GÜLSÜM CENGİZ

SEVDAMIZ ÇİÇEKLENİR ZULADA

şiir

DOĞA BASIN YAYIN

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com - info@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın 212

Sevdamız Çiçeklenir Zulada: Gülsüm Cengiz

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Devrim Koçlan

Kapak Desen: Pablo Picasso

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

© Evrensel Basım Yayın 2002

Birinci Basım: Ekim 2002 - İkinci Basım Aralık 2012

SEVDAMIZ ÇİÇEKLENİR
ZULADA

Bu kitap; kendi yaşamadığım tutsaklık acısını, hüznünü, sevdasını, umudunu, özlemini, düşlerini, inancını hep içimde duyduğum, bazılarını yakından tanıyıp bazılarını hiç tanımadığım 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerini yaşamış ve uzantılarını yaşamakta olan genç insanlar için yazılmış, birbirini her koşulda yürekten seven insanlara adanmıştır.

MÜEBBETİN
GÜNLÜĞÜNDEN

HÜKÜM

Geminin rıhtımdan

demir alması gibi,

tenden ayrılan

son nefes gibi

kesin ayrılığımız.

Seninle ben

bir olamayız.

Hüküm giydim

dünkü celsede

müebbete.

UMUTSUZLUK

Bakma gözlerime öyle

tutamam ellerini.

Hakkım yok

sevemem seni.

Af yasası

infaz yasası

iyi hal, falan filan

kimbilir, belki

çıkarım

bir gün burdan.

Ama o zaman

ne ben yirmi beş yaşında olacağım

ne de sen yirmisinde.

DIŞARDA OLSAYDIM KEŞKE

Seni düşünüyorum seni

alev alev gözlerini.

Dayanılmaz bir özlem

sarıyor yüreğimi...

Ah, işte o zaman

bir sigara,

bir sigara daha...

Zaman tükeniyor

parmak ucunda.

Düşlerim tükenmiyor.

Dışarda olsaydım keşke diyorum şimdi.

Yürüsem

ıpıl ıpıl bir yağmurun altında.

Ellerim paltomun ceplerinde

kitapçı vitrinlerine bakarken

usul usul,

düşüncemde sen varken

çıkıversen ansızın köşe başından.

Baksak birbirimize öylece

hiç konuşmasak.

Seni düşünüyorum seni

bir de gözlerini.

Yokluğun kahrediyor

özlemin, işte öyle...

Dışarda olsaydım keşke diyorum şimdi

pembe bir ilkyaz göğünün altında.

Başımda deli bir rüzgar

kanımda ateş, yüreğimde sen

özgürlüğü tadarken

çıkıversen karşıma

ardımdan seslensen.

Tutsam ellerini

baksam gözlerine...

Hiç konuşmasak.

SEN YOKTUN

Dün

ıslak bir köpek yavrusu gibiydim

volta atarken avluda.

Aç susuz,

kimsesiz ve çaresiz.

Üşüyordum...

Yoktun

sen yoktun çünkü

görüşmeciler arasında.

BEKLEYİŞ

Hani bazı anlar vardır

umutlu rastlantılar düşleriz boyuna

–çıkıp geliverse şimdi

kapı açılsa da sevdiğim,

rastlasam bir köşe başında–

Yürürken yolda

ya da otobüs durağında

için için bekleriz.

–Bitiverse yanı başımda

duysam sesini

görsem gözlerini–

Öyle duygular yaşıyorum şimdi.

Seslense adımı gardiyan

hiç beklemediğim anda,

görüversem yüzünü

tel örgünün ardından...

GÖRÜŞ GÜNÜ

Tenim, ah tenim

boş yere ürperme

çırpınma yüreğim

kafesteki kuş gibi.

Biliyorum

o gelmeyecek.

SENSİZ GECELERİM

Şimdi gece

bülbüller uykusuz yalnız

bir de ben.

Sarıp sarmalar beni

karanlık gecenin tülü

kopkoyu çaresizlik.

Burkar yüreğimi

sensizlik.

Ellerini özler tenim

okşamalarını,

ürperirim.

Gecenin bir yerinde

hüzünle dolar gözlerim.

Kimse bilmez ağladığımı

ben bilirim.

UNUTMAK GÖZLERİNİ

Günler geçti, haftalar...

Gelmedin, gelmiyorsun.

Ne bir dost selamın geldi

ne de iki satır mektubun.

Bu sevdayı unutmak istiyorum

unutmak gözlerini.

Çıkmıyorsun aklımdan.

SEVKİYAT

Tren düdükleri

ince, uzun bir sızı yüreğimde.

Nereye gider bu trenler böyle?

Çığlık çığlığa

kapkara, hüzün yüklü

gecenin içinde.

Ya benim işim ne

bozkırda akşam üstü

bu yabancı istasyonda.

Ah, böyle yalnız

böyle kederli,

avuçlarımda yüzüm

bileklerimde kelepçemin sızısı.

Yanıbaşımda iki er

dudaklarında hüzünlü bir türkü...

Sevdiğim,

sen nerdesin?

Yüzünü arıyorum

bütün öteki yüzler arasında;

tanıdık, dost, sıcak.

Sevgi dolu gözlerini

utangaç gülüşünü...

Seni arıyorum

bütün öteki insanlar arasında

gurbette bu akşamüstü.

SARI ÇİÇEK TÜRKÜSÜ

Seni gördüm bir sabah

penceremin kıyısında,

yosun tutmuş

taşların arasında.

Kış ortasında güneş

gülüyordun yüzüme.

Sevdim seni sarı çiçek

yoldaş oldun sen bana.

Döktüm içimi,

söyledim her derdimi.

Sarı çiçek, ah sarı çiçek

sevdiğimden mektup yok.

Kaçtır oldu

görüşe de gelmedi.

Ne bir selam

ne bir haber gönderdi.

Sarı çiçeğim,

sarı çiçeğim

seninle ben

gece gündüz söyleşirim.

Kimsem yok

senden başka

bu uzak tutsaklıkta.

Bir sen, penceremin kıyısında

bir ben, hücrede tek başına.

Bir de tıkırtısı ara sıra

yan duvarda idamlığın.

NERDE?

Ben bu dört duvar arasında

sen,

ulaşılmaz bir mavilikte,

avuçiçi gökyüzümde.

Umut,

kuytudaki menekşede

sevda tüten bir ezgide.

Gözlerin...

gözlerin şimdi nerde?

Özgürlük sevincim nerde?

HASRETİM GÜLÜŞÜNE

Güneş nasıl uzaksa

nasıl erişilmezse gökyüzü

öyle uzaksın bana,

bu dört duvar ardında.

Nasıl özlem doluysa yüreğim

denizdeki köpüklere

sularda oynaşan gün ışığına,

kuytudaki menekşeye...

Öyle hasretim gözlerine

gülüşüne...

MEKTUP

Mektubun geldi dün

çoktandır beklediğim.

Korkuyla açtım zarfını,

okudum bir solukta.

“Seni seviyorum”

sözleriyle başlayıp

“ailem, çevrem, uzun yıllar...”

diye biten satırları...

Ah sevgilim,

biliyordum.

Bu sözleri bekliyordum.

Yine de kanım dondu

buz kesildi yüreğim.

Sıktım yumruklarımı öfkeyle

yıkmak istedim duvarları.

Sana ulaşmak

sarıp sarmalamak seni

kuşatmak istedim sevgimle.

Oysa şimdi akşam

kapılar kapanıyor üstümüze

bir bir.

Zincir şakırtıları kulağımda

kilitte dönen anahtar tıkırtısı

sevgisiz haykırışlar bir de.

Kilit üstüne kilit vuruyor zulüm

gençliğimizin üstüne.

Yüreğim

paramparça

dönüyorum koğuşa

silip gözlerimdeki yaşı.

Bir bulut geçiyor penceremden

bir kuş yuvasına dönüyor.

İşte böyle sevdiğim,

elimde mektubun

gözlerimde hüzün

yüreğimde, dayanılmaz bir acı

mapushanede akşam oluyor.

YARALI YÜREK

Dokunma yüreğime

yaralıdır.

Bir ucunda genç ölümlerin acısı

paslı bir bıçak gibi saplı

bir ucunda yaşanmamış sevdaların yarası

kanar durur, usul usul gizlice.

Dokunma yüreğime

yaralıdır.

Kanatır sevgisizlik yaramı

titrerim hüzünle,

umarsızlığında kapatılmışlığın.

Yaşlar birikir gözlerimde

–hüznün çiçekleridir gözyaşları.–

Dokunma yüreğime

yaralıdır.

Yaralıdır / sevdalıdır.

Sevdalıdır yaşama

sevdalıdır yarına.

BİR KARAMSAR GÜN YİNE

Karanlık bir denizde yol alan

kaptansız gemi gibi günler.

Kirli bulutlar ağıyor üzerime

sarıyor çevremi

sevgisiz yüzler.

Fırtınalı gecelerde

döverken dalgalar yüreğimi,

deniz fenerine hasret

-o kör ışığa hasret-

umarsız kaptan gibi

bir ışık arıyorum,

sevginden kaynaklanan.

Kara bulutlar perdeliyor güneşi

aydınlık, karanlığın ardında

yol arıyor kendine.

Bense bu karanlık zindanda

bir umarsız mahkum

sevdiklerinden uzak

özgürlüğünden yoksun.

İçim ışığa hasret

sevgiye hasret içim.

İSTİYORUM

Bulutlu gökyüzünde

güneş nasıl bir yol bulup

sızıyorsa denizin üstüne,

nasıl kara bulutları

deliyorsa gün ışığı...

Öyle delsin istiyorum

sevgin

hüznün bulutlarını.

Yüreğime sevinç salsın

gözlerin.

SEN OLSAYDIN YANIMDA

Yine bahar geldi, geçiyor

savruldu mayıs gülleri,

ıhlamur kokuyor rüzgar.

Geçmiyor sensiz akşamlar.

Aşık bir bülbül dokuyor geceyi,

batırıp yüreğine

gülün dikenini

kana boyuyor tan yerini.

Ah, nasıl da umutsuz

hüzünlü ezgileri.

Senin sesini, kokunu

yüzünü, gözlerini

nasıl da göresim geldi ah...

Sen olsaydın yanımda

yanımda olsaydın bir

gör nasıl seyran olurdu samanyolu

yıldızlanırdı gözlerim.

Bak nasıl da şenlenirdi

teneke saksıdaki çiçeğim.

Bir defa,

ah bir defa

açsam gözlerimi sabaha

kollarının arasında

gör nasıl bayram yerine dönerdi

tan yeri.

OYSA YAŞAM ÇOK GÜZEL

Hiç keyfim yok bugünlerde,

dokunsan

ağlayacak gibiyim.

Unuttum

sabahları kuşlara

günaydın demeyi.

Unuttum

ağız dolusu gülmeyi.

Unuttum

erik çiçeklerini.

Çok uzak bana gözlerin

çok uzak şimdi

sıcaklığı ellerinin.

Oysa yaşam,

birlikte söylenen türkü gibi

bazen dokunaklı, ağır

bazen kıvrak, neşeli

öyle güzel,

öyle vazgeçilmez ki...

DIŞARDAKİ SEVGİLİYE
MEKTUPLAR

AYIN ONDÖRDÜ

Ayın ondördüydü dün

yıldız yağıyordu hücreme

avuçiçi penceremden.

Suya düşen ay gibi

yüreğime yansımıştı yüzün

gözlerin gözlerime.

BU SEVDAYI

Ne desem sevdiğim

bilmem ki ne desem?

Bu sevdayı nereye koysam

bilemiyorum.

Gök maviliğinde engin

köpüklü denizler gibi

coşkulu

bu sevdayı

nereye sığdırsam

bilemiyorum.

Yüreğim kocaman

hücrem daracık.

İSTEK

Bulutlar maviliğe yazsın adını

dalgalar kayalara söylesin.

Özlemini çeksin kuytularda

utangaç bir mor menekşe.

Kanat açsın gecenin karanlığına

ak kanatlı bir martı

yüreğimden havalanıp

çıksın hücremden dışarı.

Sevdamı söylesin kulağına.

DAYANAMIYORUM YOKLUĞUNA

Görmeseydim gözlerini

sesini duymasaydım hiç.

Yürümeseydim seninle sokaklarda

aynı yolda kolkola.

Şimdi yalnızım burda

bu dört duvar arasında.

Hapislik, tutsaklık bir yana

dayanamıyorum yokluğuna.

GÖRÜŞ YERİNDE

Gözlerin doluyor gözlerime

yüreğime akıyor yüreğin.

Buruk bir sevda yaşanıyor yine

görüş yerinde.

GÖZGÖZEYİZ

Gözgözeyiz yine

bugün seninle.

Ellerin, ellerimden uzak

uzak sesinin sıcaklığı

kulağımdan.

Bir şeyler söylüyorsun

söylüyorum.

Gülüyor, konuşuyoruz.

Hüzünle geriliyor yüzün

gülümserken.

Biliyorum,

bunlar değil

asıl söylemek istediklerimiz.

Gözlerimiz konuşuyor gerçeği,

yalnız gözlerimiz.

Bakıyorsun,

gözlerin alev alev.

Bakıyorum,

eriyor parmaklıklar.

Haykırıyor gözlerimiz.

Yanıbaşımızda gardiyan

bizse umursamadan

seninle gözgözeyiz.

Bugün, yine görüş günü.

DUDAKLARININ
KIYICIĞINDAKİ GÜLÜŞ

Ne düşündüğünü bilmek isterim

bakarken gözlerime.

Gözlerin

çözülmez bilmece

benim için.

Uçsuz bucaksız gökyüzü

ya da en derin yeri okyanusun.

Bilmek isterim ne düşündüğünü

bakarken gözlerime

gözlerin

çözülmez bilmece benim için.

Yalnız dudaklarının kıyıcığındaki gülüş

ele verir yüreğini

bilirim sevdiğini.

SEN BANA GELDİĞİNDE

Öyle güzel ki dünya,

sen bana geldiğinde.

Daha sevinçli şarkılar

umut dolu insan sesleri.

Ağaçlar çiçek çiçek

soğuk değil kış günleri.

Öyle güzel ki dünya,

sen bana güldüğünde.

Bembeyaz martı kanatları

bulutlar,

gökyüzü masmavi.

Hüzünlü değil günbatımı.

Öyle güzel ki dünya

sevgiyle baktığında gözlerime.

Okul kaçağı çocukların

çalıntı sevincinde günler

vazgeçilmez bir tutkudur yaşam.

Aşılmaz değil tel örgüler.

BİR DURUŞMA SONRASI

DGM’de bir akşamüstü

tel örgünün bir yanında sen

öte yanında ben...

Bir duruşma sonrası

cezaevi arabasını beklerken

paylaşıyoruz tutsaklığı.

Arkasını dönüyor asker

asıp tüfeğinin ucuna

o nizami suratı,

gülümsüyor anlayışla.

Kim bilir belki o da aşık

belki de sönmemiştir hâlâ

yüreğindeki sıcaklık.

DGM’de bir akşamüstü

tel örgünün bir yanında biz

bir yanında siz

eşler, kardeşler, anneler

nişanlılar, sevgililer.

Durduruyoruz zamanı.

Tel örgünün tellerine

takılıp kalıyor tutsaklık.

Binlerce karede çoğalıyor yüzleriniz.

Her karesinde ayrı ayrı

çiçek açıyor özgürlük.

Sokaktan geçenlerin kimi

gülümsüyor dostlukla,

kimi bakıp geçiyor,

kayıtsız, kapatılmışlığımıza.

Cezaevi arabası yaklaşıyor kapıya.

DGM’de bir akşamüstü...

Bu celse de tahliyemizi reddettiler.

Titriyor dudakların

hoşça kal derken...

Bakıyorum yüzüne bir daha

doya doya

arabaya binerken.

Güneş kıpkızıl gökyüzünde

gözlerin gözlerimde...

YENİ GELİNE MEKTUP

Evlendik...

Karımsın,

saçları yasemen kokulu

canımsın.

Alamadım seni bir kez bile

kollarımın arasına.

Gözlerimizle seviştik yalnızca

hapishane müdürünün odasında.

Evlendik...

İki arkadaşın tanıklığında.

Ne senin üstünde beyaz gelinlik

ne bende damat traşı...

Evlendik...

Dört elle sarılmaya hayata.

Seni alıp götürdüler sonra

ürkmüş ceylan gözlerin,

elinde boynu bükük

gelin çiçeğin.

Evlendik...

Her şey eskisi gibi koğuşta.

Sevincimi paylaştı dostlar,

hüznümü demir ranza...

O gece...

Ah o gece

neler neler düşledim...

Koştuk kırlarda seninle,

ellerin

sımsıcak, ellerimde...

Papatyalardan

taç yaptım saçlarına,

boynuna kolye...

Öptüm dudaklarından doyasıya.

AÇIK GÖRÜŞ

Sevinçliyim bugün

mutluyum alabildiğine

sıçrayıp dansetmek geliyor içimden

ya da ıslık çalmak neşeyle

gençliğimize vurulan zincirlere

ve kapatılmanın hüznüne aldırmadan.

Çünkü

seni gördüm bugün

arada cam olmadan

ve elin elimde

uysal bir güvercin

sıcak, sokulgan.

DIŞARDAN İSTEĞİMDİR

Çiçek getir bana...

Bir demet kır çiçeği.

Gelincikler olsun içinde

dudakların gibi sıcak,

kuytulardan bir menekşe

ayrılığın hüznünde.

Papatyalar olsun içinde

saçların gibi kokan,

peygamber çiçekleri bir de

gökyüzünün renginde...

Çiçek getir bana...

Yeni toplanmış olsun kırlardan.

Sabahın ilk ışıkları olsun üstünde

çiy taneleri,

uykucu yıldızlar bir de

mutluluğun renginde...

Çiçek getir bana...

Yeni toplanmış olsun dağlardan.

Sümbüller olsun içinde

nergisler, müşkülümler...

Sevda türküleri olsun üstünde

yeni söylenmiş,

dağ rüzgarlarının kokusu bir de

özgürlüğün renginde...

Çiçek getir bana...

Dışardan bir armağan.

Çocuk gülüşleri olsun üstünde,

kuşların cıvıltısı bir de.

Bir arı yapraklarının arasında,

bir karınca,

bir kelebek belki de

yaşama sevincinde...

DIŞARDAKİ ARKADAŞA
MEKTUPLAR

MEKTUBUN

Günlerdir içten içe

bekliyordum mektubunu.

Buruk bir umut içimde

ve unutulmanın acısı.

Ama bugün meydancı,

hiç ummadığım anda

okuyuverdi adımı

parmaklıklar ardında.

Elimdeydi mektubun.

Bir hoş oluyor insan,

aranılmayan yerde

aranıp da bulunursa.

Sevinçliyim gerçekten

aradın ve buldun beni

duvarların ötesinden.

ANILARLA BAŞBAŞA

Uzun değil mektubun

gevezelik hiç değil.

Bitmiyor zaman burda,

mektuplar bir solukta...

Okudukça mektubunu

canlanıyor anılar,

gülüyorum mutlulukla.

Değilim şimdi burda

duvarların ardında.

İstanbul’da geziyorum

kalabalık sokaklarda.

Okudukça mektubunu

geçmişe dönüyorum

köyde yaşadığımız

o coşkulu günlere.

Kışın çamur, yazın toz

karda kapanan yollar

canlanıyor düşlerimde.

Yaşıyorum yeniden

o günleri sizlerle,

şen şakrak

her günkü benliğimde.

Teşekkürler arkadaşım

dışardayım sayende.

DİRENÇ

Tut elimden,

çıkar beni dışarı

uçarım sevincimden.

Varsa birileri dışarda

insanı düşünen

parmaklıklar vız geliyor

vız geliyor duvarlar.

Rahatım onun için,

neşeli ve şakacıyım

değiştiriyorum hapishaneyi

yeni bir dünya kuruyorum sanki

duvarların ardında,

“Fırtına Çocukları”ndaki gibi.

SONBAHAR

“Dün gece yağmur yağdı”

diyorsun mektubunda.

İstanbul’la buranın

aynı sanki havası

burada da yağmur yağdı dün gece.

Günlük güneşlik oysa

bugün hava dışarda.

Ne de olsa sonbahar.

Geçmişi anıyorum,

geçen tüm sonbaharları

alabildiğine özgür

dolaştığım kırları.

GÜNEŞSİZ GÜNLER

Sonbahar...

Artık serin havalar

ufacık penceremden

gökyüzü bulut yüklü.

Her gün güneş gelmiyor

daracık avlumuza.

Güneşsiz günlerimiz,

güneşsiz gözlerimiz

demek yaz gelinceye dek.

Müthiş hüzün veriyor

güneşi görememek.

“Güneşi Görüyorum”u okudun mu?

“Sorgu” yu da oku mutlak

okumadınsa eğer,

onun sayfalarında

biraz da varız bizler.

HASTALIK

Biraz üzüldüğümde

depreşiyor hemen midem,

üşütüyorum sık sık,

dış kapıya yakın hücrem.

Kapılarda bir şey yok

demir parmaklıklardan başka

dışardan gelen soğuk

beni buluyor burda.

Kışa kadar çıkamazsak

bırakmayacak yakamı

hastalık.

GÖRÜŞMECİLERİM

Görüşe geliyorlar,

hapishaneye dostlar

ama bugüne değin

hiç gelmeyenler de var.

Murat beyi bilirsin,

anlatmaya ne gerek.

kapıya kadar gelip

içeriye girmemiş.

Sevilay’a gelince...

onu da biliyorsun,

ne bir selam ne bir haber.

Yalnız olduğumu düşünüp

benim için üzülme.

Her görüşte gelenim var.

Gelen de gelmeyen de

hepsi de sağolsunlar.

ALIN BİZİ DIŞARI

“Üzüntünü hafifletmektir isteğim”

diyorsun mektubunda.

Aldın üzüntümü omuzlarımdan

bir an

ortak oldun tutsaklığıma.

Hücremdeyim şu anda

arkadaşlar var yanımda.

Geldin sen de buraya

hücreme, aramıza...

Şaşmamak elde değil

aşıp bir bir engelleri

kimseye görünmeden

buraya geliyorsun.

Kutlarım seni yürekten

gerçekten çok cesursun.

Gelebilirsiniz siz,

alabilirsiniz beni dışarı.

Her gece gelin, her gün gelin.

Öyle bir değil, iki değil

on gelin, yüz gelin, bin gelin

milyonlar gelin bana, bizlere.

Görüşlere gelin

mektuplar yazın,

içinde ne olursa olsun

yazılarda konuşun.

Alın bizi dışarı!

DOSTLARA SELAM

“Yalnız olmadığını duyurmaktır isteğim”

diyorsun mektubunda.

Duyur emi,

bırakma beni burda

kapatılmışlığımla başbaşa,

yükleme yalnızlığımı

buradaki dostlara.

Selamını ilettim arkadaşlara

sevindiler,

seni tanımasalar da.

Seni anlattım onlara,

şaşırdılar...

Sonra da sevindiler

dışardan aldıkları

yeni dostun selamına.

EMANET

“Sana yardım edebilmek

mutluluk verir bana”

diyorsun mektubunda.

Bu sözler yeter de artar bile.

Sağolun, İNSAN olun.

İkinci mahkemede de

tahliyemizi reddettiler,

sonucu sana yazarım.

Emanetin için teşekkürler

selamlar ve sevgiler,

gözlerinden öperim.

ŞAİRİN
DEFTERİNDEN

AKŞAMDI

Akşamdı

iniyordu hüzün

şiirin kapılarını zorlayarak.

Akşamdı

iniyordu ölüm

cezaevlerine

dirimin kapılarını zorlayarak.

İçerde bir oğul

dışarda bir ana vardı

açlığa yatan.

Bir kadın,

bir kadın daha her gün

açlığa yatıyordu

sevdiğinin ardından

gerdeğe girer gibi.

Ölümle dirim arasındaki

ince çizgideydi yaşam.

Mevsimlerden yaz

vakit akşamdı.

Yemişlerin en olgunu

etlerin en semizi sofrasında

kadeh parlatıyordu ölüm.

Kutsanıyordu acımasızlık

kadehlerde kan vardı.

Uykulu gözlerle bakıyordu duyarsızlık.

Akşamdı

çöküyordu üstüme umarsızlık

kötü bir düş gibi.

Köşebaşlarında konuşulan yalnızca

banka hesapları

döviz, kur, mevduat

ithalat, ihracat

soydaş hesapları

kazı kazan, köşe dön

haberlerde zorunlu sürgün...

Uykulu gözlerle bakıyordu duyarsızlık.

Akşamdı

iniyordu hüzün

şiirimin kapılarını zorlayarak

sarsarak yüreğimi.

Bir dosta dert döker gibi

açıyorum şiire, içimi

söylüyorum bir bir

kaygılarımı, umarsızlığımı;

ve öfkemi

duyarsız uykulu gözlere

acımasızlığa, sevgisizliğe.

İniyor gece yavaşça...

Kollarımla

sarıp sarmalıyorum karanlığı.

Acı veriyor bana

bu umarsız sevda

bu çırpınış, bu direnç

içimdeki buruk umut

yaşama karşı.

Mevsimlerden yaz

vakit akşamdı

cezaevlerinde ölüm

yüreğimde acı bir şiir vardı.

9 Ağustos 1989

GÜZ GÜNLERİ

Güz yaprakları gibiydi günler,

düşüyordu birbiri ardından

ağır ağır...

Sapsarı, hüzün dolu.

Avuçlarımızda biriken

hüznün tortusu

düşkırıklıklarıydı gözlerimizdeki.

Kuru yaprakları savurur gibi

katıp önüne rüzgar

yazdan kalan aşkları,

sürüklüyordu yaşamı.

Bir yaprağın düşüşünü izler gibi

bakıyorduk geçip giden günlere

hüzünle...

Sevinciyse günlerin,

çıplak dallar üstünde

–taş duvarlar ardında–

birbirine sokulan

iki beyaz güvercin.

Eylül 1989

KARABASAN

Hüzünle yatıp

hüzünle kalkıyorum bugünlerde.

Sevişmesiz aşkların

sızısı yüreğimde.

Ölü uğur böcekleri görüyorum

yerlerde habire,

düşlerime giriyor

kaldırımdaki ölü serçe.

-Bir genci öldürdüler

bugünlerde yine,

karakolda işkencede-

Nisan 1988

SEVGİSİZ, ACIMASIZ, DUYARSIZ...
VE KORKUSUZ

1989 Bahar Eylemleri için...

Demeçler veriyor sevgisizlik

iyi dikilmiş giysilerinin içinde.

Serçelere saldırıyor acımasızlık

alıcı kuşlar gibi.

–Bir tabak eksiliyor

yoksul bir evin sofrasından–

ve kadeh kaldırıyor duyarsızlık

meyhanelerde.

Gözyaşına katık edip

öfke yiyor insanlar.

Yürüyorlar yalınayak

aç, susuz.

Yürüyorlar

korkusuz.

Mayıs 1989

YAŞ KESİLEN DALLAR GİBİ

Hani uykularımızı böler ikiye

gece yarısı çığlıklar,

bir ana döver dizlerini

saçlarını yolar hani,

canevinden vurulur yaşam öyle

idam hükmüyle...

Hani koparılır bir çiçek dalından

kan, akar damarından;

memeleri sızlar bir kadının

beyazlar saçları ansızın,

yaş kesilen dallar gibi

hükmedilir ölümüne

gencecik insanların...

İLKYAZDA MAHPUS ŞAİR

M.E. Öndeş ve
mahpustaki şairlere dostlukla...

Başımda şiir bulutları dolaşıyor

hüzün sağanağı yağacak üstüme

korkuyorum,

artık kederli şiirler

yazmak istemiyorum.

Uzak bir tutsaklıkta

tepeleri kana boyayıp

batarken güneş

kapanırken kapılar üstümüze

bir bir,

aç kapılarını yüreğime

şiir,

sesime kulak ver.

Yürürken yaşam suyu dallara

kar suları karışırken sellere

şiir yağsın bulutlardan

çiçek açsın kaleminin ucunda.

Direnç yazsın, umut yazsın

özgürlük,

sevda yazsın şiirim.

GÜZEL OLANI SEVDİK

Yorgundu yıllar

ayaklarımızın altında yürünmekten.

Acılar saçlarımızın kırındaydı.

Kırgınlıkları gönlümüzün,

yenilgilerimizin acısı

hüznündeydi gülüşümüzün.

Ölümler yaşadık birlikte

vazgeçmedik yaşamaktan.

Yürüdük birlikte...

Güzeldi taşımak bir bayrağı.

Bir çocuğu büyütürcesine,

sevgiyle özveriyle

çoğalttık sevdamızı.

Ah, ölesiye sevdik yaşamı.

Fırtınalar yaşadık.

Bir başımızaydık

rüzgarın karşısında.

Soğuktu, üşüyorduk.

Sürüklenmedik.

Mevsim kıştı, biliyorduk

bir yerlerde bir menekşe

açmaya hazırlanıyordu.

Bir serçe aç susuz

türkü söylüyordu.

Umut,

gözbebeklerimizdeki ışıktaydı.

Güzeldi yaşamak

hasretleri de birlikte

kavuşmaları da.

Kadeh kaldırmak mutluluğa

sağlığına içmek dostların

güzeldi.

...

Yine bir akşam vakti,

güzeldir izlemek birlikte

gülkurusu bulutları,

tantanalı bir törenle

batıp giden güneşi.

Güzeldir yaşamak yine

sevinçleri, umutları

gülümseyip yarına.

Uçurup serçeleri

biriktirip dostlukları

biz hep böyle birlikte

güzel olanı sevdik.

SENİN ADIN UMUT

Senin adın umut

sevginin, dostluğun, aşkın adı.

Masmavi gökyüzünün, gün ışıklarının

kırlarda gelinciklerin

peygamber çiçeklerinin sevinci,

kuytularda menekşelerin kokusu sensin.

Sen, sevdiğim her şeysin.

Al yazmalı güzelliğim,

grev halaylarının coşkususun başımda.

Sen,

deniz kıyısında yosun kokulu

bir bardak çaysın

birlikte içilen

ve yaşamaya sevdalı olan ben

seni seviyorum

sana inanıyorum.

DEĞİNİLER

Akyüz (Cengiz), bir yanda mapusane denen mekânı veriyor, bu kitabında. Diğer yanda, bu mekân içinde, namuslu kalmanın onur ve mutluluğunu yaşayan insanların, duygu ve düşüncelerini yansıtıyor. Bunları abartısız olarak dile getirirken darbenin ikinci evresinin de portresini çiziyor.

Her şair, dünya görüşü ve yaşam gerçeklerinin doğrultusunda ürününün hamurunu oluşturur. Sonra, sanatın teknik-estetik öğelerini kullanarak, buna uygun düşecek bir anlatım biçimi içinde şiirini yapılandırır. Süreç, yazarın ulaştırmak istediği düşüncenin, okuyucuyla buluşmasıyla noktalanır. Bu bağlamda, Gülsüm Akyüz’ün ‘Sevdamız Çiçeklenir Zulada’ adlı kitabını, ilk kitabı olan ‘Eylül Deyişleri’nin bütünleyicisi olarak tanımlayabiliriz. Çünkü, her iki kitap, yaşamımızın içinden geçen ‘Eylül’ olgusunu, geniş anlamıyla darbe olgusunu gürültüsüz, ama onurlu bir biçimde ortaya koyuyor. Yılgınlığı boylandırmıyor. Doğal anlatım örgüsü içinde yapılandırılan şiirler, acılarımızı, sevinçlerimizi ve umutlarımızı ürkütmeden yüreğimizi ve düşüncelerimizi kuşatıyorlar.

Eylül derin izler bırakarak geçmişe doğru yola çıkmıştır. Ancak hâlâ yıkıntıları arasından duman tütmekte ve kan sızmaktadır.

Güngör Gençay

Cumhuriyet Kitap, Sayı 414

* * *

Gülsüm Akyüz, “Eylül Deyişleri”iyle başlattığı yalın ve bir yeraltı suyu gibi usul usul sızan şiirlerine “Sevdamız Çiçeklenir Zulada”yı ekledi.

Tuzakları bol bir şiiri yürüyor Akyüz; her an düzyazının uçurumuna düşme tehlikesiyle başbaşa. Ne ki, incecik yolda başarıyla kuruyor şiirini.

Eylül Deyişleri’nin ilk şiirinde “Borcum var insanlara” diye sesleniyordu. Sevdamız Çiçeklenir Zulada’yı kendini ödemekle sorumlu saydığı bir borca, “12 Mart ve 12 Eylül dönemlerini yaşamış ve uzantılarını yaşamakta olan genç insanlar için yazılmış, birbirini her koşulda yürekten seven insanlara” adıyor.

Şiirler; “Müebbetin Günlüğünden” bölümündeki yer yer boy gösteren umutsuzluğu saymazsak, tüm acılar ve baskılar karşısında bile, bir tomurcuğun baharı bekleme iyimserliğini taşıyor... Sevdayla yanyana yürüyor.

“Sevdamız Çiçeklenir Zulada”; abartısız, yalın söylemiyle şiirimizi arındıran bir yapıt.

Nuh Ömer Çetinay

Milliyet Sanat Dergisi, Şubat 1991

* * *

“Gülsüm Akyüz, tutsaklık acısını tadan genç sevgililerin acılarını şiirleştirmiş. Kitabın sunusunda, “kendisinin bu acıyı, kendi yaşamından tanımadığını belirten” Akyüz, kadınca bir duyarlıkla aktarıyor çağdaş bir acıyı. “Bir yaprağın düşüşünü izler gibi/bakıyorduk geçip giden günlere/hüzünle/Sevinciyse günlerin/çıplak dallar üstünde/taş duvarlar ardında/birbirine sokulan/iki beyaz güvercin.”

Sennur Sezer

Elele, Şubat 1991

* * *

“Gülsüm Akyüz Eylül Deyişleri’nden sonra çıkardığı ikinci şiir kitabı Sevdamız Çiçeklenir Zulada ile bir mahpushane şiiri yaratmayı denemiş. İnce duyarlıklarla “içeri”den seslenen yoğun bir duygusallığın egemen olduğunu görüyoruz.”

Öner Yağcı

Demokrat, Şubat 1991

* * *

Sevdamız Çiçeklenir Zulada: Gülsüm Cengiz (Akyüz) bu kitabında kendi yaşamamış olsa da, tutsaklığın hep içinde duyduğu “acısını, hüznünü, sevdasını, umudunu, özlemini, düşlerini, inancını” şiirleştirerek “12 Mart ve 12 Eylül dönemlerini yaşamış ve uzantılarını yaşamakta olan genç insanlar”la “birbirlerini her koşulda yürekten seven insanlara” adamış Cengiz (Akyüz). Duru, dolaysız ulaşılan bir şiir sunuyor.

Mustafa Öneş

Milliyet Sanat 15 Aralık 1990- Sayı: 254