçekleri, Şam gülleri, sarı güller, çiğdemler, sarılı morlu beyazlı menekşeler varmış. Hasekiküpeleriyle venüsçarıkları, mercanköşklerle yabani fesleğenler, çuhaçiçekleriyle süsüenler, fulyalarla kırmızı karanfiller, aylar geçtikçe sırayla çiçek açarlar, bir çiçek öbürünün yerini alırmış. Öyle ki, her zaman seyredilecek bir güzellik, koklanacak güzel kokular olurmuş.

Küçük Hans’ın pek çok arkadaşı varmış ama en sadık dostu Değirmenci Hugh’muş.

Zengin Değirmenci, Küçük Hans’a o kadar bağlıymış ki, duvardan eğilip büyük bir çiçek demeti, bir avuç tatlı ot koparmadan ya da meyve mevsimiyse ceplerini erikler, kirazlarla doldurmadan onun bahçesine girmezmiş.

‘Gerçek dostlar her şeyde dost olmalı,’ dermiş hep. Küçük Hans da bu sözleri başıyla onaylayıp gülümser; böyle, soylu düşünceler taşıyan bir arkadaşı olduğu için çok gururlanırmış.

Zaman zaman komşular tuhaf karşılarmış doğrusu, değirmeninde yüzlerce çuval un bulunan, altı tane süt veren ineği olan, yün aldığı kocaman bir koyun sürüsü besleyen zengin Değirmenci’nin Küçük Hans’a hiçbir şey vermemesini. Ama Hans, bu tür düşüncelerle hiç yormazmış kafasını. Bencillik gütmeyen gerçek dostluk üzerine Değirmenci’nin her zaman söylediği bütün o harika sözleri dinlemekten başka hiçbir şey daha büyük bir zevk vermezmiş ona.

Küçük Hans, böylece bahçesinde çalışır dururmuş. Bahar aylarında, yazları ve güzleri çok mutluymuş, ama kış gelip çattığında pazara götürecek ne meyve, ne de çiçek bulunurmuş. Çok üşür, çok acıkır; uyumak için yatağına, akşam yemeği yemeden, birkaç armut kurusu, bir iki fındık atıştırarak girermiş genellikle. Üstelik, kışları Değirmenci onu görmeye gelmediğinden çok yalnız kalırmış.

‘Kar yağdıkça, Küçük Hans’ı görmeye gitmemde bir yarar yok,’ dermiş hep Değirmenci karısına, ‘başları dertte olunca yalnız bırakılmalı insanlar, ziyaretçiler tarafından rahatsız edilmemeli. Dostluk denince ben bunu bilir, bunu söylerim. Kesinlikle haklıyım. Bu yüzden ilkbahar gelinceye dek bekleyeceğim, o zaman giderim ona. Bana kocaman bir sepet çuhaçiçeği verir, bu da onu mutlu eder.’

‘Başkalarına gelince kesinlikle çok düşüncelisin’ diye yanıtlarmış onu karısı, büyük bir çam kütüğü yanan ateşin yanı başındaki rahat koltuğunda otururken. ‘Çok düşüncelisin gerçekten. Dostluktan söz ederken seni dinlemek tam bir zevk. Üç katlı bir evde yaşasa, serçe parmağına altın yüzük taksa da rahip senin kadar güzel sözler söyleyemez.’

‘Peki, Küçük Hans’ı çağıramaz mıyız buraya,’ diye sorarmış Değirmenci’nin en küçük oğlu. ‘Eğer zavallı Hans’ın durumu iyi değilse, ona lapamdan veririm, beyaz tavşanlarımı gösteririm’

‘Ne saçma sapan bir çocuksun sen!’ diye bağırırmış ona Değirmenci, ‘seni okula niye gönderiyoruz, bilmiyorum gerçekten. Bir şey öğreneceğe benzemiyorsun. Küçük Hans buraya gelip, sıcak ateşimizi, iyi yemeklerimizi, büyük kırmızı şarap fıçımızı görsün de, bizi kıskansın mı yani? Kıskançlık en korkunç duygudur, insanın huyunu bozar. Hans’ın huyunun bozulmasını istemem elbette. Ben onun en iyi arkadaşıyım, her zaman gözetirim onu. Bugüne kadar yolundan şaştığını görmedim. Dahası, Hans buraya kadar gelip biraz ödünç un istese vermem. Un başka, dostluk başka. İkisini karıştırmamak gerek. Neden bu sözcükler değişik heceleniyor, ayrı anlamlara geliyor? Bunu anlamayacak ne var?’

‘Ne güzel konuşuyorsun!’ dermiş Değirmenci’nin karısı, kendine büyük bir bardak sıcak bira doldururken; ‘üstüme bir ağırlık bastı, kilisedeyim sanki.’

‘Nice insan güzel davranır,’ diye yanıtlarmış onu

Değirmenci, ‘ama güzel konuşan azdır. Yani konuşmak, güzel davranmaktan çok daha zor, çok daha inceliklidir,’ dermiş masada oturan küçük oğluna sert sert bakarken. Bu sözler karşısında, çocuk öylesine utanırmış ki, başını önüne eğer, yüzü kıpkırmızı olur ve önündeki çayın içine gözyaşları boşalırmış. Ne var ki, o kadar küçükmüş ki, onu hoş görmekten başka yol yok.”

“Öykü bu kadar mı?” diye sordu Misk Faresi.

“Elbette bu kadar değil,” diye yanıtladı Ketenkuşu, “daha başındayız.”

“Öyleyse, sen hepten çağın gerisinde kalmışsın,” dedi Misk Faresi.

“Günümüzde öykü anlatmayı iyi bilenler, öykülerine sondan başlıyor, başa doğru gidiyor, öykünün ortasında bitiriyor. Yeni yöntem bu. Önceki gün, gölcüğün çevresinde genç bir adamla birlikte dolaşan bir eleştirmenden işittim bunları. Adam konuyu uzun uzadıya anlattı. Haklı olduğuna kuşku yok, çünkü mavi gözlükleriyle dazlak bir kafası vardı. Genç olan, ne zaman bir düşünce ileri sürecek olsa, ‘Peh! Ama lütfen öyküyü anlatmaya devam et. Ben Değirmenci’yi çok seviyorum. Bende güzel duyguların her türlüsünü ara. Bu yüzden büyük sempati duydum ona.”

“Pekâlâ,” dedi Ketenkuşu, bir o ayağı, bir bu ayağı üstünde zıplayıp dururken. “Kış bitip de çuhaçiçekleri solgun, sarı yıldızlarını açmaya başlar başlamaz, Değirmenci karısına Hans’ı görmeye gideceğini söylemiş.

‘Ne kadar iyi yüreklisin sen!’ diye haykırmış karısı; ‘her zaman başkalarını düşünüyorsun. Çiçekler için büyük sepeti almayı unutma yanına.’

Değirmenci, değirmenin yelpazelerini sağlam bir zincirle birbirine bağlamış, sepeti de koluna takıp tepeden aşağı inmiş.

‘Günaydın Küçük Hans,’ demiş Değirmenci.

‘Günaydın,’ diye karşılık vermiş Hans, bahçıvan beline yaslanıp, ağzı kulaklarında.

‘Nasıldın bakalım bütün kış,’ diye sormuş Değirmenci.

‘İyiydim aslında,’ demiş Hans, ‘bunu sorman ne iyi, ne iyi gerçekten. Zorlu zamanlar geçirdim geçirmesine, ama artık ilkbahar geldi, çok iyiyim, bütün çiçeklerim iyi durumda.

‘Kışın sık sık kulaklarını çınlattık Hans,’ demiş Değirmenci; ‘merak ettik ne yapıyor, ne ediyor diye.’

‘Çok düşüncelisiniz,’ demiş Hans, ‘beni unuttun diye korkacaktım neredeyse.’

‘Beni şaşırttın Hans,’ demiş Değirmenci, ‘dostlar

hiçbir zaman unutmaz. Dostluğun olağanüstü yanı bu; ama korkarım yaşamın şiirini anlamıyorsun sen. Çuhaçiçeklerin ne güzel görünüyor!’

‘Kesinlikle çok güzeller,’ demiş Hans, ‘bu kadar çok çuhaçiçeğim olduğu için çok şanslıyım. Onları pazar yerine götürüp Belediye Başkanı’nın kızına satacağım; aldığım parayla da el arabamı geri satın alacağım.

‘El arabanı geri satın almak mı? Onu sattığını söylemiyorsun herhalde? Ne aptalca bir iş!’

‘Gerçek şu ki,’ demiş Hans, ‘buna zorunluydum. Anlarsın, kış çok zorlu geçti benim için, ekmek alacak param bile yoktu. Önce, Pazar günü giydiğim paltomun gümüş düğmelerini sattım, sonra gümüş zincirimi, daha sonra büyük pipomu, en sonunda da el arabamı. Ama hepsini geri alacağım.’

‘Hans,’ demiş Değirmenci, ‘sana kendi el arabamı vereyim. İyi onarılmış durumda değil. Doğrusu, bir yanı gitmiş, tekerlek parmaklarında sorun var; ama yine de sana vereceğim. Biliyorum, eli açıklığımdan yaptığımı bunu. Bir sürü insan ne büyük aptallık yaptığımı düşünecek onu sana verdiğim için, ama ben öbür insanlar gibi değilim. Eli açıklığın, arkadaşlığın özü olduğunu düşünüyorum. Ayrıca, kendime yeni bir el arabası aldım. Evet, için rahat olsun, sana kendi el arabamı vereceğim.’

‘Gerçekten de, çok eli açıksın,’ demiş Küçük Hans; komik, toparlak yüzü zevkten ışıl ışıl yanarken. ‘Arabayı kolaylıkla onarabilirim, evde kalas var.”

‘Kalas mı!’ diye haykırmış Değirmenci, ‘ahırımın çatısı için tam da onu arıyordum. Çatıda çok büyük bir delik var; onarmazsam bütün buğday ıslanacak. Kalasın aklına gelmesi ne şans! Ben sana el arabamı verdim, sen de kalasını veriyorsun. El arabası elbette daha değerli kalastan ama gerçek dostluklarda böyle şeylerin lafı mı olur? Yalvarırım, bir an önce getir kalası, hemen bugün ambarda işe koyulmalıyım.’

‘Tabii ki,’ demiş Küçük Hans, odunluğa koşarak kalası dışarı sürüklemiş.

‘Ben de büyük bir kalas sanmıştım,’ demiş Değirmenci, ‘ambarın çatısını onardıktan sonra, korkarım el arabasını onarmak için bir şey kalmayacak sana; benim bunda bir suçum yok elbet. Artık bana biraz çiçek verirsin, sanırım; el arabamı sana verdiğim için. İşte sepet; umarım, ağzına kadar doldurursun.’

‘Ağzına kadar mı?’ diye sormuş Küçük Hans hazin bir biçimde. Çünkü çok büyük bir sepetmiş bu. Sepeti doldurursa pazar yerinde satmak için elinde hiç çiçek kalmayacağını biliyormuş. İçi içini yiyormuş üstelik, gümüş düğmelerini almak için.

‘Pekâlâ,’ demiş Değirmenci, ‘el arabamı verdiğime göre, senden biraz çiçek istemek çok sayılmaz. Belki yanılıyorum ama dostluğun, gerçek dostluğun her türlü bencillikten arınmak olduğunu düşünmüşümdür her zaman.’

‘Sevgili dostum, can dostum,’ diye karşılık vermiş Küçük Hans, ‘bahçemdeki bütün çiçekler sana feda olsun. Senin güzel düşüncelerinin yanında gümüş düğmelerimin sözü mü olur?’ Koşup ne kadar çuhaçiçeği varsa toplamış; Değirmenci’nin sepetine koymuş.

‘Hoşça kal Küçük Hans,’ demiş Değirmenci; omuzunda kalas, elinde sepet, tepenin yolunu tutmuş.

‘Hoşça kal,’ demiş Küçük Hans da; sevinçle toprağı kazmaya başlamış, öylesine seviniyormuş ki el arabasını alacağına.

“Ertesi gün verandaya hanımeli sarmaşıkları çivilerken, Değirmenci’nin kendisini sokaktan çağıran sesini duymuş. Merdivenlerden atlayarak bahçeye koşup, duvarın üstünden yola bakmış. Sırtında kocaman bir un torbasıyla Değirmenci’yi görmüş.

‘Sevgili Küçük Hans,’ demiş Değirmenci, ‘bu çuvalı benim için pazar yerine kadar taşır mısın?’

‘Ah, çok üzgünüm,’ demiş Küçük Hans, ‘ama bugün, gerçekten çok işim var. Sarmaşıkları çivileyeceğim, çiçekleri sulayacak, çimenleri biçeceğim.’

‘Öyle mi?’ demiş Değirmenci, ‘sana el arabamı vereceğimi düşünüyorum da, beni geri çevirmen hiç de dostça gelmiyor bana.’

‘Ah, böyle konuşma,’ diye karşılık vermiş Küçük Hans, ‘dünyaları verseler senin dostluğunu geri çevirmem.’ Sonra, doğru eve koşup şapkasını giymiş ve çuvalı sırtına atmış.

“Çok sıcak bir günmüş, yol toz toprak içindeymiş. Altıncı kilometre taşına gelmeden, Hans öylesine yorulmuş ki, yere oturup dinlenmek zorunda kalmış. Ama yiğitliği elden bırakmadan yoluna devam etmiş, sonunda pazar yerine varmış. Bir süre bekledikten sonra un çuvalını çok iyi bir fiyata satmış. Sonra, zaman geçirmeden eve dönmüş. Geç kalırsa yolda soyguncularla karşılaşmaktan korkuyormuş.

‘Kesinlikle çok zor bir gündü,’ demiş Küçük Hans kendi kendine, yatmadan önce, ‘ama içim rahat, Değirmenci’yi geri çevirmediğim için; çünkü can dostum benim o. Üstelik, el arabasını verecek bana.’

Ertesi sabah erkenden Değirmenci unun parasını almaya gelmiş. Çok yorgun olan Hans, hâlâ yatıyormuş.

‘Hey tanrım,’ demiş Değirmenci, ‘ne kadar tembelsin. Sana el arabamı vereceğimi düşündüğümde, çok daha sıkı çalışacağını sanıyordum. Aylaklık çok günah, kim olursa olsun, arkadaşlarımın aylak ya da tembel olmasını sevmem kesinlikle. Seninle dobra dobra konuştuğum için bana kızmıyorsun, umarım. Dostun olmasam, dünyada böyle konuşmazdım. İnsan düşündüğünü açıkça söylemedikten sonra, dostluğun ne anlamı var? Herkes tatlı sözler söyleyebilir; gönülleri hoş tutup yaltaklanmaya çalışabilir. Ama gerçek bir dost, her zaman acı söyler, şeytanın gör dediğini görür. Dahası, gerçek dost, bile bile bu yolu seçer; biliyordur çünkü doğrusunu yaptığını.’

‘Çok üzgünüm,’ demiş Küçük Hans, gözlerini ovalayıp gece başlığını çıkarırken, Öyle yorgundum ki, biraz yatağa uzanıp kuşları dinleyeyim dedim. Biliyor musun, ne zaman kuşları dinlesem, daha iyi çalışıyorum.’

‘Güzel, bunu duyduğuma sevindim,’ demiş Değirmenci, Küçük Hans’ın sırtını sıvazlayarak.

‘Çünkü giyinir giyinmez değirmene gelip ambarın çatısını onarmanı istiyorum.’

Zavallı Küçük Hans can atıyormuş gidip bahçede çalışmaya. Çünkü iki gündür sulanmadan duruyormuş çiçekler. Ama Değirmenci’yi, böyle bir can dostu kırmak da istemiyormuş.

‘İşim olduğunu söylesem, bunun dostça bir tavır olmadığını düşünür müsün?’ diye sormuş, utangaç ve ürkek bir sesle.

‘Aslında,’ diye yanıtlamış Değirmenci, ‘sana el arabamı vereceğimi düşünürsek, pek fazla bir şey istemiş sayılmam ama beni geri çevirirsen elbet gidip kendim yaparım işimi.’

‘Asla olmaz!’ diye haykırmış Küçük Hans; yataktan atlayarak giyinmiş ve ambara gitmiş.

Güneş batıncaya kadar bütün gün ambarda çalışmış. Güneş batınca, işlerin nasıl gittiğine bakmak için Değirmenci gelmiş.

‘Küçük Hans, çatıdaki deliği daha onaramadın mı?’ diye bağırmış keyifli bir sesle.

‘Tümüyle onardım,’ diye yanıtlamış Hans merdivenden inerken.

‘Ah,’ demiş Değirmenci, ‘birinin başkaları için yaptığı iş kadar tatlısı yok.’

Yere oturup alnındaki teri silen Hans, ‘seni dinlemek kesinlikle büyük bir ayrıcalık,’ demiş, ‘ama korkarım, seninki kadar güzel düşüncelerim olmayacak hiçbir zaman.’

‘Olur, olur,’ demiş Değirmenci, ‘yeter ki, daha büyük zorluklara katlan. Şu halinle, hayatta dostluk nedir biliyorsun. Ama bir gün dostluğun kuramını da bileceksin.’

‘Gerçekten böyle mi düşünüyorsun?’ diye sormuş Küçük Hans.

‘Şu kadar kuşkum yok,’ diye yanıtlamış Değirmenci, ‘çatıyı onardın, şimdi eve gidip dinlensen iyi olur. Çünkü yarın, koyunlarımı dağa götürmeni isteyeceğim senden.’

Zavallı Küçük Hans diyecek söz bulamamış. Değirmenci sabah erkenden koyunları Hans’ın kulübesine getirmiş. Hans da koyunlarla birlikte dağın yolunu tutmuş. Dağa gidip dönmesi bir gününü almış. Döndüğünde o kadar yorgunmuş ki sandalyede uyuyakalmış. Gün iyiden iyiye ışıyana kadar sandalyeden kalkamamış.

‘Ne hoş zaman geçireceğim bahçemde!’ demiş ve bir an önce çalışmaya gitmiş. Ama bir türlü çiçeklerine zaman ayıramıyormuş. Çünkü Değirmenci dostu yanına gelip durmadan bir yerlere gönderiyormuş onu kendi işleri için; ya da yardım etmesi için değirmene götürüyormuş. Kimi zaman çok üzülüyormuş Küçük Hans; çiçeklerin, unutulduklarını düşünmelerinden korkuyormuş çünkü. Ama Değirmenci’nin can dostu olduğunu hatırlayınca rahatlıyormuş. ‘Üstelik,’ diyormuş durmadan, ‘bana el arabasını verecek, ne eli açık insan!’

Küçük Hans, böylece, Değirmenci için çalışıp durmuş. Değirmenci de dostluk üzerine en güzel sözleri söylüyormuş ona. Hans, onun söylediklerini bir deftere yazıyor, geceleri yeniden okuyormuş; çok iyi bir bilginmiş doğrusu!

Bir gece Hans, ocak başında otururken kapı güm güm çalınmış. Çok yabanıl bir geceymiş; rüzgâr, evin çevresinde öylesine gürlüyormuş ki, Hans başlangıçta işittiği sesin fırtınadan ötürü olduğunu sanmış. Ama arkasından kapı ikinci kez çalınmış; derken, daha şiddetli olarak üçüncü kez.

‘Yoksul bir yolcu olmalı,’ demiş Küçük Hans kendi kendine, koşarak kapıya gitmiş. Bir elinde fener, bir elinde büyük bir değnek, Değirmenci duruyormuş karşısında.

‘Sevgili Küçük Hans,’ demiş Değirmenci, ‘başım büyük belada. Küçük oğlum merdivenden düşüp yaralandı. Şimdi doktora gidiyorum. Ama çok uzakta oturuyor; gece berbat mı berbat. Düşündüm de, benim yerime sen gider misin? Unutma, sana el arabamı vereceğim. Karşılığında yapacağın yalnızca iyilik.’

‘Tabii ki,’ diye yanıtlamış Hans, ‘senin buraya kadar gelmeni iltifat olarak kabul ediyorum. Bir an önce yola çıkacağım. Ama fenerini ver de hendeğe falan düşmeyeyim.’

‘Çok üzgünüm,’ diye yanıtlamış Değirmenci, ‘ama bu feneri yeni aldım. Eğer başına bir şey gelirse büyük zarara uğrarım.’

‘Peki, önemli değil, onsuz da yaparım,’ demiş Küçük Hans. Sonra, kalın kürk paltosunu giymiş, başına kırmızı yün başlığını geçirmiş, boynuna atkısını bağlamış ve yola çıkmış.

Korkunç bir fırtına varmış dışarda. Ortalık öyle karanlıkmış ki, Küçük Hans çevresini güçlükle görebiliyormuş. Rüzgâr öylesine güçlüymüş ki, zorlukla ayakta durabiliyormuş. Gelgelelim, çok yürekliymiş Hans. Üç saat kadar yürüdükten sonra, Doktorun evine varmış, kapıyı çalmış.

‘Kim o?’ diye seslenmiş doktor, başını yatak odasının penceresinden uzatıp.

‘Küçük Hans, Doktor.’

‘Ne istiyorsun, Küçük Hans?’

‘Değirmenci’nin oğlu merdivenden düşüp yaralanmış. Değirmenci bir an önce gelmenizi istiyor.

‘Peki!’ demiş Doktor; atının, çizmelerinin ve fenerinin hazırlanmasını istemiş; aşağıya inip, Değirmenci’nin evine doğru atını sürmeye başlamış, Küçük Hans da onun peşi sıra güçlükle yürüyormuş.

Ama fırtına azdıkça azıyor, yağmur seller gibi yağıyormuş. Küçük Hans ne gittiği yeri görebiliyor, ne de atı izleyebiliyormuş.

Derken, yolunu yitirmiş, bataklıkta dolanıp durmaya başlamış. Derin çukurlarla dolu, çok tehlikeli bir yermiş burası. Sonunda, Hans bir çukura düşüp boğulmuş. Büyük bir su gözünde yüzen ölüsünü ertesi gün çobanlar bulmuş. Hans’ı alıp kulübesine götürmüşler.

“Küçük Hans o kadar seviliyormuş ki, herkes cenaze törenine gitmiş. Törene katılanlar arasında en çok üzülen Değirmenci’ymiş.

‘En iyi dostu olduğuma göre,’ demiş Değirmenci, ‘en iyi yerde durmak benim hakkım.’ Uzun, siyah peleriniyle cenaze alayının en önünde yürümüş. Her fırsatta gözyaşlarını büyük bir mendille siliyormuş.

‘Küçük Hans’ın ölümü, kuşkusuz, herkes için büyük kayıp,’ demiş nalbant tören bittiğinde. Herkes handa oturup, keyifle baharatlı şaraplarını içmiş, tatlı çöreklerini yemiş.

‘Herhalde benim için de büyük kayıp,’ diye yanıtlamış Değirmenci, ‘tam ona iyilik edip, el arabamı verecektim. Şimdi ne yapacağımı bilmiyorum bu arabayı. Atsan atılmaz, satsan satılmaz. Bir daha kimseye bir şey vermek mi! İnsan ne çekiyorsa eli açıklığından çekiyor.’”

“Sonra?” diye sordu Misk Faresi, uzun bir susuştan sonra.

“Sonra, masal bitmiş,” diye yanıtlamış Ketenkuşu.

“Peki Değirmenci’ye ne olmuş?” diye sordu bir kez daha Misk Faresi.

“Bilmiyorum, gerçekten,” diye yanıtladı Ketenkuşu, “ayrıca, beni şu kadarcık ilgilendirmiyor.”

“Senin ruhunda sevecenliğin olmadığı çok açık,” dedi Misk Faresi.

“Sanırım öykünün vermek istediği dersi hiç anlamadın,” dedi Ketenkuşu.

“Neyi?” dedi, çığlık çığlığa Misk Faresi.

“Dersi,”

“Yani, öykünün bir dersi olduğunu mu söylemek istiyorsun?”

“Elbette,” diye yanıtladı Ketenkuşu.

“Öyle mi?” diye yanıtladı Misk Faresi çok kızgın bir sesle. “Bana bunu öyküyü anlatmaya başlamadan önce söylemeliydin. Eğer söyleseydin, seni kesinlikle dinlemezdim. O eleştirmen gibi ben de ‘Peh!’ derdim. Ama şimdi de diyebilirim.” Arkasından bir ‘Peh!’ çekti sesinin olanca gücüyle. Kuyruğunu şöyle bir sallayıp, deliğine geri döndü.

Birkaç dakika sonra, paytak paytak gelen Ördek, “Misk Fares’inde ne buluyorsun?” diye sordu. “Çok iyi yönleri var, ama analık duyguları taşıyan biri olarak, müzmin bir bekara gözlerim yaşarmadan asla bakamam.”

“Galiba, canını sıktım onun,” diye karşılık verdi Ketenkuşu. “Bütün yaptığım, ders veren bir öykü anlatmaktı.”

“Ah! bunu yapmak her zaman çok tehlikelidir,” dedi Ördek.

Ördeğe tümüyle katılıyorum.