Mustafa Köz

_________________________

ÖNCÜ YAĞMUR

şiir

DOĞA BASIN YAYIN

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com - info@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın 436

Öncü Yağmur – Mustafa Köz

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Devrim Koçlan

Kapak Resim: Tomas Ochoa, Üçlü Düşgücü’nden

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

© Evrensel Basım Yayın 2011

Birinci Basım Ağustos 2011

Sonsuz Tören

Güneş değil, yaralarımızdır ışıyan

IŞIYAN

Erdal Eren’e,

Ten de güneş de solar günü gelince.

Alnımızda zaman, yıldızdan bir akıtma

koşarız koşar bizimle tez ayak, hafif.

Ölüm ki avcısı sonsuzluğun

kırar ilk tanda soluğan dalımızı.

Yaşım on yedi, su taşıdım bahçenize

taş döktüm, gül küredim sizin için.

Devrildi kütükler gibi, baldan tatlı düşlerim

yorgun bir ip uyuyup kaldı şuramda.

Anımsayın, kesik bir kol gibiydi gök.

SÜRÜP GİDECEK

Tutsak değil miydik bizler de kardeşler

bu yanılgı, bu göz kamaşması kestiğinde

yolumuzu kavaklıkta, omuzlarında testileriyle kadınlar

geliyorlar mıydı gidiyorlar mıydı belli değil

havan topları gibi karartılar başlarının iki yanında

bekletmek olmazdı onları, ne geçirdiysek elimize

bir eğreltiotu, bir nacak, bir dilim ay ışığı

yürümüştük onlarla, o tarlaların günbatımına

oturmak için özgürlüğün tuzdan tahtına

inanmak için otların kardeşliğine yeniden

bir düş, bir sanrı, bir yanılsama...

Değildi elbet parlayıp geçen şu ala şimşek

söylemeliydik inandığımızı o gök gürültüsünden sonra da

ocaklarımıza, yaygılarımıza, kerevetlerimize yerleşecek

o uçsuz bucaksız ıssızlığa, her şeyden sonra da

özgürlüğümüzden ve tutsaklığımızdan sonra da.

SONSUZ TÖREN

Tuz içindeydi çocuklarımızın avuçları, karamuk

reçine, gün ışığı ve pelit yolmaktan.

Akan irinlerini gösteriyorlardı geçmek için sınırı

ne kimlik ne pasavan ne heybelerinde bir parça azık.

Bilmezdi onlar nasıl değişirdi sınır taşlarının rengi,

bir topraktan geçerken ötekine,

sıcak yer görmemişti kaba yerleri,

yelekleri uçuşmazdı sabah yeliyle

o rahat, insanı utandıran o tuhaf görkem,

girmemişti eşiklerinden içeri.

Şimdi bu törende saf tutmuşlar yıldızlarla

ayçiçeği saplarından yücelttikleri soy alevin gölgesinde.

Söylüyorlar gömdükten sonra da

silahlarını, söyleyecekleri o biricik türküyü.

YORGUN KURBAN

Bilmezler dayanamadığımı kan görmeye

bilmezler neyi kutladıklarını bu ağustos gecesi

bilmezler kim kurban, kim kesici

bilmezler doyurmaz dişlerinin kovuğunu şu kirli kanım

bilmezler ne taze ettir özgürlük onlar için

bilmezler şölenlerindeki son konuğun aklından geçeni

bilmezler ayın hesabı ne, güneşin rüzgârıyla ürperen kim

bilmezler değiştiğinde ekmek alın teriyle ve erdemle

bilmezler çürüdüğünü altının ve öfkenin

bilmezler ekmek, alın teri, erdem, öfke ve altın

inandığınızda kurbanın özgürlüğüne

bir kapta ıslanan tohumlar gibi, dolana dolana yeşerecektir.

ÖRS

Öldürün, öldürün dolsun altın taslarınıza mutluluk

derilerinizde bakır kaygı, gözlerinizde saf şimşek

geçin gözyaşlarıyla örülü tuzdan köprüden

onurla bileyin kutsal sözlerinizi,

düşünün irin dolu belleğini insanın

ölümün bir dağ gibi gezindiği o bataklığı

karışsın orada kralla dilencinin gülüşü,

mayayla hamurun o eşsiz dirliği

bir tanrı yaratın alevden ve yapağıdan

kör bir at gibi ağlayan akşamları, o çocuklara inanan

nasıl inanırsa güneşe ağaç, suya ateş, kılıca ipek

uykuları kör anahtarlardan, kara etten ve kemikten bir örs

çiyden tenleri ki ovulmuş gökyüzüyle

bir okul arması gibi güçlü, silik

savaş bitmedi daha, değişemez bayrakla ekmek

öldürün öldürün onları, örtülsün gözkapakları pırıltılarla

onların avuç terlerinden yeşersin Osetya.

KARA

Gözyaşının da rengi vardır, dedi Ebu Gülsün

bir oğlak sürüsü gibi dağılırken gün

onunla pişiyor şimdi ülkemin ekmeği

onunla oğullarımın katığı, zeytin ve üzüm

onunla kurumuş kan, üvez ve uyku

onunla “iyi akşamlar” dileyen çadır

ve “iyi akşamlar” yıkıntılar için.

Duru tarlalar, özgürlük, dağılmış tapınak

kuru elmalar gibi dilinmiş karanlık

onunla bilir gündüzü bilen ölüm, geceyi de

onunla söyler taş taşa ıssızlık şarkısını

bizi evlerimize kapatan o kapkara rüzgâr

onunla döner yurduna, aynı sözlerle

sökülmüş tırnaklarımız, dişlerimiz

değişebilir anahtarla ya da mitralyözle

onunla ayrılış ve kavuşma

onunla acı suyu bugünün, yarının.

Ey dirim, aleve tutunan çelik ve bakır

yaprak döken o kutsal bağlılık

onunla doyuyor çocuklarımız, onunla aç

güneş değil, yaralarımızdır artık ışıyan.

ONLAR İÇİN BİR FÜG

“Bağışlamıyoruz, unutmuyoruz.”

Denizler doldu. 40 000 oğul ve kız çocuğu,

40 000 alevden düş, 40 000 yiğit yoldaş.

Biz Plaza de Mayo anneleri, biz zincir tutmaz Las Locaslar

taş emziriyoruz, kül, yeryüzü ve gökyüzü.

Ne kadar da küçüldü şu dünya, diyelim Türkiye’de bir yerde

örneğin ışıklı bir bulvarda, bir cumartesi günü

–öyle benziyor ki perşembeye–

bir kardeşimiz yitirse kıpkızıl baş örtüsünü

burada, bu mayıs meydanında yani,

beyaz bir bayrak gibi gölgeleniyor üstümüzde o örtü

kızımızın diyoruz ya da oğlumuzun armağanı yavuklusuna.

Alanlar dolusu kan, rüzgâr, gözyaşı ve amansız istek

bizim değil çadırlarımıza yağan bu zorba irin yağmuru

biz istemedik onların beşik iplerini kesen o saf bıçakları.

“Sağ aldınız onları, sağ istiyoruz.”

Kimse söyleyemez bize acı çektiğimizi

gölgede kuruyan ağlar gibi ağır evet yüreklerimiz

ama bir çocuk ağlaması duymayalım yekinip kalkıyoruz ayağa

o zaman yeniden serpiyoruz o ağları

epeydir inanmadığımız o kanlı denize

o zaman silkiyoruz gün ışığını ağlarımızdan

o zaman sökün ediyor adları çocuklarımızın,

gizlendikleri yerden

Kenan, Aysel, Greciela, Talat, Lilian, Süheyla,

Metin, Matias, Jara

Onlar tutuyorlar o zaman, hiç tutulmamış

ve hiç tutulmayacak o gizli balığı, boğuldukları sulardan

getiriyorlar öfkeden ve yünden kurulmuş masalarımıza,

ateşböcekleriyle ve düşlerimizle ışıyan.

Unutmuyoruz onları. Kapılarımızın önünde bir tıkırtı.

Bir sincap olmalı. Cevizleri yığıyor kararmış, eski ocağımıza

ya da o sarhoş ay ışığı geçiyor parmak uçlarında,

avlularımızdan.

Nasıl da kulak kesilir olduk olur olmaz şeylere!

Onlar mı gelecek, nedir bu küçük, anlamsız yürek çırpıntısı?

Biliyoruz yok artık onların uykularında sessiz sıçramaları

yok artık ayaklarına batacak tek bir diken,

yok artık yaralı bir hayvan gibi uluyacak gölgeleri.

Biz mayıs anneleri, doyurabiliriz ama hâlâ onları

göğüslerimizde sonsuz çayırlar, doyurabiliriz sizin de

çocuklarınızı.

Biz mayıs anneleri, oğullarımızı kızlarımızı istiyoruz

yeniden emzirebilmek için onları alevle ve toprakla.

SESSİZ YARA

Hiçbir şey yaralayamaz artık bizi

ne gün ışığı, mataralarımızı eriten kan dolu bir meydanda

ne o boşluk, birden çiçek açan sıkıntı

ne köhne taşlar, örülmüş kapkara söz

ne onun ışıttığı kemikleri sılaya dönen ölü savaşçıların

bir şeyler ararız o katı boşlukta, çekilmiştir damardan kan

saf gözler dolanır eşiklerde, bilinmez ne beklerler

niçin ve kim saracak bu sessiz yarayı

bir oğul, bir kesik bilek, çürümeye durmuş birkaç gölge

bu sessizlik yaşatır belki de, izci fişekleri gibi parlayıp sönen

ve sarsılan iri rüzgârla, çözülen iri rüzgârla.

KURU GÜRÜLTÜ

Tanrı ölünce bir melek

seslendi uluorta biz sefil kullara

bir tanrı gerek

bunca ıvır zıvır içinde

ağır gelecek bana

bu zorlu seçim, bu kuru gürültü

onları düşünmek yoruyor beni şimdiden,

şimdiden herkesin eli komşusunun cebinde

bir tanrı gerek sizlere

bu vurgunu gizlice sürdürecek

buyurmak ve aşağılamak için.

AÇIK DENİZLERDE

“Beklenen”

Ağız ağza vermiş konuşuyoruz sisin içinde

karanlık bitti, gün söküğünü dikiyor gecenin

artık sesimiz daha gür, elimiz daha açık

bağlayamıyor çenemizi sırmaların söylevi.

Geldi beklediğimiz muştu sonunda

uzak gemilerinde dünyanın, uzak denizlerinde

köpürüyor vurarak ellerini dizlerine kamarotlar.

Binlerce kez dinledik antlarını onların

şehvetle ve duayla yeşeren o kardeşler

işte onlar da anlamak istiyorlar bizi

bir balyoz sesi gibi tok, kıllı göğüslerinde

uyuyan yürek dediğimiz o burgaçlar

bir bayrak gibi sessiz, öfkeli,

anlıyorlar ne varsa bizden yana, bugün ve yarın için

köşgerlerin ağızlarındaki çiviler gibi saçılmayı bekleyen.

AÇIK DENİZLERDE

“Şimdi”

Ne gerek var bayrak demeye artık

yüreklerimizdir orada dalgalanan

geleceğin derisindendir kumaşı

rengiyse açlıkla sararmış yüzlerimizden

hangi tümsekte kapılsa rüzgâra, biliriz onu.

Ne gerek var toprak demeye artık

alın terlerimizdir dolduran atlasları

sınır yok, deşmek yok ölülerimiz

ve metrislerimiz için bir kulaç çukur

yığmak yok o toprakla bir karış tepe.

Ne gerek var tanrı demeye artık

ellerimiz buyuruyor bize

ve düşlerimiz o büyük tapınaklar

bir yakı gibi dilimizde sözcükler

inandı kardeşlerimiz dönmeyeceğimize.

ÖNCÜ YAĞMUR

Nöbetçi : – Parola!

Yağmur : – Gece, saat üç!

Nöbetçi : – Bizimkiler uykuda mı?

(Silah değil, uykusudur nöbetçinin elindeki.)

Yağmur : – Uyku, alınlıktır onlara.

Nöbetçi : – Yorgunluksa ülkeleri.

Ve başladı çatılardaki cayırtı, titredi ilk incirin yaprağı

silindi kuru tekerlek izleri,

yardı boydan boya şafağı kanlı bir şimşek

saman, cüruf, moloz, kireç ve ter

bulandı birdenbire barikatlar ve günebakanlar

açıldı barakaların, bulutların, isteklerin kapısı

çıktılar yeni bir ad vermek için yağmura

giyerek cesaretin bembeyaz gömleğini

sessizlikten bir iğneyle dikilmiş, direnişten önce.

Nöbetçi : – Parola!

Yağmur : – Gece, saat üç!

BÜYÜK YASALAR

Geldi suyun yolunu çevirmenin zamanı.

Aynı yoz tarlaya verdik yıllarca iyi gübreyi

aynı ağacın gölgesinde aktı adak kanı

aynı bulutun yolunu gözledik ekinimiz için

aynı ocakta tüttü günlükle ısırgan tohumu

aynı mezarlar, aynı dolunayın altında.

Neyi bilmek istiyorsak bilmeliyiz bundan sonra

“büyük yasalar”ı yok çünkü nesnenin

bostan dolabı örtülür otla, su eritir ateşi, ay dağılır

ağaç çürür, yitirir adak inancını, yağmur başka ekinde

döner ölüler mezarlarına, gübre komşunun ağılında.

Geldi suyun yolunu çevirmenin zamanı.

YETİNME

Ne zaman açsak ağzımızı bir boşalma

bağırıyorlar anlamak için büyük susmamızı

alıştık işlemesine ağır ağır her şeyin

bize göre değil öyle büyük coşkular

beklemiyoruz büyük kapının ardındakileri

söylemek ve anımsamak istiyoruz yalnızca

bağlarımızı yerle bir eden o soysuzlar nerede

nerede gün ışığımızı yiyip bitiren sansarlar

kirecini söndüren kim kuyularımızın

bunun için işlemeli şu beş para etmez

çene kemiklerimiz, doldurmadan mezarlarımızı

doğrulasın diye bizi ve eriyip gitsin diye.

SON YAZDA

Yol soruyor bize şu küçük bulut

yitirmiş küçük yağmurunu ikindide.

Yol soruyor bize şu küçük deniz feneri

sonranın ve öncenin sabırlı heykeli.

Yol soruyor bize şu akasya, şu mersin

dirençli, hafif savrulurken son yazla.

Yol soruyor bize uyuklayan şu liman

nerede tuzun ve uzağın erittiği o yelken?

SÜRGÜN

Şafakla çıkmıştık yola

göğün yorganı üstümüzde

gürleyip gelen kızıllığı gösterdi birimiz

ne o parmak kaldı şimdi ne o eskil gürleme

büyük savaştan sonra dönmedik yurdumuza

büyük zorluğumuzdan, büyük isteğimizden

bizi soruyorlarmış bağlarda, su başlarında

düşündürüyormuş sürgünlüğümüz onları

erinçli değillermiş o günden beri- kaygılı, çalık-

en olmaz zamanlarda düşüyormuşuz akıllarına

saçlarını toplarken, kaldırırken kışlık giysilerini

iğneden geçirirken ipliklerini, yıl sonu balolarında

bir dilenci kederini bir ova gibi sermişken önlerine

bir ölünün ceplerini çekiştirirken sabah rüzgârı

bizi düşünüyorlarmış ama bize ne bu olanlardan

biz sürgünler şafakla çıkmıştık yola, sizler için

topraklarımız için kanlı nalçalarla ezilen.

İKİ KARA GÜL

Islak somunlar gibi ufalıyorlar geceyi

fabrika avlularında işçiler

ceplerinde yıldız böcekleri

durmadan çürüyorlar orada

bir bağış, bir anı, bir sonrasızlık

parlayıp sönüyor ucuz kumaşlarla deriler

ellerini dizlerine yerleştiriyorlar

bir bisturi nasıl yerleştirilirse açık bir yaraya

ya da telaşsız bir doğum gününde günbatımının

ucuz pastalara nasıl konursa birkaç ucuz mum.

Karanlıkta bacaları eğiliyor kulübelerin

selamlamak için onları

toy oyuncular gibi hani nereye

koyacaklarını bilemeyen ellerini

iki kara gül açılıyor birdenbire

iki gölge, iki işçi, vardiya ertesi

uykularını ipek göz bağları gibi sarmışlar alınlarına

ilk gölgeleri kemirirken güneşin köpeği

güneşin sabanı yararken gece denen o yabanıl toprağı

gelip oturuyorlar soyut ışığımıza.

HİÇBİR ÖVGÜ

Rüzgârı dinleyerek düşünüyoruz

gelen kim, giden kim

kimin bu göz erimsiz tarlalar

özgür sayılmaz artık dul ülkem

onların kamburu bizim de sırtımızda

Erdek’te zeytini devşiren el

Raman’da kömürle ve yağla tutuşan el

Sinop’ta ağı toplayan el

Tuzla’da manivelayı dizleyen el

onları saydılar Ford’un ve Rockefeller’in kasalarına

satıldı onlar da bir teneke buğdaya ve pirince.

Çizmelerinde kurumuş kan, sperm ve bir çift göz

soysuz borsalarında çocuk mezarları

biraz daha tank, biraz daha sığır eti, biraz daha...

yağmur ormanları, kafa derisi, siyanür ve zorbalık

kara tacirlerin yağlı kıçlarında tahviller, endeksler

ama biz düşünmek istiyorduk çarkı incelten pası

tuzun dağladığı kanı, uçurumun baş dönmesini

beklemiyorduk çalılardan, tırpandan hiçbir övgü

kanlı başlar gibi düşüyordu başaklar ve alın teri

yeşersin istiyorduk bağlarımız erdemimizle

bizim inancımızla çakıl taşları gibi sabırlı, diri.

AKAN KANDA

Buradan görünmüyor diye o kanlı sokak

indik birkaç basamak daha aşağıya

karşıladılar bizleri çelenkler ve çığlıklarla

görünmüyordu buradan da öncesinden iyi

sonra içimizden biri akıl etti nasılsa

girmek gerek, görmek için o çılgın kana

ve girdik hep beraber, uğuldayan çavlana

ama artık ne kan görünüyordu ne de görünüyorduk biz

boğulup gitmiştik en sonunda hepimiz

kandan çelenkler ve çığlıklarla ellerimizde.

ÇİÇEK MARŞI

Ciğerhun’a,

Bir gül satıcısı gördüm uyandığımda

Çok sevindim, gülü kalbe değişeceğine

Suyun yolunu kesen ne, şu küçücük çiçek

su dönecek evine, çiçek gidecek işliğe

eğirecek ipeğini pakça bir gömlek için

babam da bir dokumacıydı kardeşçik

senin giydiğin şu patik, onun eliyle nakışlı

giy gönlün ne kadar dilerse o kadar

sütümü o eliyle içirirdi bana da, ekmeğim ondan

sıyrılsa yorganım ısınırdım o elle.

Bu kunduranın eşi yok kardeşçik

yitirmiş son savaşta ayağının tekini

ah, nasıl da şakıyor şarkısını yine de

ne acı ne gözyaşı ne bir damlacık üzgü

dönüyor makineler, dönüyor ağır aksak

kasnaklar avara, gözler kapalı, adımız yitik

bağladılar bizi de kör zincirleriyle

kurdun ağzında sürü, sürü otlak derdinde.

Sanırlar ekmeği açacak onlar

hançerin ışıltısı onlarla, ova onlarla düz

onlarla yoruluyor hayra, gördüğümüz düş

kardeşler kim inanır bu yalana dolana

buğday inanabilir mi orağa ve güneşe

dolmasa etli başaklar alın teriyle

inanabilir mi kayan yıldız geceye

yırtılmasa kara boşluk, zorba gün.

Biz vurduk putrellere ilk balyozu

biz açtık sizi serinleten o dipsiz kuyuyu

gün bizimse sizin de gününüz

buğday da biziz, başak da yıldız da

bizim köklerimizle boyanıyor kumaş

bizimle işleniyor merhem ve çelenk

bizimle sarmaş dolaş yerle gök

ah kardeşler, bizim de günümüz gelecek!¹

KALBİN SENİN KÜÇÜK ATIN

Çıkardılar kalbini,

bir yıldız koydular oraya

bitiyor gün, şu dua onun için

tıkırtıların, hıçkırıkların ettiği

rezelerin, hurma ağaçlarının

öksürük nöbetlerinin

ne kesebilir o yakarışı

ne doldurabilir boş mezarları

ülken kuyruklu yıldız gibi

ağıyor gecede

kim kesebilir rüzgârın

ve iyiliğin şarkısını

o yıldızla şavkırken tütsü kapların

kalbin senin, o küçük atın

yeniden anlat, n’oldu ona Filistin

ipince bir acıdır akıtması

nehirlerin gibi akar yorgunluğu

kim kamçılıyor onu vadilerinde

yağmalayan kim yemliğini

kim kesiyor rüzgârını yelelerinin

suyu ekmek diye dişliyorsun

güneşi ekmek diye

açsın ve tanrı kutsaldır

onu yiyorsun sabahları

keçi etinden biraz taze

güz bulutundan biraz bayat

kuru ekmektir özgürlüğün

onu kemiriyorsun geceleri

tıka basasın o yoklukla

uzatıyorlar bir deri bir kemik sözlerini

onları yiyorsun bir yığın öğüt ve yalan

kara yılanlar gibi ışıldıyor yaraların

tapınağıdır o yaralar kardeşlerinin

muskalarıdır taşla, fosforla ezilmiş

o yaralarla mühürlüyorsun sınır kâğıtlarını

o yaralarla ördüğün kulübelerde

oturuyor dulların, gelinlerin

o yaraların dikiyor fidelerini toprağına

Filistin, zeytinin ve çığlığın kız kardeşi

seni sallıyor hamaklarında kardeşlerin

senin tabutun gülden ve öfkeden

deve tüyünden ve namlulardan beşiğin

silah kundaklarından önce

parçalanıyor oğullarının kundakları

onların zıbınlarına dolan yağmurla

veriyorsun mezarlarına ilk suyu

bir yalnız gül açsın diye ülkenin yıkıntılarında

o gülle baksın diye senin kara halkın

–ki ölüm, iyi bir bahçıvandır

bilir iyi çiçekleri

gömlek diye giyiyor çocukların tutsaklığı,

ölümü gömlek diye

senin tacın o gülden ve alın terinden

sen eğilince eğiliyor gökyüzü de seninle

sen kalkınca gökkuşakları gibi

serpiliyor yeryüzüne yaraların

sen konuştuğunda her çöl bir tanrı

sustuğunda mezar kapakları gibi

örtülüyor çenelerimiz

sen son soluğunu verirken

dönüyor bahçende rüzgârgülün o solukla,

sözcüklerini basıyor yaralarına şairlerin

her harf bir mermi ağızlarında

senin sözün tuz ve merhemdir onlar için

iyi uyu kardeşim Filistin

çanın ve ezanın küçük oğulu

yoksun artık, paslı mandallar

fısıldaşıyor iplerde senin yerine

masa örtüleri, menteşeler, ageller

petrol kuyuları, akrepler, gölgenin külleri

yine de bereketlidir taşların tohumlarından

orada görürüz sonsuzluğun ilk haykırışını

ve Rab ve Amonra der ki sana

ey ateşin ve sığınakların ülkesi, sessiz ol

uyandırma çayırlarında dinlenen ıpıssız kanı.

BİR ÇOCUK OYUNU İÇİN ÖNDEYİŞ

Siz övüyorsunuz kralınızı ya da efendinizi

bu ne şatafat bu ne gurur bu ne diklenme

o diyor, ben yarattım küçük dağlarınızı

oysa onun eti yününden yastığımın

kemikleri oyuncak bebeğimden

gözleri bilyelerim, iki donuk cam parçası

kalbi değmez söz etmeye,

unutulmuş penes para, eprimiş bir kesede.

Siz övüyorsunuz kölenizi ya da uşağınızı

şu kadar yük taşır, çarpın bölün, toplayın

insan üstü bir güç kudret, bir gösteriş, bir azamet

dizginsiz kantarmasız bir at nasıl dönerse öyle

kim efendi, kim kral, kim yanaşma, kim köle

eşittir iki su damlası birbirine bir kapta

çekildiğinde iki silah, ne önemi var vınlayan sessizliğin

et sıcaktır yetişmek için kurşunun rüzgârına.

YOLCULUK

Tek yolcu fısıldayacak adımı

tek yolcu konuşacak benimle

tek yolcu dinleyecek sözlerimi

tek yolcu kulak verecek lavtamın ağıtına

sesleniyorum ona, yola koyulmak için

ey kalbim, kız kardeşim, ölürsem

sen sürdür yolculuğumuzu

ikimiz için ışıyıp giden şu patikada.

YAĞMUR TOHUMLARI

Arada bir değiştirmeli havasını odanın

her yere sinmiş fısıltıları, çığlıkları

ruhlarının kokusuyla dolu kap kacak

nereyi açsak anıları saçılıyor köşe bucağa

durmadan konuşuyorlar eski günlerden

varmış gibi görkemi o acınası zamanın

değiştirmeli iskemlelerin yerlerini

çiçeklerin suyunu yenilemeli arada bir

arada bir temizlemeli buhur kabını.

Ne yapsak oturuyorlar yerlerine yeniden

ne bir karış öne ne bir karış arkaya

ölçüp biçiyorlar kendi boşluklarını

açtığımızdan beri ilk çukuru yağmur tohumlarıyla

kayıplarımızın kemikleriyle ağardığı

günden beri gecenin.

YASA

Özgürlüktür tek gerçek yasa

yargılamaz ve aklamaz hiçbir şeyi

bir süt kabı gibi serin, doğurgan

bir kovan gibi kendiliğinden.

Özgürlüktür şakıyıp geçen şimşeği acının

sessizlik, kursun diye tahtını alın terinden.

SULFATA AĞACI

Bazen yaprak dökse de çok çabuk yeşerir. Herdemyeşilgillerden bir ağaçtır. Yeryüzüne dal budak saran dirençli kökleriyle bataklıkları kurutur. Yaprakları orağa benzer. Bu ağacın yeryüzü devrimcilerinin soyundan geldiği söylenir. Gölgeleri, İzmir- Selçuk’ta uluslararası kardeşliğe sofra oldu.

22. Uluslararası Gençlik Kampı gençleri için...

Öndeyiş

Senin köklerinle yazmak istiyorum şiirimi

senin yapraklarınla, özgürlük şarkısını

şu ay ışığında yıkanan Ege Denizi

geldiğinde uyumak için çadırıma

dindirmek istiyorum o köhne acıyı.

I.

Ezik kekik ve yağ kokuyor yarın

pişirmek, süslemek için aşımızı, yığılmış bir köşeye

yarın, genç kızların kulağındaki kum zambağı

yarın, delikanlıların uykuda inip kalkan göğsü

yarın, çarkların şakıması işliklerde

yarın, komşunun bahçesinde kızaran nar

yarın, yol sorması bize kutup yıldızının

yarın, suyun suyla yıkanması çavlanlarda

yarın, bir kap düğün aşı yoksullar için

yarın, çocuklarımız doyacak o şölenle, ağırbaşlı, diri

bir fırıncı küreği gibi kararan gölgelerde

ne ilk aşımız olacak o, ne son açlığımız

özgürlükle kaynıyor çünkü kutlu kazan

özgürlükle büyüyor sabahın külü

özgürlükle, özgürlükle mermeri oyan murç

alın terinin yontusu, kuş evlerinin serinliği.

II.

Özgürlükle biçiyor atlasını gökyüzü

özgürlükle ve sessizliğin orağıyla durmadan

özgürlükle şavkıyıp eriyor gölgeler tarlalarda

soyut kumaşlardan gömlekler üzerlerinde

özgürlükle anıyoruz onların adlarını

özgürlükle seslerimiz bir elmanın iki yarısı

çağırmak için eğildiğimizde pencerelerimizden

duyuyoruz damarlarında ışıyan şimşekli kanı

gelincik sapı gibi, dudaklarındaki ıpıssız çığlığı

hoch die internationale solidaritat²

özgürlükle örülmüş halatlar ellerinde

görülmez bir denizden çekiyorlar büyük sevinci

heyamola heyamola kardeşler, hep beraber ve yalnız

hoch die internationale solidaritat

bu çığlık kuşatıyor sabahın gümüş koşumunu

bu çığlıkla zafer ve sonsuzluk tütüyor yarın

aynı düşün ucunu tutuyorlar geceleri

giysileri aynı güneşten ve yağmurdan

zılgıtlar, hoyratlar, fado ve rebetika

horonlar, halaylar, sambalar, gecesefaları

bir Latin hançeri gibi öfkeli, kibar

bir Arap harfi gibi zorlu, içe dönük.

III.

Çocuklarının çocuklarını görüyoruz onların

özgürlükle örtüyorlar üstlerini

özgürlükle yamıyorlar sökülen gün ışığını

uyumuyorlar çekilmeden ayın çelik gönyesi

tek gövdede onca yürek çarpıyor özgürlükle

nasıl çarparsa uğultulu bir tepede bir manastır çanı

nasıl çarparsa iri, ışıklı bir yağmur damlası çatılara

nasıl çarparsa bir bahçe kapısı rüzgârda

ipekle kılıç, zehirle zehir, akreple ateş

nasıl inandırılabilirse kardeşliğe

dağ yamaçlarında işleyen taşlar gibi

hayıtları örten arılar gibi

yorgunluğu at gibi bağlayarak incirli avlulara

özgürlüğün kanıyla boyuyorlar sınırları.

IV.

İspanya’nın bir eli daha olmalı

El pueblo unido jamas sera vencido³

Lübnan’ın, Ekvador’un, Filistin’in

El pueblo unido jamas sera vencido

bir at daha devrilmeli Guernica’da

bir boğa, bir kılıç, bir çocuk, bir ana

acı bir merhemdir çünkü sürdüğümüz

onmaz yarasına Granadalı o küçük ezginin

bir kırık kitara dolaşıyor kanlı sokaklarda

soruyor, nerede o kurumuş portakal ağacı

kim söndürdü ülkemin yoksul fenerlerini?

V.

O küçük ezgi kabartıyor zeytinliği

gece, ıssızlık, bir lavta, bir kitara

dönüyor gecenin kara atı yurduna.

o küçük ezgi kabartıyor yaz rüzgârını

gece, bir kadın, elsiz bir kastanyet

dönüyor küçük soluğuyla gecenin

alevden bir köprüden geçerek

ve bileyerek kılıcını bir uzak yıldızın.

VI.

Bir gülü bir ülke gibi savunan Yannis’in

umarsız sürgününden iki dal defne

boyun eğmeyen taşları Yunanistan’ın

boyun eğmeyen ve sonsuz

Samos’tan Smyrna’ya

gerilmiş bir yay gibi iki yürek

iki yürek değil, binlerce sözcük

karıncalar gibi ağaç gövdelerinde

aşk diyorlar, özgürlük ve gelecek

gelecek, küçük kız kardeşleri onların

alınlarında civan perçemlerinden taçlar

gözleri ölü bir sünger avcısının

kitlenen avuçları gibi yaslı, alıngan

yanağına düşen bir öpücük gibi serin

biliyorlar o öpücüğe sığdırılan altın ülkeyi

biliyorlar o avuçlarda gizlenen mücevheri

bir ışık akıyor parmak uçlarından,

ırmaklarla yarışan bir çılgın ışık

gelip duruyor bir dağın önünde

yürek diyor yerliler ona,

kilerlerini ışıtıyorlar onunla

balığa çıkıyorlar, taş yontuyorlar

azık torbalarına koyuyorlar zor günler için.

VII.

Avluya indiriyor yükünü bir kervan

hangi kervan, yolcu kim, kim kendi tabutunu

omuzlayan bu yalınayak yabancılar

bekliyoruz onların geçişini ikindilerde

sabahlarıysa sabana yapışan, açılmış binlerce gül

paslı, unutulmuş silahlarını çıkarır gibi topraktan

bu çocukların parmakları gösterdiğinde

o silahları ve amansız ağustos güneşini

birdenbire binlerce güneş, dünyanın dört yanında

kesilmiş, dilimlenmiş, soğurulmuş binlerce güneş

kurutmaya duruyor yoksul çamaşırları

bir içlik, bir gömlek, parmakları erimiş bir çift çorap

onların bu kutsal ve hüzünlü giysiler

elmasla değiştiremez onları hiç kimse

safirle ve zümrütle azaltamaz hiç kimse

özgürlük denen o eşsiz buğdayı

o buğdayla işliyorlar ekmeklerini

o buğdayla yüklü sabah rüzgârıyla savrulan tarlalar

yüklü kadınları gibi Ege köylülerinin

bir bayram günü kazanlar kaynadığında

davullar vurulduğunda, dizler kıvrıldığında

serildiğinde yaygılar, çekildiğinde deniz

bekliyorlar doğacak o soylu yarını.

ORADA KIPKIZIL

Gaz lambaları gibi duvar diplerinde,

ışıyan yalnızca adları, karanlık, isli

gece, bir üvey anne onlar için

gece, çanda uyuyan gökkuşağı

gece, bir morgda damlayan çeşme ağzı

hayata inandırmak için ölülerimizi

durmadan damlıyor o çeşme

şafakta uyandıracaklar çünkü bizi

onların sözleridir işlenmiş kille, ışıkla

gururla rüzgâr tartılacak aynı kefede

aynı kefede boyun eğişle alev ve yakarış

unutacağız ölümün zorlu anıtlarını

orada kıpkızıl bir aydınlık, tez canlı, yeğin

yaralarımızdan boşalan bahçelere

o kandır ışıtan yaşayanları, bir tüy gibi değersiz,

olmayacak kadar efendilerin ve kölelerin.

YAPAYALNIZ

El ayak çekildiğinde kasabada

son sarhoş da sızdığında

bir mermi gibi boşaltarak son sözcüğünü

sizi düşünüyorum ülkemin yoksulları

güneşte unutulmuş portakallar gibi

çürüyorsunuz yaslanarak birbirinize

uyuyorsunuz nasıl uyursa bağ çitlerinde paslı çiviler.

Onların manşetleri acılarınızla sarmaş dolaş

onların gazeteleri örtülüyor cesetlerinize

onların bankaları, bulvarları, tutukevleri

göstermek ve silmek için ayak izlerinizi

onların günahları, geleceğinizin ölümlü zırhı

korkuları, özgürlüğünüzün görünmez kılıcı

bir bağış zulümleri yoksulluğunuz için

uyanın kardeşlerim, çürük dişler gibi kararıyor ruhunuz.

BİR HALK İÇİN

Ceylan çocuğa

Bir asma dalı gibi aşılıyoruz kopuk kolunu

ondan yeşerecek halkının o kutsal üzümü

şaraba dönecek o küçük bağda, o küçük yemiş

senin gözlerinin üzümünden o altın iksir

senin dilin bütün dillerin ecesi

senin ruhun güneş ve gölge ona yarın için

senin ellerin yaprakları o asmanın

onlarla tutacağız özgürlük kadehini

zaferle ve ateşle karılmış o acı kadehi.

Günlük

Kimse bilemezdi gökyüzündeki gömümüzü

İÇERİDEKİ SUSKUNLUK

Kimseye söylememeliydik onu gördüğümüzü

o da pek ayırtında değildi başına gelenlerin

onu tedirgin etmeyecekti bu yüzden bu suçüstü

yoktu çünkü onun için derin, kaskatı bir endişe

onun için öyle ama bizim için hiç değil,

bileklerimiz bukağıda, gözlerimiz çivili

kara küpler gibi sıkı ve kilitliydi ağızlarımız

kimse bilemezdi gökyüzündeki gömümüzü

tavus tüyleriyle ve istekle sıvanmış, derinde.

KURŞUNA DİZİLME

Duvara sırtını vererek bekledi, zakkumların orada

ötede bir kertenkele uyuyordu

-güneşten soyulmuş bir parça deri-

ilk kurşunu kim atacak bilmiyordu henüz

şu ablak yüzlü savaşçı mı

ya da omuzları yıldızla tıka basa şu genç teğmen

otuzuna yenice değmiş şu çopur korucu

bekliyordu ilk kurşunun dağlamasını düşüncelerini

hazırdı buna benzer şeylere

gözlerini yumdu ve delindi ilk kurşunla öğle güneşi

sonraysa bir ışık seli, bir eski sağanak-avluda.

ONDAN KALAN

Nar saçıldı.

Günlüğündeki tek söz buydu

ve bir nar yaprağı.

Günlerse geçip gidiyordu işte

el yordamıyla anlıyordu

onu inciten sayısız kasılmayı

yoktu diyeceği pek iri, görkemli sözleri

ne bir öneri ne bir avuntu ne şu ne bu

iyi şeyler bekliyorduk ondan, neyse o iyi şeyler

yüzyıllık bir kalkışma, uyumlu, zor

neredeyse hiç beklenmedik

eşsiz, bilinmez bir tedirginlik

yolculukta okunacak bir parça gökyüzü.

Bugünse ellerimizde yalnızca küflü, dopdolu bir günlük

ve tuhaf bir yaprak, bunlarla geçip gidiyor günler geceler.

KAÇINCI GÜN BURADA

Boynunda gerdanlık gibi gölgelenen kâkülüne baktı yeniden

silinmemişti makinenin açtığı yara izi

–Kesti ertesi gün bu bir tutam saçı–

Gençliğini anımsadı birden, bir berber aynasının önünde

saçı sakalı karışmış da birbirine, ilk vuruşundan sonra

soğuk demirin ve usturanın, o şaşkınlık, o beklenmezlik

dolaşıyormuş gibi yüzünde. Sinek pislikleriyle örtülmüş

bir ayna

parlayan yalnızca berberin iri alyansı ve upuzun dalgınlığı.

Duyulmaz bir kanarya cıvıltısı doldurmuş dükkânı

sobada isli bir ıhlamur çaydanlığı, paslı bir ibrik

duvarda bir at boncuğu, bir saat

–hiçbir yere yetişemeyecek oysa–

akreple yelkovan arasında masmavi bir örümcek

ne örüyorsa örüyor öyle telaşsız, inançlı, gelişigüzel.

Bir gece alıp getirmişlerdi onu da bu izbeliğe, ötekiler gibi

bir palyaço, bir aslan terbiyecisi, bir cenaze levazımatçısı

bir haziran güneşi, bir balıkçı, bir yağmur sonrası,

bir kulampara

masanın üstünde kurumuş üç karanfil, açık bir şiir dergisi

birkaç anahtar, bir palaska tokası, küllükte birkaç

sigara ölüsü...

Onlar bakıp kalmıştı ardından yalnızca

çamaşır ipinin nemli, derin gölgesi bahçede

eşikte unutulmuş yapayalnız bir sonsuzluk ve ay ışığı.

GEREKSİZ ÖFKE

Sesler kesildiğinde anladık ki sabah.

Gece boyunca konuşmuştu yapayalnız eski tapınakta,

gün aşırı geliyordu buraya, ne için?

Tozu bile kalmamıştı oysa zalimlerin, kıyıcıların

şimdi her şey böylesine dingin, sıradan

yine de sövüyordu en yakın tapınağımızda

gözünü karartıyordu gereksiz öfkelerle

özgürlük için mi, hayır, kutsanmak için mi hayır

tanrı bağışlar demişlerdi bu dört duvarın kötülüğünü

iyilik ise uğramamıştı kapısından öteye.

KİMSESİZLİK

Hiçbir şey söylemeden oturuyordu

kahvenin bir köşesinde

uzun, kemikli parmaklarına bakıyordu

kimse sormamıştı ki ona nereden geldiğini

sorsalar da tek sözcüğü geçmeyecekti sözleri

şimdilik bulamıyordu o büyülü, yaban sözcüğü

vardı elbette masaya koyacağı bir şeyler onun da

bekledi boşalmasını çelimsiz, yuvarlak masanın

işçilerin öğle yemeğinden sonra

sineklerin ve küfürlerin uçuştuğu, bırakmak için.

YENİ ULAK

“Kuyruğunun geçtiği her yerden geçermiş fare.”

Yalnızca bu söz vardı koca kâğıtta.

Gürültüyle açıldı mazgal. Bir rüzgâr doldu odaya.

Dün getirmişlerdi bu genç tutsağı. İri kafalı bir oğlan

gözleri sonradan oyulmuş gibi yüzünde, parmakları

solgun iki papatya demeti, silik ve tedirgin.

Bu ellerle yazmıştı bu sözü. Çok sonra öğrendik,

bir hücreden ötekine dolandı durdu o rüzgâr

kapı altından atılan o kâğıtla birlikte.

Tek ulağımız besili faresi artık koğuşun.

BİR TUHAF İŞKENCE

“Neden gülüyorsun?” diye kükredi gardiyanlardan biri,

“Neden gülüyorsun?”

“Çocukluğum, ergenliğim girmesini beklemekle geçti

bu şeytan icadının köyümüze ”dedi genç tutsak,

orasında sallanan fünyeyi göstererek,

“şimdiyse girdiği yere bak şunun.”

Yeniden asıldı manyetoya işkenceci, tuz gibi ağardı oda

sabahsa ölüsünü çıkardılar tutsağın

yanında çakıp duran bir işaret feneri.

SABAHA KARŞI

Kör ışıkta boş kasnağa bakıyor kadın.

Ne kalabalıktı az önce her yer! Horoz ibiği

katırtırnakları, hüsnüyusuflar, pisi otları, kara lâleler

gülhatmiler, mine çiçekleri, üzerlikler, defne yaprakları

at nalları, can sıkıntıları, etten kemikten bir ıssızlık.

Uçtu etamindeki son kuş da. Kasnak bomboş. Neden sonra

yeşerdi baharat kabı yüklüğün gölgesinde. Kimyonlar,

zencefil kabukları, karanfiller, paprikalar, zerdeçallar

çukur otları, kuru naneler, safranlar ve ölü bir iskete...

Ötüyor hâlâ duyurmak için günü geceyi. Bu bozgun

kasabasının unuttuğu çoktandır. Sesi çarpıp yerleşiyor

boş kasnağa, tuhaf alışkanlıklarımıza, yenilgilerimize.

Sonraysa o cıvıltı yeniden. O şenlik

ve sonsuzluğun o gergin yayı sabaha karşı.

GÜRLÜKTEN SONRA

Gürlük bitti.

Büyük yangından sonra harmana gömdüğümüz

üç beş patatesi arıyoruz şimdi külle, açlıkla.

Oyun sonu silinmemiş makyajlar

ya da nedense unutulmuş maskeler gibi

donuk, solgun yüzler doldurmuş geceyi.

İlk doğrulanı gördüğümüzde anlayacağız ki

bulundu ilk patates. Onunla doyacağız bir daha

acıkmamak üzere. Onunla karnımız pek

diyeceğiz bu tokluk yeter bize. Onlar için külle

boğulmuş bir iki patates, kardeşlerimiz için.

GÖÇMENLER

Bir çınar ağacı çıkardı saçlarından

bu toka komşumun armağanı, dedi, göçten önce.

Örenlerde yükselen ay ışığını dinlerdik yaz geceleri

kayalığı döven dalgalar gibi iç açıcı bir ürperme

duvarlarımızdaki fotoğrafları değiştirirdik arada bir

düşünmezdik kimindir bu ölü,

bıyıkları tarazlanmış şu delikanlı

hani cephede kalan, Galiçya’da ya da Kırım’da.

Ne önemi var kimindir uğurladığımız ıpıssız törenlerle

onlar bizim ölülerimiz kaygısız, güleç

akşamları söndürdüğümüzde yağ kandillerimizi,

yataklarımıza doluşan, su çeken kuyularımızdan,

bahçelerimizi ayıklayan, çekmecelerimizi karıştıran.

Ne önemi var hangi karığın yeşerdiğinin o sularla

ne önemi var hangi döşekte uyuduğunun onların

bazen iki sap yaban otu, bazen ipekten bir örtü

yumuşatırdı omuzlarını. Şimdiyse gömüt taşlarında

hep aynı sözler, aynı otlarla sarılmış:

“Buradalar ve ölümsüz...”

PENCEREDE

Hohlayıp buğulandırdı aynayı, ne yazmalıydı, bunu düşündü

bir ürperti gezindi tepeden tırnağa, hafifçe kımıldadı bilekliği

üşüme değildi, belki görülmedik, yapayalnız bir irkinti

büyük kararsızlıklar, o büyük kasırga, büyük açmazlar

tedirginlikler, bırakılmışlıklar, anıların mekik gibi işleyen gelgiti

Bir cam işçisi geçiyordu karşı kaldırımdan

elinde darmadağın bir konsol aynası, at kestanelerinin üstünde.

O an o aynayı da buğulandırdı o cılız, kimsesiz soluğu

ne yazmalıydı anlaşılmak ve unutulmak için sonsuza değin.

Rüzgâr savurup duruyordu yanık perdeyi.

AĞIRLIK

Kim bıraktı bu dört köpeği buraya?

Sabah, öğle, akşam ve gece.

Bir leşi sürüyorlar durmadan

kınkanatlardan, tuzdan ve ölümden uzakta.

ÖLÜMCÜL SORU

Rüzgârın açtığı kapıdan mı geçelim yağmurun mu?

Oysa ikisi de birdi onlar için, ne yağmur ne rüzgâr

açılması önemliydi o kapının, ya arkasındaki!

Kim dolduracaktı onca uçurumu onlardan başka

kim çıkaracaktı bizi esenlikli ovasına sonsuzluğun

yıldızla ve örümcekle örtülmüş tek başına?

İLK O

İlk o söylemeliydi o zorlu gerçeği

kapıyı açtı bunun için, taş avluya geçti

küçük bir bakraç gibi asılmıştı ay, ona baktı.

Cevizin gölgesinde başka bir gölge

duvarın gölgesinde başka bir duvar

çıkrığın gölgesinde başka bir serinlik

iç içe, ardı ardınaydı her şey, yinelenmiş

ay ayın ışığı, ışığın topraksı kanı, kanın alevi

bir nesne ötekini soruyordu olmak için

öteki ötekinin görünmez gölgesi

söylemeliydi bunları,

söküp çıkardı sonunda sözlerindeki dikeni

dilinin altında başka bir gerçek,

o zaman gördü görünmeyeni

gerçeğin altında başka bir çelişki.

Ama hangi çelişki ve kimin, hangi gölge

hangi erinç, hangi soyluluk, hangi yanılgı

ilk o söylemeliydi, ilk o... Geceden önce.

BOŞLUK

Ölünün göğsündeki bıçak aydınlatıyor odayı

diri, yalın, tek ışıltı bu

ve köşede kutsanmış bir tas su, öfkeden kana kesmiş.

Kimi inandırabilirsiniz ki yaşadığına onun,

bu sudan içtiğine, bu bıçakla kestiğine ekmeğini

bu odada seviştiğine soluk soluğa, kösnül

kapkara bir yılan gibi geziniyor kutsal boşlukta

o su, o ışıltı, o bıçak, o öfke -dinmeden.

TUTSAĞIN ONURU

Suya eğilince gördü ilk kez, çiçeklenen alnını

neydi yeşerten onu, onca günden, geceden sonra

bu küçücük düşünce mi, içi bademle dolu

bir kuşku ya da biçimli bir yaz öğlesi

çekip götüren, sürükleyen açığa, bir ağ ölüsü gibi

savunmasız, yalnız. İşte böyle bir yabanlık

geçirebilirdi onu ancak kendinden, yeşertebilirdi

yıllarca pas tutmuş bu alnı ve onun yarım parmak

altında saçılmış aç ve diri gözleri.

YOKSULLUK

Tabakta iri bir ağaç iskeleti, nasıl da itiyor

mutfak penceresini dolunay, açsa ne bulacak oysa

çocukların kirli zıbınları, yıpranmış birkaç anı

öylece bırakılmış bir içki sofrasından düşmüş bir dilim peynir

ve onu haftalardır yalayan bir sokak kedisi

belki yalnız o bakıyor o dolunaya doymak için ışıkla ve gölgeyle

folyoda kuruyup kalmış bir dal biftek gibi kararan ay ölüsüne

ve küçük nisan bulutuna bağlanmış o hamağa, arka bahçede.

SİPERDE

“Yıldızlar...” diye bağırdı biri

oysa ne yıldız vardı üstümüzde

ne gökyüzü ne kibrit aleviyle

harlayıp sönen bir parça cam kırığı

günlerdir bu saatte uyarıyordu

–nedensiz yere–

Belki de sınamak istiyordu direncimizi

alışmayalım diye o soysuz karanlığa.

KESKİN NİŞANCI

Meydandan geçirdiler arık bir atın terkisinde

kemeri sıyrılmıştı, bir pirinç toka ışıyordu pantolonunda

gömlek cebinde iki dal cigara, kanlı, ezik bir kibrit kutusu

başı sarkıyordu, bir muska gibi açılmıştı çenesi

baca ağızları gibi diz çökmüştü gözleri geceye

bir tekme daha savurdu kule gözcüsü:

“Söyle, kimindi avucuna bırakılan o mecidiye

kimdi gökyüzünü kırbaçlayan o yağız süvari?”

Açtı, kapadı ağzını genç köylü

verecekmiş gibi ömrünün tek değişmez sırrını

devrilmeden önce son asit kuyusuna:

“Kurşunla delinmedi bu kalp para

yok delecek bu değersiz bakırı bir nişancı.”

DÖNEK

Çığlıklar, fısıltılar, haykırışlar

topluyor getiriyor bir yerlerden

ya yaralı iniltisi ya sarhoş narası

her yer tıka basa onlarla

küplere basıyor, balkonlara seriyor

öğütüyor kahve değirmenlerinde

deniyor akşamları, çıkarıp boğazındaki

dikenli teli

bilmiyor kimin içindir bu kör hazırlık

fısıldıyor, inliyor, mırıldanıyor yalnızca

duyurmak için kendi sesini,

yüzyıllardır sakladığı bir enfiye kutusunda,

ahraz bir soytarıdan aşırılan gösteri sonrası.

BASKIN

Sonra kitapları silkelediler

bir deniz düştü birinin içinden

yayıldı odalara, eski bahçeye

alışkanlığın saf tutsaklığına

sadece onlar görmüyorlardı

duvarları zorlayan o sessiz suları

bir potkal yüzüyordu arka balkonda

balmumuyla kapanmış bir gizli şişe

ve bir sözcük, bizim de çözemediğimiz

tepeden tırnağa soyunmuş bir arı sözcük.

SIRADAN BİR GÜN

Ay sessiz, dedi birinci tutsak

kolalı bir okul yakası gibi iliştirilmiş

yarım aya bakarak gecede.

Dün de böyleydi, dedi ikinci tutsak

ilk gecesiydi üçüncü tutsağın

düş mü kuruyordu, uyuyor muydu belirsiz

anlaşılır, ince bir durgunlukla.

Yeni tanığıydı bu bomboş retoriğin

ayağa kalktı, pencereye yürüdü

çekip çıkardı akşamın camına

saplanıp kalmış yaralı ay ışığını.

HÜCREDE

Kim arayacaktı bizi, kim soracaktı

bekliyoruz kulağımız kirişte

o kanlı el aralasın diye kapımızı

onu bile gözler olduk burada

sövsün saysın, döksün içini ne varsa

ama ne gelen var ne giden günlerdir

sadece şu karanlık, onca direnmeden

ve bir sessizlik, ekmeğimizin küflü katığı

payımıza düşen gündüz gece.

BOŞ ODADA

Bomboş, diyor. Her şey ağzına kadar boş.

Neyse o bomboş olan bu kuşluk zamanı

küçük bir hesaplaşma ürpertiyor sabahı

bir kırlangıç sürüsü geçiyor kırık aynadan

oraya bakıyor, kanatsız bir kırlangıç

sürüp götürüyor o yüzyıllık gök ölüsünü

kendi kısmetsizliğini düşünüyor

kendi tutsaklığını, kendi kırgınlığını

kendi, umarsızlığını bir andaç gibi

sakladığı yıllarca, isteksiz, kendiliğinden.

Ve o büyük yalnızlığını dayıyor karşı duvara

geceden doldurulmuş bir tüfek gibi.

BODRUMDAKİ PİYANO

Neydi aradığı, bu köhne bodrumda?

–Anılar mı? Belki de.–

Onlarla süslüyordu günlerini durmadan

dün, bugün, ertesi gün, daha ertesi...

acemice boyanmış paskalya yumurtaları gibi

rastgele oturtulmuş zamana,

farelerin kemirdiği lime lime, tekdüze

evin ölü, küçük kızının kilitli çeyiz sandığında

çürüyüp dökülen o kör, telaşlı zamana

elinden gelmiyordu daha başka bir şey

bu tatlı uyumsuzluk, bu uysal çatışma

döndürüyordu başını, günlerden öte.

Apansız unutulmuş bir şarkı

başlıyordu bırakıldığı yerden,

apansız bastıran bir öfke, bir avuntu,

ona kalan yalnızca bunlardı işte

o aşağılık savaştan ve parmaksız iki el.

Her gün her sabah iniyordu bu yıkıntıya

batık bir sandaldı orada, o dalgın karartı

yaysız tuşlar, paslı bir pedal, kırık bir tekne

silinmiş nota kâğıtlarını karıştıran öğle rüzgârı.

Küçük gün ışığı çalıyordu piyanoyu, o küçük gölge

bir örümcek gibi sarkarak mazgallardan

ve gezinerek tuşlarda başsız, tunçtan bir arı gibi.

GÖKKUŞAĞI

Şu karla kalbim arasında bir benzerlik var, dedi

kundura ustası Zülfinar,

eridikçe çoğalıyor ikisi de

sonra uzun uzun düşündü bu sözü

kar dinmişti, dışarıda ip gibi bir yağmur

ve bir kadın, yağmurun sözlüğünde

en sevdiği o çocuksu sözcüğü arayan, işte

göze almıştı bunca ıslanmayı, bunca incinmeyi

cesaret mi saflık mı?

Ne önemi vardı şimdi bunların?

Yağmur artmıştı, köseleden bir dilim daha kesti

ulamak için birazdan çıkacak olan gökkuşağına.

SON EYLEM

Bir çember çiziyor bembeyaz duvara,

ortasına bir iki kuş, gelişigüzel

sabırsızlığın ve olağanlığın anlamı bu olmalı, diyor

uçururken çemberden kuşların birini.

“Herkes kendi kanadıyla ve yalnız” diye yazıyor

sonra da çemberin alınsız, kanlı boşluğuna

bembeyaz, diri bir tebeşirle, idamdan önce.

KURUNTU

“Kapılar, kapılar...” diye bağırıyordu adam

“Kapıları tutun!”

Yoksunluklarından söz ediyordu kadın, yana yakıla

çocukluğundan beri kemirip duran içini

ne bir çatışma vardı oysa ortalıkta

ne bir ele geçiremezlik orada olanı, kendi tutkuları

hırsları, korkuları, açmazları

kuşatıyordu yıllardır ikisini de

kalpleriyse her yanı rüzgâr alan iki yıkık kulübe,

dünyanın tam ortasında.

İŞSİZLİK

Trenler, otobüsler, vapurlar

her gün aynı yol, kalkıp gidiyor oraya

her neresiyse orası, o tuhaf, anlamsız uzaklık

her gün soyut bir masaya dayıyor dirseklerini

bir şeyler kesip biçiyor, bir şeyler imzalıyor saatler boyu

bağırıyor birilerine, yok oysa buyruk alacak hiç kimse

ve buyruk verecek kendinden başka,

akşamsa dönüp geliyor geri, teperek aynı yolu, nedensiz yere.

BALDIRAN

“Krito, Esklapios’a bir horoz borcumuz var

kurban etmeyi unutma!”

Böyle dediği söylenir Sokrates’in

sol ayasında ezerek kuru bir defne yaprağını

sonra zifiri bir gökyüzü

sonra adak kanlarını silip süpüren kör bir yağmur

incire dadanan mihalaki kuşunun

ölüsünü bulduklarında bir akşam üstü

bir bağ bıçağının yanında uzun

ve hüzünlü, ardından incirin sütü

çekilmiş, gül dağılmış, bir ağı bulutu her ikindi.

İşte, bu karanlık o karanlık

otların ve taşların altından çıkagelen.

KÜÇÜK PARMAK İZİ

Ne atlas ne yakut ne pırlanta...

Değerli değil hiçbiri parmak izinden

odamda unuttuğun, hani raftan

öylesine çektiğin eski bir kitapta:

“Marksizm ve Şiir, George Thomson

Adam Yayıncılık, Ekim doksan altı,

Çeviri: Cevat Çapan.”

Altı çizili bir cümle, bir ıtır gölgesinde:

“Neden şairler olmayacak şeyleri özlerler?”

Özledim seni.

“Ben Kutup yıldızı gibi kımıldamadan yerimden

diretip yerinden ayrılmamakta

göklerde eşi olmayan o yıldız gibi.”

O yıldızdır senin o küçücük parmak izin

onunla ışıyor odam, ocağım gece gündüz

“Öyle bir servettir ki sevgini anmak bile

sultanlarla yer değiş deseler de nafile.”

Değişmem o suskun, uçarı armağanı

kırk krallık bağışlansa şu ölümlü gönlüme.

BÜYÜK ÇÖZÜLME

Şimdi suskunluğun tuzu dudaklarımızda,

oysa söz açabilirdik başımıza gelenlerden

biçebilirdik öfkenin acı kumaşını

kaygılar. sıkıntılar, direnmeler, aldanışlar

küçük heykeller yaptık onlardan

bu büyük çözülme onlardan kalan ikimize

ve kırık bir matruşka, giderken

eski, zamansız bir duvar saatine gizlediğin

içindeyse bir dize bir Acem şairden:

“Uçuşu hatırla, kuş ölümlüdür.”

Acı Kan

O sözcüklerle giyindiniz ölümü eldiven gibi

KİMİNDİR O SÖZCÜK

Her zaman eksik bir taş vardır duvarda, diyordu adam

ne ile doldurursanız doldurun o boşluğu, bazen bir gölge

bazen bir kuşku, bazense her şeye karışan ama hiçbir şeye

karışmayan yüreğiniz...Yine de mutluluktur bu

çünkü istersiniz ki doğru şeylerle dolsun o gedik

belki bir veda konuşması, belki yıllar var

kullanılmayan bir incelik

belki incir çekirdeğini doldurmayacak bir iki yarım söz...

Yıkılmasın istersiniz o kâğıttan kule.

Bunun içindir bunca didişme

bunca yerli yersiz çırpınma.

Kimindir o boşluk,

bizi bize gösteren o tunçtan ayna.

Kimindir odalarımızda

çocuklarımız için kurulan beşiğin çengeline asılmış, başıboş,

akşam rüzgârıyla şişip patlayacak olan o yalın sözcük?

O SÖZCÜK

Ve sonra kimsenin düşünmediği o sözcüğü

doladı diline bir dok işçisi

oysa ne kadar da yakındık onu söylemeye

sadece bir dudak kıpırtısı, bir gülümseme

yeterdi değiştirmeye her şeyi.

Sustuk, bir töreni sürdürür gibi bir ömür boyu

birazcık kımıldasa çözülebilirdi dili hepimizin

unutturduklarından değildi bize konuşmayı

değildi dilimizin dönmediğinden

korkumuzu bir tapınak gibi

koruduğumuzdandı belki bu ıssızlık.

AKLAMAK İÇİN

Sözcükleri basıyordu kâğıda

yarı yarıya içilmiş sigaralar gibi,

öte yarısıysa yaraları içindi,

hani o durmadan kanayan

zaman da bir yaraydı ona göre

bu yüzden şiir yazıyordu,

aklamak için akıp giden o soyut kanı.

YEPYENİ BİR DİL

Karşımıza almamalıydık onları

anlaşılmaz çünkü hiçbir şey bütün bütüne

masa, masa örtüsü, raftaki likör şişeleri, kırık pencere

ve pencerenin kokusuz, ağır boşluğu

onlarla duyuyoruz dilimizin sarnıcına damlayan sesleri

onlar eğip büküyor biçimsiz aklımızı

belleğimizi çizen elması, çürüyen zamanı.

Karşımıza almamalıydık onları.

İNANMAYIN ONLARA

Diyorlar ki şairler, yazılmalıdır şiir bir türlü.

İnanmayın siz onlara, nasıl doğabilir ki gün aynı

ayın uykusu kısa mı uzun mu kim bilir

on kalbi vardır denir yakutun ve demirin

çarpar durur biri on birincisi için.

İnanmayın siz onlara, fırtına devirmez hep aynı ağacı

değil bacanın dumanı dünkü duman

yollar sarılmışsa ne özrü olur toprağın.

İnanmayın siz onlara, şiir söyler sapacağınız sokağı

uykunuzun en tatlı yerini, zulme dönen geceyi.

İnanmayın siz onlara, yazın ve yırtın neye inanıyorsanız

ŞAİRİN HEZEYANI

Neye yarayacak yaprağın gölgesiyle uğraşmak

yağmurun dilini öğrenmek, içerlemek iki adımda

bitmesine gecenin. Boş işlermiş bunlar.

Ipıssız derlerdi atların boynu, kulelerin akşam gezintisi

işçilerin sıkıntılarına çiseleyen güz güneşi, emeğin yazgısı.

Artık duymak istemiyorum bunları. Külle ovulan sabahı

tuzun yaradaki tedirginliğini, köleyle baltanın ilişkisini.

-Köle düşünmesiyle ayrılırmış baltadan-

İnsan zulümden yapılmıştır ve zümrütten

bilmek istemiyorum bizi aşağılayan o ipince çaresizliği.

ŞİİR BİLGİSİ

Öğrenmek istiyorum şiiri

ekmek ve utku diyebilmek için

değiştirmek için acıyla buğdayı

doyabilmek için gülümsemesiyle kızımın.

“Uykum eridi baba,

uykum o güzel ülkem, o zorlu savaşçı

varsılım şu erik ağacından şimdi

ilkyazdan ilkyaza söyleşen benimle

senin şiirlerin gibi acılı sabah güneşi

aldım ve ısıttım onu odamda

dalgın adımlarımla gezinerek, sessiz

senin sözlerinden kopan bir parça yıldız gibi.”

Unutmak istiyorum şiiri

pirinç ve gözyaşı diyebilmek için

değiştirmek için öfkeyle meltemi

doyabilmek için ıssızlığıyla gecenin.

ANIT

Mezar taşıma yazılsın bu şiir

çocuklar oyuncak yapsın harflerinden

genç kızlar gelin tacı, düğünleri için

kadınlar bir iki söz, kış günlerine

balıkçılar ağ örsün ünlülerden

ünsüzleri çakıl taşı Akdeniz’de

yaralara merhem, intifadada bir sapan

bozdursun sözcüklerini yoksullar

eve şeker, eve erinç, eve tuz

işe yarayabilir o zaman,

bir nabız gibi atan her dize.

Mezar taşıma yazılsın bu şiir.

ŞAİRLERE

Kadehimi sizin için kaldırıyorum kardeşlerim

tan yeri gibi ışıyan sözcükleriniz için

o sözcüklerle uyandırdınız çocuklarınızı

o sözcüklerle özgürlük, aşk ve keder

o sözcüklerle ekilip biçilen şunca şiir

o sözcüklerle giyindiniz ölümü eldiven gibi

o sözcüklerle ters dönmüş bir kaplumbağa kalpleriniz

ama yoktu gecede korku ve unutma

sonsuzluk, öfkesidir zamanın.

Kadehimi sizin için kaldırıyorum kardeşlerim.

ACI KAN

Dualardan ve sövgülerden aldık onları

bir dilenci çanağı kadar gerçek olmalıydı sözlerimiz

görünmeliydi meleklerin, iblislerin gözlerine

rüzgârda uçan bir şapka, ölü evinde çevrilmiş bir terlik

mahzende boş şarap şişelerine vuran gün ışığı

günahkar bir çekmece, ilk karla çözülen acı kan

ikonların ve mermerlerin gölgesinde adak mumu.

Bir sacayağı gibi dikilmişti kütüklere öfkemiz

sürülen sözcüklerimizdi ateşe, eriyince sabahın uğultusu

ölümü bir zemberek gibi tutardık,

açmak ya da kapamak için kapıyı.

DİPNOTLAR

1-Bobby Sands

2-Uluslararası dayanışmayı yükselt!

3-Birleşen halklar asla yenilmez!