Îsmaîl Dîndar

Palûte

Çîrok

Wêne: Şahin Tûnç

DOĞA BASIN YAYIN

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu/ İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com - info@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın 418

Rêza Pirtûkên Kurdî 4

Pirtûkxaneya Nûciwaniyê 1

Palûte: Îsmaîl Dîndar

Berg Wêne: Şahin Tûnç

Logo: Vahit Akça

Amadekirina Berge: Devrim Koçlan

Sêwirandina Epub: Stûdyo ya Sêwirandinê ya Papersense

© Evrensel Basım Yayın 2011

Çapa Yekemîn Gulan 2011

Palûte

Îsmaîl Dîndar

Di sala 1965’an de, li gundekî Midyadê (Qertmîn) ji dayik bû.

Dibistana seretayî li gundê xwe xwend. Di navbera salên 1975 û 1981’ ê de, li Erxenê 6 salan dibistana Dicle Öğretmen Lisesi, leylî xwend. Di navbera salên 1981 û 1983’yan de li bajarê Çanakkale, dibistana bilind a mamostetiyê kuta kir. Di meha reşemiya 1984’an de li bajarê Mereşê dest bi mamostetiya dibistana seretayî kir. A niha li amedê karê mamostetiyê dike. Bavê 2 kur û keçekê ye.

Ji sala 2001’ê ve bi nivîsa kurdî têkildar e. Nivîs û çîrokên wî di rojnameyên Azadiya Welat, Gündem, Açılım, Radikal 2, Günlük û kovarên W, çîrûsk, Nûbihar, Emekçiler, Özgür Kadının Sesi û Tîroj de der çûn.

Yekem berhema wî bi navê “Hemû Demsal Payîz in” di sala 2007’an de, li Amedê ji weşanxaneya Belkî der çû. Berhema wî a duyem, di meha Adarê ya sala 2010!an de ji weşanên Avesta der çû.

Ji bo keça min, delala dilan;

DELALÊ

Li vê cîhana bêhempa,

Ku her tişt mîna dilê we yê zarokî:

Xweşik

  û

    Paqij

     bûya

      û

       hew..........

ROŞANA BERFÊ

Ew çend roj bûn hewa pir sar bû. Bayekî qerisî dihat ji aliyê çiyê. Bayê qerisî her tişt kiribû kevir. Dê û bav dia dikirin:

- Xwedo! Xwezî bi ser vê sermayê de, qe nebe berf nebare. Bi ser vê sermayê, berf jî bibare; liba êm li mala tu kesî namîne. Dê sewalên me ji birçîna bimrin.

Hemû zarokên gund, her sibeha ku em ji xewê şiyar dibûn; me berê xwe dizîvirand aliyê Çiyayê Bagokê. Ku çiya reş bûya, em bi yek carê xemgîn bûn. Pir tê de neçû, ew bayê sar, berfa me anî.

Serê sibehê bû. Çawa min çavên xwe ji xewê vekiribûn, min baz da ber pencereyê. Xweza bi yek carê kirasê xwe yê spî li xwe kiribû.

Bi tena bêceme û şimikan, bêgore, min xwe avêta nav berfa ku hewşa me tije kiribû. Şimika di lingê min de, di nav berfê de mabû. Min xwe li ser berfê dirêj kir. Bi vî alî û bi wî aliyê ve min xwe gindirand. Serma çi ye, min nizanîbû.

Gava diya min bi her du çengên min girtin û bi zorê ez kişandime hundir; her dera min şilo pilo bûbû. Tîna germ a sobeya ku bi êzingên berûyî sor bûbû, laşê min dişewitand.

Piştî taştê, min xwe ji diya xwe vedizî û ez gihame koma hevalan. Me berfemêr çêkir. Em bi guloka berfê leyistin.

Zilam çûne nêçîra kewan. Kewê ku di berfê de birçî diman û ji bêgavî nikarîbûn bifirin. Kewên ku bi destan dihatin girtin.

Berf baribû. Roşana me zarokan bû. Roşana berfê. Ya xweş, şemitîna li ser berfê bû. Ji bo wê diviyabû şevek li ser barîna berfê derbas bibûya. Bi şevê berf diqerisî, mîna kêvir hişk dibû.

Serê sibê şorbe hebû. Şorbeya nîskê. Şorbeya ku li ser sobeya êzingan pijiyabû. Min zikê xwe bi şorbeyê nepixand. Min berîkên xwe tije mewîj, bastêq û beniyê guz kirin.

Hin ji me kîsê naylonî anîbûn, hin ji me teştên lekî yên diya xwe anîbûn bi dizî. Teştên bafûnî yên ku dayik tê de cil dişûştin jî hebûn. Bi qîreqîr û bi bazdan me xwe digihande serê diyaran. Ku em li ser naylonan rûdiniştin û me pişta xwe dida erdê; kêf kêfa me bû. Em li ser berfa hişk, ber bi jêr ve diherikîn. Me çavên xwe miç dikirin. Weke ku em li ser ewran diçûn. Ji kêf û coşê, laşê me dilerizî.

Heta ber êvarî çend caran em çûbûne serê diyêr û çend caran me xwe berdabû jêr, kesî qet nizanîbû. Em ne diwestiyan û ne jî em birçî dibûn.

BATIRSOK XALÊ ÎSO

Her çar hevalên ku her tim bi hev re bûn, hatin li ber dara tiwê rûniştin.

Botan, pir lezgîn bû:

-Zebeşên bostana Xalê Îso bûne mîna cêran. Divê em zû tevbigerin. Berî ku bostan berdin, divê em ji wan zebeşên şîrîn bixwin.

Xweş di bîra Azad de bû. Par jî sê-çar caran ji zebeşên Xalê Îso xwaribûn:

-Botan rast dibêje. Divê em zû bilivin. Zebeşên Xalê Îso pir xweş in.

Mezinê wan Bawer bû. Piranî her kes bi gotina wî dikir. Him wêrek bû, him jî her tim li pêş bû. Dema ku dixwarin jî, para zêde dida hevalên xwe. Loma hemû hevalên wî hez jê dikirin:

-Bila be, em ê îro biçin bostana Xalê Îso. Lê hûn dizanin, Xalê Îso pir baldar e. Li bostanê xwe miqate ye. Divê em jî pir baldar bin. Weke par, îsal jî em bêne girtin, rûreşiyek e ji bo me.

Arîn, tirsa par jibîr nekiribû. Ketibûne kemîna Xalê Îso. Pir şerm kiribû. Xalê Îso li wan nexistibû lê gelek gotinên nexweş ji wan re gotibûn. Her yekî jî, ji bavê xwe têr lêdan xwaribû. Loma nedixwest bi wan re biçe lê nikarîbû vê ramana xwe ji hevalên xwe re rasterast bibêje:

-Zebeş zebeş in. Ma ku ne yên Xalê Îso bin nabe? Ew zilam dinyanedîtî ye. Ma nayê bîra we, wî par çi anî serê me? Hûn bi ya min bikin, em qet naçin nav bostanê wî.

Li ser gotina Arîn, li nav her çar hevalan nîqaşek derket.

Botan:

-Arîn, xuyaye tu ji Xalê Îso pir tirsiyayî. Ew par bû. Em bêpêşgirî çûbûn. Me bîra ku xwe di nav zeviyê de dirêj bike û kemînê li ber me deyne nebiribû. Vê carê em ê bipêşgirî biçin. Ne wisan e hevalno?

Azad:

-Botan rast dibêje. Em ê vê carê li her tiştî miqate bin. Ku çeng û perên wî jî hebin, ew nikare me bi dest bixe. A din, zebeşên wî ji yên hemûyan xweştir in. Ku ez bim, ji bilî bostanê Xalê Îso em naçin tu bostanî.

Ji bo biryarê, diviyabû Bawer gotina dawî bigota. Wî jî bûyera par jibîr nekiribû. Loma jî dixwest îsal tola xwe ji Xalê Îso hilîne:

-Tirs û şika hevalê Arîn vala ye. Ne hewceye tu bitirsî. Ma ew dikare çi bi me bike? Û weke ku hevalan jî got, em ê pir miqate bin. Divê em tola par jê hilînin.

Li ser gotina Bawer, kêfa Botan û Azad hat. Arîn jî bêgav ma û dengê xwe nekir. Her çar hevalan, dane pey hev û ketne ser riya bostanan. Bostanê Xalê Îso li bakûrê gund bû. Bi lezûbez û jixwebawer bûn. Rê nîvsaetê xwe negirt.

Ku gihane ber bostên, weke ku haya wan ji tiştekî nîn e, bêyî ku lê binerin, rasterast derbas bûn. Piştî bi çend deqeyan rawestiyan û berê xwe dane bostên. Bala her çaran kişandibû. Weke ku mirovek li serê bostên rawestiyabû.

Ji nû ve bi hev re şêwirîn. Zeviyê bostên dûvedirêj bû. Diçû heta bi ber çiyê. Biryar dan ku ew biçin seriyê dî. Ku Xalê Îso ew bidîtana jî nikarîbû bide pey wan. Piştî deh-paz deqeyan ku bi lezgînî çûbûn ber seriyê dî, bi nêrîna ku dîtin; wa ye Xalê Îso jî hatibû virê.

Pir hêrs bûbûn. Bêyî ku peyvek ji devê yekî ji wan derkeve, qasekê bêhna xwe vedan û dîsa vegeriyane seriyê dî yê ku ew pêşî hatibûnê. Lê mixabin, Xalê Îso vê carê jî, berî wan hatibû. Ew bêgav mabûn. Devê wan ji têhna ziwa bûbû. Di binê latekê de, her çaran xwe bi piştê ve avitine erdê. Di nav xwehdanê de mabûn. Ji nişkê ve Azad rabû ser piyan:

-Hevalno, ez bawer nakim ku Xalê Îso berî me karibe were virê. Tiştek di vê de heye. Ma çend Xalê Îso hene? Em diçine ku derê ew li wir amade ye. Çi dibe bila bibe. Ez ê niha biçim nav bostên. Ka ev çi ye, ev kî ye wilo weke çûkekî difire, berî me xwe digihîne vî serî û wî serî!

Bêyî ku kes tiştekî bibêje, her sê hevalan dan pey Azadî û berê xwe dane zebeşên ku her yek weke cêrekê mezin bûbûn. Gava gihiştin cem zilamê ku diçû vî serî û wî serî; bi yek carê li nav çavên hev nihêrîn û pirqîna kenî bi wan ket. Xalê Îso, hemû cilên xwe yên kevin anîbûn, li batirsokan kiribûn.

Zebeşeke mezin anîn, li ber batirsokê kirin qet û xwarin. Zikê her çaran nepixîbû. Gava berê xwe dane gund, her yek ji wan du zebeş hilgirtibûn. Ew bi zorê di bin zebeşên xwe de dimeşîn

CÎHANA AJALAN

Piştî roja ku dibistan hatibûne girtin bi rojekê em çûbûne gund. Bapîrê min li gund dijiya. Tenê di betlaneya havînî de em diçûne gund. Weke her salê min dixwest rojekê berî roja dî, dibistan biqede û em biçin gund. Dê û bavê min du sê rojan diman û vedigeriyane bajêr. Heta dema vebûna dibistanan, ez birayê xwe, em li gund diman.

Li gund rez hebûn, bexçe û bostan hebûn. Nêzî gundê me bendavek hebû. Bendava ku li ser Çemê Dîcleyê hatibû çêkirin. Me di gola bendavê de avjenî dikir. Mezinan masî jî digirtin. Lê bêhtirîn tiştên ku bala min dikşandin û dikirin ku ez bi lezûbez biçim gund; ajal bûn.

Seyê mala kalê min, bi me re dibû heval. Di her carê de salek dikete navbera betlaneyê lê wî tu carî em jibîr nedikirin. Gava ku em di deriyê hewşê re diketin hundir, dihat xwe bi çokê me ve dizeliqand.

Heta her du çêlek ne dohtana, ez ji nik bapîra xwe ranedibûm. Şireşira şîrê ku satila bafûnî tije dikir, mîna newayê mûzîkê bû.

Bangdana dîkê perkesk, mirîşkên ku piştî hik-kirinê digotin, ‘me hêk kir, biçin hêkên me bibin’, pisîka ku di her dana xwarinê de ji kêleka me nedilebitî. Kalê min digot:

“Pisîka me jî bûye bajarî. Hewş û koxên me tije mişk in, ew naçe wan nagire, bûye nehtorê sifreya me. Çavê wê di pariyek nanê me ye ku em bidinê.”

Ku min û birayê xwe, me li riwê hev dinihêrî; bi her du destan, em hembêz dikirin û axaftina xwe didomand:

“Lê zarokên min ne bajarî ne, ew berxikên kalê xwe ne, gundî ne gundî... Weke gundiyan jêhatî ne.”

Û hinarîkên me didane ber maç û gezan.

Hêlîna kevokan di bin sifirneyan de bûn. Kalê min nedihişt em genim bidin wan. Digot:

“Em tenê zivistanê dema berf li erdê hebe, êm êm didina wan. Ku havînî jî , em êm bidin wan, ew ê weke bajariyan qelew bibin. Ku qelew bûn jî, ew nikarin li hewayê deqelûz bibin.”

Bi rastî jî tu carî, em ji temaşeya deqelûzên kevokên kalê min têr nedibûn.

Ji hemûyan bêhtir ê ku gund bi min xweş dikir kew bûn. Du kewên kalê min hebûn. Her yek ji wan di rekihekê de bû. Yek nêr, yek jî mê bû. carinan bi mêkewê diçû nêçîra kewan, carina jî mi kewê nêr diçû.

Ez ji nêrîna li kewan têr nedibûm. Weke ku wênesazekî li ber rûniştibe, bi pênûsê xêz kiribe û bi firçeyê boyax kiribe; çi ajalekî xweşik û neqişandî bû. Nikil û neynûk çi qasî li hev dihatin. Xêzên reş û spî yên li her du tihêlan xêzkirî çi qasî bedew bûn. Ew çavên reş û dora wan soreke şîrîn. Ew nêrîn û meşa kubar, dema ku dimeşî singa xwe bel dikir. Lê tiştekî dî hebû; kew, hev û din dixapandin. Kew dibû kemîn ji kewan re. Ev yek bi min nexweş bû. Kewên kalê min, li çiyê bi wî dengê şîrîn dixwendin. Kewên li çiyê li ser wî dengî dihatin nik wan. Kalê min jî yan bi xefkê ew digirtin û yan jî bi tifingê ew dikuştin.

Wê salê, kalê min ez li hespê xwe jî siwar kirim. Di serî de ez tirsiyam lê paşê ez hîn bûm. Gava hesp bi çargafkî dibezî, mîna ku perên min çêbûbûn û ez difiriyam. Kalê min digot:

“Ku tu hinekî dî mezin bibî, tu dikarî bi tena serê xwe jî li hêsp siwar bibî.”

Meha pûşperê qediyabû, em di meha tîrmehê de bûn. Dinya ji germa dikelî. Ma kî dikarîbû, li hundir raketa. Loma em li serê bên radiketin. Çi wextê şevê bû, ez nizanim. Em tev bi qêrînekê şiyar bûn. Dengê kurê mala cîranên me bû. Dengê Şero bû. Cîran tev bazdane ser banê wan. Bi roniya heste û lampeyên destan, di nav livîna Şero de, dûpişkeke biçûk dîtin. Kalê min dûpişk bi sola xwe perçiqand. Bi tiliya qelîçankê ya destê rastê vedabû. Cihê ku pê ve dabû, sor bûbû. Pêşî di nîvî re zendê Şero bi paçekî girêdan. Paşê bi jilêtekê birîn. Kalê min tiliya Şero kire devê xwe, çend caran mêt û tifî erdê kir.

Hîna nû zebeş û tirî gihaştibûn. Serê sibê em diçûne nav bîstên, me tûrek zebeş û petêx dianîn. Kalê min diçû nav rêz, salikek tiriyê sor û spî dianî. Em pir şad bûn li mala bapîr û dapîra xwe. Rojekê, ber êvarî bû. Diya min û bavê min hatin. Gotin:

“Êdî bes e. Betlane qediya. Pênc şeş roj man ji vebûna dibistanê re.”

Diviyabû em vegerin bajêr, em vegerin mala xwe ya di nav betona hişkîziwa.

Em hatin bajêr. Me dest bi dibistanê kir. Lê hişê min li gund bû. Jiyana gund, bêhtir jî ajal ji bîra min dernediketin. Derheqê ajalan de, min gelek pirs ji mamosteya xwe kir. Carina pirsên min dibersivandin, carinan riya fêrbûnê nîşanî min dida. Digot:

Li pey mitaleya xwe biçe. Bikole, lêbigere...

Êdî ez ketibûme nav cîhana ajalan. Ku ez li cure, tevger û têkiliya mirovan a bi ajalan re hûr û kûr dibûm, gelek tiştên balkêş derdiketin holê.

Hin ajal li nik mirovan bûn, kedî bûn; hin jî berî bûn, ji mirovan direvîn an jî mirov ji wan direviyan.

Mirov goştê hinan dixwarin, ê hinan nedixwarin. Li hinan siwar dibûn. Hin jê bi kêrî xwarin û siwarbûnê nedihatin lê li nik mirovan bûn her tim.

Hin biçûk bûn, hinek jê pir mezin.

Hin ji hêkan derdiketin, hin jê mîna mirovan dizan, çêlîk dikirin..

Hin difirîn, hin dimeşîn, hin dibezîn û hinek jî di nav avê de bûn.

Çi qasî di nav cîhana wan de diçûm, hişê min bêhtir tevîhev dibû, bêhtir min mitale dikir.

Ma ez fêrî çi nebûm.. Ew dûpişka ku li gund, bi destê Şero veda, ne ajalekî êrîşkar bû. Ma ev tenê? Hemû ajalên ku çavên wan li kêlekan bûn, mîna mar, kew, kevok, mirîşk, çêlek, bizin, mî ne êrîşkar bûn. Mar û dûpişk bi wê jehrê, xwe diparastin. Ku xwe di xetereyê de nedîtana jî bi kesî ve venedidan.

Û hemû ajalên ku çavên wan di bin eniya wan de bûn, ango çavên wan li pêşiya serê wan bûn; êrîşkar bûn. Mîna se, gur, şêr, pilng, keftar, kund, eylo, baz û di serê pêşî de jî mirov êrîşkar bû.

Her roj zanînên min zêde dibûn. Her roj ez tiştekî nû fêr dibûm.

Ku ne ji maran bûya, dê mişk dinya xera kirana. Ku ne ji şevşevokên ku ne goştê wan tê xwarin, ne şîrê wan heye, ne pûrta wan heye û ne jî çermê wan bikêr tê bûya, dê kelmêş (pêşî) mirov perîşan kirana. Ku ne ji beqan bûya, dê mêş û kêzik dinya dagirkirana û hwd.

Rojekê, di waneyekê de mamoste yek bi yek ji me pirsî:

-Tu dixwazî bibî çi?

Hinan qasekê diramiyan û dûre bersiv didan. Hinan digot, ‘Hîna min biryar nedaye.’ Hinan jî navê pîşeyên curbecur digotin. Mîna, bijişk, mamoste, endezyar, pîlot, leşker, polis, cotkar û hwd.

Wê rojê êdî her tişt di serê min de zelal bûbû. Min biryara xwe dabû. Ez ê bi ajalan re bibûwama dost. Min ê ew ji nêz ve çêtir û bêhtir naskirana. Gava dora min hat, ez rabûme ji pê û bi dengekî bikêf min got:

-Ez dixwazim bibim baytar!...

DU AV YEK SPÎ YEK REŞ

Germa havînê, tîna xwe dabû xwezayê. Ku dawiya hefteyê dihat, kesên ku derfetên wan hebûn, diçûne ser Avaspî. Ev av li ku derê bû? Çawa spî bû? Bi rastî min pir mitale dikir. Êdî sebr û hedana min nemabû.

Rojên mayî çawa derbas bûbûn, nizanim. Berî rojhilat em ketibûne ser riya Midyadê. Avaspî di navbera navçeyên Midyad û Nisêbînê de bû. Piştî ku em ji Amedê derketin, pêşî me navçeya Amedê yê bi navê Çinarê dît, dûre em gihana Bajarê Mêrdînê.

Mêrdîn di quntara çiyayekî rût î tazî de bû. Xaniyên bajêr bi heman kevirî, bi kevirên spî û şehkirî hatibûn lêkirin. Em li Mêrdînê ranewestiyan. Di pey Mêrdînê re, em di nav bajarokên Rişmil, Qabala û Mehsertê re derbas bûn. Dema Midyad xuya kir, dilê min dikire kupekup. Lê bavê min digot:

“Kurê min xwe bigre, hindik ma.”

Avaspî ji Midyadê bi qasî sih kîlometroyî dûr bû. Li midyadê jî em ranewestiyan, em ketne ser riya Nisêbînê. Di nav çiyayên bilind û riperût de, me xwe berda nava newaleke kûr. Di navbera du çiyayan de ku bi newalê, ji hev bûbûn du qet, jibilî ezmanê şîn tu tişt xuya nedikir.

Avzêmka Avasipî, di nivê gund de bû. Ava mîna qeşayê, ji çavkaniyan xwe dida der û bi coşeke nedîtî diherikî. Her avzêmk, coweke xwe çêkiribû. Ji her cowê ber bi besta xwe ve diherikî. Ava ku ji avzêmkan dihat, di bestê de digiha ser hev û dibû lehiyeke dîn û har ku latên mezin jî bi xwe re digindirandin.

Em bi qasî du sed-sê sed metroyî ber bi jêr ve çûn, bavê min tirimbêlê rawestand û got:

“Werin, em li vê derê temaşe bikin. Em hemû ji tirimbêlê peya bûn û me da pey bavê min. Dîmena ku me didît, weke wêneyeke li ser tabloya wênesazan bû. Li hêla ku em lê bûn aveke spî mîna berfê bikef û bicoş diherikî. Li hêla dî, aveke dî, bi qasî vê avê lê mîna teniya binê beroşê reş diherikî. Ev her du av, li vê dera ku em rawestiyabûn, dibûne yek. Heta bi çend metroyan jî her du av mîna ku her yek di riya xwe de biçe, tev li hev nedûbûn. Piştre dibûn yek. Ku dibûne yek, hê bêhtir bihêz dibûn lê her duyan jî rengê xwe winda dikir.

Em dîsa ketin rê. Li kêleka rê, di ber avê de, gelek çardax hatibûne çêkirin. Lingên textan di nav avê de bûn. Av, di bin textên ku mirov li ser rûniştî bûn diherikî. Hinan masî digirtin, hinan avjenî dikir. Hinan jî, tifik pê dixist da ku goşt li ser bibirêjin. Li her du qiraxên avê darên bî û spîndaran heta ku karîbûn dirêj û fireh bûbûn. Şaxên xwe berdabûna ser ava weke qeşayê.

Li ser xwarinê min ji bavê xwe re got:

“Bavo, em her car werin vê derê. Ev der pir xweş e. Li vir masî jî hene, kêvjal û kûsî jî hene.”

Bavê min bi riwekî tije ken, got:

“Ser serê bavo. Lê kurê min tu zanibî, li welatê me cihên wisan xweş, pir in. Heta ku derfeta me pê ket, ez ê we bigerînim. Welatê me perçeyek ji Mezopotamyayê ye. Ma mamoste, li dibistanê taybetmendiyên Mezopotamyayê ji we re venegotin. Bi hezaran sal in ku axa Mezopotamyayê bi avên mîna vê avê hatiye avdan û gihaye roja îroyîn.

Heta ber êvarî em li ber ava xweş man. Dema dê û bavê min amedekariya vegerê dikirin, xemgîniyekê riwê me wergirtibû. Bêyî dilê xwe me jî alîkariya wan dikir.

KÎ BÊAQIL E?

Dema mala me li gund bû, seyekî me hebû. Navê wî siwar bû. Siwar, çi Siwar bû. Siwarê me, siwarê hespan dianî xwarê. Bi qasî ku jêhatî bû, ew qasî jî biaqil bû.Ez nizanim ne aqilê wî, ew kiribû jêhatî û ne ji ber ku jêhatî bû wisan biaqil bû.

Ma ez çi hunerên wî ji we re vebijîm û çi venebêjim. Golikeke me zer hebû. Golika mala cîranê me jî zer bû. Her du golik wisan mîna hev bûn ku min tu carî, nizanîbû kîjan a me ye û kîjan a mala cîranê me ye. Ku golika mala cîranê me dihate hewşa me, Siwar, tavilê ew ji hewşa me derdixist. Ma golik tenê. Siwar elokên me û yên cîranan ji hev nas dikirin. Nedihişt yek eloka biyan têkeve hewşê. De îcar kebaniyên malê jî, heta li nîşaneya ku li elokên me kiribûn nenihêrtana, wan elokên me ji yên dî nas nedikirin.

Mala me hinekî ji malên dî yên gund dûr bû. Kerê me di hewşê de girêdayî bû. Hin caran werîsê xwe diqetand û direvî. Dîn û har dibû. Li bênderên gund zîtirk diavêtin. Ma kî dikarî ew bigirta, ji bilî siwar. Ku diya min digot:

Zarokno bazdin, dîsa kerê me werisê xwe qetand!

Lê berî ku em pêlavên xwe têxin lingên xwe, Siwar, ji nişkê ve dida pey kerê har. Piştî demeke kin kerê ku werisê xwe qetandibû û revîbû, li nivê hewşê bû. Siwar bi serbilindî li ber dêrî bû û xwe nedida alî.

Ma ev tenê bûn hunerên Siwarê me? Wê salê, bavê min zeviyê li pişt mala me kiribû zebeş û petêx. Seranserî zeviyê rê bû. Kêliyek nebû ku sewalên gund ên beredayî neketana nav bostanê me. Weke her carê diya min li me diqîrî:

-Zarokno bazdin! Zebeşek bi me ve nehiştin.

Çi qasî bi me zehmet bû. Me nedixwest, dev ji lîstika gokê berdin. Lê pir tê de nediçû, riwê me yê xemgîn vediguherî kêfê. Çawa dengê diya min dibihîst, Siwar ji nişkê ve, berê xwe dida nav zeviyê zebeş û petêxan. Siwarê me dîn û har dibû. Heta sewalên ziyanoker ji zeviyê me dûr nexistana, venedigeriya malê.

Serê çend rojan carekê, bapîra min seriyekê diçû mala meta min. Mala meta min li gundekî nêzîkî gundê me bû. Bapîra min gava ku diçû, hinek huremûr li kerê me dikirin û wisan diçû. Ku bapîra min bi rê diket, Siwar jî her tim amade bû û dida ber kerê gewr. Riya navdar a bi navê Hevrîşimê, riya ku diçû Dûgela Eraqê di navbera her du gundan de bû. Ku di ber riya tirimbêla re diçûn, Siwar dida pey her tirimbêla ku di ber wan re derbas dibû.

Gava agahiye mirina Siwar gihabû mala me. Di serî de diya min, hemû zar û zêç, bi yek carê dest bi giriyeke xemgîn kiribûn. Ew giriyê bikeser, bala du camêrên ji gundê cîran kişandibû. Ev her du camêr dostê bavê min bûn. Bi xemgînî û bi mitale, ji şêniyên gundê me pirsîbûn.

-Gelo hin ji mala Derbas mirine, ew li ser çi digrîn?

Gava şêniyan ji wan re gotibûn:

-Îro kamyonê pê li seyê wan kiriye. Li ser seyê xwe digrîn, pirkênî bi her du zilaman ketibû û gotibûn:

-Seyê wan ha, wele bavo xweş mesele ye. Ji bo seyekî ev girî ha!

Li ser vê gotinê jî, yek ji cîranên me gotibû:

- Heyra seyê wan ne tenê se bû. Ew dost bû, heval bû, nobedar bû, kur bû. Dest û piyên wan bû. Ji bo wî, çi bikin mafê wan heye.

Ew qas sal derbas bûn. Hê jî ku carina qala Siwar dibe, diya min dibêje:

-Jaro Siwar, jaro siwar!

GUNDÊ ROŞANAN

Sibê roşan e. Roşana Êzîdiyan e. Em dibêjin roşan. Navê roşaneke Êzîdiyan Batizmî ye. Berî vê bi heyvekê roşana Misilmanan bû, Roşana Heciyan, roşana qurbanê. Piştî Batizmiyê bi çend rojan, roşana Filehan e. Li gundê me Suryan hene. Ola Suryaniyan jî fileh e. Piştre dîsa roşaneke Êzîdiyan heye. Di pey re roşaneke dî ya Suryaniyan. Û piştî wê bi çend heyvan jî roşana Misilmanan, vê carê Roşana Remezanê heye. Misilman, di vê heyvê de rojî digrin. Di dawiya heyvê de dikin roşan.

Di roşanake Suryaniyan de, em ji hêkên neqişandî têr nedibûn. Ma hêk li malên me nebûn? Na, ne ji ber wê. Hêkên neqişandî her yek weke guleke rengîn bûn. Nizanim ne ji ber neqşa wan bû û ne jî jiber ku xwarina roşanê wilo xweş bû. Tiştê ez dizanim hêkên neqişandî zehf xweş bûn. Di roşana Suryaniyan de me digot :

“Îdo îbrîxo.”

Ew jî hêk didane me. Suryan di roşanekê de hêk didan di ya dî de kulîçe û şekir didan.

Komeke me hevalan hebû. Gabrîel jî yek ji komê bû. Piştî roja roşanê bi rojekê, çi qas hêkên ku ji ber roşanê diman, hemûçkan ji diya xwe didizî. Me nan, xwê û pîvaztirk jî dibirin û em diçûne nav zeviyan. Heta zikê me dinepixî, me bi hev re dixwar.

Di roşana Êzîdiyan de ligek şekirê çequlata, pirteqal jî didan. Sedem çi bû, nizanim. Roşanek ji yê Êzîdiyan, di demsala zivistanê de bû. Dem, dema pirteqalan bû. Me bi kîsan pirteqal berhev dikirin. Hîna tahma wan pirteqalan di devê min de ye. Weke hêkên Suryaniyan, gelo roşan bû yê ku pirteqal ew qasî bi me şîrîn dikirin. Ku em zarok diçûne devê dêrî û me digot:

“Batizmiya we pîroz be.!”

Devê çewalên pirteqalan vedibû. Her mal, çareçar, pêncepênc, pirteqal dikirin kîsên me.

Cindo jî yek ji koma me bû. Carekê pirteqalên ku ji ber Batizmiyê mabûn, ew qas pir bûn, çewala pirteqalan li kerê bar kiribû û em tevî kerê wan çûbûn xwaringeha xwe ya xewle û nepenî. Hingî me pir xwaribûn, ber êvarkî me pirteqalên mayî, di devê xwe de guvaştibûn û me tenê ava wan vexwaribû.

Di roşanên Misilmanan de, şorbeşîr çêdikirin. Li ber laliyên tije goşt û birinc, mişmişî jî didane mêvanan. Hevalên Misilman goştê kelandî, nanê bikuncî dianîn. Li nav zeviyan, nan û goşt û pîvazên hişk ên ku me bi kulmê xwe diperçiqandin, çi qasî li hev dihatin. Ku me zik dikire pîpîk, li cihê ku em rûniştî bûn, me xwe bi ser piştê ve dirêj dikir. Tavilê çavên me dihatne girtin û em noqî xeweke giran dibûn. Gava ku em şiyar dibûn, laşê me dibû kevir.

Piştî bi çend salan riya min bi gund ket. Tu nebêjî ew roj, roşana Suryaniyan bû. Roşana hêkan bû. Li gund tenê du malên Suryan mabûn. Ên dî tev li welatên Ewropa bela wela bûbûn. Ez rast çûme mala Xalê Şemûn. Di hundir de, çavên min li hêkên neqişandî digeriyan. Dîtina min dît, neviya Xalê Şemûn a bi navê Hana, zerikek tije hêk anîn li ser sêpêya li ber min danîn.

Min zerika hêkan rengo rengo bi her du destan girt û ez çûme ber pencereya ku xwaringeha me ji dûr ve tê re xuya dikir. Gabrîel, Cindo, Henna, Gorgîs, Marawgê, Gernas, Derwêş, Xelef, Reşo, Temo; yek bi yek li ber çavên min kom bûn. Di destê hinan de pirteqal hebûn, di destên hinan de hêkên neqişandî hebûn, di destê hinan de laliyên goşt û nanê bikuncî hebû.

PALÛTE

Wê salê pir xweş derbas bûbû. Zivistanê têra xwe berf barîbû. Bihar jî ne kêmî zivistanê bû, baranê serê çend rojan xweza bi ava xwe yî bicoş dimijand. Loma havîna me jî bixêrûbêr bû.

Simbilên gênim didane sere siwarên hespan. Ce û nîsk, li ser hev tewiyabûn. Mêwên tirî, hêjîr, xox, sêv, behîv; her cure fêkî barê xwe qenc girtibûn. Riwê gundiyan geş, dilê wan xweş bû. Şûr simbêlên wan nedibirî.

Germa havînê, zevî kiribûne weke atlesekî zer. Mîna ku her der bi boyaxa zera zêrîn hatibû boyaxkirin. Ku bayekî hênik, li simbilên hişkbûyî dixist; bi yek carê diçûne vî alî û wê aliyê. Mîna ku distirîn û di ber strana re xwe de govend digirtin.

Makîneyên çinînê hatibûn gundên deştê. Bi şev û rojê, giregira wan bû. Di nav zeviyê de carekê diçûn û dihatin, malika wan tije dibû. Trakror û kamyon dihatin ber, genimê di malika makîneya çinînê de vala dikirin hundirê traktor û kamyonan. Lê mixabin ew makîne nikarîbûn bên gundê me. Gundê me gundekî çiyê bû. zeviyên me tije kevir û lat bûn loma bi destan dihatin çinîn.

Piştî gundên deştê bi deh rojekî li gundê me jî dest bi çinîna zeviyan kirin. Pêşî dê ce û nîsk biçiniyana, paşê jî genim. Berî roj zeraqa xwe bavêje, jin û mêr ligel dasên xwe dibezîne nav zeviyên xwe.

Di nav zeviyên dirûtî de, komên mezin ên ce, nîsk û gênim bilind dibûn. Piştî çinînê, dora gêrê bû. Ew qas kom, melhêb bi melhêb dê biketana hundirê patozê. Patoz, mîna aş bû. Sê çar zilaman bi hev re pûş nedigihandinê. Patoz, pûşê ku dicût, dikire du ber. Di devekî patozê re genim, di devê dî re ka derdiket. Çi karekî xweş û rihet bû. Kalê min digot:

“Berê me genimê dirûtî, li pişta ker û hespan dikir. Me dianî bêndera gund. Bi cercereyê gêre dikir. Karê bênderê bi rojan û bi heyvan dom dikir. Bi şevê, em li bênderan, li ser komên pûş û gênim radiketin. Em pê re perîşan dibûn. Ma aniha jî karê bênderê tiştek e. Xelk bi van makîneyan kêf kiriye. Kê ev makîne çêkiribin, Xwedê hezar carî ji wan razî be.”

Lê kalê min xemgîn xuya dikir. Riwê wî weke riwê zilamên dî ne geş bû. Min fêhm dikir, ji ber çi ye. Ku dibû êvar, li ser cihê xwe yê li serê banî, çixare ji ya dî pêdixist. Jixwe ku kalê min hêrs dibû yan ku xemgîn dibû, ji her gavê bêhtir çixare dikşand.

Gundî, karê çinînê qedandibûn, dest bi karê bênderê jî kiribûn. Hîna yên me nehatibûn çinîn. Bavê min girtî bû. Ez biçûk bûm, bi kêrî karê giran nedihatim. Diya min dûcanî bû. Dapîr û bapîrê min jî ji kar ketibûn êdî. Hevalên min li bênderan dileyistin, ez li malê li ber xwişk û birayên xwe yên biçûk bûm.

Bavê min çima girtibûn, ez nizanim. Lê ez dizanim, berî bavê min bibin bi çend rojan, komek zilamên bi simbêl hatibûne mala me. Tifingên wan hebûn. Sê heb jin jî bi wan re bûn. Tifingên jinan jî hebûn. Hema diaxivîn, riwê wan dikenî. Jinikekê ji wan, bi min re axivîbû. Serê min mist dabû. Piştre leşker hatin. Leşker qet nedikenîn, zirt li bavê min û kalê min kirin. Tevî pêlavên xwe ketin hundirê mala me. Mal ji hev xistin. Bavê min hîna nû çandinî qedandibû. Diya min dibêje:

“ Heft meh çêbûn ku bavê te birin.”

Dem dema paleyîyê bû. Biçûk û mezin di nav zevî û bênderan de bûn. Kes tunebû ku zeviyên me biçine. Kalê min digot:

“Dê tev biweşe erdê, dê keda me bi avê de biçe. Dê giyayê hişk bimîne ji me re.”

Rojekê piştî şîvê du heb zilam hatin mala me. Ez ji li nik kalê xwe rûniştim, min li axaftinên wan guhdarî kir. Yek jê cîranê me, Apê Derwêş bû. Yê dî jî Xalê Reşo bû. Xalê Reşo, mirovekî rûken bû. Rî û simbêlên wî spî, mîna berfê bûn. Serê pêşî Xalê Reşo axivî. Ji kalê min re got:

“Kekê Siyabend, sibê sewalekî xwe ya qelew ser jê bike. Bila keça min û bûka min jî werin alîkariya bûka te bikin. Tenûrek nanê şikeva û beroşek girar li ser ava goşt çêkin.”

Kalê min bi awirên ku xuyabû tiştek ji Xalê Reşo tênegihiştiye lê dinihêrî. Min jî tu wate nedabû gotinên Xalê Reşo. Ji ber ku her tim mala Xalê Reşo xwarin ji mêhvanan re çêdikirin.

Di pey Xalê Reşo re, cîranê me, Apê Derwêş axivî:

“Kekê Siyabend, sibe dê paleyên we pir bin. Kar jî zehf e. Qewitî li kebaniyan bike, bila tirşikê jî çêkin.”

Bapîrê min hê jî tiştekî tênegihiştibû. Bi awirên bêwate li riwê her du zilaman dinihêrî. Min digot, ev her du zilam henekên xwe bi kalê min dikin. Dema dîtin ku kalê min tiştekî ji axaftinên wan tênagihêje, Apê Derwêş wisa got:

“Kekê Siyabend, kekê Reşo, îro bi gundiyan gişan re axivî. Sibe dê ji her malekê paleyek bê û ew ê bi hev re hemû zeviyên we biçinin.”

Min li riwê kalê xwe dinihêrî, çavên wî diberiqîn. Ken ji riwê wî difûrî. Du hêstir ji çavên kal herikîne nav riha spî. Xalê Reşo, ji nişkê ve rabû. Bi her du destên xwe, destê bapîrê min girt û got:

“Diviyabû, me karê we ev qasî dereng nehişta, li me bibûre Kekê Siyabend.” Dema di dêrî re derketin, her du jî pora min mist dan û çûn.

Wê rojê ez pir bikêf bûm. Dotira rojê, ez ji nav koma paleyan derneketim. Geh min av li wan belav dikir, geh min dasên paleyên ku qederekê rûdiniştin digirte destê xwe û min xwe fêrî çinîna bi dasê dikir.

Dema taştê û dema firavînê hêjayî dîtinê bû. Di binê dara tiwê de, laliyên tije girara savarê û goşt, li pey hev rêz bûbûn. Di ber re tirşik û çaqilmast jî hebû. Pale, bê çawa bi dasan êrîşî nav genimê zer kiribûn, wisan jî kefçiyên wan di nav laliya girarê de diçûn û dihatin.

Gava roj çû ava, tayek neçinî di nav zeviyên me de nemabû. Kalê min yek bi yek malavaniya wan dikir. Ma tenê carekê, hezar caran mala gişan ava be.

Mîna ku ji çavên min î pirsok fêhm kiribû, kalê min her tişt ji min re vegot.

Ev kevneşopiyeke ku îro hatiye jibîrkirin bû. Ne pir berî bi sih- çil salan li gundan gelek kar, bêhtir jî karê malên mîna me, ku kesî wan ê xebatê tunebû bi vê riyê dihate kirin. Ji her malekê kesekî/ê dihat. Tev li hev diciviyan. Bêyî ku heqdest ji xwediyê kar bistînin, karê wî dikirin. Navê vê jî palûte bû.

Palûte! Palûte! Palûte ...

Heta çend rojan jî ev peyvik ji ser zimanê min neçû û dê tu carî neçûya. Ma bi rastî jî, tiştekî ji karê palûteyê birûmetir hebû?!

GEWRÊ

Dibistan qediyabûn. Ez ji pola sisêyan, a dibistana seretayî , derbasî pola çaran bûbûm. Di betlaneya havînî de, em hatibûne Culemêrgê, mala bapîrê xwe yê li gund. Êvarekê gava şivanê bapîrê min kete hewşê, çêlîkek li ber singa wî bû. Malbat, bi yek carê li hewşê rûniştî bû. Kalê min got:

-Şêro, ew çi çêlîk e looo? Ma ne, ne wextê zayina mêşinan e ku tu bibêjî berxik e.

Bapîra min jî, bi berçavkên xwe yên nû ku me ji Enqereyê jê re anîbû hewl dida xwe ku têbigihêje, gelo ev çêlîka çi ye. Her çi qasî tê dernexistibû bê ka ev çêlîk, çêlîka çi ye jî para xwe yî axaftinê li erdê nehiştibû:

-Berxa çi û halê çi, qey Şêro çêlîka guran ji me re aniye!

Şêro, çêlîka xweşik û delal a ku bi destekî xwe li ber singa xwe digirt û bi destê dî serê çêlîka çavreş mist dida, anî li ber min danî. Çêlîk hewl dida xwe ku li ser her çar lingên xwe raweste û zûka ji cem me bireve. Lê ji ber ku ev daxwaza wê pêk nedihat, bi çavên behitî û bêgav li me mirovên ku dora wê kiribûne xelek dinihêrî.

Ji nişkê ve min xwe avête ser çêlîkê û ez qîriyam:

-Ev hirç e, hirçç... Ev ya min eeee...!

Hirçoka piçûçankê bi sed kotekî ji nav lapên min derxistin. Hingî min di ber singa xwe de şidandibû, hirçokê bi zorê nefesa xwe distend û dida. Diya min şîr jê re germ kir. Bi mostika xwişka min a yeksalî şîr dayê. Hirçokê pir birçî bûbû, qurtek şîr di binê mostikê de nehişt. Bapîra min, henekên xwe bi şivên dikirin:

-Şivanê xelkê, kew û kêvroşkan tînin ji wan re. Yê me çêlîkên hirçan tîne. Wele bavo me bi Şêro kêf kiriye.

Şêro jî mîna ku lêborîna xwe ji bapîra min dixwest:

-Jinxalê, ma ez çi bikim? Li ber lateke mezin bû. Bi tena serê xwe bû. Dilê min hilnegirt ku ez wê di wê rewşê de bihêlim.

Ji kêfan min dikir bifiriyama. Min nizanîbû ez çawa spasiyên xwe ji Apê şêro re bînim zimên:

-Tu her bijî Apê Şêro. Tu şivanê herî mezin î. Ez ê ji Enqereyê xelateke pir hêja ji te re bişînim.

Min navek jî lê kiribû: Gewrê. Şev û rojê karê min bi Gewrê re bû. Gezek nan, qurtek av bêyî wê, di gewriya min re nediçû xwarê. Piştî ku du heyvên betlaneyê qediyabûn, dema vegera me hatibû êdî. Gewrê jî bûbû bi qasî berxekê. Ji min nediqetiya. Pir caran, dihat xwe li kêleka min dirêj dikir, em bi hev re, bi xew ve diçûn.

Dê û bavê min nedihiştin ez Gewrê bînim Enqereyê. Du roj û du şevan xew bi çavên min neket. Hêstir di çavên min de ziwa nebûn. Hemû li aliyekî, ez li aliyekî bûm. Di dawiyê de dê û bavê min destûr dan. Min gewrê girt û ez çûme cem Xalidê Xerat. Xalê Xalid, ji şiv û depên kevin, qefesekî xweşik ji Gewrê re çêkir. Di rê de, min qefesa Gewrê hinekî hildida ber cama tirimbêlê. Gewrê li hawîrdorî dinihêrî. Dema em ketin nav bajarê Enqereyê û bavê min berê tirimbilê da aliyê lewheya ku ‘Batıkent’ li ser dinivîsand, min ji çavên xwe bawer nedikir. Qefes, di palgehê paşê yê tirimbilê, li nik min bû. Gewrê di hundirê qafesê de bû. Û tirimbêla me gihabû ber mala me.

Çar kîs ax, neh- deh heb dep, kulmek bizmar û perdeya kevin a ku diya min dabû me; bi destê min û bavê min, bûbû hêlîneke xweşik di şaneşîna me de, ji Gewrê re. Serê pêşî nexwest têkeve hêlînê lê bavê min hişt bi zorê biçe cihê xwe. Ku derdiketim şaneşînê, di nav qelşên depan re bi awirên xeydok li min dinihêrî. Me hefsarek jî jê re çekir. Min ew derdixiste parka li ber mala me. Min ew bi xwe re dibire marketa nêzîkî mala me jî.

Bê gewrê li Culemergê çi qasî şîr vedixwar, li virê jî her roj ji şîr bêhtir hînî vexwarina qola bûbû. Pêşî min qola dixiste mostikê û didayê. Piştre di zerikeke dev fireh de, qolaya ku me didanî ber fir dikir. Pereyên ku bavê min û diya min her roj didane min dibûne berdêlên qolaya Gewrê. Rojinan şûşeya du lître û nîv bi yek carê berdida zikê xwe yî mîna hebanê.

Çend caran, li marketê şûşeyên qola li nav hev xistibûn. Heta peywirdarên marketê, bi hawara me ve gihabûn, sê şûşe teqandibûn û ew der di nav demûşa qolayê de mabû.

Dîsa rojekê, em nû ketibûn hundirê marketê, qolaya jinikekê ji salika di dest revand, çû li ser çîmena parkê mexel bû. Şûşeya qolayê ya lekî li ber lepên Gewrê dixindirî. Lê di êrîşa çaran de, diranên xwe di şûşeyê re biribûn. Nîvî rijiyabe jî nîvî çûbû zikê Gewrê. Hemû kesên li wirê, hatibûn li dora me kom bûbûn. Bi ken li tevgerên şêrîn ên Gewrê temaşe dikirin. Ma min ê ji ku bizaniya ku dê ev yek bibe sedema jihevqetîna min û Gewrê.

Du saet tê de neçûbû ku zengila deriyê me li ser hev lêda. Em hemû bi hev re bezîne devê dêrî. Sê heb polis, ligel şerît û çewalan li devê deriyê me zîq rawestiyabûn. Çare nebû, teqez diviyabû, Gewrê bibirana. Serê min gêj bû, min ber xwe nedidît. Ji hişê xwe çûme.

Piştî bi sê rojan betlaneya dawiya hefteyê bû. Roja şemiyê, serê sibê ez li ser piyan bûm. Bavê min soz dabû. Îro em ê biçûna cem Gewrê. Gewrê, biribûne bexçeyê ajalan. Di nav bi dehan ajalên cure cure bi hêsanî min ew dît.Rasterast ez çûme ber kafesa wê. Gava çav li min kir, bi bez hat xwe li têla moxilî da lê mixabin nedikarî derkeve. Mîna ku bêçaretiyê fêhm dikir, bi wan çavên xweşik li min dinihêrî. Min destê xwe danî ser têla moxilî. Bi zimanê xwe, destê min dialast. Çi cara ku min digot, “Gewrê!” xwe hildida jor û di nav qumê de teqleyek diavêt. Pir kêfa wê hatibû lê ez di nav pêlên kêf û xemgîniyê de diçûm û dihatim.

Min ji berpirsiyarên wê derê tika kir ku bi navê “Gewrê” bang lê bikin. Mêrik got, “ Wey ser serê min.” Heta salekê jî serê heyvekê duduyan bavê min, em dibirine cem Gewrê. Piştre, me mala xwe anî Culemêrgê. Hîna jî di hin şevan de tê xewnên min. Gava dibêjim, “Gewrê!”, ji nişkê ve şiyar dibim û Gewra min ji ber çavên min diçe, wenda dibe.

ROVÎ Û XALÊ EVDÎ

Xalê Evdî, serê sibê, bi bangdana meleyê gund re şiyar dibû. Wî taştê li malê nedixwar. Taştêya wî tirî û hejîrên mîna hingiv bûn. Li kerê xwe yê spî siwar dibû û berê xwe dida nav rezê xwe.

Wê rojê, gava çû ber mêwa tiriyê bilbizêk ku çend weşiyan ji bo taştêya xwe jêke; çi bibîne! Weşiyên tirî, bi yek carê hatibûne perçiqandin. Libên weke teraqiyan, tev weşiyabûne nav axê. Dilê wî bi vê rewşê êşiya. Xalê Evdî, têgihiştibû; ev huner, hûnera rovî bû. Di rojên peyre jî bi heman dîmenê rast hat. Rovî, tamijîbû tiriyê Xalê Evdî. Ev yek Xalê Evdî xiste nav fikarên kûr. Diviyabû ji vî roviyî rizgar bibe.

Bi çend hevalên xwe şêwirî. Hevaline wî jî gilî û gazinên xwe ji rovî û xwarina tirî kirin. Naxwe neyarê tiriyê hemûyan yek bû. Biryar dan û di nav her rezekî de dafikekê (xefk) danîn. Xalê Evdî, dafika xwe li ber mêwa bilbizêkê veda. Bi hêviya ku serê sibê, rovî di dafikê de bigre, çû mala xwe.

Wê rojê, ji her rojên dî zûtir şiyar bû. Bi gavên lezgîn ber bi rezê xwe ve kete rê. Gelo rovî vê carê çi kiribû? Dema gihişte nav rêz, berê xwe da mêwa ku dafik li ber vedabû. Pêşî çavê wî li tiştekî neket. Weke ku dafik jî ji cihê wê biribûn. Ji ber vê yekê gelekî xemgîn bû.

Lê dema ku li nav pelên mêwê nihêrî laşê wî bi yek carê ricifî. Nizanîbû ne ji tirsan bû û ne jî ji kêfan bû.

Roviyekî gewr bû. Dema çav li Xalê Evdî kir, bû kêferata wî di nav pelên mêwê de. Lê mixabin bi her du lingên pêş ketibû dafikê. Dafika hesinî yê diranên wê mîna kêrê tûj; her du ling kiribûne xirxalî. Bi tirs li Xalê Evdî dinihêrî.

Dilê Xalê Evdî bi roviyê dîl û birîndar şewitî. Di dilê xwe de got:

“Ez ê rovî ji dafikê derxim. Ez ê bibim gund, cem Cemîlê Cebar. Bila lingên rovî girêde. Ku ez wî xwedî bikim, di demeke kurt de, lingên şikestî bicebirin.

Bi vê ramanê destê xwe dirêjî dafikê kir ku devê wê veke û rovî jê derxîne. Lê dîtina ku dît, rovî xwe zer kire destê Xalê Evdî yê rastê. Diranên rovî yên mîna bizmaran, di dawiya tiliya beranekê de gihabûne hev. Rovî çi qasî tirsiyabû, ew qasî jî diranên xwe dişidandin.

Xalê Evdî kir û nekir, wî nekarî destê xwe ji devê rovî û rovî jî ji devê dafikê derxîne. Hin bi hin roj bilind dibû. Germa havînê yê tîr û bêgaviya ku Xalê Evdî tê de bû; ew di nav xwêdanê de hiştibû. Wî çi kir, rovî devê xwe venedikir. Bêgav ma ku bike qîrîn û hewar. Di nav hewar hewarê wî de bêrawest digot:

“Destê min berde, min tu berda, destê min berde, min tu berda.”

TAŞTÊYA BAVÊ MIN

Ku bavê min diçû cot, birina taştêya wî jî dikete ser milê min. Payîzî dema çandina zeviyan û havînî jî di dema çinînê de, bavê min berî banga sibê diçû nav zeviyan. Ku dibû dema taştêya paleyan, min taştêya ku diya min amade kiribû jê re dibir.

Di her carê de tiştek bala min dikşand. Bavê min bi tenê bû lê taştêya ku diya min amade dikir, têra çar-pênc kesan hebû. Her weha ji dêlva kefçiyekî, wê di her carê de çar pênc kefçî dikirin nav boxçikê.

Boxçika ku diya min amade dikir, giran bû. Ma çi tê de nebû. Carina nan û mast û pîvaz bû; pîvazên mezin û sihê. Carinan girar û pîvaz bû. Kêm caran goştê mirîşkan û pîvaz, di rex de jî çaqilmast hebû. Ku taştê, penêr û hêkên kelandî bûya, ji dêlva pîvazên hişk, ên ter hebûn.

Di boxçika bavê min de, xwê hebû, kêr hebû. Ji dêlva nanekî sê nan; ji dêlva firaxekê, çar- pênc firax hebûn. Di her carê de matareyekî av jî min ji bavê xwe re dibir. Heta ez diçûm, destê min ditevizîn, pişta min qut dibû.

Rojekê min ji diya xwe pirsî:

-Dayê dayê! Bavê min li nav zeviyan bi tena serê xwe ye. Ew yekî bi tenê ye. Lê tu têra çar-pênc kesan xwarin û firaxan datînî boxçikê. Boxçik giran dibe, bavê min jî nikare ew qasî xwarinê bixwe. Tu çima wisan dikî?

Diya min dîsa boxçika ku min ê ji bavê xwe re bibira amade dikir. Di ber amadekariya xwe re bersiv dida pirsa min:

-Berxê min, bavê te dûrî gund dixebite. Ew der çiya ye. Pir caran, rêwî, şivan, nêçîrvan rastî wî dibin. Kesê li çiyê tim birçî ye. Ku ez nanekî û tenê kefçiyekê deynim, dê çawan têra wan bike? Ma wisan dibe? Bila di bîra te de be, xwarin û vexwarin bila zêde be lê tu carî bila ne kêm be.

Êdî, min dizanîbû, diya min, çima barê min giran dike. Lê ji wê rojê ve, boxçik ji min re giran nedihat.

DESTGER

Êdî ez xweş hînî vî karî bûbûm. Dema min nû dest bi kar kiribû, ez pir xam bûm. Min pir jî şerm dikir. Dema min hevalekî xwe, mirovekî ji taxa me bîdita, min berê xwe ji wan diguhert, min xwe dida aliyekî xewle. Ji sibê heta êvarî digeriyam, min tu dirav jî bi dest nedixistin. Ger û westîna min ji min re dima.

Lê niha ne weha ye. Ez fêrî pir tiştan bûm. Di kîjan demê de mirov bêhtir destger (ereboka destan) dixwazin? Mirov li cem kîjan firoşeran raweste dê çêtir be? Di kîjan demsalê de, mirov pirtirîn çi tiştî dikirin? Pêdiviya kesên di çi dirûvî de zaftirîn bi destgerê heye? Ez fêrî hemûyan bûbûm.

Ma ev tenê; êdî kesên ku têne bazarê bi piranî nasê min in. Ez mala gelekan ji wan nas dikim. Mala kê li ku derê ye, çi qasî dûr e, çi qasî nêzîk e. Kî di kîjan apartmanê de, di tewa (qat) çendan de, di kîjan nimroyê de rûdine ez fêrî hemûyan bûm. Na na, ne ev tenê ne, tiştên ku ez dizanim. Roj bi roj ez hînî temenê xwe jî bûm. Çend roj berê mamosteya me. Ji min pirsî:

-Ma temenê te çi qas e, tu diçî di bazarê de destgerê digerînî?

Tavilê min got:

- Heşt sal, çar meh û nozdeh roj.

Li hemberî bersiva min devê mamosteya me, ji hev vekirî ma.

-A a a... got. Dûre gelek tişt ji min pirsîn:

-Bavê te çi karî dike?

-Bavê min tune ye.

-Bavê te kengî mir?

-Bavê min nemir, hate kuştin.

-Kê kuşt?

-Xwezî min bizaniya.

-Diya te heye?

-Erê, heye.

-Diya te çi karî dike?

-Diçe karê paqijiya malan.

-Xaniyê ku hûn tê de rûdinin ê we ye?

-Na, xaniyê me li gund bû, hate şewitandin.

-Kê xaniyê we şewitand?

-Ez dizanim kê şewitand.

-Bêje kê şewitand?

-Nabêjim.

-Çima?

- Polisekî jî wisa pirsî. Min bersiv dayê, dûre li min xist. Şeqameke bişid li min xist.

Ne tenê ev, mamosteya min gelek pirsên dinjî ji min pirsîn. Min bersiva hemûyan da. Carina kêfa wê dihat, dikenî; carina jî xemgîn dibû. Lê piştî wê rojê, careke din ji min re negot :

“Meçe bazarê, destgerê megerîne.”

Tenê digot :

“Li waneyên xwe jî bixebite.”

Di hefteyê de sê rojan, bazara taxa me ye. Roja sêşemê bazara cem mala me ye. Roja çarşemê bazara cem mala xalê min e. Roja înê jî bazara cem dibistana me ye. Ez di her sê bazaran de jî dixebitim. Roja pêncşemê û roja şemiyê jî bazar hene lê ew hinekî dûrî mala me ne. Hin hevalên min diçine wan jî. Ez jî dixwazim biçim lê diya min nahêle.

“Him dûr e him tu dê pir biwestî .” dibêje diya min.

Lê diya min çi bibêje bila bibêje ez ê di betlaneya havînî de biçime wan bazaran jî. Ne tenê bazara pêncşemê û şemiyê. Li taxên dûr û hey dûr bazara roja duşemê û yekşemê jî hene. Ez ê biçime wan jî. Di hefteyê de heft bazar. Divê ez pir bixebitim. Me sarinc ji xwe re kirî. Lê hîn pir tişt ji me re divên. Ez ê telewîzyonê jî, makîneya cilan, a firaxan, melkesa ceyranê, mehfûrên mezin û xweşik, ez ê her tiştî, her tiştî ji dayika xwe re bikirim. Heta ez pir mezin bibim; ez ê xaniyekî jî ji me re bikirim. Hingî ez nahêlim diya min biçe karê paqijiya xelkê. Ez ê saet û bazinan jî ji dayika xwe re bikirim. Xwişk û birayên xwe jî bişînime dibistanê.

Va ye, va ye ew xanima qelew hat. Danûstandina xwe zû naqedîne lê bila be, ji rûniştinê çêtir e. Ji pênc sedî bêhtir diravan nade min lê bila be, ji betalmayinê çêtir e. Îro kiriyar pir hindik in. Riwê firoşeran jî tirş e. Diya min got:

“Divê vê hefteyê em diravên ceyran û avê bidin.”

Lowma divê ez bixebitim. Heke di vê bazarê de nebû; ez ê di bazara çarşem û înê de wan diravan derxînim.

-Xaltî, xaltî ez bêm…?

-Tu destger divê ….?

-Hema te çi da ….

-Destger, destger, destger…..!!!

HACÎREŞK (HECHECÎK)

Min çi qasî dixwest bihar were. Di bihara par de, ez bi hechecîkên ku hêlîna xwe li mala me çêkiribûn re bûbûm heval. Min pir bêriya hevalên xwe kiribû.

Par serê biharê bû. Dinya nû germ dibû. Sir û seqem rabûbû. Carcaran baran dibarî lê serma nemabû. Roja ku hatibûn dest bi çêkirina hêlîna xwe kiribûn. Piştî hatina wan, diya min û bavê min ji me re gotibûn, “Hûn tu carî deriyê xênî nedarin. Ku ne gelekî pêwist be, heta ji we be, bila derî vekirî be.”

Diya min digot, “Hechecîk, ji serê sibê heta êvarî dixebitin. Ew pir jêhatî ne.”

Yek nêr , yek jî mê bû. Yek diçû, yek dihat. Her du bêrawest qirş û qal dianîn. Hêlîna xwe bi heriyê kiribûne mîna betonê. Ku karê min nebûya bi saetan min li wan temaşe dikir. Di demeke kin de hêlîna xwe çekiribûn. Demekê hechecîka ku diya min digot, “Ew ya mê ye.”

Ji hêlînê dernediket. Bavê min got, “Lawo, ew hêkan dike, piştî ku hêk kirin, êdî wê li ser wan rûne, ew ê bibe kurk. Piştre jî dê çêlikan derxîne.”

Weke ku bavê min gotibû. Sê çêlîkên wan çêbûbûn. Tiştekî bala min kişandibû. Dema ya mê hêk dikirin, yê nêr xwarin ji hevala xwe re dianî. Dema çêlîk çêbûn, her duyan xwarin ji çêlîkên xwe re dianîn.

Min li gorî dilê xwe nav li wan kiribûn. Dê, Çeleng; bav, Rindo bû. Navê çêlîkan jî xweha min li wan kiribû. Hîna me nizanibû ew nêr in yan mê ne; loma xweha min li gorî daxwaza dilê xwe nav li wan kiribûn. Me nedikarî dest bidin çêlîkan. Diya min tim digot, “Binêrin lawo, hûn dest bidin çêlîkan, êdî dê û bav li wan nabanin. Bi ser de jî dê mîro wan bixwin!” Me jî qet dest nedida wan. Jixwe hêlîna wan di zikê xênî de bû. Ku ne em derketana ser tiştekî bilind, destê me nedigiha hêlînê.

Xweha min, navên, Reşê, Belek û Dosto li wan kiribûn. Çi qasî me dixwest, em xwarinê bidin wan. Lê şîreta diya min, ji bîra me dernediket. Ji bo ku me nedixwest tiştek bi serê wan de bê, em nêzîkî wan nedibûn.

Duh min ji bavê xwe, dema hatina wan pirsî. Got, “Hê heye, bi qasî bîst rojek maye. Heta dinya xweş germ nebe, hechecîk nayên. Ew hez ji cih û warên germ dikin.” Her şev têne xewna min. Ez nizanim wê bîst roj çawa derbas bin.

Gelo wê Çeleng û Rindo rê derxînin? Gelo ew ê mala me nas bikin? Gelo Reşê, Belek û Dosto jî dê werin? Ew niha mezin bûne. Berî bi xewê ve herim, pirs di hişê min de kom dibin. Gelo û hey gelo... Carina tiştine pir nexweş têne bîra min. Ez xewnên bitirs dibînim. Ez Reşê di devê pisîkekê de, Belekê di devê kuçikekî de, Dosto di devê eyloyekî de dibînim. Hingê ji nişkê ve ji xewê şiyar dibim û diqîrim. Diya min bi min ve dibeze. Min dike hembêza xwe. Ez bi girî ji diya xwe dipirsim:

-Dayê, min hechecîkên me di xewna xwe de dîtin. Pisîk, se û teyrên dirinde ew dixwarin. Ez pir ditirsim dayê. Heke tiştek bi serê wan hatibe ?!

Diya min, rondikên çavên min paqij dike. Riwê min, çavên min maç dike:

-Metirse, berxê min, metirse. Ew ê weke her carê, dîsa werin...

Û her roja ku ez şiyar dibim, bilez diçim eywanê. Rasterast li zikê xênî dinihêrim.

LI HER GUNDEKÎ MALEK

Hebû tunebû, mirovekî kal hebû. Navê wî, Xalê Gernas bû. Xalê Gernas, pir hez ji zarokan dikir. Her şev, berî ku zarok rakevin, çîrçîrokekê ji wan re vedigot. Her tim, çîroka Xalê Gernas bi “Hebû, tunebû” dest pê dikir û bi “Gotinên me çûn diyaran, rehme li dê û bavê guhdaran, ji xeynî fesadên li ber dîwaran.” diqediya.

Wê şevê Xalê Gernas dîsa wisan kir. Berî dest bi çîroka xwe bike, cihê xwe xweş kir, zarok weke her carê li dora wî bûn xelek, bêdeng li devê wî dinêrîn. Zarok gelekî mitale dikirin, gelo dê îşev, Xalê Gernas çi ji wan re vegotana. Wî, dest bi çîroka xwe kir:

-Hebû, tunebû. Li gundekî welatekî, mirovekî pir dilpak, jêhatî û dilsoz hebû. Dilê camêrî, mîna vî gundê ku lê dijiya, xweş û geş bû. Navê camêrê dilpak Zerdeşt bû. Gund li quntarê çiyayekî bilind ava bûbû. Hawîrdorê çiyayî, deşt bû. Zeviyên fireh, bi ava çemekî xurt dihatine av dan. Ma çi di van zeviyan de çênedibû? Her cure fêkî û zerzewat zehf bû. Mirovên vî gundî, pir hez ji axê, ji çemê gundê xwe, ji cîranên xwe dikirin. Ew bi her kesî û bi her tiştî re dost bûn.

Apê Zerdeşt hin bi hin kal dibû. Porê wî mîna berfê spî bûbû. Pişta wî xûz bûbû. Çavên wî jî, têrî dest û lingên wî nedikirin. Zarokên wî mezin bûbûn. Her pênc kur û her çar keçên xwe zewicandibûn. Zeviyên wî tije fêkî, genim, ce, nîsk, nok, zebeş dibûn. Di axurên wî de jî her cure sewal hebû. Gamêş, çêlek, mih, bizin, mirîşk, hesp, hêstir; heta hûn bixwazin pir bûn. Apê Zerdeşt gelekî xwedî mêvan û dost bû. Ew, rojek bêmêvan nedima. Êdî wî jî fehm dikir ku kal bûye, hin bi hin digihe dawiya temenê xwe. Ji ber vê yekê, rojekê gazî hemû zarokên xwe kir. Xwarinên xweş ji wan re da çêkirin. Bi kêf û xweşî xwarinên xwe xwarin. Bi hev re demeke pir xweş derbas kirin. Di dawiya şevê de; şîretek li hemû zarokên xwe kir. Got; zarokên min, şêrînên li ber dilê min, weke ku hûn jî dibînin, êdî ez kal bûme. Ji îro û pê ve, we nedît ku min çavên xwe miç kirin. Jixwe diya we jî, ji zû ve, xatir ji me xwest û çû. Êdî hûn ê bi tena serê xwe bimînin. Îro, ez dixwazim, şîretekê li we bikim. Bila li her gundekî maleke we hebe. Ku wisa be, tu carî hûn ji derb nakevin.

Pir tê de neçû, Apê Zerdeşt temen da hazir û guhdaran. Hemû kesên der û dorê li ser gora wî civiyan, ew ber bi bêdawiyê ve bi rê kirin. Piştî mirina bavê wan, zarokên wî li hev civiyan. Wan got ku divê em şîreta bavê xwe bînin cî û li her gundê ku em bigihinê xaniyekî ji xwe re ava bikin. Piştî vê biryarê, li gundê herî nêzîk, dest bi avakirina xaniyekî kirin.

Dema ku dest bi kolana binê xênî kirin, mirovekî di temenê bavê wan de nêzîkî wan bû. Hat li cem wan rawestiya û got:

-Qewed be ji we re birazî, qewed be.

Wan jî got:

-Xwedê ji te razî be, rehma Xwedê li dê û bavê te be.

-Xêr e înşallah, hûn çi dikin?

-Em dikin xaniyekî li vî gundî ji xwe re ava bikin.

-Ê de baş e, birazî, ser xêrê be. Hûn ji ku derê ne?

-Em ji gundê Berçemê ne.

-Ji gundê Berçemê , hûn zarokên kê ne gelo?

-Em zarokên Zerdeşt in.

-Qey piştî ku bavê we rehmet kir, hûn ê dev ji gundê xwe berdin, hûn ê li vî gundî niştecih bibin?

-Na xalo, na. Em dev ji gundê xwe bernadin.

-Naxwe çima hûn li vî gundî xaniyekî ava dikin?

-Tu zanî bavê me gelekî hez ji me dikir. Gelekî comerd û hezkirî bû. Berî ku biçe ser rehma xwedê, şîretek li me kir. Xwest ku em li her gundekî, malekê ava bikin.

Li ser vê gotinê, mêrik, fikirî û wisan got:

-De baş e birazî, baş e. Ser xêrê be. Lê hûn dixwazin, em niha biçin mala me. Niha hûn birçî bûne. Emê li mala me gezek nan bixwin û em ê hinekî jî biaxivin. Ez dostê bavê we me. Min gelek nanê bavê we xwariye.

Hemû bi hev re, dane pey dostê bavê xwe.

Piştî ku xwarina xwe xwarin, qehweya xwe vexwarin, dest bi axavtina rojane kirin û piştre jî berê axavtinê birin ser serpêhatiyên Zerdeştê rehmetî. Êdî dora şîretkirinê hatibû dostê bavê wan û wî jî ji wan re got:

-Biraziyên delal, bavê we pir camêr bû. Wêrek, dilgerm û destvekirî û ew qasî jî biaqil bû. Kesekî ji mala xwe destevala venedigerand. Ew alîkarê her kesê bêçare bû. Loma gelek dostên wî hene li vê dinyayê. Bi vê gotina ku ji we re gotiye, bila li her gundekî maleke we hebe, wî xwestiye ku li her derê dostên we hebin. Ne ku xwestiye hûn xaniyan ava bikin.

Zarokên Apê Zerdeşt, matmayî, li riwê hev nihêrîn û bi hev re bişirîn. Bavê wan, çi ji wan re gotibû, wan çi fêhm kiribû. Di wê kêliyê de xatir ji hevalê bavê xwe xwestin. Li dostên bavê xwe yên li der û dorê geriyan. Yek bi yek ew nas kirin. Dostaniya ku ji bavê wan ji wan re weke yadîgariyekê mabû, hê bêhtir xurt kirin. Êdî, li her gundekî, li her bajarekî malên wan hebûn.

Çîroka me çû diyara

Rehme li dê û bavê guhdaran,

Ji xeynî fesadên li ber diwaran.

PÊL BI DILÊ ME KET

Dibistan qediyan. Ez û birê xwe ji kêfan difiriyan. Îsal em ê biçûna ber deryayê. Min ê cara yekem derya bidîta. Min Çemê Dîclê û Gola Hezarê dîtibû lê min hîna derya bi zindî nedîtibû. Ez di nav mitaleyan de bûm. Gelo derya çawa bû? Çi qasî mezin bû? Çi qasî kûr bû? Her ku roja çûna me nêzîk dibû, xew bi çavên min nediket.

Diya min û bavê min, hemû amadekariyên me kirin. Serê sibê zûka em ji nav livînan rabûn. Me dê taştê di rê de bixwara. Dilê min dikire kutekut. Em li tirimbêlê siwar bûbûn û em li ser riya deryayê bûn.

Bavê min digot:

“Riya me bêkêmasî hezar û pênc sed kîlometro ye.”

Ne pêkan bû em di rojekê de bigihin cihê ku em diçûnê. Loma em şevekê di bajarekî li ser rê raketin. Dotira rojê ber bi esra teng ve, em gihiştin cihê xwe.

Deryayeke bêserî bû. Ava deryayê şînî zelal bû. Di qiraxê deryayê de darên mezin ên çaman hebûn. Serê neh deh metroyan konek hebû. Bi qasî ava deryayê, min xewa di bin konê de jî mitale dikir. Hin kes li keviya deryayê rûniştibûn, bi girtina masiyan mijûl dibûn.

Çawa tirimbêl rawestiya, min û birê xwe, me xwe tazî kir û em bezîne qiraxa avê. Birê min bêtirs bû. Wî xweş avjenî dizanî. Lê min nizanîbû. Birê min digot:

“Metirse, metirse were!”

Lê ku av digiha singa min, tavilê min xwe bi paş ve vedikşand. Piştî sê çar rojan êdî ez neditirsiyam. Hin bi hin, bi tena serê xwe çend xulekan li ser avê dimam. Zarokên di temenê min de, mîna masiyan avjenî dikir. Hin ji wan, ji min biçûktir bûn. Min jî xwe dayê. Heta êvarî ez ji nav avê dernediketim. Laşê min qemirîbû. Dê û bavê min bi zorê em ji nav avê derdixistin. Ma kî dixwest ji nav wê ava xweş derkeve.

Êdî rojên me yên betlaneyê diqediyan. Roja vegerê nêzîk dibû. Rojekê bavê min gote me:

“Xwe amade bikin, sibê ez ê we bibim cihekî.”

Tavilê, ez û birê xwe bi hev re me got:

“Bavo em naxwazin biçin tu cihî, ev der pir xweş e. Heta dawiyê em li vir bimînin.”

Lê ku bû roja dî, bêhtir em bikêf bûn. Ne weke ku em ditirsiyan derket; em ji avê bi dûr nediketin. Beravajî, hê bêhtir em nêzîkî avê dibûn. Nêzîkbûn çi ye, em diçûne zikê avê bi xwe.

Dê û bavê min, ligel hevalên xwe lutkeyek kirê kiribûn. Bi qasî bîst malbat em ê ji sibê heta êvarî di nav deryayê de bigeriyana. Diya min û bavê min, ji bo xwarin û vexwarinê pêdiviyên me bi cih anîbûn. Hemû rêwî li lutkeyê siwar bûn. Dema lutke ji qiraxê bi dûr ket, nizanim ne ji kêfa bû ne ji tirsan bû, qêrînek bi me zarokan ket.

Piştî demekê, êdî konên me xuya nedikirin. Lutkeya me di nav pêlan de diçû. Ez û birê xwe, ji nik kaptan neqetiyan. Çavên me li ser tevgerên wî bûn. Bi baldarî me lê dinihêrî. Carina masiyên mezin di ber me re, li pey hev di nav avê de diçûn. Masiyên ku bavê min digot, “Ev yunis in,” xwe ji nav avê hildidane jor û dîsa binav dibûn. Li gorî ku bavê min digot, ev masî pir caran alîkariya mirovan dikin. Rêzaniyê ji keştiyan re dikin. Ku zarok di nav avê de winda bibin, zarokan hildigrine ser pişta xwe û wan rizgar dikin. Ji ber vê yekê jî, li tu dera cîhanê kesî masiyên yunis nedikuştin.

Em di nav deryayê de pir geriyan. Roj ber bi ava diçû. Dema vegerê bû. Her kes westiyabû. Em şeş-heft caran li qiraxan rawestiyabûn. Me li wan deran avjenî kiribû. Di vegerê de, bayekî dest pê kir. Ba ji hemberê me dihat. Lutke bi zehmetî di nav avê de diçû. Hin bi hin pêlên avê bilind dibûn. Ku pêl li qiraxên lutkeyê diketin, av dikete hundirê lutkeyê, em şil dibûn. Çend zilam kulorîkên canxelas ên li kêlekên lutkeyê hilawestî jêkirin û kirin newqa zarokên xwe.

Em jî gelek tirsiyabûn. Lutke mîna dergûşekê dihejiya vî alî û wî alî. Pêl bi dilê me ket. Riwê bavê min, mîna zerka hikê zer bûbû. Min dît ji nişkê ve çû ba kaptanê lutkeyê. Jê re got:

-Kaptan em ê çi bikin?!

Kaptan pir biaram bû. Pir bala min kişand, em tev ditirsiyan lê tu tirs li ser riwê wî xuya nedikir. Bi dengekî biaram û jixwebawer ji bavê min re got:

-Em ê çi, çi bikin?

-Ma tu nabînî, pêl çawa li lutkeyê dixin. Em ê binav bibin!

Li ser peroşa bavê min, kaptan dibişirî:

-Pêlên çi, ma ev jî pêl in? Naxwe we hîna pêl nedîtine....

DAWÎ