Ömer Polat

Üçünü de sevdim

Roman

DOĞA BASIN YAYIN

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi Tarlabaşı Blv.

Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com - info@evrenselbasim.com

Evrensel Basım Yayın 396

Evrensel İlk Gençlik Kitaplığı 5

Üçünü de Sevdim: Ömer Polat

Kapak Tasarım: Bahar Eroğlu

Epub Tasarım: Papersense Stüdyoları

Logo Tasarım: Vahit Akça

Kapak Resim: Nurhayat Polat

© Evrensel Basım Yayın 2010 - Sertifika No 11015

Birinci Basım Temmuz 2010 - İkinci Basım Şubat 2013

Üçünü de sevdim

Ömer Polat, 1942 yılında Ağrı’nın bir köyünde doğmuşum. İlkokulu köyümde okudum. Ortaokul ve liseyi ise Ağrı’da.

Daha sonra Erzurum Atatürk Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdim.

1971 yılından itibaren kesintili olarak öğretmenlik yaptı.

1978 yılında Kültür ataşesi olarak Türkiye Bonn Büyükelçiliği’ne atandım.

1982 yılında göçmen çocukların uyumu konusunda projeler üreten Krefelder Model’de çalıştım. Çocuk öyküleri yazdım.

1984 yılında Türkçenin 2. yabancı dil olarak okutulduğu bir Alman lisesinde öğretmenliğe başladım. 2005 yılında emekli oldum. Ayrıca Essen Üniversitesi Türkçe Bölümü’nde iki yıl edebiyat dersleri verdim.

Otuz altı yıllık bu öğretmenlik yaşamımın yanında Mahmudo ile Hazel, Saragöl, Dilan adlı romanlarımı yazdım.

Ankara Sanat Tiyatrosu’na Aladağlı Mıho ve 804 İşçi adlı iki oyun yazdım.

Samed Behrengi’nin Küçük Kara Balık, Püsküllü Deve ve Bir Şeftali Bin Şeftali adlı çocuk kitaplarını Türkiye çocuk edebiyatına kazandırdım.

Dilan 1976 Madaralı Roman Ödülü, Aladağlı Mıho 1976 İsmet Küntay Yılın Tiyatro Yazarı Ödülü aldı. Ayrıca Almanya’da yazdığım Suç Kimde adlı gençlik oyunum da Oberhausen Tiyatrosu’nda Almanca ve Türkçe oynandı.

Şimdi ne mi yapıyorum. Yazıyorum.

Yazın sonu geldi. Güz aylarına girdik. Harmanlar daha yerde. Üstünde en az iki gün döven sürmeliyiz. Güz yağmurlarına kalmamalı. Ama kaldı.

Bir ikindi sonrası kara bulutlar sökün etti dört bir yandan. Ağrı dağından, Süphan dağından, Kateviler’den. Kara bulutlar kapandı Saragöl ovasının üstüne. Bizim köy Saragöl’ün tam kıyısında, ardımız dağlar. Bir zaman şimşekler çaktı durdu. Ardından yağmur. Yağmur değil bu! Yani, sizin bildiğiniz yağmurlardan değil. Murat ırmağı göğe çıkmış, oradan üstümüze boşanıyor. Harmanlar su altında. Saman çürüyecek, buğdaylar küflenecek. Hayvanlar da, biz de aç kalacağız.

Babam eli koynunda, açık kapıdan yağan yağmuru seyrediyor. Yüzünde yazdan kalan yorgunluk, yağmurun getirdiği acı dolu bir sıkıntı. Yüzü bizim harman yerine dönmüş. Az sonra küflenecek, çürüyecek sanırsın.

Anamın elleri duada.

Biz üç kardeş. En büyükleri ben. Bu yıl kasabadaki ortaokula başlayacağım. Kız kardeşim Seyran başı önünde, bağdaş kurmuş, yırtık bir kilimin üstünde oturuyor. Saçları önüne düşmüş, yüzünü göremiyorum. Eteğindeki tek mavi boncuğu evirip çeviriyor durmadan. En küçüğümüz Cahit; şaşkın. Bir bana bakıyor, bir anama. Ne olduğunu anlamaya çalışıyor. Gök gürlüyor başımızın üstünde. Cahit korkuyla koşuyor yanıma. Niye anama gitmiyor, biliyorum. Anam dua ediyor. Dua edenin yanına gidilmez de ondan.

Yüzüm ne hallere düşmüş, bilemiyorum. Aklımda okulum. On beş gün sonra açılacak. Defterim yok, kalemim yok, okul elbisem ise hiç yok. Umudumuz son harman da yağmur altında. Harman sonu kasabada dükkâncılar veresiye de vermezler. Ne yapar babam? Babamın tek umudu harmandan çok, ben. Okuyacağım, büyük adam olacağım. Büyük adam nedir bilmiyorum, ama olacağım. O zaman babamın yüzü harman yerine dönmeyecek. Anamın elleri dua yerine bize yağlı yufka yapacak. Sofrada babam askerlik anılarını anlatacak, babamla övüneceğim. Anam, Deli Osman’ın yaptıklarını anlatacak taklit ede ede. Gülmekten kırılacağız. Ama yağmur bunların hiçbirine izin vermiyor. Gökten boşanıyor durmadan. Murat ırmağı göğe çıkmış, ya!

Yağmur üç gün, üç gece yağdı. Ardından güneş. Saragöl sapsarı güneş altında. Ağrı dağı, Süphan dağı doruklarında karla gök renginde. Gök mavisi renginde.

Her yer diz boyu çamur. Harmandaki son buğdayımız su içinde. Yarısı ezilmiş buğday başakları suda yüzüyor. Tavuklara bayram. Biz tavukları kovuyoruz üç kardeş. Anamla babam başakları topluyor, saplarından ayırmaya çalışıyorlar. Bir biz mi? Bütün köy harmanlara çıkmış. Tavuklar, çocuklar en çok koşturan.

Birden, bir ses, harmanları sarmalıyor. Bekçi Bişar:

“Geliyoooor! Askerler geliyoooor!”

Harmanlardan başlar kalkıyor, dört bir yana bakıyor. Biz de. Bizim köyün önündeki Kuştepesi’nden, Süphan dağı yönünde sıraya dizilmiş yüzlerce atlı. Asker. Boz giysili, sırtlarında tüfekleri. Merak ve korku sarıyor içimizi.

Önde biz çocuklar, arkamızda erkekler, en arkada da kadınlar işlerimizi bırakıyor, biz çocuklar hızlı, erkekler temkinli, kadınlar korkulu, yürüyoruz askerlerden yana. Anamla Seyran harmanda kalıyorlar. Yoksa tavuklar bırakmaz, bitirirler bütün buğdayı.

Tam köyün içine gelince, en öndeki asker atının gemini çekiyor, at duruyor. Atların üstündeki askerler yorgun gözlerle bakıyorlar bize.

Atlar da yorgun. Askerlerin başı önlerine düşmüş, boyunları atlarının boyunları gibi ince, üstleri başları kir içinde. Korku uçuyor, merak kalıyor içimizde. Bütün köy ağırdan atlılara doğru yürüyoruz. Önde biz çocuklar.

En öndeki subayları. Omuzunda nişanı var. Bir al atın üstünde. Atın yanında bir tay. Yavrusu. Başı anasının sağrısına dayalı duruyor. Karnı içine yapışmış, kaburgaları ayan beyan. Üç ayağı sekil.¹ Dizlerinden aşağıya doğru. Ama beyaza çamur bulaşmış. Alnı akıtma. İri gözlerinde yorgunluk. Ben taya bakıyorum tek. Anası duruyor önümüzde. Tay, anasının memesine uzanıyor, memelerini çekiştiriyor. Anası izin vermiyor. Anasının üstündeki subay konuşuyor:

“Çok uzaklardan geliyoruz. Askerlerim, atlarımız aç.”

Bu söz üstüne analar evlere koşuyorlar. Ekmek, peynir getiriyor, başları önlerinde uzatıyorlar askerlere. Atlara verecek bir şeyimiz yok.

Ben hep al taya bakıyorum. O anasını emmeye çalışıyor, anası izin vermiyor. Acı acı kişniyor tay. Bu kişnemesinin ne anlama geldiğini biliyorum.

“Çok açım ana! Bana biraz süt ver,” diyor.

Ana acı acı kişneyerek yanıt veriyor sanki yavrusuna:

“Biliyorum yavrum. Ama memelerimde süt kalmadı. Kaç gündür aç, susuz yollardayız, yavrum! Yoksa ben seni hiç emzirmem mi? Sen benim biricik yavrumsun,” diyor, başını uzatıp yavrusunun başına sürüyor yüzünü. Subayın sesini duyuyorum. Bir yandan da atının başını okşuyor:

“Günlerdir yağmur altındayız. Anası üç gündür bir tutam ot koyamadı ağzına. Memesinde de süt kalmadı. Daha yolumuz çok. Bu yavru bu yola dayanamayacak. Bize ekmek verdiniz. (Atının boynunu okşuyor durmadan da) Bu kısrak halis safkan Arap atıdır. Bunun cinsi azdır dünya üstünde. İsteyeniniz varsa, bu tayı vereyim. Yollarda ölmesine dayanamam.”

Sessizlik. Bütün köyümüz düşünüyor. Bir can daha çoğalmak. Bakabilir miyiz? Sessizlik uzuyor.

“Yok mu?” diyor subay yeniden.

Başımı kaldırıp yanımda duran babama bakıyorum. Babam başımı okşuyor. Aynen az önce subayın kısrağının başını okşadığı gibi.

“Ben... Ben alırım, komutanım,” diyor babam.

Subay çantasından bir kâğıt çıkarıyor, babama uzatıyor.

“Bu tayın kâğıdı. Yani, nüfus cüzdanı. İyi sakla. Eğer bu tayı kurtarırsan, o da sizin hayatınızı kurtarır,” diyor. Sonra da: “Boynundan tut, kaçamaz. Gücü mücü kalmadı yavrunun,” diye sözünü sürdürüyor. Sesi acı yüklü.

Babam tayın boynuna sarılıyor. Tay bir iki kıpırdıyor, halsiz düşüyor. Subay atını mahmuzluyor. Tayın anası direniyor önce. Acı acı kişniyor. Babam gözlerini kapıyor tayın. Anası mahmuzlara dayanamıyor, yürüyor. Ağırdan köyün altındaki dereye doğru gidiyorlar. Babamın yanına yaklaşıyor, tayın boynuna elimi koyuyorum incitmeden. Titrediğini o zaman anlıyor, sarılıyorum boynuna. Bütün sıcaklığım onun içine aksın istiyorum.

Askerler dereye iniyorlar. Anasının kişnemesi çok uzaklardan, bir kuyudan çıkıyormuş gibi geliyor. Yavru bir iki daha debeleniyor, bizden kurtulmaya çalışıyor, beceremiyor, teslim oluyor.

Babam ellerini yavrunun gözlerinden çekiyor, yavru korkak ve şaşkın bir halde önce çevresine toplanmış köylülere bakıyor, bir iki debelenip bizden kurtulmak istiyor, sonunda bizden kurtulamayacağını anlıyor, başını göğsüme yaslıyor.

İşte o an okulu, büyük adam olmayı, harmanı, yoksulluğu, her şeyi, beni yoran, beni korkutan her şeyi unutuyorum.

Köylüler ağırdan, dönüp dönüp bize bakarak harmanlarına, işlerinin başına dönüyorlar.

Ben tayın boynundan tutuyorum, babam sağrısından itekleyerek bizim eve doğru yollanıyoruz.

Kapıda bizi anamla kardeşlerim bekliyor. Anam tayın ne olduğunu bilmezmiş gibi babama tayı göstererek soruyor:

“Bu ne?”

“Kuzu.”

Anam suratını asıyor.

“Kimin tayı bu?”

Ben araya giriyorum:

“Komutanın. Bize verdi. Para da almadı.”

“Biz kendi karnımızı doyurduk, bu tay mı kaldı?”

“Eğer bu tay yüzünden aç kalacaksak, kalalım,” diyor babam sesini biraz da yükselterek.

Anam babamın huyunu iyi bilir. Susuyor, ellerini peştamalının altında kenetliyor, boynunu büküyor. Gidip anama sarılıyorum.

“Ben bakarım, bize yük olmaz,” diyorum.

Anam nasılını sormuyor. Sorsa, ben de bilmiyorum nasıl bakacağımı.

Evimiz iki göz dam. Bir de aşhanamız² var. Biz ona tandırbaşı da diyoruz. Damların birinde iki keçi, dört koyun, üç inek, iki danamız kalıyor, öbüründe bizler. Babam, anam, iki kardeşim bir de ben. Aşhanada unumuz, ekmeğimiz. Tay nerde kalacak! Taya bakıyorum. Korku, açlık her yanına sinmiş. Boynuna iyice sarılıyorum.

“Bu zavallıyı ahıra koyamayız. Hali kalmamış. Öbürleri ezerler. Bizim odaya götürelim, daha sonra ona bir yer yaparım ahırda,” diyor babam.

Anam ellerini peştamalının altından çıkarıyor, odamızın kapısını açıyor. Önce kardeşlerim giriyor içeri, ardından benle babam tayı ite ite içeri sokuyoruz.

Anam aceleyle bir çul seriyor sobanın arkasına, duvarın dibine.

“Buraya çekin, ortalığı pislemesin. Ben de sobayı yakayım. Donmuş zavallı.”

“Ben yakarım. Sen, varsa biraz süt getir,” diyor anama babam.

Şaşırıyorum. Babam soba yakacak. Soba yakmanın kadın işi olduğunu söyleyen babam, soba yakacak!

Babam sobayı yakıyor, anam süt getiriyor. Ben tayın boynuna sarılı duruyorum. Tay da kardeşlerim de şaşkın.

Babam komutanın verdiği kâğıdı cebinden çıkarıyor, anama uzatıyor.

“Al!”

“Nedir bu, adam?”

“Tayın nüfus cüzdanı. Bu bildiğin atlardan değil, soylu soplu bir Arap atı. İyi sakla. Bir gün bize lazım olur.”

Anam babamın verdiği kâğıdı, pardon tayın nüfus cüzdanını alıyor, koynuna sokuyor. Sonra da kilitli sandığına koyacak kesinlikle.

Tay iki nefeste içiyor önüne tuttuğum tastaki sütü. Önce uzun kirpiklerini kaldırarak bana bakıyor, ardından da başını ufaktan göğsüme yaslayarak bana teşekkür ediyor. Boynuna yeniden sarılıp gözlerinden öpüyorum.

Anamla babam harmana gidiyorlar. Biz kardeşler tayın yanında kalıyoruz. Seyran bana dönüp adını soruyor. Şaşırıyorum. Tayıma bakıyorum. Bir ad arıyorum. Bulamıyorum. Aklıma hiç at adı gelmiyor. Yeniden taya bakıyorum. Pislik içinde. Çamura bulanmış her bir yanı. Seyran’ın sorusundan kurtulmak istiyorum. Çareler arıyorum dört bir yandan. Sobanın altından kül bezini alıyor, tayın sırtındaki çamurları siliyorum. Sildikçe al tüyleri parıldıyor. Türkçe kitabımdaki öykü! Öyküdeki at! Atın adı! İçime bir sevinç doluyor.

“Adı Aloş,” diyorum, bir zaman sonra.

Seyran sorduğu soruyu çoktan unutmuş, eteğindeki boncukla oynuyor. Cahit gülerek yanıma geliyor:

“Adı hep Aloş kalsın, Mırat. Tamam mı?”

“Tamam. Adı hep Aloş kalacak,” diyorum.

Soba gürleyerek yanmaya başlıyor. Cahit kıçını dönüyor sobaya. O hep önce kıçını ısıtır. Bacım Seyran hâlâ eteğindeki boncukla oynuyor. Ben Aloş’un başını okşuyorum durmadan. Birden başını kaldırıyor, uzun kirpikleri yukarı kalkıyor, bana bakıyor. Gözlerinde teşekkürü okuyorum, sevgiyi okuyorum, öksüz kalışını görüyorum. Aloş gidiyor, yerine Mirze geliyor. Çok sevdiğim Mirze. Daha sonra babası Diyarbekir’e göçen Mirze’nin yüzü geliyor gözlerimin önüne. Anası öldüğü gün Mirze de aynen böyle bakmıştı bana.

Sıcak uyuşturuyor Aloş’u da. Önce ön ayaklarını kıvırıyor, usulca yatıyor çulun üstüne. Ben de başucuna oturuyorum.

Akşam karanlığı çökmeye başlıyor, usulca kalkıyorum. Hayvanların dağdan gelme zamanı. Onları toplayıp ahıra getirmek benim işim. Ayaklarımın ucuna basarak kapıya yöneliyorum. Gittiğimi fark diyor Aloş. Başını kaldırıp bana bakıyor, sonra da kalkmak istiyor. Ama beceremiyor. Yeniden düşüyor başı önüne.

Başka zamanlardan on kat daha çabuk topluyorum inekleri, danaları, koyun ve keçileri. Kapıda Cahit karşılıyor beni nefes nefese:

“Mırat, Mırat, Aloş sıçtı!”

Önemsemiyorum pek. Biz köylüler at bokundan, hayvan bokundan iğrenmeyiz. O bokları kurutur tezek yaparız. Tezek, yaşamımızın bir parçasıdır. Tezek olmasa, kışın soğuktan donarız. Bu yüzden Cahit’in telaşını anlayamıyorum. Lastik ayakkabılarımı eşikte çıkarıyor, odaya giriyorum. Aloş ayakta başı önünde öylece duruyor. Benim ayak sesimi duyunca, başını usulca döndürüp bana bakıyor, sonra başını yeniden önüne döndürüyor. Arka ayaklarının arasında iki top kuru bok duruyor. Bokları avuçluyorum. İki küçük top avucumun tekini bile doldurmuyor. Götürüp basmalığa³ atıyorum.

Babamla anam harmandan dönüyorlar. İkisi de çok yorgun. Anam sobanın üstüne çaydanlığı koyup aşhanaya gidiyor. Babam önce Aloş’un başını okşuyor, sonra bana içeriden bir tas getirmememi istiyor. Anamın yanına koşuyorum. Daha ben kapıdan çıkmadan Cahit’in sesi geliyor arkamdan.

“Abim tayın adını Aloş koydu, baba!”

Babamın ne dediğini duymuyorum. Elimde bir tasla geri dönüyorum. Babam pantolon cebinden çıkardığı iki avuç buğdayı tasa döküyor, ardından da buğdayları iki eli arasında ovmaya başlıyor. Hayranlıkla babamı izliyorum. Başını kaldırıp gülümsüyor:

“Demek adını Aloş koydun! Güzel ad. Hadi, şimdi içerden biraz da süt getir Aloş’una.”

Yeniden anamın yanına koşuyorum. Anam bir tepside akşam yememiz için bir şeyler hazırlıyor.

“Babam, Aloş için biraz süt istedi ana!” diyorum.

Başını işinden kaldırıyor, yüzünde korku:

“Vay, başıma! Misafir mi geldi?” diye soruyor.

Gülüyorum:

“Yok ana, Aloş benim tayımın adı. Adını ben koydum.”

Anam bir tası yarısına kadar sütle dolduruyor, söylene söylene tası bana uzatıyor.

“Biz sütü bulduk, tay kaldı. Ben size süt veremiyorum, aha bu ikinci tas... Kışa da kuru ekmek yersiniz,” sözleri dökülüyor sıktığı dişlerinin arasından.

Odaya giriyorum. Sobanın sıcağı yüzüme vuruyor. Kardeşlerim babamın başına dikilmiş ne yapmak istediğini anlamaya çalışıyorlar. Aloş başı önünde öyle duruyor. Sütü babama uzatıyorum. Babam sütü alıp elleri arasında ovduğu buğdayı içine boşaltıyor, karıştırıyor, sonra tası bana uzatıyor.

“Aloş’un acıkmıştır. Bu iyi gelir.”

“Aloooş, Aloooş!” diye boynuna sarılıyorum tayımın.

Sonra tas elimde Aloş’un önüne diz çöküyorum. Kardeşlerim ardımda ayakta duruyorlar. Tası Aloş’un ağzına doğru kaldırıyorum. Önce ürküyor, sonra sütün kokusunu almış olacak ki başını tasa doğru uzatıyor, ardından da içindekini büyük bir iştahla yemeye başlıyor. İçimde sabah yelleri esiyor. O yemiyor da ben yiyor gibi oluyorum. İçimde süt serinliği. Mutluluk bu olsa gerek diye düşünüyorum. Başımı döndürüp babama bakıyorum. O minderine oturmuş, sırtını halı yastığa dayamış, sigara sarıyor tütün tabakasından.

Anam ekmek, peynir sinisiyle odaya giriyor, siniyi sobanın yanına koyuyor. Babam ömründe ilk kez çayları dolduruyor. Babam? Babam çay dolduruyor bardaklarımıza. İnanamıyorum. Anam gülüyor babamın bu haline.

“Beni kandırmaya çalışma, herif! At bizim neyimize? Bunu diriltmek için iki ineğin sütüyle bir çuval da arpa gerekli.”

Babam sofraya otururken yanıt veriyor:

“Bu da bir can! Köylülerden hiçbiri almadı. Bıraksaydım, yollarda mı öleydi!”

“Tamam tamam. Seninle başa çıkılmaz. Ne yapalım o zaman! Ölüm ölüm hırlamaya ne gerek. Oldu olacak hoş geldi sefa geldi... (bana dönüyor) Adı neydi bu güzelin?”

Cahit benden önce atılıyor:

“Adı Aloş, ana!”

“Eh, o zaman hoş geldi sefa geldi Aloş bey evimize! Belki kısmetini de beraber getirdi... Haydın, çaylarınızı soğutmayın.”

Ekmeklerimizin arasına sardığımız peynirli dürümleri ısırıyoruz. Babam alttan alta, anama göstermeden bana göz kırpıyor.

Şimdi çay zamanı. En keyifli anımız. İş yok, karnımız tok. Anam çaylarımızı dolduruyor. Sonra şekerlerimizi pay ediyor. Her birimize iki şeker. Babama üç. Bu şekerlerle istediğimiz kadar çay içebiliriz. İsteyen iki şekeri birden çayına atar, bir bardak tatlı çay içer, isteyen her bardağa bir şeker ayırır, tatlıya benzeyen iki bardak çay içer, isteyen bir şekeri dörde böler, her bardak çayda bir parçasını damağında saklar, çayı yudumlayınca ağzında ufaktan şekere dokundurur, sekiz bardak çay içer. Hepsi serbest.

Cahit bir bardak çay içiyor, Seyran iki bardak. Babama bakmıyorum. O baba. Anam şeker alır mı kendine, bilmiyorum. Belki almaz, boş çay içer.

Ben aslında altı bardak çay içerim. Gene altı bardak içiyorum, ama hiçbir tat almadan. Çünkü iki şekeri de saklıyorum. Ama anamın korkusundan şekerleri hemen veremiyorum Aloş’a. Biliyorum “Demedim mi?” diye başlayan cümlesinin ardından gelecekleri: “Bir can daha çoğalmak”, “yok bir de at çıktı başımıza”, “yok biz şeker bulduk, bir de tay kaldı” gibi ardı arkası gelmeyen sözler...

Çaylar bitiyor. Anam sofrayı topluyor. Seyran da ona yardım eder gibi bir şeyler yapıyor, anam engelliyor:

“Çek elini kız! Bir de senin toplarken döktüklerini toplatma bana. Hadi sen git işine bak,” diyor.

Seyran biraz da üzgün işine dönüyor, eteğine boncuğunu alıp çevirmeye başlıyor.

Babam tütün sarmaya, Cahit sobada kıçını ısıtmaya koyuluyor. Ben gidip Aloş’un önünde diz çöküp tayımı seyre duruyorum. Bir gözüm de anamda. Anam kışa hazırlık yapıyor. Bizim yırtık söküklerimizi onarıyor. Sırtı bana dönük. Cebimden çıkardığım şekerleri uzatıyorum Aloş’a. İki dudağını uzatarak alıyor şekeri. Kıtırtılarla yemeye başlıyor. Kıtırtılar duyulmasın diye yalandan öksürüyorum. Anam işini bırakıp bana bakıyor.

“Bu öksürük de nereden çıktı, Mırat?”

Anam, babam ve bir de bütün köylüler bana “Mırat” diyor. Öğretmenim ise “Murat” diye çağırıyor beni. Seyran’la Cahit ise “Mıyat abi,” diye çağırıyorlardı önceleri, Mıyat’ı yasakladım, abisi kaldı tek.

Anama yanıt vermiyorum. Aloş da bu arada işini bitiriyor, uzun kirpiklerini kaldırıp yeniden bana bakıyor. “Ondan daha yok mu?” der gibi bakıyor. Elimi uzatıp akıtmalı alnına dökülen siyah kâkülünü okşuyorum. Anlıyor. Ön ayağının tekini kaldırıp altındaki çula iki kere usulca vuruyor. Anam ortalığı süpürmeye başlıyor. Süpürdüğü tozları çöplüğe atmak için çıkınca, ikinci şekeri veriyorum Aloş’a.

“Kötü alıştırma Mırat! Yoksa ömrün boyunca şekersiz çay içmek zorunda kalırsın sonra.”

Bu konuşan babam. Sesinde kızgınlık yok. Babamdan da bir şey saklanmıyor. Yanıt vermek için babama dönüyorum, ama o işine dalmış çoktan. Ağzındaki sigara dumanlarını halkalar biçiminde gaz lambamıza gönderiyor. Cahit ise hayranlık içinde babamı seyrediyor.

Anam dönüyor, yüklükten yataklarımızı indiriyor. Biz üç kardeşin yatağını sobanın yanına, kendi yataklarını da karşı duvarın dibine seriyor.

“Haydın, yatın,” diyor bir yandan da, “yarın işimiz çok...”

Seyran mavi boncuğunu entarisinin cebine koyuyor, yatağa giriyor. Cahit de. Önce biraz itişip kakışıyorlar ‘sen öteye git’lerle. Ben de kalkıyorum. Aloş önünden başını kaldırıp bana bakıyor. Şeker bekliyor. Üstlü başlı yatağa giriyorum. Anam:

“Üstlü başlı yatağa girmeni anladım da bu çorapların ne oluyor! Çamur olmuş her yanı. Cahit sen de pantolonunu çıkar,” diyor.

Çoraplarımı çıkarıyorum. Kardeşlerim de yorganın altından çoraplarını çıkarıp dışarı atıyorlar. Cahit pantolonunu da atıyor. Seyran kıkırdıyor yorganın altında. Anamdan da aferinlerini alıyorlar.

Babam da kalkıyor, su dolu ibriği alarak dışarı gidiyor. Anam gaz lambasının altına oturuyor, Cahit’in pantolonundaki yırtığı yamamaya koyuluyor.

Ben sobadan yana yatıyorum. Cahit ortada, Seyran babamlardan yana. Çok geçmeden de uyuyorlar. Ben yan dönüp Aloş’a bakıyorum. Kaburgalarını sayıyorum. Ona kadarını sayabiliyorum ancak. Başı önünde yine. Kim bilir ne düşünüyor? Anasını elbet. Usulca, belli ettirmeden anama bakıyorum. O, lambanın kör ışığında Seyran’ın entarisini yamalıyor şimdi. İçim bir kötü oluyor ki anlatamam... Aloş ise kıpırtısız. Kim bilir nerelerde. Belki güzel günlerine gidiyor. Anasının sütünün bol olduğu günlere. Karnı doyunca, anasının yanında çayırlarda koşuyor belki şimdi.

Aloş’un boynuna sıkıca sarılıyorum. Koştukça yelesi yüzümü yalıyor. Ayaklarının altından nergisler, yaban gülleri, mor menekşeler, yeşil çayır otları sağa sola kaçıyor. Birden önümüze mavi bir dere çıkıyor. Tam derenin üstüne gelince, iyice sarılıyorum boynuna. Dere aşağı yuvarlanmayı beklerken havalanıyoruz. Uçuyoruz. Daha doğrusu Aloş uçuyor. Kolsuz kanatsız uçuyor. Uçarak geçiyoruz derenin üstünden. Altımızda kıvrıla kıvrıla akan derenin mavi sularına bakıyorum. İçinde takla atan balıkları bile görüyorum. Hele bir tanesi sudan fırlayıp bize doğru geliyor. Tam bize ulaşacakken geri dönüyor. Suya öyle bir hızla dalıyor ki sular yükseliyor, yükseliyor, bize dek ulaşıyor. Ayaklarımın ıslandığını hissediyorum.

Dereyi geçince dağlara doğru uçuyoruz. Bir türkü söylemek geliyor içimden, ama aklıma hiçbir türkü gelmiyor.

Öyle hızlı uçuyoruz ki, bir ara dağa çarpar gibi oluyoruz, ama çarpmıyoruz. Dağı aşıyoruz, ama başka dağlar çıkıyor karşımıza.

Birden dağlar, ovalar kayboluyor altımızda. Şimdi her yer karanlık. Karanlık gittikçe büyüyor altımızda. Çoğa varmadan da bizi içine alıyor. Aloş’a sarılıyorum iyice, ama bakıyorum kollarım karanlığın içinde birbirine kavuşuyor. Aloş yok. Bağırmak istiyorum, bağıramıyorum. Boğuluyorum.

Uyanıyorum. Ağzım yastığa gelmiş, tere batmışım. Kalkıp oturuyorum yatağın içinde. Tek pencereli odamızdan içeri giren ay ışığı odayı alacaya bulamış. Herkes uyuyor. Aloş da. İnce boynunu çula dayamış, kıpırtısız.

Uyumamaya çalışıyorum. Uyursam, Aloş’u karanlıklar alıp götürür, diye korkuyorum. Bir zaman öyle kıpırtısız duruyorum yatağın içinde.

Ay ışığı giderek kayboluyor, yerini sabahın aklığına bırakıyor. Babam yatağında yan değiştiriyor, uyanacaklar. Önce anam, sonra babam kalkacak yataktan.

Anamın kalktığını anlıyorum. Sonra “pat, pat” bir ses geliyor kulağıma. Aloş bu. Anam derinden bir iç çekiyor. Soba tavası uzanıyor Aloş’un arka ayakları arasına. Sonra anamın tavayı tutan nasırlı eli. Aloş ufaktan öne doğru sekiyor. Tavanın üstünde iki yuvarlak. Tava kayboluyor. Kapının açılıp kapanışını duyuyorum. Yorganı başımdan açıyorum. Bakıyorum babam pantolonunu giyiyor. Ben de kalkıyorum. Babam benim böyle erken uyanmamdan olacak, gülümsüyor bana. Gülümseme nedenini anlıyorum. İşe geç başlamak için az mı yalandan uyku numarası yaptığımı, babam bilmiyor mu sanıyorum.

Babam ibriği alıp dışarı gidiyor. Aloş’un yanına gidiyorum ben de. Önce boynunu, sonra başını okşuyorum. Başını kaldırıyor, iki dudağını uzatıyor bana doğru. Şeker istiyor. Ama şekerin sandıkta olduğunu, sandığın kilitli, anahtarın da anamın belindeki kemere asılı olduğunu bilmiyor.

Başımı aşağı eğiyor, Tanrı’ya dua ediyorum. Eskiden istediklerimi istemiyorum duanın sonunda. Tanrı’dan sadece şeker istiyorum. Bir sandık dolusu şeker.

Dışarı çıkıyorum. Kara bulutlar yok gökyüzünde. Aloş uğur getirdi köye. Harmana gidiyorum. Anamla babam harmandaki buğday saplarını güneşe doğru seriyorlar. Ben de onlara yardım ediyorum.

Kuşluk vakti geliyor. Acıktım. Anama acıktığımı söylüyorum. Gülüyor.

“Eskiden böyle tez acıkmazdın, Mırat! Ne oldu bugün böyle?”

Ses çıkarmıyorum.

Anam elindeki dirgeni yere koyuyor, ellerini eteğinde kuruluyor.

“Ben gidip çocukları kaldırayım, biraz sonra da siz kahvaltıya gelin,” diyor, evden yana yürüyor. Babam arkasından bağırıyor:

“Çay da hazırla!”

Sözünün ardından bana göz kırpıyor. Ne demek istediğini anlıyorum.

“Yarına harman işini bitirirsek, öbür güne bizim boz danayı satmaya götürelim. Bu harmandan umut yok. Okul elbiselerini alalım sonra da. Topu topu on gün kaldı okuluna,” diyor.

Hızımı artırıyorum. Harman bugün bitsin istiyorum.

Odaya girer girmez Aloş başını döndürüp kapıya bakıyor, beni görünce de iki dudağını bana doğru uzatıyor. Sobaya bakıyorum. Çaydanlık ağırdan bir halay türküsü tutturmuş, üstünde demlik.

Aloş’un boynuna sarılıyorum, kulağına:

“Aloş, Aloş, güzel atım benim,” diyorum.

Sofraya oturuyoruz. Anam şekerlerimizi dağıtıyor.

“İki tane de Aloş’a ver ana. O da bir can bizim gibi.”

Anam iki şeker daha uzatıyor.

“Ama bu sefer kendi şekerini kendine sakla,” diyor.

Anamın ermiş bir kadın olduğuna inanıyorum.

Hemen Aloş’un yanına gidiyorum. O, dudaklarını uzatmış çoktan beni bekliyor.

Anamın uyarısına rağmen gene de bir şeker saklıyorum cebimde. Kahvaltıyı konuşmadan bitiriyoruz. Şimdi yeniden harmana gideceğiz. Bütün gün Aloş’tan ayrı kalacağım. Ben bunları düşünürken, babam:

“Aloş’u da götürelim harmana. Hava sıcak. Yularını bir taşa bağlarız, yanımızda durur. Yalnız bırakmayalım,” diyor.

Eskiden her şeye kızan, bağıran babam, şimdi benim içimden geçenleri okuyor. Yoksa, babam da mı ermiş!

Aloş’un boynuna kalın bir ip bağlıyoruz, ben önden, iki kardeşim de arkadan ite ite dışarı çıkarıyoruz.

Aloş dışarı çıkınca bir iki acı acı kişniyor. Anasını mı çağırıyor acaba? Önce azıcık direniyor ardımca gelmemek için. Sonra ne düşünüyorsa, sessizce peşime düşüyor.

Harmana varınca iri bir taşa sarıyorum ipini.

“Biraz da ıslak buğday ez, samanla karıştırıp önüne koy,” diyor babam.

Dediklerini bir çırpıda yerine getiriyorum. Sonra herkes işine koyuluyor.

Öğlen arası veriyoruz. Herkes eve gidiyor. Ben harmanda kalıyorum. Bir yandan Aloş’a bakıyor, bir yandan da tavukları taşlıyorum. Aloş, başı önünde duruyor öylece. Çok zayıf. Ara sıra kuyruk sallayarak üstüne konan sinekleri kovuyor. Başı hep önünde. Belki o da şu an benimle göklerde uçtuğunu düşünüyor. Ya da ne bileyim belki anasını. Belki onun da güzel günleri oldu bir zamanlar. Çayırlarda koştu, oynadı. Anasız olmak ne zor. Anamın olmadığını düşünüyorum, içim acıyor. Kalkıp tayımın yanına gidiyorum. Her yanı kurumuş tozlarla dolu. Harmandaki buğday saplarını kaşağı gibi yapıyor, tayımı tımar etmeye başlıyorum. Ben tımar ettikçe o kuyruk sallıyor. Hoşuna gidiyor. Al tüyleri çıkıyor ortaya. Tüyleri pırıl pırıl.

“Boşuna uğraşıyon Mırat! O tay ölür.”

Komşumuzun oğlu Koço bu. Benim her şeyimdir o. Tek arkadaşımdır. Beni kıskanır; bu yıl okula gideceğimi, sınıfın en iyisi olmamı, anamın ördüğü alacalı kazağımı, her şeyimi. Kıskandığını da açık açık söyler. Ama gene de iyi çocuktur. O da bitirdi bu sene beşi. Aslında iyi bir arkadaş. Tek kötü huyu dilini tutamaması. Dediklerine alıştım. Aldırmıyorum. Ama şimdi bu söyledikleri!.. Bütün cinlerim başıma toplanıyor. Yerden bir taş alıp kafasına doğru fırlatıyorum. Beni tanıdığı için tedbirli. Hızla kafasını eğerek taştan kurtuluyor, evlerine doğru koşmaya başlıyor. Arkasından bir taş daha fırlatıyorum. Taş ayağına çarpıyor. Yere çöküyor, taş değen ayağını iki eli arasına alarak ağlamaya başlıyor. Bir yandan da sümüğünü çeke çeke:

“Babama söyleyecem, o da gelsin senin ayağını bir kırsın, görürsün! O tayına da bir taş vursun, ikinizin de yolu cehenneme kadar,” diyor.

Aldırmıyorum. Aloş’un ipini açıyorum, usuldan çekiyorum. Ardımca geliyor, direnmiyor. Dere kıyısına doğru gidiyoruz. Dere kıyısında yeşil otlar var daha. Aloş’uma yeşil otlar yedireceğim. Koço hâlâ bağıra bağıra bana küfür ediyor.

Aloş birden acı bir kişnemeyle başını havaya kaldırıyor, boş bulunuyorum, ipi elimden çıkıyor. Dereye doğru koşmaya başlıyor. Ben de peşinden.

“Şimdi bir taş da senin kafana, geberin ikiniz de,” diye Koço’nun sesi yetişiyor ardımca.

Aloş dereye iniyor, karşıya geçmeye çalışırken çamura saplanıp yan yatıyor.

Yetişiyorum. Boynundan tutup zorla kaldırıyorum. Arka iki ayağı çamura batmış. Zorla kurtarıyorum. Titriyor Aloş. Soğuktan mı, korkudan mı anlayamıyorum. Dereden avuç avuç su taşıyarak arka ayaklarının, karnının çamurlarını siliyorum.

Koço derenin üstünde bir taşa oturmuş, sümüğünü çeke çeke bize bakıyor. İçimden planlar kuruyorum, bu Koço’ya ne yapayım diye. Bir şey gelmiyor aklıma.

Bu sefer dere kıyısından yolduğum yeşil otları avucumda ezip Aloş’un önüne koyuyorum. İştahla yemeye başlıyor.

“Az ileride yabani bir yonca tumu⁴ var, onu ver yesin, onu!”

Bu da aynı Koço. Az önce Aloş’un sırtına taş vuran, şimdi de yonca koparmamı isteyen aynı Koço. Gel de anla!

“Gel, beraber koparalım yoncaları,” diyorum.

“Beni dövmeyeceğine yemin et!”

“Yemin ederim.”

“Öyle değil. Anam babam ölsün ki, de!”

“Anam babam ölsün ki!”

Topallaya topallaya dere aşağı iniyor. Yabani bir yonca tumunu ikimiz uzun uğraşlar sonu köküyle çıkarıyoruz topraktan. Köklerini büke büke koparıyor, yoncaları Aloş’un önüne koyuyoruz. Daha bir iştahla yemeğe başlıyor. Biz de yanına oturuyor onu seyrediyoruz.

“Çok güzel bir tay. Babama söyleyeyim aynısından bana da alsın.”

Dışımdan “alsın” diyorum, ama içimden babasının tütün almaya parası yok, tay nasıl alacak diye geçiriyorum. Acıyorum Koço’ya. Elimi boynuna atıyorum, o da bir kolunu benim belime doluyor.

“Ayağım yaman acıyor. Ne vurdun ya!” diye belimi sıkıyor, ben de Aloş’un azıcık sıyrılmış sırtını gösterip:

“Ya sen?” diyorum.

Kalkıyor, yavaşça Aloş’un sırtını öpüyor, “Bak yarına hiçbir şeyi kalmaz. Görürsün. Ben dualıyım. Yara mara vız gelir. Geçen kayadan düştüm, baktım ayağımın üstü bir kanıyor, bir kanıyor, sanki Mırat suyu akıyor. Bir öptüm, sonra da üstünü toprakla bastırdım, bir gece sürdü. Sabah uyandım ki yaranın yerinde yeller esiyor.”

Bir zaman susuyor, Aloş’un yonca yapraklarını dudaklarıyla kopara kopara iştahla yiyişini seyrediyoruz. Dere çağıldayarak akıyor önümüzde. Küçük alabalıklar ak köpüklü sular içinde, taşların üstünden kayarak Murat ırmağına doğru gidiyorlar. Oradan da kim bilir nerelere gidecekler! Belki Ankara’ya, İstanbul’a ya da Diyarbekir’e.

“Sen bu sene şehir okuluna gidecen, he mi?”

“He!”

“Şehir okulu köy okulunun yüz katı zordur, diyor babam. Belki de bin katı.”

“Doğru.”

“Babam beni de gönderecek, ama ben istemiyorum Mırat.”

“Niye? Büyük adam olmak istemiyor musun?”

“Yok. Ben büyük çoban olmak istiyorum. Çoban Siyabend gibi bir çoban. Dağların dilinden anlayan, otların dilinden anlayan, koyunlarla konuşan bir çoban olmak istiyorum. Aynen Çoban Siyabend gibi. Değil mi? Koyunlar nasıl konuşur Mırat?”

“Koyun gibi.”

“He, koyun gibi. Mesela koyun ‘meee!’ diye meleyince sen anlamazsın, ama ben anlarım. Ben bilirim ki koyun bana ‘Koço abi, buranın otu lezzetli değil, bizi bugün Kuştepesi’nin ardına götür,’ diyor. Ben de ona ‘mee meee’ diye cevap veririm. Sen gene anlamazsın, bilemezsin benim ona, ‘Olur koyun kardeş, dur bu sigaramı sarayım, gidelim oraya’ dediğimi. Sonra otlar da konuşur benimle. Yanından geçtiğim her ot hangi derde deva olduğunu söyler. Biri baş ağrısına, öbürü sancılanmaya, başka biri de yaraya iyi geldiğini söyler. Bütün köy de her akşam benim dağdan dönmemi bekler. Başı ağrıyan, karnı sancılanan, elinde yara çıkan herkes bana gelir. Tabii elleri boş gelmezler. Kimi helva getirir, kimi pişmiş yumurta, kimi de bilmem ne, değil mi?”

“Öyle... Getirirler.”

Koço bu. Ağzı açıldı mı sonu gelmez. Artık dinlemiyorum. Balıkları düşünüyorum. Onlarsa bir hızla dere baş aşağı gidiyorlar. Çoğa varmadan Murat’a ulaşacaklar. Ben de onlar gibi olacağım ileride. Önce kasabaya, oranın okulu bitince, başka kentlere gideceğim. Belki, önce Ankara’ya, oradan İstanbul’a, oradan da Diyarbekir’e. Belki şimdi burada önümden geçen balık Diyarbekir’de de gelip önümden geçecek. Belki beni tanıyacak. “Ooo, Murat bey, amma da büyümüşsün. Nerdeyse seni tanımayacaktım,” diyecek, ben de ona, “Vay, ben de seni tanımadım balık kardeş. Sen de çok büyümüşsün, diyeceğim.”

“Mıraaat!”

Babam bu. Hay, benim başıma! Harmanı boş bıraktım, buralara geldim. Burada da Koço’nun gevezeliğine uydum.

İkimiz de fırlıyoruz ayağa. Ben Aloş’un ipini Koço’ya veriyor, derenin yamacına doğru koşuyorum.

“Aloş’u sen getir Koço, ben harmana gidiyorum.”

“Adı Aloş mu bunun? Güzel ad. Bak ben...”

Gerisini duymuyorum.

Akşam çorba içiyoruz. Ama benim boğazımdan gitmiyor. Aloş durmadan titriyor çünkü. Sakladığım tek şekeri de yemedi. Anam iki kere sobayı yaktı, boşuna. Hiç kimse konuşmuyor. Babam sigara üstüne sigara tüttürüyor. Seyran bile boncuğuyla oynamıyor. Anam sökük çoraplarımızı onarıyor.

Babam bir ara kalkıp Aloş’un üstüne bir çul örtüyor, bir yandan da söyleniyor:

“Herifin oğluna biz harmanı bekle diyoruz, o Cezo’nun Koço’suyla derelerde fink atıyor... Bu zavallı da yanlarında. Bu hasta, zayıf tayı yarış atı sanıyor.”

Kendime kızıyorum, Koço’ya kızamıyorum, çünkü suçlu ben.

Bütün gece uyku girmiyor gözüme.

Aloş’un titremesi sabaha doğru azalıyor gibi. Uyuyorum.

“Uyan artık Mırat bey! Baban kapıda seni bekliyor, şehre gideceksiniz.”

Anam bir yandan konuşuyor, bir yandan da beni dürtüyor.

Korkuyla uyanıyorum, ilk işim Aloş’a bakmak oluyor: Uyuyor. Titremesi de geçmiş. İçime ferahlık doluyor. Mintanımı başıma geçiriyor, pantolonumu karnıma doğru çeke çeke kapıya yöneliyorum. Anam arkamdan çoraplarımı uzatıyor.

“Şehere çorapsız mı gideceksin Mırat oğlum! Meraklanma, ben Aloş’una bakarım,” diye de beni teselli ediyor.

Babam bir yıllık boz danayla birlikte kapıda beni bekliyor. Ben dananın ipini çekiyorum, babam da ara sıra elindeki sopayla danayı dürtüklüyor. Yola düşüyoruz. İçim içime sığmıyor. Heyecanım içimde cirit atıyor sağa sola. Ömrümde ilk kez bir şehir göreceğim. Babalar biz çocukları şehre götürmezler. Bir babalar gider bizde şehre çünkü.

Öğlen üzeri varıyoruz bizim kasabaya. Aklım duruyor. Kasabamızın çok büyük olduğunu düşünmüştüm, ama bu kadar büyük olacağını düşünememiştim. Adaşım Murat ırmağının kıyısında koca bir vadi boydan boya ev. Evlerin hepsi de bizim köy okulunun aynısı. Kimi binaların iki üçünü üst üste koymuşlar. Başını kaldırıp baksan şapkan düşer. Ben şaşkın. Babam ise bana bakıp gülümsüyor. O çok görmüş kasabamızı. Bizim boz dana da şaşkın. Durmadan böğürüyor.

Murat’ın üstündeki köprü kravatlı adamlarla dolu. Çoğunun yanında kadınlar. Kadınların bacakları dizlerine kadar açık. Bembeyaz, kılsız. Başları da açık çoğunun. Aynen 5. sınıf Türkçe kitabımızdaki kadın resimleri gibi. Ya çocuklar? Hepsi kısa pantolonlu. Şaşırıyorum, korkuyorum. Ben bunların arasında nasıl okuyacağım! Bana hiç benzemiyorlar.

Mal meydanına gidiyoruz sonunda. Rahatlıyorum. Oradaki insanlar bize benziyorlar. Büyükler babama, çocuklar bana.

Çok müşteri çıkıyor boz danaya. Her müşteri çıkan, önce babamın elini tutuyor ve başlıyor sallamaya. Babam hep aynı fiyatı söylüyor her elini tutana, ama el tutan hep çok az fiyat veriyor, sonra da başlıyor babamın elini sallamaya. Anlaşamayan surat asarak babamın elini bırakıp gidiyor, bir başkası geliyor. Hoşuma gidiyor bu oyun. Oyun ikindiye doğru sona eriyor. İri göbekli bir adam, babamın avucuna bir yığın para sayıyor, sonra benim tuttuğum boz dananın ipini benim elimden çekip alıyor, boz danamızı çeke çeke uzaklaşıyor.

Boz dana dönüp dönüp bize bakıyor. Sanki bize: “Benim ne zararımı gördünüz de beni bu adama verdiniz,” diyor. Başımı öte yana çeviriyorum. Anamla ahırda onu nasıl doğurttuğumuz gözlerimin önüne geliyor. Ağlamak geliyor içimden, ağlayamıyorum.

Kasabamızın çarşısına gidiyoruz sonunda. Yüzlerce dükkân yan yana dizilmiş, her birinin içinde de ayrı ayrı eşyalar. Çoğunu ilk görüyorum. Ne olduklarını soramıyorum. Utanıyorum babamdan. Babam her rastladığı köylüye okul eşyalarının nerede satıldığını soruyor, her sorduğu da eliyle bir yeri gösteriyor, oraya gidiyoruz, bu sefer de oradaki başka bir yer gösteriyor. Sonunda buluyoruz o dükkânı.

Babam bana bir ceket (bu ömrümdeki ilk ceketim), çizgili bir pantolon, bir beyaz gömlek, bir kırmızı boyunbağı, bir de terekli,⁵çevresinde sarı kurdele olan mavi bir şapka alıyor. Ayakkabı almaya paramız yetmiyor. Onun yerine bir kutu bisküvi alıyor babam bize.

Dükkândan çıkıyoruz. Sonrasını anımsamıyorum. Kendimi hep o giysiler içinde görmeye çalışıyorum. Giysilerim babamın elindeki torbanın içinde, ama ben onları giyiyor, okulumuzdaki sınıf aynasının önüne geçiyorum. En çok da şapka yakışıyor bana. Sonra köyün içine çıkıyorum, herkes hayranlıkla bana bakıyor. Tek eksiğim boyunbağım, çünkü onun nasıl bağlandığını bilmiyorum. En büyük hayranım da Koço. Benimle övünüyor. Sanki bu giysiler bana değil de ona alınmış.

“Yeter herif, anlaşıldı, bağlayamıyorsun işte! O senin işin değil, o memur işi. Haydın sofraya, çorba soğuyacak.”

Anamın sesine uyanıyorum. Köye nasıl gelmişiz, akşam nasıl olmuş, anlamıyorum. Bir bakıyorum, babamın elinde boyunbağım, bağlamaya çalışıyor.

Aloş’a bakıyorum. O da bana bakıyor. Hemen yanına gidiyor, bir bisküvi veriyorum. İştahla yiyor.

Ömrümde ilk kez böyle lezzetli bir çorba içiyorum.

Bir hafta içinde harmanlar bitiyor. Herkes kışlığını ayırıyor, artanını satacak; çayını, şekerini, tütününü alacak, kışı bekleyecek. Ben ise son üç günün geçmesini bekliyorum. Okula üç günüm kaldı. Orada bir akrabamızda kalacağım. Anamın dayısının kızında. Kocası hükümet binasında mübaşir. Mübaşir nedir bilmiyorum. Büyük bir şey herhalde. Hafta sonları köye geleceğim.

Evden çıkıyoruz. Başımda okul kasketim, sırtımda ceketim, bacaklarımda çizgili pantolonum. Beyaz gömleğimin üstünde dün öğretmenimin bağladığı kırmızı boyunbağım. Bir, ayağımdaki kara lastik ayakkabılar çirkin. Uymuyor yukarıdakilere.

Kapıda bir süre duruyorum. Anam, kardeşlerim hayranlık dolu bakıyorlar bana. Koço da bakıyor çöplüklerinin üstünde. Daha ötelere bakamıyorum. Neden mi? Hadi, oldu olacak, onu da söyleyeyim. Acaba Şilan da bakıyor mu diye daha ötelere bakamıyorum. Şilan kim mi? İşte, bir kız. Bizim sınıftan. Sınıfın birincisi. Ama onu babası okula gönderemiyor. Bana o da bakamıyor. Bakmak zorunda kalınca da hep kızarıyor nedense. Yanakları elma kırmızısına dönüyor. Benden niye mi utanıyor? Of be, anlayın işte.

Yola düşüyoruz. Güneş Ağrı dağının oralardan doğuyor üstümüze. Geç kalma korkusu içindeyim. Babam bile yetişemiyor bana.

Kuşluk vaktine varmadan ulaşıyoruz kasabaya.

Okulun önü ana baba günü. Okulun bahçesinde çocuklar. Bahçe duvarının arkasında kadınlar, erkekler.

Babam beni usulca itiyor bahçe kapısından içeri. Ayaklarım geri geri gitmek istiyor. İki adım gidip duruyorum. Kısa etekli, beyaz bacaklı bir kız geliyor bana doğru. Önce yüzüme bakıyor, ama Şilan gibi bakmıyor. Gözleri kasketimden başlayarak aşağıya doğru tarıyor beni. Lastik ayakkabılarıma gelince gözleri irileşiyor, yüzüne bir gülümseme bulaşıyor, ben iyice utanıyorum, ama o hızla geri dönüyor, koşarak başka bir kızın yanına gidiyor, eliyle önce beni sonra da lastik ayakkabılarımı gösteriyor. Ellerini ağızlarına götürerek gülüyorlar. Geri dönüp köye kadar koşmak, sonra da anama sarılıp ağlamak geliyor içimden.

Öğretmenler kapıya çıkıyorlar, birinin ağzında bir düdük. Birkaç kez öttürüyor, bütün bahçede koşuşmalar duruyor ve korkunç bir sessizlik oluyor. Bir öğretmen kürsüye çıkıyor:

“Bu sene birinci sınıfa gidecekler bana göre soluma sıra olsunlar,” diyor.

Herkes koşuyor öne geçmek için. Ben en arkada kalıyorum. Sıra olma bitince aynı öğretmen yeniden:

“Adlarını şimdi okuyacaklarım 1A sınıfına gidecekler. Boy sırasına göre kızlar öne, oğlanlar arka sıralara oturacaklar. Sonra da 1B ve 1C sınıflarını alacağız.”

Ardından adları okumaya başlıyor. Acayip adlar çoğu. Bilmem Özleme, yok Urgan, Murgan gibi adlar. Ömrümde hiç duymadığım adlar. Önümdeki şişman çocuğun arkasına sığınmış, adımı duymaya çalışıyorum. Aradan ne kadar zaman geçiyor, bilmiyorum. Adım çalınıyor kulağıma. Yavaşça şişman oğlanın arkasından çıkıyor, ileri doğru yürüyorum.

“Sallanma, biraz adımlarını aç!” sesi geliyor kulağıma.

Bana mı diyor öğretmen, yoksa başka birine mi, bilemiyorum. Okul kapısından içeri giriyorum. Uzun, dar bir avlu. Duvarlarda büyük adamların fotoğrafları, yazılar. Yürüyorum, ama ben hangi sınıfa gideceğim, bilmiyorum. Bir köşeye çekilip büzülüyorum. Bir öğretmen geliyor yanıma.

“Hangi sınıfa gideceksin, yavrum!” diye soruyor.

“Birinci sınıfa.”

“İyi ama hangi bire? A’ya mı B’ye mi yoksa C’ye mi?”

“Bilmiyorum,” diyorum.

“Çattık gitti. Daha hangi sınıfa gittiğini bilemeyenleri nasıl gönderirler ortaokula, anlamıyorum. Oğlum senin adın ne?”

Adımı söylüyorum.

“Gel benimle,” diyor.

Peşine düşüyorum, dışarı çıkıyoruz. Gözlerim okul bahçesinin öte yanında babamı arıyor. Herkes orada. Bir babam yok. Boğazım düğümleniyor, ağlayamıyorum.

“1B’ye gideceksin Murat oğlum. Sınıfın koridorun sonunda.”

Koridor ne demek bilmiyorum. Bu sözcüğü ömrümde ilk kez duyuyorum. Okula giriyorum yeniden. Yürüyorum. Kapılarda numaralar var. İç avlunun sonunda bir kapının üstünde 1B yazıyor. Kapıyı açıp içeri giriyorum. Bütün sıralar dolmuş.

“Gel, kardeş! Sona kalan, dona kalır, gel en arkaya, buraya!”

Ses gelen yöne bakıyorum, bahçede arkasına sığındığım şişman çocuk. Bana el sallıyor. Başım önümde sıraların arasından yürüyorum. Bir kıkırtı duyuyorum. Yan gözle bakıyorum. O kız! Az önce bahçede benim lastik ayakkabımı arkadaşına gösterip gülen kız. Kin doluyor içim. Gidip şişman çocuğun yanına oturuyorum.

“Benim adım Berkan, senin adın?”

“Mırat,” diyorum onca sıkıntı içinde Murat yerine.

Ufalmak, sıranın altında kaybolmak istiyorum.

Sınıftaki gürültü birden kesiliyor. Başımı kaldırıp bakıyorum. Bir kadın kapıda duruyor. Hepimiz ayağa kalkıyoruz.

“Günaydın, çocuklar! Ben sınıf öğretmeniniz, ....”

Bilmem ne diyor. Adını anlayamıyorum.

Sonra aramızda dolaşıp anlatmaya başlıyor. Ne anlatıyor anlamıyorum. Gelip bizim sıranın önünde duruyor. Bana baktığını hissediyorum.

“Senin adın ne bakayım!”

Berkan beni dürtüyor, başımı kaldırıyorum. Öğretmen bana bakıyor.

“Sana soruyorum, adın ne?”

“Murat.”

“Soyadın ne?”

Soyadım aklıma gelmiyor.

“Soyadını sordum, yavrum! Soyadın yok mu?”

“Var.”

“E, söylesene soyadını!”

“Unuttum, öğretmenim!”

Herkes gülüyor. Öğretmen “cık cık” yapa yapa uzaklaşıyor.

Sonra öğretmen durmadan anlatıyor. Herkes defterine bir şeyler yazıyor. Benim defterim yok. Babam bugün alacaktı. Berkan defterinden bir sayfa yırtıp önüme koyuyor. Hiçbir şey yazamıyorum.

“Bu günlük bu kadar. Şimdi evlerinize gidecek, sonra da söylediğim eksikliklerinizi tamamlayıp, yarın okula geleceksiniz,” diyor.

Sınıf, bizim ahırdan danaların boşandığı gibi boşanıyor. En son ben çıkıyorum.

Yine sabahki gibi bütün ana babalar okulun önünde bekliyorlar. Haklılar. Yoksa çocukları evlerini nasıl bulurlar ki! Hele o üç dört ev üst üste olanlarda oturanlar!

O kızın anası babası da orda. Kız da herhalde o evlerde oturuyor. Koşuyor kız. Önce babası, sonra anası öpüyor kızı yanaklarından. Şaşırıyorum. Hiç babalar da çocuklarını öperler mi? Analar öper tek.

Kız heyecanla bir şeyler anlatıyor okulu göstererek. Beni görüyor o arada, yeniden bir şeyler anlatıyor. Ana babası da bakıyorlar bana. Bana değil ayaklarıma. Başımı önüme eğiyorum.

Sonrası sessizlik. Çevreme bakıyorum, herkes gitmiş. Bir ben kalmışım ortada. Ne yapmalıyım? Babam nerde?

Çarşıya doğru yürüyorum. Karşıdan gelen biri olunca ayaklarımın üstüne kapanıyorum yalandan. Kimse gülmesin istiyorum.

“Mıraaat!”

Babam. Karşıdan geliyor. Yanında da bir adam. Subay elbiseli. Ama elbisesinin rengi başka. Mavi renkli. Pantolonunun yanlarında sarı çizgiler boydan boya. Başında da mavi renkli bir subay şapkası.

Yanlarına gidiyorum.

“Hurşit amcanın elini öp. Bundan sonra o da senin yarı baban sayılır.”

Daha başımı kaldırmadan bir iri el uzanıyor önüme. Öpüyorum.

“Okul nasıl geçti Murat? Öğretmenlerinin söylediklerini tamı tamına anladın mı?”

“Anladım,” diyorum.

“Türkçen nasıl?”

Babam yanıt veriyor benim yerime:

“Okulda Türkçeyi en çabuk Mırat öğrendi,” diye.

Oysa babam yalan söylüyor. Türkçeyi en çabuk Şilan öğrendi, ondan sonra da ben.

“Hadi şimdi bize gidiyoruz. Artık bundan sonra bizim ev senin de evin olacak.”

Babamla Hurşit amca önden, daha doğrusu Hursit amca en önden yürüyor, o büyük adam çünkü. Hurşit amcanın çocuğu yokmuş. Büyük adamların çocuğu olmaz. Ya, o bana gülen kızın babası büyük adam değil mi? Belki de büyük adamların olsa olsa kızı olur.

Hurşit amcaların evi o üst üste konmuş evlerin en altındaki ev. İçeri girmeden önce babam ayakkabılarını (yani lastik ayakkabılarını) kapının önünde çıkarıyor, ben de babama uyuyorum. Hurşit amca dönüp önce bize, sonra lastik ayakkabılarımıza bakıyor, gülümsüyor.

“Şehir yerinde ayakkabı kapı önünde değil, içeride çıkarılır, ayakkabılarınızı içeri koyun,” diyor, sonra elimdeki ayakkabılarıma bakıyor.

“Yarın bu çocuğa ben güzel bir çift şehir ayakkabısı alayım. Bunlar olmaz.”

Sonra babama dönüyor:

“Ben öderim, merak etme. Sen Adana’dan dönünce ödersin,” diyor.

Adana ne? Babam nereye gidecek? Kafam karışıyor.

Babam saygıyla başı önünde yürüyor.

İçeri giriyoruz. Ömrümde ilk kez bir şehir evi görüyorum. Anlatamam. Her yan ayna, duvarlarda resimler. Her yanda sandalyeler. Daha adını bilmediğim eşyalar.

Bir odadan Zehra teyze çıkıyor. Bacakları dizlerine kadar açık. Bacaklarında kıl yok. Zehra teyze tam bir şehir kadını. Bize doğru geliyor. Yüzünde gülümseme. Dudakları boyalı. Kiraz kırmızısı. Dişleri apak. Bugünkü öğretmenin dişleri gibi. Babamın elini sıkıyor, benim başımı okşuyor.

“Aman ne sevimliymiş bizim Murat’ımız,” diyor.

Adımı başka söyleyen bu üçüncü tanıdığım. Öğretmenim, Hurşit amca, şimdi de Zehra teyze. Zehra teyze anamın akrabası. Anam neyi olduğunu söyledi, ama şimdi unuttum. Böyle bir akrabamız olmasına sevindim. Köye gidince, Koço’ya anlatırım bütün bunları. Bir tek bana gülen o kızı anlatmam. Şaşırır Koço. Bilirim, anlattıklarıma inanmaz, ama olsun, ben yine de anlatırım.

Bir büyük odaya giriyoruz. Bu oda değil, tarih kitabımdaki padişah sarayının aynısı. Odanın tam üç büyük penceresi var. İçerisi ışık içinde. Bu odaya bizi, bizim malı davarı doldur, yarısı gene boş kalır. Bunları düşünüyorum, bir de bakıyorum; Aloş pencere kenarına bağlı, kuyruk sallıyor, ağzında bir dolu şeker, durmadan ağzını hatırdatıyor. İneklerimiz duvarın bir yanında geviş getiriyorlar. Kınalı’nın danası anasını emiyor. Koyunlar sırt sırta vermiş geviş getiriyorlar. Kuzular odanın ortasında halının yeşil iplerini yemeye çalışıyorlar ot niyetine. Anam pencere kenarına oturmuş bizim söküklerimizi yamalıyor. Cahit hayranlık dolu duvardaki resimlere bakıyor, Seyran gene her zamanki gibi boncuğuyla oynuyor. Babam duvara yaslanmış sigarasından halkalar çıkarıyor. O demeye kalmıyor, bizim deli dana, odanın ortasına, “pat, pat” sıçıyor. Gülmem geliyor.

“Evimizi çok beğendiğin yüzünden belli Murat! Buna sevindim.”

Aloş, bizim bütün hayvanlar kayboluyor. Karşımda Zehra teyzemin gülümseyen yüzü. Düşündüklerimden utanıyor, başımı önüme eğiyorum.

Oturuyoruz. O zaman ne olduğunu bilmediğim, adını daha sonra öğrendiğim koltuklara oturuyoruz.

Hurşit amca ucu kırmızı sigara uzatıyor babama. Tüttürüyorlar. Zehra teyzem ince, uzun bir bardakta bana çay renginde, ama çok tatlı, belki de içine on şeker kattığı bir su getiriyor. Hepsini birden içmek istiyorum, ama utanıyorum.

“Adana’ya ne zaman gidiyorsun? İş miş bulabilecek misin?”

“Bizim orada bir köylü var. İnşaat işlerinde çalışıyor. Sen gel, gerisine karışma, diyor.”

“Hava atmasın?”

“Başka şansım yok, deneyeceğim. Mırat bize daha çok masraf çıkarır Hurşit beyim, başka çarem yok. Ben izninizle gideyim, yolum uzak. Mırat size emanet,” diyor, kalkıyor babam.

“Akşam yemeğine kalsaydın, diyeceğim, ama haklısın, yolun uzak. Zehra hanım sana yol azığı hazırlasın artık. Murat’ı merak etme. Biz elimizden geleni yaparız. O da bizim emeğimizi boşa çıkarmaz, inşallah! Okur, büyük adam olur, yüzümüzü ak eder,” diyen Hurşit amca bir yandan da öne çıkmış göbeğini kaşıyor.

Babam iki yanağımdan öpüyor, şaşırıyorum, babalar çocuklarını öpmez biliyordum, sonra da şimdiye kadar hiç duymadığım ağlamaklı bir sesle:

“Yüzümüzü kara çıkarma Mırat, bak Hurşit amcan ne dedi, unutma!” diyor, başı önünde çıkıyor.

Ömrümde ilk kez ayrılık türküleri geliyor aklıma. Bizim köyde yaşlı kadınların gözyaşı dökerek söyledikleri ayrılık türküleri. Gözlerim doluyor, yüzümü saklamak için pencerelerden birinin önüne gidiyorum.

Akşam yemeğini masada yiyoruz. Herkesin önünde bir tabak. Şaşırıyorum. Niye herkese ayrı tabak! Adını bilmediğim, ömrümde ilk gördüğüm yemekler, tatlılar. Utancımdan hepsini yiyemiyorum. Ben ve Zehra teyzem o tatlı sudan içiyoruz. Hurşit amca da bir şişeden uzun bir bardağın içine yarıya kadar su dolduruyor, sonra başka bir bardaktaki suyu o suyun üstüne boşaltıyor. Su, süt oluyor. Yüzünü ekşite ekşite içiyor. Benim karnım doyuyor, ama Hurşit amca çok ağır yiyor yemeğini. Bir yudum o süt olan sudan içiyor, bir kaşık yoğurt yiyor, sonra da yoğurdun üstüne kavun yiyor. İğreniyorum. Ama büyük adam olmak kolay mı? Büyük adam olursam, ben de mi böyle yiyeceğim! Büyük adam olmak kolay değil öyle.

Uykum geliyor. Ben geçip halının üstüne oturuyorum. Sandalyeye oturmak gelmiyor içimden. Zehra teyze tabakları topluyor, ama Hurşit amca doymak bilmiyor. Bir yudum sulu süt, bir kaşık yoğurt, ardından da bir dilim kavun. Göbeğine bakıyorum. Göbeği sandalyeden sarkıyor. Ben de büyük adam olunca, böyle göbekli olacağım demek. Olsun, olurum.

Zehra teyze başka bir odada kap kacağı yıkıyor. Evin içinde çeşme var. Valla doğru söylüyorum. Hem de iki kurnası olan bir çeşme. Zehra teyzeye boş iki bardağı götürdüğümde gördüm. Kurnaların birinden sıcak, birinden soğuk su akıyor. Koço’ya anlatsam, inanmaz. Cennetteki çeşmelerin bir kurnasından bal, bir kurnasından da pekmez akarmış. Demek bu dünyada da büyük adamların evlerinden sıcak suyla soğuk su akıyor. Anamı düşünüyorum oturduğum yerde. Karda kışta çeşmeye kap yıkamaya gidişi geliyor gözlerimin önüne. Anamı özlüyorum.

Hurşit amca türkü söylemeye başlıyor. Acayip, hiç duymadığım türküler. Bizim türkülere hiç benzemiyor. O Türkçe söylüyor, ben içimden Kürtçe. Anamın söylediği türküyü söylüyorum. Anam yanağımı okşuyor, sonrasını anımsamıyorum. Herhalde uyumuşum.

Anam beni dürtüyor, uyanıyorum, bir de bakıyorum sabah olmuş. Beni uyandıran da anam değil, Zehra teyze.

“Hadi giyin Murat’can, Hurşit amcan seni bekliyor. Sana ayakkabı alacak. O lastiklerle okula gidilmez. Konu komşu görürse, rezil oluruz. Hadi giyin.”

Odadan çıkıyorum. Odadan? Evet odadan. Koca bir penceresi olan bir odadan Koço bey! Ben o odada tek başıma yatmışım bütün gece. Oda gül kokuyor, Koço. Hem yerde de yatmamışım. Padişahların üstüne uzandıkları yüksek bir yerde yatmışım.

Aceleyle giyiniyorum.

Zehra teyze bana bir kapı gösterip:

“Burası tuvalet, oraya gir, büyük küçük çişlerini yap, sonra,” eliyle başka bir kapıyı göstererek “burası da banyo. Elini yüzünü de orada yıka. Mavi havlu bundan sonra senindir, karıştırma!”

İlk, odaya giriyorum. Küçük bir oda. Odanın bir duvarı dibinde kocaman bir delik. Ben şeylerimi buraya mı yapacağım? Başımı eğip deliğin içine bakıyorum. Bok kokuları geliyor. Rahatlıyorum. Pantolonumu sıyırıp işimi bitiriyorum. Dışarıdan Zehra teyzemin sesi geliyor:

“İşini bitirince, başının üstünde duran zinciri aşağı doğru çek Murat!”

Bakıyorum deliğin arkasındaki duvara çakılmış bir sandık, ucunda da bir zincir asılı. Zinciri çekiyorum. Bir borudan sular boşanıyor deliğin içine.

Sonra öbür odaya gidiyorum. Duvarda iki musluk, altında da demirden bir tekne. Musluğun birinden sıcak, birinden soğuk su akıyor. Sen daha inanma Koço, valla doğru söylüyorum. Elimi yüzümü hep sıcak suyla yıkıyorum. Öbür duvarda da yine iki musluk, önünde de kocaman bir kazan. Herhalde orda da çimiliyor. Yan duvarda üç mendil asılı. Bunlara havlu dendiğini sonraları öğreniyorum. Biri kırmızı, biri pembe, biri de mavi. Mavi benimki. Elimi yüzümü kuruluyorum.

Kapıda Zehra teyze beni bekliyor, gülümsüyor.

“Aferin Murat’ıma benim, bakıyorum çabuk öğreniyorsun söylediklerimi, aferin. İnşallah, okulda da böyle olursun! Hadi şimdi kahvaltıya.”

Kahvaltıda ne yok ki! Anlatsam köyde hiç kimse bana inanmaz. Adım Yalancı Murat’a çıkar. Hele Koço? Üstüne de bin katar. Bu kahvaltıdaki balları, yağları, hiç ömrümde görmediğim peynirleri, ince etleri biri bana anlatsaydı, ben de inanmazdım.

Kahvaltıdan sonra, çarşıya gidiyoruz Hurşit amcayla.

Bu Hurşit amca çok büyük adam. Bütün köylüler önünde eğilip selam veriyorlar. Herkes de adını biliyor. Hurşit amca büyük amca çünkü. Hurşit amca da bazı başı açık kravatlı adamlara başını eğip selam veriyor. O selam verdikleri de Hurşit amcadan daha büyük adamlar. Çoğunun da yaşları Hurşit amcadan çok küçük. Çoğunun bıyığı bile yok. Aklım ermiyor bu şehir işine.

Hurşit amca önce bana üstü güneş gibi parlayan bir çift ayakkabı alıyor. Lastiklerimi attırıyor. Sonra bir okul çantası alıyor. İçini defterlerle, kitaplarla doldurtuyor. Şaşırıyorum iyice. Ben ne yapacağım bunca defteri, kitabı! Ya kalemler? Bir kutu. İçinde her renkten.

“Hadi şimdi sen doğru okuluna, ben de daireme,” diyor bir büyük binaya doğru yürüyor.

Bina dedimse bizim köyü içine doldursan, yarısı boş kalır. Kapısının üstünde büyük harflerle “ADLİYE SARAYI” yazılı bir bina.

Okuluma doğru yürüyorum. Başım önümde ayakkabılarıma bakıyorum. Sağ adımımı ileri atınca bir gün doğuyor, o batınca sol ayağımdan bir gün doğuyor. Okul yolu hiç bitmesin istiyorum.

Okulun bahçesi kaynıyor. Güneşli bir güz sabahı. Bu güneşli havada Koço geliyor aklıma. Herhalde koyunlarını otlatıyordur dağda. Dağlarımızı özlüyorum. Aloş ne yapıyordur? Anam söz verdi gözü gibi bakacağına. Ya babam? O Adana denen yere gitti mi acep! Ne zaman gelecek!

Okulun bahçesine göz gezdiriyorum. Kızlar bir daire olmuş acayip bir oyun oynuyorlar. Oğlanlar ayak topu. Yüzleri, saçları bana benzeyen birkaç çocuk bahçe duvarına yaslanmış, top oynayanları seyrediyorlar. Yanlarına gidiyorum. Biri hangi köylü olduğumu soruyor. Köyümüzün adını söylüyorum. Koço gibi gülümsüyor. Eğri büğrü dişleri çıkıyor ortaya. Sarı dişleri. Şehir çocuklarının dişlerine benzemiyor hiç. O da bizim komşu köyden. Öbürleri de başka başka köylerden. Ben de duvara yaslanıyorum. Onların yanında yürekleniyorum nedense. Gözüm o benim lastik ayakkabılarıma benzeyen kızı arıyor. Buluyorum sonunda. Bahçenin öbür ucunda bir kızla konuşuyor. O yana doğru yürüyorum. Kızın önünden geçiyorum birkaç kez. Beni görmüyor.

Zil çalıyor. Her şey duruyor. Toplanıp sıra oluyoruz. Bizim sınıf nerde? Gözüm Berkan’ı arıyor. Buluyorum. Yanında sıraya giriyorum.

“Ayakkabıların çok güzel, Murat!”

Berkan iyi bir çocuk.

Bir öğretmen kürsüye çıkıyor, yanında da yukarı sınıflardan bir kız. Kız bir cümle söylüyor, bütün okul tekrar ediyor. Söylenenleri ilk duyuyorum. “Türk... doğru... yurduma... armağan (bu sözcüğün anlamını bilmiyorum, ama hoşuma gidiyor) Türk... çalışkan...” Ben de yalandan ağzımı açıp kapıyorum. Sonra sınıflarımıza gidiyoruz.

Birinci derse bir erkek öğretmen geliyor. Bilmem ne öğretmeni. İkinci derse başka bir öğretmen. O ise bayan. Altı ders yapıyoruz, altı ayrı öğretmenle. Her biri başka şeyler anlatıyor. Onlar anlatıyor, öndeki şehir çocukları anlatılanları defterlerine yazıyorlar. Arka sıralarda az önce duvara yaslananlardan dördü daha var sınıfta. Onlara bakıyorum. Bakıyorum onlar da benim gibi anlatılanları yazamıyorlar. Öğretmenlerin dediklerini anlayıp denilenleri defterlerine yazanlar şehir çocukları, anlamayıp yazamayanlar da köy çocukları. Yani Türkçeyi az bilenler.

Ben Türkçeyi az biliyorum. Beş yıl öğretmenimiz bize hep Türkçe öğretti. Bir öğretmen beş sınıfa, beş yılda ne öğretebilirse, öğretti. Okumayı, yazmayı, çarpım cetvelini, toplamayı, çıkarmayı, çarpmayı. Daha ne yapsın! Öğretmenimi de özlüyorum.

Buradaki öğretmenlerin söylediklerini tam anlayamıyorum. Sözgelimi, bir öğretmen şöyle bir şey söylüyor: “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” Hayatı, en’i, hakiki’yi, Mürşit’i biliyorum. Hele bizim köylü Mürşit amcanın bu cümlede adının geçmesine şaşırıyorum. Ama “ilimdir” sözcüğünü bilmiyorum. Öğretmene sorsam, şehir çocukları üstüme gülerler, hele o kız! Soramıyorum. Köyde olsam, sorardım. Çünkü köydeki öğretmenimiz Kürtçe de biliyordu. Ya burada? Köyde sınıfın ikincisiydim, ama burada? Aklım duruyor. O sabah onca yediğim ballar, yağlar burnumdan gelsin.

Okulun bütün günleri böyle geçiyor. Okul değil, cehennemdeyim bilesin! Ta, son gün cumaya kadar. Cuma günü son ders, Resim dersi. Öğretmenimiz bayan. Zayıf, kara gözleri hep gülen bir öğretmen. Bizim önce resim defterlerimizi görmek istiyor, sonra da:

“Herkes en sevdiği birinin ya da bir şeyin resmini yapsın defterine. Çizme becerilerinizi (bu sözcüğü de anlamıyorum ya!) görmek istiyorum,” diyor.

Ben Aloş’un resmini yapıyorum. Yalını ve kuyruğunu siyaha, gövdesini al renge boyuyorum. Üç dizinden aşağısı beyaz. Başını çevirmiş, bana bakıyor Aloş, alnı akıtma. Üst dudağı hafiften öne çıkık. Benden şeker istiyor.

Öğretmen sırayla yaptıklarımıza bakıyor. Bizim sıraya gelince duruyor. Korkudan başımı kaldıramıyorum.

“Adın ne senin, çocuğum,” diyor.

Korkuyla başımı kaldırıp öğretmenime bakıyorum. Gözleri gülerek bakıyor bana.

“Murat.”

“Aferin, Murat. Resmin çok güzel! Resmini al, tahtaya geç, arkadaşlarına da göster bir bakayım.”

Kalkıyorum resim defterim elimde, tahtaya gidiyorum. İki elimle defterimi kaldırıp Aloş’u sınıfa gösteriyorum.

“Biraz daha kaldır, Murat yavrum! Hah, şöyle! Nasıl çocuklar?”

Bütün sınıf alkışlıyor. Başımı kaldırıp sınıfa bakıyorum. Bakıyorum, o kız da alkışlıyor beni.

Ders bitiyor.

Yine en sona kalıyorum.

Koridorda bir bakıyorum o kız durmuş bir köşede bana bakıyor. Başım önümde tam yanından geçerken:

“Muraat!”

O kız.

“Senin böyle bir tayın mı var?”

Önce “he,” diyor, sonra hatamı düzeltip “evet” diyorum.

“Adı ne?”

“Aloş.”

“Adı da güzel.”

Yürüyorum.

Arkamdan gelip bana yetişiyor.

“Özledin mi?”

Yine önce “he” çıkıyor ağzımdan, ardından da “özledim” diyorum.

“Ben de olsam özlerdim. Belki yaptığın resimden daha da güzeldir.”

Bu sefer sadece “he” diyorum.

Ben yürüyorum, o da yanımda yürüyor.

“O ilk gün sana değil, ayağındaki ayakkabılara güldüm, valla! Çok komik görünüyordu elbisenin altında. Bana kızma, n’olursun?”

“Kızmam.”

Hızlanıyorum. Yetişiyor.

“Aloş en çok ne seviyor?”

“Şeker.”

“Ben de sana evden şeker, çikolata getireyim, köye gidince benim yerime götür Aloş’a. Tamam mı?”

Çikolatanın ne olduğunu bilmiyorum, ama yine de:

“Tamam,” diyorum.

Hızlanıyorum.

Bakıyorum, Berkan kapıda beni bekliyor, bir acayip de gülüyor. Yanına gidince de sırtıma bir yumruk vuruyor şakadan. Ardın da:

“Helal sana Murat! Bir resimle tavladın kızı,” diyor.

Tavlamak sözcüğünün anlamını bilmiyorum, ama tahmin ediyorum.

Elini boynuma atıyor, cadde boyu yürüyoruz.

“İşin yoksa bugün öğleden sonra arkadaşlarla buluşup Murat’a yüzmeye, bisiklet sürmeye gidelim, ha! Gelir misin?”

Başımla olurluyorum.

“İyi, gelir seni alırım. Eviniz nerede?”

“Köyde.”

“Biliyorum. Burada nerede kalıyorsun?”

“Hurşit amcamlarda.”

“O da kim?”

“Büyük adam. Adliye Sarayı’nda çalışıyor.”

“Tanımıyorum, ama babam tanır. Gelir seni evden alırım. Tamam mı?”

“Tamam.”

Ayrılıyoruz.

Eve geliyorum. Zehra teyze sofrayı hazırlamış.

“Hadi gel yemeğini ye Murat. Hurşit amcan bugün gelmez. Yemeğini lokantada yer, sonra da şehir kulübüne gider.”

Niye lokantada yer? Şehir kulübü de ne, anlamıyorum.

“Ben de arkadaşımla Murat’ın kıyısına gideceğim,” diyorum.

“İyi. Ama geç kalma, tamam mı?”

“Tamam.”

Zehra teyze başka odaya gidiyor, ben yemeğe oturuyorum. Hiç bilmediğim bir yemek. İçinde taze fasulye var, biber, et ve adını bilmediğim daha başka şeyler. Yanında pilav, bir de, bir tas içinde üzüm, fındık, ceviz olan bir tatlı.

Odama gidiyorum, çantamı açıyorum, tarih kitabını çıkarıyorum. Yavuz Sultan Selim’in hayatını, savaşlarını öğrenmeliyim.

Yatağıma uzanıyor, tarih kitabımı açıyorum.

O da ne? İlk sayfada Şilan, öbür sayfada ise, o önce bana gülen, sonra da yanıma gelen, Aloş’a şeker, bir de bilmem ne getirecek olan kız. Bana bakıyorlar. Şilan üzgün üzgün bakıyor. Hep öyle bakar ya!

“Buldun kısa etekli, baldırı çıplak şehir kızlarını, unuttun bizi. Helal olsun sana Murat,” diyor.

“Yok,” diyorum, “valla yok. Hiç unutur muyum?”

Şilan yeniden boynunu büküyor, iri kara gözlerinde bir bulanma. Ağladı ağlayacak.

Başımı çevirip öbür sayfaya bakıyorum, bu sefer o kız:

“Darıldım sana Murat. Bugün adımı bile sormadın. Oysa ben senin adını ilk günden öğrendim.”

“Onun için mi ayakkabılarıma bakıp güldün, sonra beni arkadaşlarına, anana babana gösterdin! Ha, yalan mı?”

“Ne kendi kendine konuşup duruyorsun, Murat! Arkadaşın kapıda seni bekliyor, hadi davran!”

Zehra teyze kapının aralığında durmuş, gülerek bana bakıyor.

Utançtan yerin dibine giriyor, yüzümü saklıyorum.

Berkan’la kısa pantolonlu bir oğlan kapıda beni bekliyor. İkisinin de bisikletleri var.

“Tanıştırayım,” diyor Berkan. “Murat, bu da Orkan.”

Arkadaşının adına gülmem geliyor. Bizim köyde böyle ad hiç yok.

Çocuk elini uzatıyor bana. Ben de uzatıyorum elimi ne olacak, diye. Elimi sıkıyor ve:

“Memnun oldum,” diyor.

Ben ne demeliyim, bilmiyorum. Bu halimi Koço görse, güle güle kendini yerlere atar, Elo’nun boz eşeği gibi yerlerde tepinir valla.

“Sen bisikletini almıyor musun?” diyor o adını aklımda tutamadığım çocuk.

“Yok,” diyorum.

Berkan araya giriyor.

“Zararı yok, sen benim bisikletime binersin Murat’ın kıyısında.”

“Ben bisiklete binmesini bilmem ki!”

İkisi de şaşırıyorlar. Ben de şaşırıyorum.

Yürüyoruz. Bisikletler de aramızda.

Yol boyu Aloş’u düşünüyorum. Biraz daha büyüseydi, ben de Aloş’a binseydim, göreydiler o zaman bisikletlerinin halini.

“Benim de bir tayım var. Adı Aloş!”

“Bugün resim dersinde yaptığın yoksa tayının resmi miydi?”

“He, onun resmiydi.”

Berkan arkadaşına dönüyor.

“Ya, Orkan, Murat bugün bir resim yaptı derste, bütün sınıf alkışladı. Daha sonra da Selen ardına düştü Murat’ın.”

“Kim?” diyorum.

“Ah, seni gidi Murat, seni! Bir de soruyorsun kim diye.”

“Yok ya, Selen mi? Savcının kızı Selen!”

“He, valla gözümle gördüm. Okul bahçesinde Murat’la bir saat konuştu.”

Selen, savcı, ilk duyduğum adlar. Demek kızın adı Selen. Hiç duymadığım bir ad. Bu konuşmalardan sonra Orkan (ikincide öğrendim adını) bana iyice yaklaşıyor, elini omzuma atıyor:

“Helal olsun sana Murat! Daha dün köyden geldin, savcının kızını ayarladın, helal valla!”

Berkan araya giriyor:

“Hem biliyor musun Murat, senin Hurşit amcan var ya, işte o savcının yanında mübaşir olarak çalışıyor. Bugün sizin evi öğrenmek için sorunca, babam söyledi.”

Mübaşir? Ne ola ki! Hurşit amca büyük adam, ama Selen’in babası daha büyük demek. Aklım karma karışık. Anlamını bilmediğim bir yığın ad. Yok savcı, yok mübaşir, yok bilmem Selen. Oysa bizim köyde böyle mi? Benim adım Murat. Murat ırmağı yani. Koço, koç. Şilan, kuşburnu çiçeği demek. Ne güzel adlar.

Berkan’la Orkan aralarında anlamadığım şeyler konuşa konuşa yola düşüyoruz. Murat’ın kıyısına varınca o ikisi bisiklet yarışı yapıyorlar, dayanamıyor ben de yanlarında koşuyorum. Önce arayı açıyor, öne geçiyorum, zamanla yoruluyorum, geride kalıyorum. İkisi de yanımdan geçerken anlamadığım bir şeyler söylüyor, bana el sallıyorlar.

Nefesim kesiliyor, adaşımın yanına oturuyorum. İki Murat yan yana. Ne güzel! Murat soğulmuş⁶ ve yorgun. Sessizce akıyor önümde. Bir balık çıkıyor kısa bir an suyun yüzüne. Bu balık yoksa benim derede gördüğüm balık mı! Nereye gidiyor? Bir gün yine karşılaşır mıyız acep! Ben büyümüşüm, o da büyümüş. Ben büyük adam olmuşum, o da büyük bir balık. Diyarbekir’de ben yine böyle adaşımın kıyısına oturmuş ucu kırmızı başlı sigara içerken, önümden geçiyor, kuyruğuyla suyu şapırdatarak bana selam veriyor. Koço da yanımda, balığın ne demek istediğini anlıyor, bana anlatıyor. Sonra el sallıyoruz balık kardeşe.

“Ne o Murat, köyünü mü özledin? Yaman dalmışsın!”

Konuşan Berkan. Düşüm yarım kalıyor. Söz bulamıyorum.

Bisikletlerini yere yatırıp yanıma oturuyorlar. Nefes nefeseler. Sonra yerden aldıkları yuvarlak küçük taşları adaşıma fırlatıyorlar. Taşlar hoplaya hoplaya ta suyun ortasına kadar gidiyor. Benim de taş yüzdürmemi istiyorlar, bilmiyorum diyorum. Yalan söylüyorum. Oysa ben o arkadaşım balığı korkutmak istemiyorum.

Bir zaman sonra yorulup yanıma çöküyorlar.

“Murat, bak yolda Berkan’la ne konuştuk!”

Dönüp Orkan’a bakıyor, ne konuştuklarını öğrenmek istiyorum.

“Bak,” diyor Orkan, “bu Selen sana âşık olmuş, eve gidince ona bir aşk mektubu yaz bi güzel. Berkan da mektubu teneffüste Selen’in bir defterinin arasına koysun. Sonra gelsin mektuplar, gitsin mektuplar. Valla okulda meşhur olursun. Ne demek bir savcının kızının sana âşık olması! Aynen Türk filmlerindeki gibi.”

Şaşırıyorum. Şilan bakıyor bana Murat’ın içinden.

“Ben bugüne kadar hiç kimseye mektup yazmadım ki! Hem, benim Türkçem mektup yazmaya yetmez,” diyorum.

Berkan araya giriyor:

“Orası kolay. Biz yardım ederiz sana.”

“İstemem. Ben buraya okumaya geldim, mektup yazmaya değil. Hem o kız bana sadece tayımı sordu. Ben yarın her tayımı sorana mektup mu yazacağım! İstemem.”

“Ben kızın sana nasıl hayran hayran baktığını aha bu gözlerimle gördüm. Sen bir he de, gerisini Orkan’la bana bırak,” diyor Berkan elini omzuma koyarak.

Susuyorum. Bu kentlileri anlamak zor. Aşk, mektup, okumak, Şilan, Adana, savcı sözleri birbirine giriyor, kafam karışıyor.

“Yok, ben mektup falan yazamam kimseye kardeş. Hem geç oldu, gitsek!”

Onlar puflayarak kalkıyorlar, bisikletlerine atladıkları gibi uzaklaşıyorlar. Koço olsaydı yerlerinde, sırtına taş bile vursaydım beni yalnız bırakıp gitmezdi. Gitmezdi çoban kardaşım. Ah, keşke babasının durumu biraz iyi olsaydı, şimdi yanımda olsaydı!

Başım önümde evin yolunu tutuyorum.

Ev, kadın dolu. Masanın etrafına toplanmış bir şeyler yiyorlar. Zehra teyzem beni görünce masadan kalkıyor.

“Bizim Murat işte bu. Çok akıllı. Bizim yarı oğlumuz artık,” diyor.

Başımı önüme eğiyor, utanıyorum. Kadınlar hep bir ağızdan bir şeyler diyorlar, anlamıyorum.

“Hadi Murat, sen odana git, ben sana yiyecek bir şeyler getireyim,” diyor Zehra teyzem.

Odama gidiyorum.

Zehra teyze bana tatlı çörekler getiriyor, bir de sarılıp yanağımdan öpüyor.

Zehra teyzemi çok seviyorum.

O gün, o günün gecesi nasıl geçiyor, anlamıyorum. Bisikletler, yorgun akan Murat, Selen, Şilan, mektup, meşhur olmak, hepsi de uyanıkken kafamın içinde, uyuyunca da rüyalarımda dolanıp duruyor.

Pazar sabahı erken uyanıyorum. Sıcak suyla yüzümü yıkamak çok hoşuma gidiyor. Mutfağa (bu sözcüğü çabuk öğrendim) gidiyorum. Şaşılacak şey! Kimseler yok ortalarda. Sessizce bir sandalyeye oturuyor, köyümüzü, evimizi düşünüyorum. Anamın, babamın üstüne gün doğmaz. Onlar çoktan iştedirler. Ya kardeşlerim, ya Aloş! Şilan çeşmeden su taşıyordur kesinlikle. Koço mu? Kim bilir ne şeytanlıklar düşünüyordur şimdi. Aloş! Ne diyeyim! Sayesinde herkes beni alkışladı. Bunu Koço’ya anlatayım da o da Aloş’a anlatsın. At dilini de öğrenmiştir belki.

Zehra teyzemle Hurşit amca öğlene doğru uyanıyorlar. Hurşit amcanın gözleri kan çanağı. Çok uyumaktan mı acep!

Kahvaltıda Hurşit amcaya savcının ne olduğunu soruyorum. Önce öksürükler içinde bir zaman gülüyor, sonra anlatıyor. Anlattıklarının hepsini tam anlamıyorum. Aklımda hırsızlık yapanları, kavga edenleri, suç işleyenleri hapse atan bir adam olduğu kalıyor. Selen ve herkesi hapse atan babası. Bu baba Selen’e hiç yakışmıyor.

Okulun ikinci haftası başlıyor. Bir cehennem hayatı benim için. Öğretmenler anlatıyor, onların anlattıklarını biz durmadan o dersin defterine yazıyoruz. Ben de yazıyormuş gibi yapıyorum. Sonra öğretmen, “Anladınız mı, çocuklar!” diye soruyor. Sınıf “anladık, öğretmenim” sesleriyle çınlıyor.

Ha, bir de Almanca dersimiz var. Onu da anlatayım: Sınıftaki diğer arkadaşlarımla bir Resim dersinde eşitiz, bir de bu Almanca dersinde. Çünkü bu ders hepimiz için yeni. Almanca adın nedir? Kaç yaşındasın, gibi şeyler öğreniyoruz. Çok hoşuma gidiyor. Hatta ben sınıfımızdan fazla bir sözcük daha biliyorum: At. At, Almanca Pferd demek. Köye gidince bu sözcüğü Koço’ya da öğreteceğim. Bakalım ne yapacak!

İşte, yine böyle bir keresinde Türkçe dersindeyiz. “Anladık” sesleri sınıfı indirip kaldırıyor. Ben de aralarında. Dersin ortalarıydı, Türkçe öğretmenim geliyor, ayağa kalkıyorum, bana bir şeyler soruyor. Sorduğu soruyu anlamıyorum.

“Soruyu anlamadım, öğretmenim!” diyorum.

Bütün sınıf gülüyor. Öğretmen eliyle oturmamı işaret ediyor, kürsüye giderken de:

“Daha soruyu anlamayan bir öğrenci, cevabı nerden bilecek! Böyleleri nasıl ortaokula alınır, anlamıyorum,” diyerek kürsüsüne oturuyor, başını elleri arasına alarak zil çalıncaya kadar konuşmuyor.

Bu arada önde oturan bazı çocuklar dönüp dönüp bana bakıyorlar. O anda ölmek istiyorum.

Teneffüste herkes dışarı koşuyor, ben sınıfta kalıyorum.

“Üzülme, Murat! Bu sınıf delilerle dolu, aldırma!”

Başımı kaldırıyorum, bakıyorum Selen. Elindeki paketi bana uzatıyor.

“Bu paketi Aloş için hazırladım. Köye gidince açacaksın, tamam mı?”

“Tamam,” diyorum.

“Söz mü?”

“Söz.”

Koşarak çıkıyor sınıftan. Paketi çantamın en altına yerleştiriyorum. Sonra da kıpırdamadan kalıyorum sıramda. İçim öyle karışık ki!

O hafta okula öyle gidip geliyorum. Hafta sonu. Köye gidemiyorum. Ödevlerim çok. Yapmak zorundayım. Ama nasıl? Canım hiçbir şey istemiyor. Kitaplarımı açıyorum, okurken başka yerlere gidiyorum. Bir bakıyorum üç sayfa okumuşum. Canım hiçbir şey yemek istemiyor. Berkan’la Orkan geliyorlar iki öğlen sonrası, beni çağırıyorlar oynamak için. Hastayım, diye yalan söylüyorum. Zehra teyzem de okulun son günü okula gitmeden önümü kesiyor.

“Köyü çok mu özledin Murat!” diye soruyor, he yerine başımı sallıyorum.

“O zaman sana müjde. Bugün baban gelmiş. Hademe haber getirdi. Hurşit amcana uğramış. Ben de sen okuldan gelinceye kadar çantanı hazırlayayım. Annene, kardeşlerine eli boş gitme.”

Köyü düşüne düşüne okula gidiyorum. Bütün derslerde de köyü düşünüyorum. Resim dersinde bile öyle bir şeyler çiziktirip duruyorum. Öğretmen birkaç kez gelip defterime bakıyor, sonra da başını sallaya sallaya gidiyor.

Son ders zili çalıyor.

Okul bahçesinden ilk ben çıkıyorum dışarı. Babam övünerek bana bakıyor karşı kaldırımda.

Koşup elini öpüyorum. O da benim yanaklarımı. Ardından da:

“Ooo, şehir kokuyorsun Mırat,” diyor.

Sonra Zehra teyzelere gidiyoruz. Zehra teyze köy için kocaman bir paket hazırlamış. Hemen odama koşuyor, okul çantamı alıyorum. Yatağımın altından Selen’in verdiği paketi alıp çantamın en altına koyuyorum. Zehra teyze beni çantamla görünce gülümsüyor:

“Köyde de ders mi çalışacaksın Murat?”

“Ödevlerim çok, Zehra teyze.”

Babama bakıyorum. Benimle övünür gibi duruyor.

Yola düşüyoruz. Başka köylerden, bizim köyden de gelenler var kasabaya. Hep birlikte dağa vuruyoruz. Hepsi de bana imrenerek bakıyorlar. Görmezden geliyorum. Hızlanıyorum. Bir an önce köye varmak istiyorum. Tepeler aşıp dereler geçiyorum. Bakıyorum babamlar çok arkadalar. Aldırmıyorum.

Bir de ne, biri yolun kenarındaki bir tümseğe oturmuş bana el sallıyor. El sallamasından tanıyorum. Bu, Koço. Koşuyorum. O da koşuyor. Yaklaştıkça yüzü seçiliyor. Hiç değişmemiş. Aynı Koço. Sarılıyoruz.

“Ooo, Koço, hiç değişmemişsin!”

“Sen değişmişsin valla, Mırat. Yüzün şehirli yüzü. Bembeyaz.”

Hoşuma gidiyor. Koço elimden çantamı alıyor, sırtına atıyor, yürüyoruz.

“Eh, artık ben de şehirli oldum Mırat,” diyor, sırtındaki çantamı başıyla göstererek. Ayağıyla yolun üstündeki bir keseğe tekme savuruyor. “Aloş’a gözüm gibi baktım valla! İnanmazsan anana sor. Her gün dere kıyısından yeşil ot topladım, getirdim. Bir keresinde de Mirzegilin ambardan iki avuç arpa çaldım, yedirdim Aloş’a. Ama şeker dersen, o yok. Ne yalan söyleyeyim, şekeri ben de çok seviyorum. Zaten anam her çay içende bize tek şeker veriyor, öyle senin anan gibi iki değil.”

Bıraksam köye kadar anlatacak. Sözünü kesiyorum:

“Size şehir şekeri getirdim. Bir kız verdi.”

“Şehir kızı mı?”

“He, hem de çok büyük bir adamın kızı.”

“Nerde verdi?”

“Okulda.”

“Senin sınıfında mı?”

“He, benim sınıfımda. Şekerin acayip de bir adı var. Çükmük gibi.”

Koço boş eliyle dizini döve döve gülüyor:

“Biz şimdi o çükmükü mü yiyeceğiz?”

“İki tane de Şilan’a götürürsün benim adıma.”

“Boş ver Şilan’ı ya! O ne anlar öyle şekerlerden. Bir şehir kızı bulmuşsun, daha ne istiyorsun? Unut Şilan’ı milanı.”

Sırtına bir sille vuruyorum şakadan.

“Peki peki, kızma. İki tane de ben isterim. Bir tane de götürme hakkı, üç. Tamam mı?”

“Tamam,” diyorum, dememle de anamın sesini duyuyorum.

“Vay benim Mırat’ım, hay seni getiren yollara kurban!”

Arkasında Cahit’le Seyran. Koşuyorum. Anam sarılıyor bana. Sıcaklığı gövdemi ısıtıyor. Kokusunu içime çekiyorum. Kardeşlerim elimi öpüyor, ben de onların yanaklarını.

Eve geliyoruz. Odamıza atıyorum kendimi. Aloş yok. Kollarım yanıma düşüyor. Anam anlıyor.

“Aloş’un kocaman at oldu Mırat! Baban ahırda yer yaptı, orada kalıyor.”

Ahıra koşuyorum. Koço’yla kardeşlerim de peşimcek. Ahırın kapısına gelince yüreğim “güm güm” atıyor. Kapıyı açıyorum. Aloş köşede bağlı. Başını çevirip bakıyor. Beni görünce de kişnemeye başlıyor, ön ayağının tekini kaldırıp yere vuruyor. Boynuna sarılıyor, kokusunu içime çekiyorum. Kulağına eğilip Aloş, Aloş, güzel atım, diye fısıldıyorum. Koço sırtındaki çantamı uzatıyor bana.

“Al, o şeyini de ver,” diyor.

Çantamı açıp en alta koyduğum paketi çıkarıyorum. Üstündeki renkli kâğıdı açıyorum.

“Onu bana ver,” diyor Seyran.

Veriyorum. Sonra paketi açıyorum. İçi renkli küçük kâğıtlarla dolu. Kâğıtların uçları kıvrık. Açıyorum. Kahve renginde, cevizden biraz ufak bir şey.

“Beee, ben yemem valla onu! Aynı Aloş’un boku!” diyor Koço.

Elimdekini Aloş’un ağzına doğru götürüyorum. İki dudağıyla alıyor, büyük bir iştahla yiyip iki dudağını yeniden uzatıyor. Bir tane daha açıp veriyorum, onu da yiyor, dudaklarını yeniden uzatıyor.

“Anaa, valla gene istiyor! Herhalde, çok hoş. Ulan oldu olacak hele bir tane de bana ver,” diyor Koço.

Kâğıdın birini açıp içindekini Koço’ya uzatıyorum, alıyor, usulca dudağına değdiriyor, sonra çekinerek yalıyor ve büyük bir hızla çiğneyip yutuyor, sonra da her zaman sevindiğinde yaptığı gibi elini dizine vurup:

“Vay anaa, bu ne lan! Bal bile bunun yanında acı biber gibi kalır.” Sonra elini uzatıyor, “Öbür iki hakkımı da ver,” diyor.

İki tane daha uzatıyorum. Bir tane Cahit’e veriyor, bir tane de Seyran’a veriyorum. Seyran omuz silkiyor:

“Ben onu değil, kâğıtlarını isterim,” diyor.

“Hele bunu al bir kız. Sonra bütün kâğıtları sana vereceğim,” diyorum.

“Sen? Sen yemiyor musun Mıraat?”

“Yok, Koço” diyorum, “ben bunlardan her gün yiyorum.”

Aloş’a sarılıyorum. Kafasını sürtüyor o da yanıma. Anamın sesi ulaşıyor dışardan:

“Hadi gelin çocuklar! Bakın, babanız da geldi.”

İstemeden ahırdan çıkıyoruz. Aloş ardımdan kişniyor. Dönüp bakıyorum. Bir güzel duruyor ki ahırın köşesinde! Ela gözlerinde ışık.

“Yarın gezmeye götürürüz dereye. Şimdi ben emaneti götüreyim,” diyor Koço, koşuyor, koşarken de elindeki ikinci renkli kâğıdı açmaya çalışıyor.

Odaya gidiyoruz. Babam çoktan yan gelmiş sigara tüttürüyor.

“Gel, hele şöyle yanıma otur,” diyor babam.

Yanına oturuyorum. Elini boynuma atıyor.

“Evet, şimdi anlat bakalım. Okulun nasıl gidiyor, Zehra teyzenlere alıştın mı, anlat bakalım.”

“Zehra teyzeler çok iyiler, baba. Orada her şeyim var. Ama okul biraz zor. Çok dersimiz var. Öğretmenler durmadan anlatıyorlar, çoğunu anlamıyorum.”

“Niye? Türkçen mi yetmiyor.”

“He, baba,” diyorum boynumu bükerek.

“Ama buradaki öğretmenin Mırat Türkçeyi çok iyi öğrendi, diyordu!”

“Öyleydi baba. Burada günde bize bir saat ancak sıra geliyordu. Beş sınıf, bir öğretmen. İşte o kadar öğrendim. Ama orada her dersin bir öğretmeni var, çok zor.”

Babam başımı okşuyor.

“Zor mor, benim oğlum başaracak,” diyor.

Anam Zehra teyzemin hazırladığı çantayı açıyor. İçinde ne yok ki! Entariler, eşarplar, mendiller ve daha adını bilmediğim bir sürü şeyler. Kardeşlerim hediyelere hayranlıkla bakıyor. Ben babamın söylediklerini düşünüyorum.

Annem sofraya çağırıyor. Anam en sevdiğim yemekleri yapmış. Ayran aşı, bulgur pilavı, yanına da bir tavuk kızartmış.

Sofraya oturuyoruz. Kardeşlerim kaşıklarla saldırıyorlar, şapırdata şapırdata çorbayı içmeye başlıyorlar. Ben biraz şehirliler gibi yiyorum. Hurşit amca gibi. Ağzımı kapayarak lokmaları çiğniyorum. Bakıyorum, anam bana bakıyor, ardından da:

“Beğenmedin mi, Mırat?” diyor.

“Yok, ana çok beğendim. Ama şehirde büyük adamlar böyle benim şimdi yediğim gibi yiyorlar.”

Babam araya giriyor:

“Öyle hanım. Askerde bizim yüzbaşı da öyle yemek yerdi. Ağzını açmadan, şapırdatmadan.”

Anama bakıyorum, o da bana bakıyor. Ama övünerek.

Yemek boyunca her lokma alışta gözüm sobanın arkasına gidiyor. Orada bir boşluk var. Gözüm Aloş’u arıyor. Bunu babam da fark ediyor olacak ki:

“Aloş’un yeri belli oluyor, değil mi? İlk başlarda biz de alışamadık, ama zamanla insanoğlu her şeye alışıyor,” diyor.

Yutkunuyorum, babama bakıyorum.

“Baba, benim burada topu topu iki günüm var, Aloş’u yine getirsek buraya,” diyorum.

Babam önce bana, sonra anama bakıyor.

“Bana değil, anana sor. Burada kalmasını o istemedi.”

Anam bana bakıyor, gözleri gülüyor:

“Madem Mırat oğlum öyle istiyor, getirin!”

Hemen ahıra koşuyorum.

“Alooş!”

Aloş alacakaranlıkta benim geldiğimi anlıyor, kişniyor ufaktan. Yularını açıyorum, sessizce ardıma düşüyor. Odaya girince, anamın çulu sobanın arkasına serdiğini, Aloş’un yerini çoktan hazırladığını görüyorum.

O gece dünyanın en mutlu çocuğu olarak uyuyorum yatağımda. Bir yanımda Cahit’in sıcaklığı, biraz ötemde babamın horultusu, anamın inceden gelen iniltisi, bacadan vuran ay ışığında Aloş’un alnında ışıldayan akıtması, beni dünyanın en mutlu çocuğu yapıyor. Ve ömrümde ilk defa sabah olsun istemiyorum.

Ama sabah oluyor.

“Mıraaaat! Daha yatıyor musun? Burası şeher değil, nerdeyse öğlen oldu!”

Koço. Oda kapısına yaslanmış bana bakıyor. Etrafıma bakıyorum, kimseler yok. Oda bomboş. Yataktan çıkıyorum. Koço bana değil, Zehra teyzemin diktiği kısa donuma bakıyor. Ardın da:

“Vay be, o ne biçim don Mırat? Şehir karısı donu,” diyor.

Fırlatmak için bir şeyler arıyorum, bulamıyorum. Koço ciddileşiyor. Elini cebine atıyor, iki kâğıtlıyı bana uzatıyor.

“Almadı,” diyor. “Onu şehirli arkadaşlarına götürsün, dedi. Senin kitaplarını görmek istiyor onların yerine.”

Kâğıtlı şekerleri bana uzatıyor.

“Onlar da sana Koço. O zaman gel, kitaplarımı vereyim, götür.”

“İyi valla, kendin götürsene! Ben de sizin postacınız oldum gitti!”

Elimi boynuna atıyorum:

“Sen benim en iyi arkadaşımsın Koço! Sen kitapları götür, ben de ahıra gidip Aloş’u hazırlayayım, oldu mu?”

“Oldu. Hadi ver kitapları o zaman.”

Çantamda kitap, defter ne varsa, çıkarıp Koço’nun kucağına yığıyorum. Şaşırıyor.

“Ula sen bunların hepsini mi okuyorsun?”

“He.”

“Valla iyi ki babam beni şehir okuluna göndermedi. Yoksa bunlar okumakla biter mi? En iyisi çoban olmak valla... san..”

Konuşa konuşa kapıdan çıkıyor, ben de ahıra koşuyorum. Aloş’u erkenden kesin anam götürmüştür yerine.

Aloş. Alnında beyaz akıtması, uzun kirpikleri, ela gözleri. Aynen o yaptığım resmi. Dönüp bana bakıyor. Ufaktan kuyruğunu sağa sola sallıyor, dudaklarını bana doğru uzatıyor. Yularını açıyorum, çekiyorum. Peşime düşüyor.

Kapıda Koço’yu bekliyoruz. Koço yok ortalarda. Şilanların evinin önünde de kimseler yok. Kıra tezek toplamaya mı gitti yoksa? Çünkü hava güneşli. Bu havada evde durulmaz. Ya yaban tezeği toplamaya gitmiştir ya da dereye yün mün yıkamaya. Köyün içinde birkaç salahana⁷ köpekten başka in cin yok. Aloş’u ipinden çekerek dereye doğru yollanıyorum. Harmanlardan aşağı iniyoruz, birden Koço bir taşın arkasından önümüze çıkıyor. Aloş ürküyor. İpini zor tutuyorum.

“Deli misin la? Nerde kaldın?”

“Seni heyecanlandırmak için saklandım.”

“Kitapları verdin mi?”

“He!”

“Ne dedi?”

“Demem!”

“Deme.”

“Şey dedi?”

“Ne dedi?”

“Bir kâğıtlı ver, diyeyim.”

“Verirdim, ama yanımda yok.”

“O zaman git getir.”

İçimden Koço’yu tokatlamak geliyor, ama yapamıyorum. Bir tokat vuracağım ağlayacak, on dakika küsecek, sonra dayanamayıp barışacağız. Boşuna zaman kaybı. Aloş’un ipini verip eve doğru koşuyorum. Bizim kapının önüne gelince duruyorum. Şilan orda. Kapılarının önündeki sal taşa oturmuş, benim kitaplarımdan birini okuyor. Baksın diye çareler arıyorum, buluyorum: Koço. Benim can kurtaranım.

“Koçooo!”

Öyle bir bağırıyorum ki sesim ta köyün öbür başına gidiyor. Şilan önce duymamış gibi yapıyor, sonra başını kaldırıp bana şöyle bir bakıyor, kitabı kapıyor, içeri giriyor.

Ben de aceleyle içeri giriyor, bir avuç kâğıtlı alıp dereye doğru koşuyorum. Koço’yla Aloş beni bekliyorlar derenin başında.

“Niye öyle beni çağırdın Mırat!”

“Keyf olsun diye.”

“Getirdin mi?”

Cebimden çıkarıp iki kâğıtlı uzatıyorum. Alıp cebine koyuyor.

“Yesen!” diyorum.

Şeytanca gülüyor.

“Bizim de şehir şekeri vereceğimiz biri var elbet,” diyor.

“Kim?”

“Demem. Diyeyim ki burayı koyup ta şehirlere kadar adımı yayasın, he!”

“Valla kimseye demem, yemin ederim, demem Koço! Sadece adını söyle.”

“Hace.”

“Hace mi? Atma. Bizim köyde o adda kimse yok.”

“Yok tabii.”

“Başka köyden mi?”

“Amma safsın Mırat. Bu Hace, Siyabend’in Hace’si. Hani Dengbêj⁸ Miro o kış bizim köye geldiğinde hikâyesini anlatmıştı ya! İşte o Hace. Siyabend koyunların dilini bilen, kaval ustası bir çoban. Kaval çalınca otların, dağların dile geldiği bir çoban. Hace de o zalım ağanın kızı. Hani Hace Siyabend’e âşık olur, ama babası vermez ya! Sonunda da Siyabend Süphan dağındaki bir yardan kendini aşağı bırakır, yarın altındaki bir ağacın dalı göğsünden girip sırtından çıkar, sonra da onu bulmaya gelen Hace de atlar yardan aşağı. Hani o da aynı ağacın bir dalına saplanıp kalır, ya! İşte o Hace.”

“Ama sonunu unuttun, Koço bey. Hani her bahar o ağaçta iki gül açar. Biri Hace’dir, diğeri Siyabend. Tam kavuşacakları zaman da, kara bir diken biter aralarında. O da Hace’nin babasıdır. İki gülün kavuşmasına izin vermez. Sen Hace’ni bulsan bile kavuşamazsın ki!”

“Olsun. Ama ben yine de onu seviyorum. İleride ben de Siyabend gibi çoban olacağıma göre! Hem sen bir daha geldiğinde onun türküsünü de öğrenip sana söyleyeceğim. Bir türkü de ben yakacağım Hace’nin üstüne. Ben öyle senin gibi arkasından türkü mürkü yakılmamışları sevmem.”

Elimi boynuna atıyorum, yürüyoruz dere aşağı. Aloş uysal uysal geliyor ardımızca.

“Hadi söyle! Ne dedi?”

“Kim?”

“Zıkkımın kökü! Kim olacak, Şilan.”

“Ha, o mu? Şey dedi.”

Heyecanlanıyorum.

“Ne dedi?”

“Şey!”

“Ne?”

“Dedi ki... Dedi ki, teşekkür ettiğimi söyle.”

“Başka?”

“Başka ne desin? Yetmez mi? Ha, bir de teşekkür ettiğimi söyle derken, baktım, biraz yanakları kızardı. Yeter mi?”

Yanıt vermiyorum. Kayaların arasından kıvrılarak dereye iniyoruz. Dere masmavi akıyor. Kayalara çarptıkça suları aklaşıyor. Ama suyu azalmış. Kıyılarında hâlâ yeşil otlar. Aloş yeşil otlara ağız atıyor. Ben ayakkabılarımı, çoraplarımı çıkarıyorum.

“Kudurdun mu, Mırat! Su şimdi çok soğuktur, hiç çimilir mi?”

“Yok Koço, gel öte yakaya geçelim, sonra Şorik düzüne çıkıp Aloş’u biraz koşturalım.”

Seviniyor. Hemen lastiklerini eline alıyor.

“He valla, iyi akıl ettin Mırat! Şehirli olmak başka. Ben kırk yıl burda kalsam bu iş aklıma gelmezdi, başın için!”

Ben Aloş’un yular ipini alıp derenin ortasına geliyorum. Su buz gibi gerçekten. Çekiyorum ipi. Ama Aloş sudan çekiniyor. Koço iki eliyle sağrısından itiyor, ama çaresiz. Aloş iki ön ayağını iyice öne uzatmış, direniyor.

“Gelmeyecek, Koço!”

“Ne yapalım, gelmiyor. Demek, Aloş ağanın keyfi yok. Keyfi yerine gelsin diye belki şehir şekeri istiyordur canı, ha niye olmasın!”

Koço’nun dediği aklıma yatıyor. Cebimden bir kâğıtlı çıkarıp Aloş’a doğru uzatıyor, bir yandan da ipini çekiyorum. Aloş elimdeki şekeri görünce, kendini suya vuruyor. Su dediğim de dizlerine bile ulaşmıyor. Bir çırpıda geliyor yanıma. Şekeri ağzına veriyorum.

“Hadi Koço, sıra sende.”

Koço suya giriyor, girmesiyle de çıkması bir oluyor.

“Hadi Koço!”

“Mırat, valla Aloş haklıymış. Su buz gibi, dondum. Siz gidin, ben burada sizi beklerim.”

Koço bu. Aklından geçenleri anlıyorum. Bir kâğıtlı daha çıkarıp Koço’ya doğru uzatıyorum, at gibi kişneyerek, suları çırpıta çırpıta yanımıza geliyor. Sonra Şorik düzüne doğru yola koyuluyoruz.

“Bu şehir kızlarının donları da senin donun gibi kısa mı, Mırat?”

“Herhalde.”

“Hiç gördün mü?”

“Neyi?”

“Kısa donlarını.”

“Sen adamı deli edersin, Koço! Şehir diyen de aklına bir bu mu geliyor?”

“Yook, başka şeyler de geliyor, ama boş ver. Ama bir gün şehre yolum düşerse, beni sen gezdirirsin artık. Dönünce de hava atarım bütün köye.”

Yine açtı ağzını. Şorik düzü de epey uzak daha. Aloş’un keyfi ise yerinde. Burnundan fırıldatıyor, gördüğü her şeye ağız atıyor. Koço Aloş’un sağrısına bir şaplak vuruyor. Aloş sıçrıyor.

“Deli misin Koço, ürküteceksin hayvanı.”

“Onun için vurmadım, Mırat!”

“Ya ne için vurdun?”

“Benim de böyle bir atım olsaydı, şimdi beraber gitseydik Şorik düzüne. Sonra da yarışsaydık, sonra da yarışlara gitseydik, ben hep birinci, sen de hep ikinci gelseydin!”

“Niye ben hep ikinci?”

“Sen hayvanların dilini bilmiyorsun da ondan.”

Aklıma geliyor.

“Ama ben de senin bilmediğin diller biliyorum.”

Duruyor, beni yeni görmüş gibi bakıyor yüzüme.

“Yok yahu, ne dili?”

“Almanca.”

“O da bir hayvan dili mi? Hiç öyle bir hayvan dili duymadım.”

“Hayvan değil, insan dili Koço.”

“Ne dedin demin? Nece dedin?”

“Almanca.”

“Hele konuş.”

“Mesela at Almanca Pferd demek.”

“Ne? Hele bir daha söyle!”

“Pferd.”

“Ferd mi? Ne komik. Hangi manyak bu ata ferd diyor?”

“Almanlar.”

“Onlar da insan mı öyle bizim gibi?”

“He.”

“Peki onların dilinde Koço ne demek?”

Uyduruyorum.

“Dort.”

“Dort mu? Koca Koço onların dilinde dort mu oldu. Vay be! Peki kız ne demek?”

Aklımda kalan başka bir sözcük uyduruyorum.

“Name.”

“Bu Alman dediklerin manyak valla. Uydurmuşlar ha uydurmuşlar. Peki onları hiç gördün mü?”

“Gördüm.”

“Aynen insana mı benziyorlar?”

“Senin benim gibi onlar da.”

“Ee, o zaman niye dort mort, fert mert diye konuşuyorlar? Bizim gibi konuşsalar ya!”

“Türkler de bizim gibi konuşmuyorlar, ama aynen bize benziyorlar.”

“He, doğru. Ama Türklerinki de komik. At. Ne demek? Suya taş at. At babam at. Kızlara hava at.”

“Bak Koço! Türkçede atın yavrusuna da tay diyorlar.”

“Bak bu güzel. Ama ya bizde? At hesp, tay da cani. Ne güzel değil mi? Bu Almanlar, Türkler niye ata hesp, taya cani demiyorlar? Deseler Ağrı dağı başlarına mı yıkılır. Neyse. Peki bu Almanlar nerde yaşıyorlar?”

“Çok uzakta. Bizden bir aylık yol uzakta.”

“Derdin ne? Senden bir aylık yol uzakta olanın dilini ne yapacaksın?”

“Lazım olur bir gün.”

“Sen bu şehir yerinde okumaktan vazgeç. Yoksa sonun kötü. Bana bak! Ben, tanıdığım hayvanların dilini öğreneceğim. Ya sen?”

Bir bakıyorum laflayarak Şorik düzüne gelmişiz.

“E, şimdi ne yapacağız bu ferdle?”

“Neyle?”

“Hani o herifler gibi ben de ata artık ferd diyeceğim. Öbür arkadaşlara hava atarım biraz.”

“Bırak gırgırı Koço. Şimdi Aloş’un yularını çıkarıp boş bırakacağım. O biraz sağa sola koşsun, biz de yanında koşalım. Bu at ileride yarış atı olacaksa, şimdiden koşmaya alışmalı. Tamam mı?”

“Oldu.”

Aloş’un yularını çıkarıyorum. Aloş önce ne olduğunu anlayamıyor. Bir iki burnundan fırlıyor, bize bakıyor. Kalçasına ufaktan bir şaplak indiriyorum, ileri atılıyor. Biz de peşincek. Düz koşmuyor ama. Kıvrıla kıvrıla koşuyor, dört ayağı üstünde havaya hopluyor, biz de beraber. Biz kısa bir süre sonra nefes nefese kalıyoruz. Aloş ise ta düzlüğün ortalarında. İçime korku doluyor.

“Ya gelmese!”

Koço şeytanca bana bakıp gülüyor, sonra ayağa kalkıp cebinden bir kâğıtlı çıkarıyor, elindekini Aloş’a doğru uzatıyor, bağırıyor:

“Aloooooş!”

Aloş duruyor, dönüp bizden yana bakıyor. Koço elindeki kâğıtlıyı iyice havaya kaldırıyor.

“Aloooş!”

Aloş Koço’ya doğru koşmaya başlıyor. Önüne gelince, zorla duruyor, dudaklarını uzatıyor. Koço bir bana, bir kâğıtlıya, bir Aloş’a bakıyor, sonra kâğıdı açıp içindekini Aloş’a uzatıyor.

Ben fırlıyorum yerimden. Koşuyorum. Nefesim kesilinceye kadar koşuyorum, epey uzaklaşınca duruyor, elimi Koço’yla Aloş’tan yana uzatıyorum.

“Alooooş!”

Benden yana koşuyor. Gelip önümde duruyor, dudaklarını uzatıyor. Yüzü ter içinde. Şekeri ağzına verip boynuna sarılıyorum, sırtını, alnından akan terlerini siliyorum.

“Alooooş!”

Bağıran Koço. Aloş ona koşuyor. Bu sefer ben bağırıyorum.

“Aloooş!”

Artık eskisi gibi koşamıyor. Yolun yarısına gelince artık iyice ağırlaşıyor. Ben koşuyorum bu yandan, Koço koşuyor öbür yandan. Bir taraftan ben, bir taraftan Koço, sarılıyoruz boynuna.

“Aloş tek benim değil, ikimizin atı, Koço,” diyorum.

Yüzüme sevgi dolu bakıyor.

“Biliyorum,” diyor.

Akşam yemeğinde dünden artanları yiyoruz. Tavuktan eser yok ama. Aloş sakin sakin kuyruk sallıyor. Babama bugün Koço’yla yaptıklarımı anlatıyorum. Kardeşlerimin gözlerinde inanmazlık, anam ise gülümseyerek dinliyor.

“Bıldırcının beyliği yığınlar kalkana kadardır,” diyor babam.

Cahit araya giriyor.

“Bıldırcın ne, baba?”

“Bıldırcın serçe kadar bir kuş Cado. Baharın en azından yirmi yumurta yapar, üstüne kuluçkaya yatar. Yavrularını yeşil ekinler arasında büyütür, ekinler arasında saklar. Ekinler biçilince, bu sefer de ekin yığınlarının altında saklar. Yığınlar da kalkınca artık saklanacak yerleri kalmaz. Bu da sonları demektir, anladın mı?”

Cahit anlamıyor. Seyran da.

“Ya, işte böyle Mırat bey! Bu gece son gecen. Sen yarın yolcusun, ben de üç gün sonra. Yani bıldırcının beyliği bitti.”

Anlamıyorum ne demek istediğini. Yanıt vermiyor, sigara sarıyor. Sonra yeniden başını kaldırıp bana bakıyor:

“Üç gün sonra Adana’ya gidiyorum. Oradan bir okur yazar bulursam sana mektup yazdırırım. Sen de köye gelince, ananlara anlatırsın durumu.”

Babam okuma yazma bilmiyor. Askerlikte bir adını yazmayı öğrenmiş, bir de imza atmasını.

“Bakarsın iyi bir iş bulurum, sonra da sizi alırım yanıma. Sen böyle el kapılarında, bu çocuklar böyle perişan. Yıl yıldan kötü gidiyor... Buralarda sonumuz yok...”

Sonrası sessizlik. Kardeşlerim ne olduğunu anlamıyorlar, ama kötü bir şeyler olduğunu sezinliyorlar. Başları önlerine düşük. Anam suskun. Ben Adana’yı düşünüyorum. Ya gidersek oralara! Aloş, Koço, bir de... Bir de başkaları. Yani başkaları dedimse, başkaları işte. Onlarsız ne yaparım? Adana nerede? Nasıl gidilir? Nerde kalırız?

Gece karışık düşler içinde geçiyor. Anamın kalktığını duyuyorum. Ben de kalkıyorum.

“Uyusan Mırat! Bütün gece sayıkladın durdun. Başa yazılan gelir. İyi olur.”

Anam hep “iyi olur” der. Eskiden beş ineğimiz vardı, ikiye düştü. Anam hep “iyi olur” dedi. O sene ekinimiz olmadı, babam iki inekten tekini sattı, yerine un aldık, anam yine “iyi olur” dedi. Cahit hastalandı yataklara düştü, bir keçimiz dağda kayadan düştü, murdar⁹ oldu, anam yine “iyi olur” dedi. Anam hep böyle dedikçe de işlerimiz daha kötüye gitti. Aha benim durumum: Sınıf geçmem zor. Anam yine “iyi olur” diyecek. Ama iyi olmuyor, olmuyor... Neden iyi olmuyor, bilmiyorum.

Sıkıntıyla dışarı çıkıyorum. Gözlerim Koço’yu arıyor. Ortalarda yok. Tek dert ortağım o. Uyuyor mu? Kapımızın önündeki taşa oturuyor, başımı ellerimin arasına alıp düşünüyorum. Sonumuzu, sonumu.

“Kitapların çok güzel, Mırat!”

Başımı kaldırıyorum; Şilan. Kitaplarım, defterlerim kucağında. Başı önünde. Yüzüme bakmıyor.

“Bugün gidersin diye düşündüm... Al!”

Uzatıyor kollarını. Ellerimi alttan uzatıyor, kitap destesini almaya çalışıyorum. Eli elime, kolları kollarıma değiyor. Elleri sıcak. Almayı uzatıyorum. Kitapları hızla kucağıma atıp kaçıyor. Arkasından bakıyorum. Güllü entarisi koşarken, bir o yana bir bu yana sallanıyor. Sanki bana “güle güle” diyor.

Kitaplar kucağımda, yeniden oturuyorum taşın üstüne. Ne kadar zaman geçiyor, bilmiyorum. Koço’nun sesiyle geliyorum kendime.

“Dananız mı kayboldu, Mırat bey!”

Koço. Elleri belinde, başucumda.

“Bu gece hiç uyuyamadım, Koço! Ondan.”

“Ooo, kitaplar gelmiş! Yürüyerek mi geldiler, eşekle mi?”

“Şilan getirdi.”

“Vallaha de!”

“Yok, bir baktım uça uça geliyorlar. Çekil başımdan!”

Kıçıyla kıçımı itiyor, taşa, yanıma oturuyor.

“Gideceksin diye mi üzülüyorsun?”

“Bana değil, babama.”

“Hasta mı?”

“Yok... Babam üç gün sonra Adana’ya gidiyor.”

“O, ata ferd diyenlerin yanına mı?”

“Ne diyorsun, Koço! Adana Türkiye’de çok büyük bir şehir. Oraya gidiyor.”

“Okumaya mı?”

Dönüp bir tokat vurasım geliyor. Beş sene aynı sınıflarda okuduk, adını zor yazıyor daha. Onun bütün derdi ermiş bir çoban olmak. Adana’nın nerde olduğu derdiydi Çoban Siyaben’in! Kızmıyorum.

“Çalışmaya.”

“Kötü mü? Keşke benim babam da gitse! Ama biliyorsun babam belinden sakat. Ağanın gözüne gireyim diye, iki yüz kiloluk çuvalı sırtlarsan, böyle olur. Yoksa şimdi beraber giderlerdi. Önce onlar, arkalarından da biz.”

Babamın öksürüğü ulaşıyor dışarı.

“En iyisi Aloş’u da alıp dereye gidelim, orda konuşuruz Koço.”

Çoğa varmadan da aramızda Aloş, derenin yolunu tutuyoruz.

“Çok mu kalacak orda?”

“Bütün kış.”

“İyi valla! Büyük şehirse, işi de çoktur. Önce siz gidersiniz, arkanızdan da biz geliriz.”

Elini Aloş’un sırtına koyuyor.

“Ya bu güzel ne olur? Onu da götürürsünüz. Olmasa ben bakarım. Sen oradan bana para da gönderirsin, ben de Aloş’a bakarım. Bir gün de bakarsın ki kapının önünde bir delikanlı, al bir tayın üstünde. Tay dediysem bil Hasenanlı Ferzande’nin al atı. Şaşar kalırsın. Sonra bir daha bakarsın, bakarsın ki bu bizim Koço. Tay da Aloş. Dert etme.”

“Bilmeden konuşma. Adana nerde, biliyor musun?”

“Nerde olursa olsun. Aloş altımda olduktan sonra!”

Koço’yla başa çıkamayacağım için susuyorum.

“Şilan bir şey dedi mi?”

“Demedi. Öyle kitapları verdi, sonra da koşa koşa evlerine gitti.”

“Kız hem haklı, hem de akıllı. Dedikodu çıksın istememiştir. O şehir kızı mı ki bir torba da kâğıtlı getireydi! Kaldı mı o kâğıtlı şekerlerden Mırat?”

“Birkaç tane kaldı, o da Aloş’un hakkı. Selen onları Aloş’a gönderdi, Koço beye değil.”

“Öyle mi? Neyse! Bak, dün gece ne düş gördüm, biliyon mu?”

“Nerden bileyim? Bilmiyorum.”

“Büyümüşüm, çoban olmuşum. Tam da büyümemişim ama. Daha kuzu çobanıyım. Aladağlar’da bir yamaca yaymışım kuzuları, görme! Yeşil ot dizde. Her yan çiçek. Ben de kavalımı almış Ahmedo’yu çalıyorum. Kuzuların, gıdiklerin¹⁰ keyfi yerinde. Bir yandan beni dinliyorlar, bir yandan otluyorlar. Keyif ki sorma! Bir zaman sonra acıkıyorum, bakıyorum karşı yamaçta bir iri mantar, ben iri diyeyim, sen de değirmen taşı. Bana gel gel ediyor. Eh, o beni çağırır da gitmez miyim? Gidiyorum. Üç taşı yan yana getirip ocağı çatıyorum. Altına kuru dallar kırıp yığıyorum”

“Bahar ayında, her yer yemyeşil, sen kuru dal yığıyorsun, he!”

“Bu düş Mırat, olur. Neyse, ateşi veriyorum alttan. Mantarın içine tuz ekiyorum, yeniden kavalımı alıyorum, şimdi oynak bir halay türküsü çalacağım. Daha ben üff demeden gök deliniyor başımın üstünde. Şimşekler, yıldırımlar başımın üstünde patlamaya başlıyor. Ayağa kalkmadan da bir yağmur, görme! Kuzular bir yana, gıdikler bir yana dağılıyor. Sağa koşuyorum, sola koşuyorum, bir de bakıyorum mantar koca bir sal gibi yüzerek dereye doğru gidiyor. Üstünde bir ben eksik. Başımı yukarı kaldırıyor, ey yüce Allah’ım diyorum, benim gibi ermiş bir çobanına bunu yapmak sana yakışıyor mu? Bana senin yağmurun gereksiz. İlle bir şey göndereceksen, o kâğıtlı şehir şekerinden gönder. Gönder de bu çoban kulunu sevindir, diyorum. İnanmazsın ama Mırat, yağmur şıp diye kesiliyor, başlıyor gökten kâğıtlı şehir şekeri yağmaya. Senin getirdiklerinin de iki katı büyüklükte. Dağ taş kâğıtlı şekere kesiyor. Kuzular, gıdikler bile bakıyorum yeşil dağ otunu bırakmış, şeker yiyorlar. Ya, işte böyle.”

Cebim de kalan son iki kâğıtlıyı çıkarıyor, birini Koço’ya, öbürünü de Aloş’a uzatıyorum. Koço elini boynuma atıyor, dere baş aşağı gidiyoruz.

Şu dört gündür içimden hiçbir şey gelmiyor. Ne düşünmek, ne bir şeyler yemek ne de okula gitmek. Ama düşünüyorum, çünkü babam dün Adana’ya gitti, Zehra teyzem zorla da olsa yemek yediriyor, okula da gidiyorum.

Babamın otobüse binmeden bana sarılmasını, “ev sana emanet Mırat! Bir de oku. Bak biz okumayanlar ne haldeyiz, gör,” demesini, otobüsün camındaki o yüzünü unutamıyorum.

Her öğretmen ödev veriyor. Bazıları verdikleri ödevlere ya bakmıyor ya da bakarmış gibi yapıyorlar. Bu derslerde idare ediyorum. Ama Türkçe öğretmenimizle matematik öğretmenimiz ise öbürlerinin tersi. Hiçbir şey kaçmıyor gözlerinden. Sınıfta bir oğlan, öğretmenin daha önce baktığı bir ödevi kendi ödevi diye yutturmaya kalktı, iyi bir tokat yedi ödül olarak. Benim de en zorluk çektiğim bu iki ders. Çaresizim!

Perşembe günü. İlk ders, Müzik dersi. Resim ve Almanca dersinden sonra en sevdiğim ders. Çok gülüyoruz bu derste. Hele biz köyden gelenler! Müzik öğretmenimizin keman adında bir aleti var, biraz saza benziyor. Sesi zurna sesi gibi, ama daha ince. Müzik öğretmenimiz başlıyor çalmaya. Bir ses çıkarıyor kalın. Adı: Do, ondan biraz incesi re, sonra sırayla mi, fa, sol, la, si, do. Ama bu sondaki do o kadar ince ki sanırsın küçük kedi miyavlıyor. Sonra bu sesleri karıştırarak çalıyor. Do, si, re, fa, mi diye. Ardından sırayla bizi sınava çekiyor. Kemanından bir ses çıkarıyor, sonra soruyor: “Bu hangi nota,” diye. Şehir çocukları biliyor, ama biz köyden gelenler bilemiyoruz. Bu sefer kızıyor, o notayı bir daha çalıyor, sonra da:

“Haydi yavrum, sen de bu sesin aynısını çıkar,” diyor.

Bizim sınıfta benim gibi köyden gelen bir çocuk var, adı Musa. Sıra ona gelince, bütün sınıf gülmekten bayılıyoruz. Bir kedi gibi miyavlıyor, bir manda gibi böğürüyor, bir köpek gibi uluyor. Bütün sınıf gülmekten kırılıyoruz. Ben ondan biraz daha iyiyim, ama kendime de gülüyorum.

Dersin ortalarında müdür yardımcısı kapıyı çalıp içeri giriyor. Öğretmen çalmayı, biz de gülmeyi kesiyoruz. Müdür yardımcısı:

“Bu sınıfta Murat kim?” diyor, sonra soyadımı söylüyor. Sıramdan kalkıyorum.

“Gel,” diyor.

O önden, ben peşinden müdür odasına doğru gidiyoruz. Az önceki gülmemin yerinde yeller esiyor. Babama bir şey olmasından korkuyorum ilk. Sonra anam, kardeşlerim, Aloş, Koço geliyor gözlerimin önüne. Yardımcı kapının önüne gelince duruyor, kapıyı açıyor, suratı asık, başıyla içeri girmemi istiyor. Ellerimi önümde kavuşturup içeri giriyorum. Bakıyorum: Selen gözü yaşlı, koltukta oturan babasının yanında, ayakta duruyor. Beni görünce, başını önüne indiriyor. Müdür:

“Murat mı senin adın?” diye soruyor.

“Evet.”

“Soyadın yok mu?”

Soyadımı söylüyorum.

“Gel bakalım şuraya!”

Masasının önüne gidiyorum. Bir kâğıt uzatıyor önüme. Kâğıdın köşesindeki bir kalp resmini görüyorum ilk. Kâğıdı gözüme sokar gibi uzatıyor.

“Bunları sen mi yazdın?” diyor.

Bir şey anlamıyorum.

“Neyi yazdım?”

“Bu mektubu.”

“Babamdan daha mektup gelmedi ki, ben de ona yazayım,” diyorum.

“Bu köylüler böyle kurnazdırlar işte. Mal meydanında yüz kişinin arasında kavga eder, birbirlerinin kafa gözünü yararlar, sonra da karşıma gelip, ben yapmadım derler.”

Bunları Selen’in babası söylüyor. Selen başını iyice önüne eğip hıçkırarak ağlamaya başlıyor. Babası kızını kucağına çekiyor, başını göğsüne yaslıyor.

“Üzülme kızım, suçlu cezasını çekecek, ağlama!” diyor sonra da.

Müdür yeniden mektubu gözüme sokar gibi sallıyor.

“Nasıl ben yazmadım dersin, altında senin adın, soyadın yazıyor. Bir de imzalamışsın üstelik!”

Şaşırıyorum. Donup kalıyorum. Ne mektubu, ne imzası. Şaşkınlıkla bir müdüre, bir Selen’le babasına bakıyorum.

“Ben kimseye mektup yazmadım,” diyorum, ama nerdeyse de ağlayacağım.

Selen burnunu çeke çeke:

“Demedim mi baba? Murat yazmamıştır bu mektubu!”

“Anlarız,” diyor baba, sonra bana dönüyor. Gözlerinden korkuyorum. “Otur şuraya!”

Gösterdiği koltuğa oturuyorum. Müdür beyden kâğıt kalem istiyor, kâğıdı önüme uzatıyor, kalemi elime veriyor.

“Şimdi bu kâğıda söylediklerimi yaz bakalım,” diye çok sert bir sesle söylüyor. Müzik öğretmenimizin ince do’su gibi bir sesle.

Sonra başlıyor tek tek bana yazdırmaya:

“Seni... çok... seviyorum... Ben bu mektubu...”

Söylediklerini aynen yazıyorum. Kâğıdı önümden alıyor, öbür kalp çizilmiş kâğıdın yanına koyuyor, üstüne eğilerek incelemeye başlıyor, sonra kâğıtları bir de müdüre uzatıyor:

“Bir de siz bakın, müdür bey! Pek benzemiyor galiba.”

Bu sefer müdür alıyor kâğıtları, uzun uzun inceliyor, sonra da:

“Bakın savcı bey,” diyor. “Buradaki k, l, r harfleri çok farklı. Bir daha deneyelim.”

Bana dönüyor.

“Şimdi söylediğim harfleri şu kâğıda çabuk çabuk yazacaksın,” diyor.

Kâğıdı önüme itiyor, kalemi elime veriyor.

“Çabuk çabuk yazacaksın. Çok çabuk. Başla! l, k, r, k, l, r, r, r, k, l, l. Tamam. Ver bakalım kâğıdı.”

Veriyorum. Müdürle Selen’in babası kâğıdı yeniden inceliyorlar. Bir zaman sonra birbirlerine bakıyorlar, müdür başını iki yana sallıyor, Selen’in babası:

“Evet, haklısın müdür bey, benzemiyor. Demek ki bu mektubu başkaları yazdı ve bu zavallı çocuğun adını kullandı.”

Selenin hıçkırıkları çoğalıyor.

“Ben... sana... demedim mi, baba! Demedim mi Murat... öyle bir çocuk değildir...”

“Sen gidebilirsin, Murat!”

Kalkıyorum. Ayaklarım taşıyamıyor beni. Arkamda Selen’in hıçkırıkları, benim gözümden su gibi akan yaşlarla sınıfa giriyorum. Gülüşmeler arasında mi’ler, do’lar benim sınıfa girmemle bir sessizliğe bürünüyor. Başım önümde sırama gidiyor, defterlerimi, kalemlerimi çantama koyuyor, sonra çantamı ardımca sürükleyerek sınıftan çıkıyorum. Berkan’la, Orkan’a içimde bir kızgınlık büyüye büyüye evin yolunu tutuyorum.

Eve nasıl geliyorum, bilmiyorum. Zehra teyzemin sesine uyanıyorum.

“Boooy, neyin var Murat? Niye böyle erken geldin? Hasta mısın yavrum?”

“Başım ağrıyor,” diyorum.

Ama valla gerçek. Başım bir ağrıyor ki!

“Sen git yat, ben sana bir ballı çay yapayım, onu iç, bir şeyin kalmaz.”

Mutfağa gidiyor.

Yatağın kenarına oturuyor, başımı ellerimin arasına alıyorum. Selen’in babasının gözleri gelip karşıma dikiliyor. Başımı başka yana çeviriyorum, müdür bakıyor oradan da. Pencereye bakıyorum. Pencereden Berkan’la Orkan bana bakıp pis pis gülüyorlar. Masadan bir kitabımı alıp pencereye fırlatıyorum. Kitap pencereye çarpıp yere düşüyor. Kalkıyorum kitabımı almaya. Şaşırıyorum. Kitabın arasından bir mendilin ucu çıkmış. Korkuyla çekiyorum mendili kitabın arasından. Dört yanı işlenmiş bir mendil. Bir köşesinde bir kalp. Altında iki harf artı işaretiyle ayrılmış. Ş artı M.

Zehra teyzem elinde bir bardakla giriyor içeri. Elimdeki mendile bakıyor. Arkama saklıyorum. Bardağı masaya koyup, yanıma geliyor.

“Ooo, Murat! Ne güzel mendil, bakayım hele!”

Mendili arkamda tutuyorum. Zehra teyzem anlıyor.

“Peki peki, verme. Güzel mi bari?” diye soruyor.

“Kim?”

“O mendili veren kız.”

Utanıyorum, başımı önüme eğiyorum.

“Çayını soğutma, Murat. İç ve hemen yat. Akşama bir şeyin kalmaz,” diyor, kapıyı kapayıp çıkıyor.

Mendili yatağımın üstüne koyup bir zaman bakıyorum. İçimden, Şilan artı Murat, diye belki on kere tekrarlıyorum kalbin altındaki yazıyı.

Gerçekten de hasta oluyorum. Her yanım ağrıyor. Başım kazan gibi. Durmadan terliyorum. Bütün gün yatakta kalıyorum. Zehra teyzem bana ilaçlar veriyor, ömrümde hiç içmediğim çaylar içiriyor.

Sabaha dipdiri uyanıyorum.

Zehra teyzem geliyor yanıma. Nasıl olduğumu soruyor. Yalan söylüyorum.

“Her yanım ağrıyor.”

“Bugün Cuma. Bugün de gitme okula. Haftaya bir şeyin kalmaz. Köyde üşüttün sanırım,” diyor.

Yalandan hasta olmak zor. Bir yerim ağrımıyor. Ama olanlar aklıma gelince, başım dönmeye başlıyor, midem bulanıyor. Olanları unutmak için yorganı başıma çekiyor, Şilan’ın mendiline bakıyorum. Ya da Aloş’u, Koço’yu düşünüyorum.

Cuma, öğleden sonra. Yatağımda tarih kitabımı okuyorum. Herkesi yenmişiz. Atalarımız çok kahramanmış. Dünya Türklerden korkuyormuş. Padişahlar çok yamanmış.

Zehra teyzem geliyor odama.

“Hadi kalk Murat! Acele giyin. Savcı beyin kızı geldi, seni soruyor. Odaya buyur ettim. Hadi çabuk giyin!” diyor.

Aklım duruyor. Şaşkın şaşkın bakıyorum öyle.

“Hadi Murat! Duymadın mı?”

“Ben o kızın yanına gelmem.”

“Delirdin mi, Murat! Gelen savcı beyin kızı. Hurşit amcan onun babasının emrinde çalışıyor. Bizi ekmeğimizden mi edeceksin, yavrum! Hadi!”

Kalkıyorum. Zehra teyzem giyinmeme yardım ediyor. O önde, ben arkasında odaya giriyoruz.

Biz odaya girince, Selen ayağa kalkıyor. Okul elbisesi yok. Eteği dizinin üstünde.

“Geçmiş olsun, Murat! İki gündür okula gelmeyince, merak ettim. Sizin evin adresini Berkan’dan aldım. Neyin var?”

“Hastayım.”

“Çocuklar siz konuşun, ben de size bir şeyler hazırlayayım.”

Zehra teyze mutfağa gidiyor. Ben susuyorum. Bir yandan seviniyor, bir yandan üzülüyor, utanıyorum.

“O gün olanlar için senden özür dilerim, Murat! Her şey o gün çok ani oldu. Tarih ödevimi kahvaltıda babama göstermek istiyordum, meğer mektubu defterimin arasına koymuşlar. Babam gördü, çok kızdı. Ben mektubun altında senin adının olduğunu bile bilmiyordum. Bilseydim, babamların bulamayacakları bir yere saklardım, inan! Ben de çok üzüldüm olanlara. Bana kızma, n’olur?”

“Kızmıyorum.”

“Peki, sen o mektubu kimin yazdığını biliyor musun?”

“Biliyorum.”

“Kim?”

“Söylemem.”

Zehra teyzem bir tepsiyle giriyor içeri. Tepsinin üstünde bir kola şişesiyle iki bardak. Tepsiyi önümüze koyuyor.

“Hadi çocuklar, siz kolalarınızı için, ben de mutfakta bir şeyler hazırlayayım akşama,” diyor, çıkarken de Selen’e göstermeden bana göz kırpıyor.

Utanıyorum.

Selen bardaklara kola dolduruyor, bardağın birini bana uzatıyor.

“Hadi bu kolaları arkadaşlığımızın şerefine içelim,” diyor.

Hoşuma gidiyor söyledikleri, ama neden Şeref için içtiğimizi anlayamıyorum.

“Aloş’u anlatsana! Onu çok merak ediyorum, Murat!”

Daha önce size anlattığım gibi, Aloş’un hikâyesini anlatıyorum. Tabii bu arada Koço’yu da. Şilan’ı anlatmıyorum. Selen, ikisini de tanımayı çok istiyor. Hele Koço’ya çok gülüyor.

“Bu anlattıklarını yazsana!”

“Türkçem yetmez.”

“İlerde, bir gün ne yap ne et yaz bu öyküyü.”

“Yazarım.”

“Söz mü?”

“Söz.”

“Derslerde zorluk çekiyor musun, Murat?”

Başımla “evet” diyorum.

“Seni anneme anlattım. Seni tanımak istiyor. Zor ödevin olduğunda bize gel. Ben zorlandığım zaman, hep annem yardım ediyor. Sana da eder.”

“Bilmem... Belki... Olur.”

“Buna sevindim. Geç oldu... Ben gideyim. Okulda görüşmek üzere!”

Kalkıyor, mutfağa gidiyor. Ben oturduğum yerden kalkamıyorum. Mutfaktan sesleri geliyor. Zehra teyzeme bir şeyler anlatıyor.

Zehra teyzem odaya geliyor.

“Ne oturuyorsun, Murat! Bak, arkadaşın gidiyor. Hadi uğurlasana!”

Kalkıyorum.

Selen kapıyı açmış sanki beni bekliyor. Beni görünce, gülümsüyor. Sağ yanağında ufak bir çukur oluşuyor. Şilan geliyor gözlerimin önüne. Acep onun da böyle gülünce yanağında ufak bir çukur oluyor mu, diye.

“Hadi arkadaşına güle güle desene Murat!”

“Güle güle!”

Selen gidiyor. Zehra teyzem sırtıma bir şaplak indiriyor sevecen.

“Aferin sana, Murat,” diyor arkasından da.

Niye öyle diyor ki!

Akşama doğru Hurşit amaca geliyor, yan cebinden bir mektup çıkarıp bana uzatıyor.

“Babandan.”

İçim bir hoş oluyor, mektubu alıp odama gidiyorum.

Zarfı heyecanla açıyorum. Dörde katlanmış mektubu çıkarıyorum. Arasında bir kâğıt para. Parayı yatağımın üstüne koyuyor, mektubu okumaya başlıyorum. Bir kâğıdın önü ve arkası yazılmış.

Mektubu zorla okuyorum (eğri büğrü yazılmış, karalanmış).

Bir buçuk sayfası sırf selam. Hurşit amcalardan başlamış, bizim köyün otuz beş hanesinin bütün kendinden büyük olanlarına selam, namaz kılsın kılmasın herkesten de beklediği hayırlı duaları. Hele Reco dayıdan ve Apo Mahacır’dan da hayırlı dua beklemesi beni çok güldürüyor. Bu adını söylediğim ikisi değil namaz kılmak, bayram namazına bile gitmezler. Daha doğrusu gidemezler. Niye derseniz, çünkü Reco köyün koyun çobanı, Mahacır da sığırtmacıdır. Değil namaz kılmaya vakit bulmak, oturup iki lokma ekmek yemeye bile zaman bulamazlar. Neyse!

Son altı satırda da bir inşaatta iş bulduğunu, üç arkadaşıyla bir odada kaldığını, zarfın içine koyduğu parayı bana yaptığı masraflar karşılığı Hurşit amcaya vermemi, olursa ileride yine para göndereceğini yazıyor, benden de iyi okumamı istiyor.

Parayı cebime, mektubu koynuma sokup Zehra teyzemlerin yanına gidiyorum.

“Ne yazmış, Murat?”

“Hepinize selamı var Zehra teyze.”

“İş bulmuş mu?”

“Bulmuş, Hurşit amca!”

Cebimden çıkarıp parayı Hurşit amcaya uzatıyorum.

“Mektubun içinde bir de bu parayı göndermiş, al!”

Hurşit amca parayı alıyor.

“Bak bu iyi oldu, Murat! Ben de bu ayın sonunu nasıl getireceğim diye düşünüyordum. Hastalanmasaydın, bugün sana birkaç kilo şeker, çay alır, seni köyden gelenlerin yanına katar, köye gönderirdim, neyse haftaya,” diyor.

Ayağa nasıl fırladığımı hatırlamıyorum, tek:

“Valla iyileştim, çok iyiyim,” diyorum.

“Peki, o zaman hazırlan çarşıya gidelim,” diyor.

Çarşıya gidiyoruz. Bizim köyden gelen yok. Ama Hurşit amca komşu köyden birilerini buluyor, iki kilo şeker, bir paket de çay alıyor. Aldıklarını çantama yerleştiriyorum, iki yaşlı köylüyle yola düşüyoruz.

Yol boyu iki amca da beni yok sayıyor, birbirlerine askerliklerini anlatıyorlar. Nasıl Türkçe öğrendiklerini, nasıl dayak yediklerini, askere yeni gelenlerden bu dayakların acısını nasıl çıkardıklarını. Biri bitiriyor, biri başlıyor. Masal gibi anlatıyorlar. Sıkılmadan dinliyorum. Akşam üstü köye varıyoruz. Onlar yollarına devam ediyorlar, ellerini öpüyor, evimizin kapısına yöneliyorum.

Mal koyun çoktan gelmiş. Herkes çekilmiş evlerine. Bazı camlarda sarı lamba ışığı. Titreye titreye camlara vuruyor. Köyün içinde in cin top oynuyor. Yok, bir de köpekler, kediler.

Kapıya varıyorum. Bir de ne! Cahit kapımızın önündeki sal taşa oturmuş, başı da iki eli arasında.

“Cahit!”

Korkuyla ayağa fırlıyor. Şaşkın. Gözleri iri iri açılmış, bana bakıyor.

“Seyran ölüyor, abi!”

Donakalıyorum.

“Nasıl ölüyor, Cahit!”

“Tam üç gündür, ana ben ölüyorum, diyor.”

Çantamı sal taşın üstüne fırlatıp içeri koşuyorum.

Seyran yatakta yatıyor. Başına anam bütün yazmalarını sarmış. Anam yanında oturmuş, başı önünde, ufaktan bir ağıt tutturmuş. Ninni gibi. Başını kaldırmadan konuşuyor.

“Geldin mi Cahit?”

“Benim, ana!”

İrkiliyor. Şaşkınlıkla bana bakıyor. Gözlerindeki yaşları elinin tersiyle siliyor, kollarını açıyor.

“Hay, seni getiren yollara kurban Mırat’ım! Ey zamanında geldin, gülüm! Seyran’ın hali hal değil, oğlum!”

Sarılıyoruz. Seyran usuldan gözlerini aralıyor, bana bakıyor. Yanakları elma kırmızısı.

“Ölüyorum, abi!”

Sarılıp yanağını öpüyorum.

“Ben geldim, bak! İyi olacaksın.”

Kollarını yataktan çıkarıyor. Boynunda o getirdiğim renkli çikolata kâğıtlarından yapılmış bir kolye. Elimi sürüyorum kolyesine.

“Ne güzel, Seyran!”

Anam araya giriyor:

“Günlerce uğraştı, Mırat! Dereden ufak, yuvarlak taşlar topladı. Sonra o taşları bu kâğıtların içine koydu, o getirdiğin şekerler gibi sardı. Sonra da o kâğıtları iple birbirine bağladı, boynuna astı. Gören hayran kalıyor. Herkese de, abim şehirden getirdi, diyor.”

“Peki, bu kız böyle de hiçbir şey yapmadın mı, ana?”

“Cemo hala geldi, sağolsun. Okudu, üfledi, ama boş. Çok ateşi var.”

Çantam aklıma geliyor, almak için kalkıyorum, bakıyorum çantam Cahit’in elinde başucumda duruyor. Çikolata bekliyor. Çantayı elinden alıyor, şeker torbasını çıkarıyorum.

“Al, ana. Babam mektubun içinde para göndermişti. Hurşit dayının borcunu verdim, kalanıyla da çay şeker aldım. Sen şimdi bir çay demle, sonra bol bol çay içirelim Seyran’a. Terleyinceye kadar. İyi gelir.”

Anam paketleri elimden alıyor, sobaya yöneliyor.

“Ne yazmış, baban!”

“Selam.”

Susuyor. Çaydanlığı sobanın üstüne koyuyor. Cahit başucumda. Çikolata bekliyor.

“Bu sefer kâğıtlı yok Cado! Bir dahaki gelişimde söz. Sana tam bir avuç, söz!”

Ses etmiyor, sobanın başına gidiyor. Ben elimi Seyran’ın alnına koyuyorum. Ateş gibi.

“Çay içersem iyi olurum, he mi abi!”

“Hem de nasıl!”

Kapı açılıyor. Şilan. Elinde bir tas. Beni görünce şaşırıyor. Yanakları kızarıyor.

“Anam gönderdi... Ayran aşı... Seyran’a iyi gelir, dedi anam.”

Gözleri yerde.

“Gel kızım. Ben de çay koyuyordum. Gel şöyle.”

Tası anama uzatıyor başı önünde.

“Ben gideyim, anam merak eder sonra.”

“Burada olduğunu biliyor kuzum, gel otur. Bak Mırat da geldi. Senin sınıf arkadaşın. Konuşun ben çay hazırlayana kadar. Sonra da beraber çay içeriz,” diyor anam.

Ayağa kalkıyor, elimle Şilan’a Seyran’ın yatağının öte yanını gösteriyorum.

“Şöyle geç Şilan. Bak, geldiğine Seyran da sevindi,” diyorum.

Seyran elini uzatıyor Şilan’a. Çaresiz gelip Seyran’ın öte yanına oturuyor, elini tutuyor Seyran’ın.

Bir zaman konuşmadan öyle oturuyoruz. Bir, anamın tepsiye koyduğu bardakların sesi, bir, çayın türkülü kaynayışı, bir de Seyran’ın ara sıra inleyişi dolduruyor ortalığı.

“Okulu seviyor musun?”

“Seviyorum.”

“Dersler zor mu?”

“Çok zor.”

“Kaç dersiniz var?”

“On iki.”

“Çok.”

Anam araya giriyor.

“Kürtçe konuşun da ben de anlayayım, Mırat.”

Anamın sözünü tutuyorum.

“Derslerden konuşuyorduk, ana!”

“Olsun.”

“En zor hangi ders Murat?” diye soruyor Şilan.

“Matematik’le Türkçe.”

“Ne yapıyorsunuz Türkçe’de?”

“Her şey. Dilbilgisi, öykü, masal, aklına ne gelirse.”

“Kaç öğrencisiniz sınıfta?”

“Yirmi altı.”

“Booy, o kadar az mı?” Gerisini Türkçe soruyor; “Kaçı kız, kaçı oğlan!”

“On dört kız var, gerisi oğlan.”

Anam çayları getiriyor.

Benim isteğimle bütün çaylara şeker atıyor, tatlı çay içiyoruz. İkinci bardakta Şilan “artık içmiyorum” anlamında bardağını tabağa yan yatırıyor, ama anam aldırmıyor.

“Aman, iç kızım! Bak Seyran da sana bakıp içiyor.” Sonra bana dönüyor: “Bakıyorum, Seyran’ın derdinden Aloş’unu unuttun Mırat ağa!”

Bardak elimde kalıyor. Ayağa kalkıyorum.

“Ana çıra nerde?”

Anam çırayı yakıp elime tutuşturuyor.

“Aman dikkat et ahırda ayağın mayağın kaymaya. Aloş’unu görünce kendini kaybedersin de!”

Şilan da kalkıyor.

“Çırayı ben tutarım, sen meraklanma,” diyor anama.

Heyecanlanıyorum.

Şilan elinde çıra önde, ben arkasından ahıra giriyoruz. Aloş daha beni görmeden kişnemeye başlıyor.

“Kokunu aldı,” diyor Şilan.

Aloş’a sarılıyorum. Dudaklarını aralıyor, şeker istiyor.

“Şekerini unuttum Aloş! Yarın söz, iki şeker sana.”

Sırtını sıvazlıyorum.

“O kâğıtlı şekerleri bir kız mı gönderdi geçende?”

Şaşırıyorum, Aloş’u daha hızlı tımarlıyorum.

“Kim dedi?”

“Koço.”

İçimden, “Sen ettin gene edeceğini Koço ağa, sabah olsun, görürsün,” diye geçiriyor, Şilan’a bakıyorum. Başı önünde, elindeki çıraya bakıyor. Kirpikleri öyle uzun ki!

“He, bir kız verdi. Bizim sınıfta.”

“Güzel mi?”

“Cık.”

“Gidelim mi?”

Şilan elinde çıra, ben arkasından ahırdan çıkıyoruz. Aloş acı acı kişniyor.

Odaya girince, anam işaret parmağını ağzına götürüyor, susmamızı işaret ediyor, başıyla da Seyranı gösteriyor. Uyuyor Seyran. Alnında ter tomurcukları.

Şilan gidiyor, anam yataklarımızı seriyor.

Seyran anamın yanında yatıyor. Kıpırtısız. Ama benim gözlerim babamı arıyor anamın yanında. İçim eziliyor.

“Ooo, şehirli Mırat bey, uyuyor daha. Kalk artık! Gün kuşluğa vardı, sen hâlâ uyuyorsun.”

Bu Koço. Kalkıyorum. Gelip boynuma sarılıyor.

“Şehirliler de böyle mi sarılıyorlar? Kalk bak, arkadaşın Dort geldi. Kalk da ferdimizi alıp yaban tezeğine gidelim.”

Yataktan fırlıyorum. Aceleyle giyinmeye başlıyorum.

“Dilini mi yuttun, yoksa dilimizi mi unuttun Türkçe konuşa konuşa!”

“Şilan’a niye söyledin?”

“Neyi?”

“Çikolataları Selen’in verdiğini.”

“Ha, derdin bu mu? Kıskandırmak için. Yoksa akşam size çorba mı getirdi!”

“Sen nerden biliyorsun?”

“Bizim alaca it haber getirdi. Bilirsin, ben bütün hayvanların dilinden anlarım.”

Bir şey diyemiyorum. Sarılıyorum boynuna.

“Ben şimdi sürüyü toplamaya gidiyorum, sen de Aloş’u al, çık.”

Çıkıyor. “Sürüyü toplama” işini anlayamıyorum.

Bütün bu telaş içinde Seyran’ı unutmamdan ötürü utanıyorum. Bakıyorum yatağa. O da bana bakıyor. Gidip elimi alnına koyuyorum. Ateşi düşmüş gibi.

“Senin çayın Cemo halanın duasından daha iyi geldi, abi!”

Alnından öpüyor, dışarı çıkıyorum.

Az önce yanıma gelen Koço ağa kayıp. Sağa sola bakıyorum, yok. Bir bakıyorum Şilan evlerinin kapısında, bana bakıyor. Elinde boş bir torba. Benim baktığımı görünce:

“Koyunlarla dere baş aşağı gitti Koço. Ben de yaban tezeği toplamaya gideceğim Çaşır dağına. Size iyi eğlenceler.”

İçim eziliyor. Bir iki yutkunuyorum:

“Sen de bizimle gelsen!” diyebiliyorum.

Boynunu büküyor.

“Bilmem ki!”

“Bilmeyecek ne var? Biz de sana yaban tezeği toplarız derede. Sonra da Şorik düzüne gideriz.”

Yüzü ufaktan kızarıyor, başı önünde benden yana yürüyor, ardından da fısıltılı bir sesle:

“Olur,” diyor.

Sevinince şehir çocukları gibi havaya hoplamak geliyor içimden. Kendimi tutuyorum.

“Tamam. Ben de Aloş’u çıkarayım o zaman.”

Ahırın kapısını açınca Aloş kişniyor. Kapıyı kapayıp odaya koşuyorum. Anamın sandığından bir şeker alıp yeniden ahıra koşuyorum. Aloş dudaklarını uzatmış beni bekliyor. Şekerini veriyor, yularını açıyorum, ardımca geliyor.

Şilan harmanların altında beni bekliyor.

“Koço da koyunlarla dereye indi, bizi orada bekleyecek.”

Yan yana dereye doğru yürüyoruz.

“Her gün mü gidiyorsun yaban tezeğine?”

“Her gün. Başka çaremiz mi var. Babam onun bunun işine gidiyor, anam hasta, belini doğrultamıyor. Benden başka da kimsemiz yok.”

Teselli edecek söz bulamıyorum.

Dereye iniyoruz. Aloş bakıyor karşı yamaçta otlayan koyunlara. Kişniyor.

“Merhaba Aloş bey, merhaba! Nasılsın?” diye bağırıyor Koço öbür geçeden.¹¹

Derenin kıyısına geliyoruz. Ben pantolonumu topluyorum. Şilan eteğini biraz yukarı çekiyor, kıvrılan kısmı belindeki kemerinin altına sokuyor. Bacakları ince ve beyaz. Ben Aloş’u yularından çekiyorum. Ön dizlerine kadar suya giriyor, sonra başını yukarı kaldırıyor, gelmemekte direniyor.

“Şekerini uzat Mırat bey, o şeker yemeden hiç dereyi geçer mi? Herkes Çoban Koço mu?”

Parmaklarımı birleştiriyor, ucunda şeker varmış numarası yapıyorum. Aloş peşimcek geliyor, dereyi geçiyoruz.

Şilan suyun yarısına kadar geliyor, duruyor.

“Şilan da şeker istiyor Mırat bey!”

Şilan’a bakıyorum. Yüzünde korku. Aloş’un yularını bir taşa sarıyor, suya giriyor, elimi uzatıyorum Şilan’a. Ellerimiz suyun ortasında kavuşuyor. Dereyi geçiyoruz. Elimde Şilan’ın elinin sıcaklığı, Koço’nun yanına gidiyoruz. Büyük bir kayanın üstüne oturmuş, yüzünde alaycı bir gülümseme bizi seyrediyor. Yanına gidiyoruz.

“Geç kaldık. Ben sürüyü toplayayım, siz de arkamdan gelin. Düze çıkınca Aloş’un numarasını gösterelim Şilan’a.”

Sürü dediği de dokuz koyun, üç keçi.

“Sürü dediğin de bu mu Koço?”

“Ne sandın Mırat bey! Köyün yarısının koyunu, keçisi şu gördüklerin. İki koyun Haco halanın, bir koyun, bir keçi Mirze dayıgilin, iki koyun Şilan hanımların, bir koyun Paşo’nun, üç koyun bir keçi de siz Murat beylerin, geri kalanı da bizim. Daha ne olsun!”

Koço’yla başa çıkamayacağımı biliyorum. Susuyorum. Düzlüğe çıkıyoruz. Koço sürüsünü toplayıp önümüze düşüyor, ben ve Şilan da tezek toplaya toplaya ardına...

Kuşluk vakti Aladağlar’ın eteğine varıyoruz. Koyunlar, keçiler ot bulma umuduyla etrafa dağılıyor, Koço da yanımıza geliyor.

“Artık sıra Aloş’ta Şilan. Bak, bu at nasıl bir at, gör. Şimdi şekerimizi de alalım, seyret bu Aloş’u!”

“Şekeri unuttum, valla Koço!”

“Neyse... Olsun... Biz de elimizde şeker varmış gibi numara yaparız o zaman.”

Sözünü bitirir bitirmez de koşuyor yamaç boyunca. Şilan şaşkın. Koço nefesi kesilinceye kadar koşuyor, duruyor. Elinde şeker varmış gibi kolunu bize doğru uzatıyor ve bağırıyor:

“Alooooş!”

Aloş’un yularını çıkarıyorum boynundan. Aloş önce kişniyor, ardından da Koço’ya doğru dörtnal koşuyor, yanına varınca zorla duruyor, dudaklarını Koço’nun eline doğru uzatıyor. Koço elini açıyor, bağırıyor.

“Kandırdııım!”

Bu sefer ben elimde şeker varmış gibi yapıyor, bağırıyorum:

“Aloooş!”

Bütün gücüyle bize doğru koşmaya başlıyor. Şilan heyecanla alkışlıyor, bir yandan da “Alooş, Alooş” diye bağırıyor.

Aloş o hızla önüme gelince dört ayağını kızaklayarak zor duruyor, dudaklarını elime uzatıyor. Benim yerime Şilan tempo tutuyor:

“Kandırdık, kandırdık!”

Karşı taraftan Koço bağırıyor.

“Aloooş!”

Aloş Koço’ya koşuyor.

“Kandırdııım!”

Bu sefer ben bağırıyorum. Kolumu uzatıyorum Koço gibi, sanki elimde şeker varmış gibi.

“Aloooş!”

Şilan da durmadan alkışlıyor.

“Aloooş”

“Kandırdııım!”

“Alooooş!”

“Kandırdııık!”

Aloş şaşkın. Bir bana bakıyor, bir dönüp Koço’ya bakıyor. Acı acı kişniyor, ön ayaklarıyla yeri eşeliyor, bütün hızıyla Aladağlar’a doğru koşmaya başlıyor. Donup kalıyorum. Yere çöküyorum. Şilan bunu da oyunun bir parçası sanıyor. Durmadan “Alooş, Aloooş!” diye bağırıyor Aloş’un ardından. Koço da bize doğru koşuyor. Şilan bizim şaşkınlığımızdan bir şeylerin ters gittiğini anlıyor, iki eli ağzında Aloş’un gidişini seyrediyor.

Yanımda Koço’nun derin derin nefes alışını duyuyorum.

“Kudurdu mu bu at, nereye gidiyor böyle!”

“Onu kandırdık, Koço. Bize çok kızdı.”

Aloş hızını kesmeden önündeki tepeyi çıkıyor, tepede bir süre nefesleniyor, sonra yeniden koşuyor öte yana. Beyaz bulutların üstünde kara kuyruğunu görüyorum en son.

“Gitti.”

“Gelir, Murat!”

“Gelmez.”

“Burada boş boş konuşacağımıza, ardından gidelim. Uzağa gidemez.”

Koço’nun bu sözleri beni kendime getiriyor. Koşuyorum. Koço da yanımda.

Tepenin yarısına varınca, ikimiz de güçten düşüyoruz. Ben bir taşın, Koço başka bir taşın üstüne oturuyoruz. Sadece nefes alışlarımız duyuluyor. Konuşmuyoruz. Ben yeniden tepe yukarı koşmaya başlıyorum. Koço da. Tepeye çıkıyoruz sonunda. Tepenin ardında bir başka dere, ötesi yine bir tepe. Aloş yok ortalarda.

“Alooooş! Aloooş!”

Tepenin üstünde durmadan bağırıyoruz Aloş, diye. Sesimiz dereye iniyor, kayalara çarpıyor, yeniden bize ulaşıyor, ama Aloş yok.

Ne kadar zaman geçiyor aradan, bugün bile bilmiyorum. Bir bakıyorum Şilan yanımda oturuyor. Ağlıyor. Koço’ya bakıyorum, o da ağlıyor. Niye ağladıklarını anlayamıyorum. Düş görüyorum sanki.

“Bu benim suçum. Aloş’u kandırdık.”

“Yok, Koço suç benim. Ben sizinle gelmeseydim, bunlar olmayacaktı.”

Düş görmüyorum. Bu konuşanlar Şilan’la Koço. Peki ben niye konuşamıyorum?

Bir el boynuma dolanıyor. Bakıyorum, Şilan. Gözlerine kan dolmuş. Kirpikleri ıslak. Öbür yanımda duran Koço’ya bakıyorum. Yüzünü öte yana çeviriyor.

“Akşam karanlığı çökecek nerdeyse, Murat. Belki Aloş öbür yandan eve gitmiştir. Burada beklememiz boşuna. Kalk, gidelim.”

Kalkıyorum. Bu sefer Koço elini boynuma atıyor. Tepeyi iniyoruz.

Koyunları topluyoruz, eve nasıl geliyoruz, bilmiyorum. Bir de bakıyorum, anam kapının önünde yanıma oturmuş, etrafımızda köylüler.

“Ana, Aloş gelmedi mi?”

“Gelir Mırat’ım, nere gidecek!”

Köylüler durmadan konuşuyorlar. Sesleri bölük pörçük ulaşıyor bana. Kimi bağırıyor, kimi kalın sesle konuşuyor, kimi inler gibi. Kendimi Müzik dersinde sanıyorum. Musa notaları okuyor sanki. Gülmeye başlıyorum önce, ardından da ağlıyorum. Anam iyice sarılıyor bana.

Köylüler ne zaman gidiyorlar, ay ne zaman doğuyor, anımsamıyorum. Bir bakıyorum, evimizin önündeki sal taşın üstündeyim. Sırtımda bir çul. Öbür yanımda da Koço. Ona baktığımı görünce gülümsüyor, sarı dişlerini göremiyorum.

“Gelecek.”

“Bize küstü, Koço! Gelmez.”

Yeniden sessizlik. Bir köpek uluyor köyün öbür başında.

Pazartesi okula gitmiyorum. Anam gizli gizli ağlıyor. Şilan da ağlıyormuş. Koço söyledi. Koço’yla yeniden yollara düşüyoruz. Dağa taşa Aloş diye sesleniyoruz. Sesimiz dağlardan, kayalıklardan, derelerden geri geliyor. Ama Aloş gelmiyor.

Salı günü kasabaya gidiyorum. Aloş’un kaybolduğuna ne Hurşit amca aldırıyor ne de Zehra teyzem. Hurşit amca:

“Altı üstü bir at Murat, üzülmeye deymez. Sen okumana bak. Oku, büyük adam ol, daha çok Aloş’lar alırsın,” diyor.

Beni niye anlamıyorlar? Ben de onları anlamıyorum.

Salı günü okula gidiyorum. Müdür muavini daha ilk derste beni odasına çağırıyor, Pazartesi okula neden gelmediğimi soruyor. Nedenini anlatıyorum, gülüyor. Ama bir acayip gülüyor, ardından da:

“Okula gelmeme nedenin bu mu? Tayı kaybolmuş. Yarın dananız kaybolur, bir başka gün keçiniz. O zaman ne işin var burada? Git köyünde çoban ol,” diyor.

Müdür muavini haklı. Benim burada ne işim var! Dersleri anlamaya gücüm yetmiyor. Bu gidişle sınıfta kalırım. İnsanların yüzüne nasıl bakarım? Koço haklı. En iyisi çoban olmak. Koyunlar, keçiler beni anlar. Hem ben de onların dillerini öğrenirim. Koço’yla dağlara gideriz. Bir gün de dağların tepesinde, kuyruğu havada bir at görürüz: Aloş. O da bizi görür. Tanır bizi. Yanıma gelir, kafasını sürter bana. O zaman şekerim olmaz, ama ona en güzel dağ otlarını toplarım. Kekik kokan dağ otlarını. O da sonunda beni affeder.

Bütün hafta boyu derslerde bunları düşünüyorum. Her derste de o dersin defterine tahtadakileri yazayım derken Aloş’un resimlerini çiziyorum. Matematik defterinde Aloş rakamları otluyor, Müzik dersinde notalara tekme atıyor, Türkçe dersinde düz koşuyor. Tarih dersinde o tepede kayboluşunu, siyah kuyruğunun beyaz bulutlara yapıştığını çiziyorum.

Defterlerime bakan öğretmenler bana kızıyorlar. Kimi tokatlıyor. Aldırmıyorum. Her teneffüste Selen geliyor yanıma. Bir şeyler söylüyor, dediklerini anlamıyorum.

Bugün Cuma. Okulun son günü. Dışarıda ağırdan kar yağıyor. Kış geliyor. Aloş nerde şimdi? Üşüyor mu? Acaba geri geldi mi?

Okul paydos oluyor. Bütün çocuklar komdan12 boşalan kuzular gibi dışarı fırlıyorlar. Ben en arkaya kalıyorum. Koridorlar boş. Bizim sınıfların olduğu koridorların sonunda Selen. Beni bekliyor. Başımı önüme eğiyorum. Yanından geçip gitmek istiyorum. Önüme çıkıyor.

“Köye git, Murat! Dün gece düşümde gördüm, Aloş evinize gelmiş. Git köyünüze.”

Birden kafamda şimşekler çakıyor. Hızlanıyorum. Selen ardımca geliyor. Okulun bahçesini geçiyorum. Hurşit amcamlara doğru değil, köye doğru yürüyorum. Kar taneleri konuyor yüzüme. Aldırmıyorum. Selen kolumdan tutuyor. Dönüyorum. Elindeki paketi bana uzatıyor.

“Kaç gündür bu paketi çantamda taşıyorum, Murat! Aloş’un şekerleri. Sana vermeye cesaret edemedim. Al!”

Paketi alıyor, hızlanıyorum. Bir zaman gittikten sonra, dönüp bakıyorum. Selen okulun önünde bana el sallıyor. Daha bir hızlanıyorum. Murat köprüsünü nasıl geçtiğimi, dağın yarısına nasıl geldiğimi bilmiyorum. Kar hızlanıyor, aldırmıyorum. Yürüyorum. Bir bakıyorum dağın tepesindeyim. Karşı yamaçta köyümüz. Beyaza bulanmış. Kendimi dere baş aşağı bırakıyorum.

Köyün altına vardığımda, bir ses ulaşıyor kulağıma. Rüzgâra kapılıp gelen bir ses. Döne döne geliyor:

“Mııraaat! Mııraaat!”

Yüzüme vuran kar fırtınasına aldırmadan başımı kaldırıp köyden yana bakıyorum. İki üç karartı benden yana koşuyor. Oğlan sesi, kız sesi birbirine karışarak geliyor.

“Mıraaat! Aloooş!”

Bacaklarımda derman yok. Koşmak istiyorum, koşamıyorum. Önce Koço’nun sesini tanıyorum, ardından Şilan’ın sesini.

“Gözün aydın Mıraaat, Aloş geldiii!”

Koşuyorum. Koço önde, Şilan arkasında benden yana koşuyorlar. Aramızdaki uzaklık tezden kapanıyor. Koço sarılıyor bana.

“Dün gece geldi... Valla geldi... Kişnemesini Şilan duymuş... Geldi beni de kaldırdı...”

Şilan da geliyor. İçimden sarılmak geliyor. Şilan gözleri güle güle bana bakıyor. Yüzünde eriyen karlar. Yanakları al al olmuş. Koço elimden çantamı alıyor. O demeye kalmıyor anam da geliyor eteklerini savura savura. Ardında Cahit’le Seyran.

Anam göğsüne bastırıyor beni. Kardeşlerim ellerime sarılıyorlar. Köye doğru yürüyoruz. Damların üstünde, çöplüklerin üstünde bizim köyün kadınları, çocukları. Bize bakıyorlar.

“Aloş biraz zayıflamış. Bir de başı hep önünde. Ne ettimse bana bakmadı. Küsmüş. Belki sana bakar.”

Bu konuşan Koço. Eve ulaşıyoruz. Anam odaya doğru çekiyor beni.

“Biraz ısın, Mırat. Elin ayağın buza kesmiş. Aloş ahırda. Samanına arpa karıştırıp verdim. Biraz ısın hele. Sonra git yanına.”

Elimi anamın elinden kurtarıyor, ahırdan yana yürüyorum. Anamın “of” çekmelerini arkamızda bırakıp ahıra giriyorum. Aloş gürültüye başını kaldırıp bize bakıyor, yeniden başını önüne eğiyor. Çok zayıflamış. Kaburgaları sayılıyor. Boynuna sarılıyorum, yüzünü öpüyorum:

“Seni bir daha hiç kandırmayacağım Aloş. Valla billa kandırmayacağım,” diyorum. Gözlerimden akan yaşlara engel olamıyorum. Başımı yana çeviriyorum, ağladığımı Şilan görmesin istiyorum.

Koço kolumdan çekiyor:

“Haydi şimdi odaya gidelim, sonra gelir bütün gece Aloş’un yanında kalırız. Belki o zaman bizi affeder.”

“Koço haklı Murat, haydin odaya gidelim.”

Şilan’ı kırmıyorum. Odaya gidiyoruz. Sobanın sıcağı vuruyor yüzüme. Cahit poposunu ısıtıyor. Sobanın üstünde çaydanlık. Oturuyoruz. Gözlerim Şilan’ı arıyor. Koço hemen anlıyor.

“O gitti,” diyor sessizce kulağıma.

Selen’in verdiği paketi çıkarıyorum çantamdan. Seyran başucuma dikiliyor. Hastalığından eser yok. Yanakları elma kırmızısı. Koço’yla Cahit yan gözle bakıyorlar çantama. Selen’in verdiği paketi açıyorum. İçi renk renk kâğıtlı şeker dolu. Her birine bir avuç veriyorum. Anam istemiyor. Koço kolunu yüzüme doğru uzatıyor, avucunu açıyor. Göz kırpıyor. Avucunu dolduruyorum. Kime vereceğini biliyorum.

Evin içini takırtı dolduruyor. Üçü de öyle bir zevkle yiyorlar ki bir gören atlar arpa yiyor sanır.

Sonra çırayı yakıp ahıra gidiyoruz Koço’yla. Aloş kişniyor. Geldiğimizi nasıl anlıyor, şaşırıyorum. Her yanı çamur. İkimiz de boynuna sarılıyoruz Aloş’un. Bir yandan da kâğıtlı şekerleri ağzına tıkıştırıyoruz. Bir şeker de Koço ağzına atıyor, başlıyor Aloş gibi ağzını sağa sola oynatarak yemeye. Ben de aynısını yapıyorum. Başlarımızı Aloş’un başına yaslıyor, üçümüz de hatırdata hatırdata şekerlerimizi yiyoruz.

Bütün şekerler bitiyor, ama Aloş doymuyor. Tırnaklarımla sırtını kaşıyor, kurumuş çamurları siliyorum, sonrada avuç içlerimizle her yanını sıvazlıyoruz. Bacaklarına yapışan kuru çamurlar yere dökülüyor.

“Geç oldu, Mırat. O çüklota da bitti, gidelim.”

“Hani geceyi burada geçirecektik?”

“Babam kızar. Kızınca da ne olur, biliyorsun.”

Çıkıyoruz. Arkamızdan Aloş’un kişnemeleri geliyor. Bize “güle güle” diyor kendi dilinde.

Anam yataklarımızı çoktan hazırlamış. Kendisi lamba ışığında çorap söküğü dikiyor. Koço ağzında bir şeyler geveleyip kapıyı açıyor, kar tipisi içeri doluyor. Kapıyı zorla kapatıp kayboluyor.

Sabah erden uyanıyorum. Dış kapıyı açmak istiyorum, açamıyorum. Anam yattığı yerden sesleniyor.

“Boşuna uğraşma, Mırat. Kar kapıyı kapattı herhalde. Bütün gece hem yağdı, hem tipiledi.”

Anam kalkıyor. Kapıyı zorluyoruz. Açılıyor. İçeriye ise kar boşanıyor. Başımı uzatıp dışarı bakıyorum. Kar tipisinden başka bir şey göremiyorum. Okulum aklıma geliyor. Ben nasıl giderim? Yollar kapandıysa! Geçen yılki kar aklıma geliyor. Bir ay kimsenin evinden çıkamadığı, köyden köye kuşun bile uçamadığı o bir ay. Gözlerim doluyor, ağlamaya başlıyorum. Anam anlıyor derdimi.

“Ağlama Mırat, bir çaresi bulunur elbet. Baban olsaydı...”

Sözünün sonunu getiremiyor. Göz yaşlarımı elimin tersiyle siliyor, yatağıma girip yorganımı başıma çekiyorum.

Üç gün dışarı çıkamıyoruz. Koço her gün geliyor. Aloş’un yanına gidiyoruz daha çok. Ahır evden daha sıcak.

Dördüncü gün Koço kapıyı kırarcasına açarak içeri giriyor.

“Müjde, Mırat! Mızgin dayı ağır hastalanmış bu gece. Oğulları doktora götürecekler. Haydi hazırlan. Sen de düş arkalarına.”

Anam çantamı hazırlıyor. Ayağıma iki çift çorap giydiriyor. Bir şalla başımı sarıyor. Yün eldivenlerimi takıp dışarı çıkıyoruz. Mızgin dayıların evinin önü kalabalık. Tipi dinmiş, ama kasabaya giden yol kapanmış, her yan bembeyaz.

Gençler çok uzun ve kalın iki sopanın ortasına bir yatak koymuşlar, kalın iplerle yatağı iyice sarmalamışlar. Bütün köyün erkekleri Mızgin dayıların kapıda. Kadınlar kapı aralarından bakıyorlar.

Mızgin dayıyı bizim köyün gençleri kucaklarında evden çıkardılar, sopaların arasındaki yatağa yerleştirdiler, üstüne de bir yorgan örttüler. Bir genç öne geçti, biri arkaya, sopaların arasına girip Mızgin dayıyı yukarı kaldırdılar. Birkaç genç öne düştü, çıktık yola. Ben en arkada. Ayak izlerine basmaya özen göstererek düştük yola.

Öğlen üzeri vardık kasabaya. Ben doğru evin yolunu tuttum. Hurşit amcam koltukta sigarasını tüttürüyor. Beni görünce, ayağa kalkıyor, sigarasını söndürüyor. Öfke akıyor gözlerinden.

“Nerdeydin ulan! Kaç gündür perişan ettin bizi! Nerdeydin?”

“Köye gittim.”

“İnsan haber vermez mi?”

Susuyorum. Zehra teyzem ellerini peştemalına kurulayarak geliyor mutfaktan.

“Murat’can, nerdeydin kurban olduğum? Kaç gündür gözüme uyku girmedi, valla! Köye gittiğini anladık ama, yine de insan bir haber verir.”

Başımı önüme indiriyorum. Yerime Hurşit amcam yanıt veriyor:

“Köye gitmiş. Atını merak etmiştir. Herifin oğlunun aklı okumakta değil, atta matta, danada manada. Git çoban ol o zaman!”

Oflaya puflaya çıkıyor, dış kapıyı çarparak gidiyor.

“Sen Aloş’a kurban olasın,” diyorum içimden.

Zehra teyze başımı okşuyor, gözlerim doluyor.

“Açsındır, dur sana bir şeyler hazırlayayım.”

Öğleden sonra okula gidiyorum. Başım önümde. İçimde korkular cirit atıyor. Zil daha çalmamış. Okulun bahçesinde çocuklar kartopu oynuyorlar.

“Geldin mi, Murat!”

Başımı kaldırıyorum. Selen karşımda duruyor. Gözleri ışık seli.

“Geldi,” diyorum sessizce.

“Yaşşasıııın!” diye bir çığlık atıyor, boynuma sarılıyor.

Bir alkış tufanı kopuyor.

“Muraaat! Seleeen!” sesleri dolduruyor ortalığı.

Selen’in kollarından kurtuluyor, kaçıyorum dışarı. Bir zaman koşuyorum. Nereye koştuğumu bilmiyorum. Bir evin arkasına geçiyor, yere çöküyorum. Bir yandan ağlamak, bir yandan oynamak geliyor içimden. Alkış sesleri gözlerimi yaşa boğuyor. Ağlamama Selen’in kolları engel oluyor boynumda. Kokusu doluyor içime, gülümsüyorum.

O gün de gitmiyorum okula. Hurşit amcam konuşmuyor benimle. Odama geçiyorum yemekten sonra. Günün bütün yorgunluğu çöküyor üstüme. Selen’in kolları boynumda sanki, uyuyorum.

Kahvaltı etmeden okulun yolunu tutuyorum. Zehra teyzem perdenin arkasından bana bakıyor.

Zil daha çalmamış. Çocuklar bahçede kartopu oynuyor. Bekliyorum. Okul zili çalıyor, her sınıf sıra oluyor, içeri giriyorlar. Bahçe boşalınca adımlarımdan korka korka bahçeye giriyorum. Müdür muavinimiz elinde bir sopa, merdivenlerde.

“Ooo, Murat bey, hoş geldin! Biz de günlerdir seni bekliyorduk, nerelerdeydin?”

Yanıt veremiyor, başımı iyice önüme eğiyorum, elimden gelse kafamı göğsümün içinde saklayacağım, ama yapamıyorum. Elindeki sopa bana müdür odasını gösteriyor. Odaya giriyorum. Karlara bulaşmış birçok çocuk ayağı hazırolda bekliyor. Başımı önümden kaldırmadan bakıyorum ayakların sahiplerine. Hepsi köy çocukları. Başları önlerinde. Müdür masasında bir yazı okuyor. Okuyor mu?

“Başka okula gelmeyen kalmadı, Müdür bey! Bu son.”

Son dediği ben. Müdür başını kaldırıp bizi gözden geçirmeye başlıyor. Biz başlarımızı iyice önümüze indiriyoruz.

“Bana bakın! Burası okul. Burası dingonun ahırı, siz de onun hayvanları değilsiniz. Okul burası, okul! Anladınız mı?”

Sesimiz çıkmıyor.

“Anladınız mı?”

Anladık sözü yerine başlarımızla onaylıyoruz.

“Ya okursunuz adam gibi ya da gider köyünüzde çobanlık yaparsınız. Öyle canınız istediğinde köyün yolunu tutmak yok, anladınız mı?”

“Benim anam hastaydı, onun için gittim.”

Bunu söyleyen bizim komşu köyden Eşref (Kürtçesi Eşo). Boynu kıl gibi ince, zayıf mı zayıf bir çocuk. Tipi önüne katsa uçura uçura götürür. Ben bunları düşününce bir gülme tutuyor beni. Elimi ağzıma kapatıyorum, dudaklarımı ısırıyorum, olmuyor. Eşref tipinin önünde uçuyor. Bir düşüyor karlara, yeniden bir daha havalanıyor.

“Anası hastaymış. Sen doktor musun? Yok, anam hastaydı, yok babam hastaydı, yok ineğimiz kaybolmuştu, yok. Burası okul, öğrenin. Sorgudan sonra sınıflarınıza gideceksiniz. Gelmediğiniz gün sayısına göre de ceza alacaksınız, anladınız mı?”

Sonra sorgu başladı. Baştan. Neyse ki ben en sondayım.

“Sen niye gelmedin?”

“Ben mi?”

“Yok, babam. Sen. En baştaki.”

“Ekmek getirmeye gittim. Kar kapadı her yeri, gelemedim.”

“Ne ekmeği?”

“Ben iki arkadaşımla bir evde kalıyoruz. Her hafta birimiz getiriyoruz ekmeği.”

“Ya, sen ikinci sıradaki!”

“Ben? Ben kardeşlerimi özledim.”

“Vay, vay! O zaman köyünde kalsaydın. Niye geldin?”

“Ben, ben okumak istiyorum.”

“He, ne de yaman okuyorsunuz, ya! Beş sene ilkokulda okudunuz, kaç aydır da burada. Daha Türkçeyi doğru dürüst öğrenemediniz, bir de okuyacakmış. Bir de öbür arkadaşlarınıza bakın. Türkçeyi bülbül gibi konuşuyorlar.”

“Bir de Kürtçeyi konuşsunlar hele. Biz Kürtçeyi bülbül gibi konuşuyoruz valla! Ama Türkçe zor, çok zor.”

“Konuşsan n’olacak, altı üstü Kürtçe. Senden başka konuşan var mı o dili bu dünya üzerinde? Çık, çık dışarı!”

Benden biraz uzun. İri, kara gözlü bir çocuk. Çıkıyor. Ama başı önünde değil, dik. Kanım kaynıyor.

“Neydi o çocuğun adı?”

“Agit.”

“Ne?”

“Agit.”

“Adlarınız da kendiniz gibi tuhaf. Yok Ağıt, mağıt, bilmem ne!”

“Senin adın ne?”

“Mirze.”

“Eh, fena değil. Sen neredeydin, bakalım.”

“Ben? Ben... Ben yani ben işte öyle, köye, babam...”

“Kes, kes, anladım. Ya sen yanındaki?”

“Ben hafta sonu, yani cuma günü, yani babam geldi köyden, dedi, yani anan seni çok... Kardeşin Hezal düğünü yani, yani var... Ben...”

“Tamam, tamam anladım. Halay çekmeye gittin.”

“Yok işte yani, ben...”

“Tamam.”

Sıra bana geliyor. Dizlerim titriyor.

“Sen nerdeydin bakayım?”

“Köyde.”

“Köyündeydin elbet. İstanbul’a gidecek değildin, ya! Niye gittin köyüne?”

“Tayım... Aloş... Dağlara gitmişti... Aloş benim çok sev...”

“Beni deli etmeden çıkın. Size değil, ananıza babanıza acıyorum, defolun.”

Başlarımız önümüzde çıkıyoruz müdürün odasından.

Sınıfımın kapısına geliyorum. Ayaklarım donuyor kapıda. İçeri girmeye gücüm yok. Ama mecburum. Kapıyı çalıyorum. Öğretmenin “gir” emri ulaşıyor dışarı. Usulca kapıyı açıyorum, başım önümde sırama doğru yürüyorum.

“Nereye?”

Türkçe öğretmenimiz. Kürsüde oturmuş bana bakıyor, benden yanıt bekliyor.

“Sırama, öğretmenim!”

“Böyle selamsız, sabahsız mı? Dersin yarısına gelmişiz, beyefendi sınıfa yeni teşrif ediyor (Bu sözcük ne demek bilmiyorum. Herhalde kötü bir anlamı var), doğru sırasına. Sanırsın ahıra giriyor!” Ahır deyince Aloş geliyor gözlerimin önüne, boynu göğsüme yaslı duran Aloş.

“Müdür çağırmıştı.”

“Bir kere o tek başına müdür değil, beyi de var!”

“Evet, bey çağırmıştı.”

Sınıfta gülüşmeler.

“Sen bu Türkçeyle yaman okursun ortaokulda. Olan bize oluyor bu arada. Geç yerine, geç!”

Dersler nasıl bitiyor, zil nasıl çalıyor, anlamıyorum. Herkes koşarak tutuyor evinin yolunu. Ya ben? Ayaklarım geri geri gidiyor. Hurşit amcamın asık yüzü tam karşımda duruyor. Kaçıp bir yerlere gitmek istiyorum, soğuk ve tipi önümü kesiyor, aman vermiyor. Sonunda çaresiz kapıyı çalıyorum, Zehra teyzem açıyor.

“Oy, Muraaat! Bu ne hal, donmuşsun gülüm, gir içeri, gir!”

İçeri giriyorum. Hurşit amcam divana yan gelmiş, sigara tüttürüyor. Yüzüne bakamıyorum.

“Ooo, Murat’cığım, gel koçum, gel hele. Gel benim aslanım, gel şöyle sobanın yanına otur.” İçeriye sesleniyor: “Hanıııım, hele tezden bir sıcak çay getir koçuma, donmuş benim aslan Murat’ım.”

Sobanın dibine çöküyorum. Başım önümde. Yüzüne bakamıyorum Hurşit amcamın. Korkuyorum. Duyduklarım bir şaka mı?

Zehra teyzem çay getiriyor.

Çay bardağını tutamıyorum. Parmaklarım soğuktan uyuşmuş. Zorla bir yudum alıyor, bardağı tabağına koyuyorum.

“Sen de dinle hanım, bugün savcı bey beni odasına çağırdı. Doğrusu ne diyecek diye korktum. Savcı değil, bela çünkü. Girdim odasına çekine çekine. Baktım yüzü güleç. Rahatladım. Bana kimi sordu, bil bakalım?”

Zehra teyzem “bilmem” anlamında ellerini açıp omuzlarını yukarı kaldırarak yanıt veriyor.

“Bilemezsin elbet. Murat’ı sordu. Bizde kaldığını bilmiyormuş. Kızı her gün evde Murat’ı anlatıyormuş. Atını, yaptığı at resimlerini. Varsa evde benden Murat’ın yaptığı bir at resmini istedi. Çerçevelettirip odasına asacakmış. Koçum göğsümü kabarttı bugün.”

Kalkıyor, gelip sırtıma bir şaplak vuruyor. Isınıyorum biraz. Zehra teyzem övünerek bakıyordur bana, başımı kaldırmadan biliyorum.

“Hadi git odandan en iyi at resmini seç, getir bana. Getir de savcı beye götüreyim yarın. Acele etme ama. Önce bir çayını iç, sonra da karnımızı doyuralım bir güzel, ondan sonra tamam mı?”

Sesim çıkmıyor. Hangi resmi versem diye düşünüyorum. Aklıma Aloş’un yaptığım son resmi geliyor. O bizden kaçarken, kuyruğu havada o tepeyi aştığı anın resmini.

Sofra hazırlanıyor. Zehra teyzem etli pilav yapmış. Yanında ayran. Hurşit amcam ayran içmez. O yine suya onu katıyor, su sütleşiyor. Bardağını bana doğru kaldırıyor.

“Murat’ımızın şerefine,” diyor, bardaktakini sonuna kadar içiyor, her zamanki gibi gömleğinin koluyla ağzını siliyor. Zehra teyzeme bakmıyorum. Biliyorum, o da her zamanki gibi yüzünü buruşturuyordur.

Bir zaman sonra Hurşit amcam yine o acayip türkülerini söylemeye başlıyor. Keyfi yerinde. Gözleri kızardıkça, türküler de kızarıyor. Ses boğazından ağlaya ağlaya çıkıyor. Tam zamanı işte.

“Müdür bize yarın ceza verecek, Hurşit amca.”

“Kim?”

“Müdür.”

“Müdür kim?”

“Bizim okulun müdürü.”

“Kime ceza verecek?”

“Bize.”

“Siz kim?”

“Okula birkaç gün gelmeyenler.”

“Gelmemişse gelmemiş, n’olmuş? Kim gelmemiş?”

“Köylerine gidenler.”

“Köylerinden niye gelmemişler?”

“Tipiden. Yollar kapandığı için.”

“Sen de mi tipiden gelemedin?”

“Evet.”

“Sana da mı ceza verecek?”

“Öyle dedi müdür.”

“Veremez. Sen şimdi git bana atının bir resmini getir, yarın savcı beye götürür, senin durumunu da söylerim. Bakalım, o müdür denilen adam nasıl ceza verirmiş, savcı beyin odasında resmi asılı olan koçuma!”

Odama gidiyor, Aloş’un o dağı aşarken kuyruğu bulutlarda olan resmini getiriyorum. Resmi uzatıyorum, alıyor, bakmadan yanına koyuyor.

“Aferin, koçuma. Sen şimdi git odana derslerini yap.”

Odama gidiyorum. Yatağıma uzanıyorum. Hurşit amcamın ağlayan türkülerini dinleye dinleye uykuya dalıyorum.

Üç gündür uyuyamıyorum. Başım yastıkta, ama gözlerimi kapayamıyorum. Kapar kapamaz, bir bakıyorum o günkü gibi müdürün odasındayız. Üç gün öncesi geliyor aklıma. İki müdür yardımcısı ayakta, bir de biz okula gelemeyenler. Agit en başta, müdüre bakıyor. Geri kalanlarımızın başı ise önlerimizde. Müdür verilen cezaları okuyor bir kâğıttan.

“Agit Duman! Bir hafta okuldan uzaklaştırma. Kim Agit?”

“Ben.”

“Anladın mı?”

“Anlamadım.”

“Neyini anlamadın?”

“Ben üç gün gelemedim. Şimdi bu gelmemek kötüyse, siz bana niye bir hafta daha gelme diyorsunuz? İşte bunu anlamadım.”

Müdürün gözleri ateş saçıyor.

“Çık dışarı terbiyesiz. Defoool!”

“Defoluyorum.”

Başı dik çıkıyor Agit. Helal olsun diyorum içimden. Ama ya ben? Benim dizlerim titriyor korkudan.

“Eşref Öztürk!”

“Benim Eşref Öztürk, müdür!”

“Sana da üç gün okuldan uzaklaştırma.”

“Üç gün ne?”

“Okula üç gün gelmen yasak. Anladın mı?”

“He, anladım, ama..”

“Aması ne?”

“Ben üç gün bu kışta kıyamette ne yaparım?”

“Köyüne git.”

“Köye gitmek yasak.”

“Kim dedi yasak?”

“Sen dedin, müdür. Ben iki gün gelmedim, tipi koymadı gelem. Şimdi tipi yolları kapadı. Ben nasıl gidem!”

“Git evinde otur.”

“Evimiz sovuk. Okul sıcak. Ben girmesem sınıfa. Sınıfların arasında otursam!”

“Çııık, konuşma fazla. Deli edeceksin beni.”

Eşref çıkıyor. Gözlerinde iki damla yaş.

O hafta okula gelemeyen herkes ceza alıyor. Ben? Bana sıra gelince, müdürün yüzü değişiyor. Gülümsüyor. Şaşırıyorum. Demek müdürler de gülümsermiş.

“Seni bu sefer bağışlıyoruz, Murat oğlum. Çok güzel at resimleri yapıyormuşsun. Savcı bey öve öve bitiremedi.”

Bu son sözleri yardımcılarına söylüyor. Onlar da gülümsüyor.

“Hadi şimdi doğru sınıfına.”

Ceza alan bütün arkadaşlarım koridorda. Kimi duvara yaslanmış, kimi yere çökmüş. Yüzlerine bakamıyorum. Utanıyorum. Ceza almadığıma öyle çok üzülüyorum ki! İşte bu yüzden geceleri uyuyamıyorum.

Yemek de yiyemiyorum. Daha çorbaya kaşığımı uzatmadan Hurşit amcam başlıyor:

“Savcı beye dedim ki....” ile başlayan aynı sözlerine.

Her yan kar. Tipi duvarları karla boyamış. Kasaba beyaz kar. Ah, bir bahar gelse!

Bahar geldi sonunda. Her yan çiçeğe durdu. Öğretmenler sınıf pencerelerini açık tutturuyorlar. İçeri çiçek kokuları geliyor. Dersler hafifledi. Sık sık öğretmenler bizi kırlara götürüyor. Kışın ceza alan köy çocukları benimle konuşmuyorlar. “Murat şehirli oldu. Arkasında büyük adamlar var,” diyorlarmış. Agit zaten o gün bıraktı okulu. Bense! Benim işim zor. Ortada kaldım. Köyden gelenlerin yanına gidiyorum, benden uzaklaşıyorlar, şehirlilerin yanına ise ben gitmiyorum. Okullar bir bitse de köye gitsem! Derken o gün de geliyor.

Okul bugün tatil oldu. Karneleri aldık. Şehirli çocuklar sevinç içinde, ellerinde karnelerini havada uçurarak dışarı koştular. Kapıda bekleyenleri var.

Benim dört dersim zayıf. En kötü Türkçe, sonra Matematik, Tarih ve Sosyal Bilgiler. Resim pekiyi. Almanca orta. Başım önümde çıkıyorum. Yanımda ayak sesleri. Selen. Yanımda yürüyor. Bütün dersleri pekiyi, biliyorum. Annesi babası kapıda, biliyorum. Benim gözlerimde yaş. Selen mendilini uzatıyor. Gözlerimi silip mendilini geri veriyorum Selen’e.

“Sende kalsın Murat, beni hatırlatır belki.”

Koşarak gidiyor sonra.

Başım önümde çıkıyorum dışarı. Herkes çoktan gitmiş.

Bütünlemeye kalmama Hurşit amcam aldırmıyor, ama Zehra teyzem üzülüyor.

Köydeyim. Annem bütünlemeye kalmanın iyi bir şey olduğunu sandı, sarıldı sarıldı öptü beni. Ben de sevincini öldürmedim. Şilan üzüldü, Koço sevindi.

Aloş büyümüş. Boyu beni geçmiş. Bir de güzel ki!

Her sabah Koço köyün kuzularını otlatmaya götürüyor. Ben de Aloş’u alıyorum, birlikte gidiyoruz. Biz dağlara giderken Şilan hep çöplüğün başında oluyor. Koço bana Şilan’ı gösterip göz kırpıyor. Ben de onu kuzu çobanı diye kızdırmak istiyorum, ama kızmıyor.

“Boşuna uğraşma Mırat bey, ben kızmam. Her ünlü çoban önce kuzu çobanı olmuştur, unutma,” diyor.

Yine böyle bir bahar günü, Koço:

“Ya, Mırat, bu Aloş koca at oldu, hâlâ yanımızda gezdiriyoruz. Yeter valla. Biraz da o gezdirsin bizi,” diyor.

Ne demek istediğini anlayamıyorum. Yine bir oyun düşündüğünü sanıyorum.

“Nasıl gezdirsin, Koço? Önümüze düşüp bizi şehirlere mi götürsün, bilmediğimiz yaylalara mı?”

“Hay senin aklına Mırat! Bir de gittin şehirlerde okudun. Tam da okuyamadın ya, neyse. Demem o ki, aha güzün gelmesine birkaç ay kaldı şunun şurasında. Kasabalarda at yarışları başlayacak. İlk taylar yarışacak, biliyorsun. Ama bizim Aloş! Daha üstüne elimizi bile koymadık. Yani, artık ona binilmeyi öğretelim.”

“Nasıl?”

“Nasıl olacak, önce oturup Aloş’a her şeyi bir güzel anlatalım. Yarış nedir, atlar nasıl yarışır, sahipleri nasıl para kazanır, bunları işte.”

“Yine sapıttın, Koço.”

“Ben mi? Biz böyle konuşurken, Aloş bak bizi nasıl dinliyor. Çünkü ne dediğimi anlıyor. Ya sen? Sen gittin Almanın dilini öğrendin. Ferd merd, yok dort mort. Bunun yerine at dili öğrenseydin, şimdi işine yarardı.”

Koço’nun dediklerine aldırmıyorum. Nasıl olsa zaman çok, hava güzel. Bir de dönüp Aloş’a bakıyorum. Bizi dinliyor gibi bakıyor ikimize de.

“Uzatma da ne yapacağımızı söyle, çobanların piri!”

“Bak, şimdi Aloş’u bir kayanın yanına yaklaştıralım, ben yularından tutayım, sen üstüne bin. Binilmeye alıştıralım yavaş yavaş.”

“Niye ben? Atların dilinden anlayan sen, sen bin önce.”

Kıvırtamıyor, boynunu büküyor.

“Peki.”

Aloş’u çeke çeke bir kayanın yanına yanaştırıyor, başımla da Koço’ya binmesini işaret ediyorum. Koço bir bana, bir Aloş’a bakıyor. Gözlerinde korku.

“Korkma.”

“Ben mi?”

“Yo, ikiniz de. Bak Aloş da korkuyor. Belli etmiyor mu? Hadi atla üstüne.”

Koço usulca, incitmeden korkar gibi biniyor Aloş’un sırtına. Aloş önce anlayamıyor. Dönüp bakıyor sırtındakine. Koço’yu görmesiyle de başlıyor arka iki bacağıyla ardına çifteler atmaya. Koço bir iki direniyor, tutunmaya çalışıyor, başaramıyor, kendini çimenlerin üstüne atıyor. Aloş, başını döndürüp sırtına bakıyor, boş olduğunu görünce de sakinleşiyor.

Koço çimenlerin üstünde kıçını ovalıyor.

“Ne oldu, Koço? Yoksa Aloş dediklerini anlamadı mı?”

“Beeen, yani ben dört sıçrayışına dayandım, erkeksen sen bin şimdi. Bakalım sen kaç sıçrayışına dayanacaksın. Hadi erkeksen. Bakalım kandırabilecek misin? Bu Aloş öyle şehir kızına mızına benzemez. Hadi erkeksen.”

Kurtuluşum yok. Koço’nun diline düşmektense, düşer ayağımı kırarım daha iyi.

“Gel tut yularını, Koço!”

Koço poposunu ovuşturarak kalkıyor. Aloş’u yeniden kayanın yanına çekiyoruz, ben kayanın üstüne çıkıyorum. İçimden binmek gelmiyor. Korkudan değil valla, binmeye kıyamıyorum. Ama ya Koço?

“Ne o Mırat bey? Dikkat et, altına kaçırmayasın. Valla namını bütün köye yayarım. Başta da Şilan’a.”

Çaresizim. Aloş’un boynunu, sırtını okşuyorum. Aloş dönüp bana bakıyor, üst dudağını oynatıyor, siyah kuyruğunu sağa sola sallıyor. Okşamamı sürdürüyorum. Ama Koço koymuyor ki:

“Oyunu bırak Mırat bey, sırtına, sırtına.”

Sol bacağımı usuldan Aloş’un sırtından öte yanına aşırıyorum. Aloş başını çevirip yeniden bana bakıyor. Her şeyi göze alıyor, sırtına oturuyorum. Belini bir iki sağa sola kıvırıyor, dönüp bana bakıyor, iki dudağını uzatıyor, karşılığında şeker istiyor. Koço’ya bakıyorum. Koço dizleri üstüne çökmüş, gözleri yuvalarından fırlamış, bana bakıyor. Usulca, incitmeden, Aloş’un sırtından iniyor, içime doldurduğum nefesimi çimenlerin üstüne boşaltıyorum.

“Yat kalk o şehir kızının gönderdiği çükolatalara dua et. Onların hatırına atmadı seni sırtından. Benim de olsaydı o zıkkımlardan, şimdi Aloş’un sırtında Aladağlar’ı aşmıştım, valla!”

Ne diyeyim, bizim Koço bu işte.

Ertesi gün yine biniyorum Aloş’un sırtına. Ses etmiyor. Koço yuları çekiyor, Aloş ardınca gidiyor. Ben durmadan yelesini okşuyorum. Bir zaman gidiyoruz. Bu arada kuzu çobanı olduğumuzu da unutuyoruz.

“Vay, babo! Kuzular! Ula Mırat senin yüzünden hep. Kuzular yok.”

Aloş’un sırtından atlıyor, Aloş yedekte kuzuları aramaya çıkıyoruz. Derede buluyoruz. Kuzular kaya diplerinde gölgeye çekilmiş uyuyorlar, oğlaklar kaya üstlerinde cirit atıyorlar. Zorla indiriyoruz oğlakları kayalardan.

Artık günlerimiz böyle geçiyor kırlarda. Aloş iyice alışıyor binilmeye. Bu, hoşuna bile gidiyor. Bense ikmale kaldığım derslerimi düşünüyorum ara sıra. Elimden bir şey gelmiyor. Ne yapacağımı bilemiyorum. Bilsem ne olacak? Reco dayı mı yardım edecek, Kezo hala mı? Beni hep Koço teselli ediyor, bir de... Bir de Şilan. Her sabah çöplüğün başına çıkıyor, gülerek bizi uğurluyor.

Babam Adana’dan geldi. Bana takım elbise almış okula gidiyorum diye. Anama şehir entarisi, Cahit’e gömlek, Seyran’a da bir kolye. Annem bir horoz kesiyor. Akşam yemeğine oturuyoruz. Babam okulumu soruyor. Lokma boğazımda kalıyor. Dışarı çıkıyorum. Ufaktan ağlaya ağlaya pınar başına gidiyorum. Başımı ellerimin arasına alıyor, hıçkırarak ağlıyorum. Bir el omzuma dokunuyor, irkiliyorum, bakıyorum babam.

“Okumazsan da okuma. Biz okumadık da aç mı kaldık! Aloş’a çok iyi bakmışsın. Koca at olmuş. Bu güz yarışlara sokarız. Ben yarın Binici Reşo’nun yanına gideceğim. Gundin köyüne. Aloş bir yarış kazandı mı gerisi tamam. Ver elini Adana. Orda her gün yarış. Umudumuz Aloş yani. Sıkma canını. Hadi kalk eve gidelim. Anan da çok üzüldü.”

Eve gidiyoruz. Anam benim payımı ayırmış. Cahit yeni gömleğini giymiş odanın içinde turluyor. Seyran kolyesini okşuyor.

Bütün gece düşler kuruyorum. Aloş, bizim kasabada her güz yapılan at yarışlarında birinci geliyor. Ben, Koço, Şilan havalara sıçrıyoruz. Selen uzaktan bana el sallıyor. Şilan görüyor, suratını asıyor, yarışın çevresinde kurulan öküz arabalarının arkasına gidiyor.

Babam ertesi gün Gundin köyüne gitti, yanında da o binici dediği Reşo dayı ile döndü. Ak saçlı, ak sakallı bir ihtiyar Reşo dayı. İncecik, boyu benden biraz uzun. Kapının önündeki sal taşın üstüne oturdu, yorgun.

“Hele şu atınızı bir getirin, göreyim,” dedi.

Babam bir baş işaretiyle ahırı gösterdi. Koştum ahıra. Arkamda Aloş’la kapıya çıktım ki ne göreyim? Bütün köy bizim kapıda. Tabii Koço da yanımda, ellerini beline koymuş, adama bakıyor. Bir Koço mu? Bütün köylülerin gözü Reşo dayıda. Ne diyecek acaba!

Reşo dayı dizlerinden destek alarak kalkıyor, ıhlaya poflaya Aloş’un dört bir yanını dolaşıyor, yüzündeki kırışıklıklar kayboluyor Aloş’a baktıkça. İçim içime sığmıyor. En son Aloş’un başını okşuyor, babama dönüyor:

“Çok güzel bir tay. Hakiki Arap atı. Nerden geçti eline bu güzel!”

Babamın yüzünde ince bir gülümseme. Gülümsemenin içinde biraz da övünme. Köylülerimizin yüzünde ise pişmanlık. “Biz niye almadık bu tayı o zaman,” kokan bir pişmanlık.

“Urfa taraflarından gelen bir subaydan aldık. Kafa kâğıdı bile var. Bize verdiğinde çok hastaydı.”

“İyi bakmışsınız, bravo.”

“Oğlum baktı, bu onun atı.”

“Beraber baktık,” diye Koço araya giriyor.

“Doğru, oğlumla Koço baktılar,” diyor babam.

“İyi bakmışlar. Şimdi sıra bende. Güz yarışlarına yetiştirmeliyim bu güzeli. Yetiştirmeliyim ki Saragöl’de adı unutulan Reşo’yu herkes yeniden anımsasın.”

Sonra başladı Aloş’la Reşo dayının savaşı. Bir o direndi, bir öteki direndi. Aloş, Reşo dayıyı üstüne bindirmemekte direndi, Reşo dayı da binmekte direndi. Aloş’u sevdi, okşadı. Aloş’a türküler söyledi ve sonunda galip geldi. Aloş sırtına binmesine izin verdi sonunda. Binince de gençleşti o ak saçlı, ak sakallı küçük ihtiyar. Kamburu düzeldi, yüzündeki kırışıklıklar kayboldu.

Her sabah Şorik düzüne gidiyoruz. Ben, Aloş, Reşo dayı, tabii bir de Koço. Reşo dayı sırtına biniyor düzlüğe varınca ve başlıyor koşu. Aloş kan ter içinde kalıyor. Ve her geçen gün Aloş açılıyor. Biz yoruluyoruz onları seyrederken.

Ve güz geliyor. Babam kasabadan yarış atı eyeri alıyor. Aloş’un eyere alışması ise bir hafta sürüyor. Gıcık kapıyor eyerden çünkü. Ben de Koço da gıcık kapıyoruz bu at eyerinden. Yapmacık duruyor güzelimin sırtında.

Yarış gününe bir gün var. Bütün köy hazırlanıyor o güne. Yufkalar açılıyor, çörekler pişiriliyor. Öbür köylere karşı artık Aloş bütün köyün Aloş’u.

Anam kardeşlerimi çimdiriyor, sabunlara boğuyor yüzlerini gözlerini. Benle Koço derede çimiyoruz anamın verdiği yeşil sabunla.

O gece uyuyamıyorum. Bir o yana bir bu yana dönüp duruyorum. Bakıyorum, babam da uyuyamıyor. Ama ikimizde uyumadığımızı birbirimizden saklıyoruz.

Sonunda odanın içi ışıklanıyor. Babam kalkıyor, ben yalandan gözlerimi yumuyorum. Babam aceleyle giyiniyor, dışarı çıkıyor. Biliyorum, şimdi Mıho dayıgile gidecek, Reşo dayıyı uyandıracak. Bu arada Reşo dayının Mıho dayıgilde kaldığını size anlatmayı unuttum, kusurumu bağışlayın. Bizim konuk odamız yok çünkü. Ben de kalkıyorum. Giyiniyorum. Doğru ahıra. Aloş daha kapıyı açar açmaz kişniyor ufaktan. Benim geldiğimi anlıyor. Boynuna sarılıyor, kulağına: “Bugün bizi mahcup etme, gülüm,” diyorum.

Ahırın kapısı açılıyor. Saklanacak yerim yok. Bekliyorum. Babamla Reşo dayı geliyorlar.

“Ooo, Mırat bey, erken kalkmışsın,” diyor Reşo dayı.

Susuyorum. Babam yanıt veriyor benim yerime:

“Bütün gece hiç uyumadı ki, uyansın.”

“Sen nerden biliyorsun, uyumadığını?”

Reşo dayının sorusu yanıtsız kalıyor. Reşo dayı bana göz kırpıyor. Cin gibi adam. Ben de göz kırparak yanıt veriyorum. Bu arada da gülmem geliyor. Çünkü Reşo dayı çok komik bir elbise giymiş. İnce bacaklarına yapışan bir pantolon, kırmızı bir gömlek ve başında da boynundan bir iple bağlanan uzun terekli bir şapka. Hem de sarı bir renkte. Sarı renkte bir şapkayı ömrümde ilk kez görüyorum. Reşo dayı anlıyor, elleriyle gömleğini sıvazlıyor.

“Buna binici elbisesi derler, Mırat bey oğlum!”

Ahırın kapısı açılıyor. Biliyorum, bu gelen Koço. Yanılmıyorum. Koço daha Reşo dayının kılığını görür görmez, gülmesini tutmak için dışarı kaçıyor. Ben de peşinden.

Koço bizim kapıdaki taşa oturmuş, ellerini dizlerine vura vura gülüyor.

“Ne gülüyorsun, Koço bey, o elbise binici elbisesi. Devlet, at yarışlarında öyle giyinmeyi emrediyor.”

Koço beni duymuyor, gözlerinden akan yaşlara aldırmadan gülmesini sürdürüyor.

Bir bakıyorum Şilan da çıkmış kapıya. Ben bakınca, ufaktan gülümsüyor, içeri giriyor.

Sabah güneşi önce Aladağlar’a vuruyor, sonra Katevi dağları ışıldıyor. Köyümüz ışığa boğuluyor. Köy canlanıyor.

Ahıra koşuyorum. Reşo dayı Aloş’u tımar ediyor, babam bir bezle ayaklarını temizliyor Aloş’un. Aloş’un keyfi yerinde.

“Buralarda oyalanma Mırat bey, tez eve koş. Annen hazırlansın. Yolumuz uzak. Bir de çorba yapsın, söyle.”

Beş kağnı arabası, allı yeşilli çocuklar, kadınlar, en yeni kasketlerini başlarına giymiş erkekler kasabaya doğru yola çıkıyoruz. Bir gören düğüne gidiyoruz sanır. En önde Aloş. Huysuz biraz. Bunca kalabalık ürkütüyor onu. Daha bu işin başı Aloş’can. Bugün bütün köyün umudu sende, diye geçiriyorum içimden. Sırtını okşuyorum ufaktan. İrkiliyor, dönüyor, bakıyor ki sırtını okşayan benim, kuyruğunu sağa sola sallıyor, burnundan fırıltılar çıkarıyor. Rahatlıyor gibi. Belki de bana öyle geliyor. Bir yanında ben, öbür yanında Koço. Aloş’un gemi ise Reşo dayının elinde. O bugün köyümüzün ağası.

Bizim kasabayla köyümüz arasında uzayıp giden bir tepe var. O tepeyi aştın mı önünden Murat suyu akan bizim kasaba görünür aşağılarda. Murat’ın bu yanı düz bir çayırlık. At yarışları orada oluyormuş. Bizim köylüler anlattılar. Ben ilk kez bir yarış seyretmeye gidiyorum. Bizim köyün bütün çocukları da benim gibi. Çoğu daha bizim kasabayı hiç görmemiş. Tek Koço, kasabamıza düşünde çok gidip geldiğini söylüyor. İnanıp inanmamakta serbestsiniz.

Öğlene doğru tepeye çıkıyoruz. Murat mavi mavi akıyor her zamanki gibi. Öte yanı kasaba. Bir bakıyorum bizim Koço ağzı bir karış açılmış, kasabayı seyrediyor. Ardından da:

“Anoo, bu ne iş! Ev üstüne ev yapmışlar. Hem de kaç tane,” diyor.

“Hani sen düşlerinde çok gidip gelmiştin kasabaya, Koço bey?”

“O zamanlar yoktu valla, demek yeni yapmışlar. Deli bunlar. Hiç ev üstünde ev olur mu?”

“Onlara apartman derler, Koço.”

“Ne derler?”

“Apartman.”

“Ada bak, ada! Adı da kendine uymuş delinin.”

Bayır aşağı inmeye başlıyoruz. Derken yarış yeri gözüküyor. Yarış yeri ana baba günü. Çayırın dört bir yanı kağnı arabalarıyla çevrilmiş. Her arabanın yanında ocaklar kurulmuş. Ocaklardan çıkan ince dumanlar gökyüzüne doğru kıvrılarak gidiyor. Allı pullu giysiler içinde çocuklar koşuşuyor dört bir yanda.

Bu kalabalığı gören Aloş kişniyor, Nefesini tutmuş, şaşkın, gözleri yuvasından çıkacakmış gibi bakıyor. Ön ayaklarıyla toprağı kazıyor. Bizim köyün arabaları arasında, gözlerim Şilan’ı arıyor, Göremiyorum. Düz çayırlığa iniyoruz sonunda. Arabalarımızı bir yere çekiyoruz, öküzleri açıyoruz. Öküzleri çocuklar otlatacaklar çayırda. Koço beni dürtüyor, ardından da:

“Şükür ki bizim öküzümüz yok, Mırat,” diyor.

Onun dediklerini duymazlıktan geliyor, arabalarımızın arasına göz gezdiriyorum.

“Şilan’ı arıyorsan, aha orda,” diye Koço eliyle bir arabayı gösteriyor. Görüyorum Şilan’ı. O da Aloş gibi şaşkın, dört bir yanına bakınıyor anasının yanında.

Aloş’un çevresini başka köyün çocukları sarmış. Kimi küçümseyerek, kimi hayranlık dolu inceliyor Aloş’u. Küçümseyerek bakanları dövmek geliyor içimden.

Altı tay yarışacak. Köyden gelenler toplanmışlar atlarının başına. Bir beyaz tay az ötemizde. Çok güzel bir tay. Öyle bir sakin duruşu var ki, şaşırıyorum. Bir de bakıyorum yanında Agit duruyor. Onun atı olacak. O da öyle sakin ve gururlu ki! Uymuşlar birbirlerine. Başımı başka yana çeviriyorum.

Aloş gibi bir al tay az ötede. Ön ayaklarıyla yeri eşeleyip duruyor. Komik elbiseli binicisi zor tutuyor.

Az aşağıda siyah bir tayla al bir tay yan yana duruyorlar. Ara sıra başlarını birbirlerine sürtüyorlar. Belli ki çoktan beri tanışıklar. Atlar da insanlar gibi. Huysuzu var, uslusu var, çocuk gibi heyecanlı olanı var. Bütün atları çok seviyorum. Ama Aloş’u daha çok.

Bir de göbekleri önlerinde giden kravatlı adamlar var ortalıkta dolaşan. Her tayı tek tek inceliyorlar. Benim onlara şaşkınlıkla baktığımı gören Binici Reşo dayı:

“Onlar at alıcıları. Ta Urfa’dan, Adana’dan gelirler buralara. Atları buradan ucuza alırlar, gider oralarda dünyanın parasına satarlar merhametsizler.”

O adamlardan nefret ediyorum.

Birden davullar dövülmeye, zurnalar çalmaya başlıyor. Aloş ürküyor. Ön iki ayağıyla şaha kalkıyor. Reşo dayı zor tutuyor gemini. Aloş’tan yana koşuyorum. Etrafını saran çocuklar sağa sola kaçıyorlar. Her arabanın önünde halaylar kuruluyor davul sesine. Allı yeşilli köy kızları halaylara duruyorlar. Onlar Haceler. Onları gizli gizli kenardan ince bir duyguyla izleyen gençler de Siyabendler.

Ben onları büyük bir heyecanla izlerken, Koço dürtüklüyor beni:

“Mırat, Mırat hele bak. Şeherli bir kadınla şeherli bir kız birini arıyorlar.”

Gösterdiği yöne bakıyorum. Selen. Yanındaki de annesi olmalı. Onlardan yana yürüyorum. Selen beni görüyor, sevinç dolu el sallıyor, annesinin elinden çekerek beni gösteriyor. Yanıma geliyorlar. Annesi gülümsüyor:

“Demek Selen’in anlata anlata bitiremediği Murat sensin! O güzel atın nerde?”

Az ötemizde huysuzlanıp duran Aloş’u gösteriyorum. İkisi de Aloş’tan yana yürüyorlar. Ben de arkalarında. Ardımda da Koço bey. Gömleğimi çekiştirip duruyor, bir yandan da Kürtçe:

“Bu o mu, bu o mu Mırat!” deyip duruyor.

Kısaca: “He, bu o,” diyorum.

Annesiyle Selen birlikte Aloş’u bir alıcı gibi gözden geçiriyorlar. Reşo dayı askerler gibi hazırola geçiyor. Benim gözüm onların yüzünde. İkisinin de gözlerinde bir ışıltı görüyorum. Aloş’u seviyorlar. Bir zaman sonra Selen’in annesi bana dönüyor:

“Selen’in anlattığı kadar güzel bir atmış. Dilerim bu yarışta birinci gelir, hepimizi sevindirir.”

Sonra elindeki bir paketi bana uzatıyor.

“Birinci gelirse, bu da bizim armağanımız olsun, Aloş’a! Biz şimdi gitmek zorundayız. Eşim aşağıda protokol (bu sözcüğün anlamını da bilmiyorum) çadırında bizi bekliyor. Yarıştan sonra görüşürüz Murat,” dedikten sonra Aloş’un sağrısına bir şaplak indiriyor, Aloş korkuyla havaya sıçrıyor.

Giderlerken Selen dönüp dönüp bana el sallıyor. Ben de el sallıyorum ufaktan. Kalabalığın arasında kayboluyorlar.

Koço’dan bir yorum gelmeyince aranıyorum, bakıyorum yanımda, eliyle açıkta kalan ağzını kapatmış, gözleri irileşmiş Selen’lerin arkasından bakıyor.

“Sen büyük adam olmuşsun da haberimiz yokmuş, Mırat oğlum! Baksana savcı beyin karısıyla kızı ayağına geliyor.”

Bunları söyleyen Reşo dayı. Sonra göz kırparak önümde hazırol duruyor.

Zehra teyze de geliyor. Hurşit amca yok yanında. O, bilmem ne çadırında Selen’in babasının yanındadır kesinlikle. Zehra teyzem anamla Kürtçe konuşuyor. Hem de çok güzel konuşuyor. Şaşırıyorum. Demek insan iki dili de iyi konuşabilirmiş, diye düşünüyorum. Utanıyorum kendimden.

Davul ve zurna sesleri birden kesiliyor. Halay çeken allı yeşilli giysiler içindeki kızlar duruyor. Sessizlik. Bir adam ağzına dayadığı bir huniden bağırıyor.

“Şimdiii, yaşlarııı, bir ile iki olan tay yarışı başlayacaaaak! Seyircileriiin biraz arkalara gitmesi gereeek! Duyduk duymadık demeyiiin!”

Köy çocukları analarının yanına gidiyorlar. Ya bizim kasabanın kısa pantolonlu çocukları? Onlar aldırmıyorlar bağıran adama. Ortalıkta cirit atıyorlar. Jandarmalar giriyorlar araya, kasaba çocuklarını zorla durduruyorlar.

Koço yağlı bir küfür savuruyor bu çocuklara. Bu küfrü burada yazmam ayıp olur. Anlayın işte.

Adam bu sözleri tekrar ederek bütün yarış alanını dolanıyor. Adamın söylediklerini duyan seyirciler geriye doğru gidiyorlar.

“Yarışa katılacak atlar burayaaa!”

Önü açık büyük bir çadırın önünde duruyor bunları söyleyen adam. Çadırın içinde sandalyelere kurulmuş kravatlı adamlar, başı açık kadınlar. Bize çok uzaktalar. Selen de oradadır, diye düşünüyorum, ama göremiyorum.

Altı tay, üstünde binicileri çadıra doğru gidiyorlar. Aloş en arkada. Huysuzlanıyor. Aynı bizim Koço gibi şaşkın. Beyaz tay sakin. O arkadaş iki tay yan yana, birbirleriyle oynaşıyorlar. Aloş’tan daha huysuz olanını ise binicisi zor zaptediyor Bunca kalabalığı, bunca atı ilk kez bir arada görüyorum. İçimde korkular. Koço elimi tutuyor.

“Korkuyorum, Mırat!”

“Ben de Koço.”

Elinde bayrak olan bir adam öne çıkıyor. Bir şeyler söylüyor binicilere. Biniciler allı yeşilli. Hepsinin kafasında da Binici Reşo’nun şapkasından. Kimi siyah, kimi kırmızı. O güzel taylara hiç uymuyor. Biniciler atlarını bir sıraya getirmeye çalışıyorlar. Taylar bir türlü sıraya girmiyor. Başta da Aloş. Sonunda sıraya girdiler. Aloş ikinci sırada.

Elinde bayrak olan adam bayrağını havaya kaldırıyor ve hızla aşağı indiriyor.

Yarış başladı. Öbür atlar öne fırladı. Aloş şaşkın. Duruyor. Reşo amca bir kamçı vurdu sağrısına. İstemeden vurdu biliyorum. Aloş da koşmaya başladı. Öbür atlarla arasında en az on metre var. Benim içimde korkular büyüyor. Koço elimi daha bir sıkıyor. Aloş hâlâ en arkada. Aloş hızlandı. Çok geçmeden de öbür atlara kavuştu. Oyun gibi geliyor bu koşu Aloş’a.

Önümüzden geçtiler. İki tay öbürlerinden arayı açtı. Biri Agit’in beyaz tayı, öbürü siyah tay. O tayların köylüleri alkışlıyorlar. Aloş hâlâ ortalarda. Dönüp dönüp yanında koşan taylara bakıyor. Sanırsın ben ve Koço’yla oyun oynuyor.

İkinci ve son tura girdiler. Aloş öbür tayların arasından sıyrıldı birden. Şimdi Şorik düzünde koştuğu gibi koşuyor. Öndeki iki ata ulaştı. Aralarına girdi, geçti. Bize yaklaşıyor en önde.

Koço’yla ikimizin heyecanı Ağrı dağının doruğuna ulaştı. Bağırıyoruz.

“Alooooooş! Aloooooş!”

“Aloooooş! Aloooooş!”

İşte ne olduysa o anda oldu. Dilimiz tutulaydı, donaydık olduğumuz yerde. Ben de Koço da lal olaydık. Ama olmadık.

Aloş sesimizi duydu. Dört ayağının altından tozlar havaya savruldu. Reşo dayı üstünden bir yana fırladı. Aloş döndü, bize doğru koşmaya başladı. Geldi, benimle Koço’nun önünde durdu, üst dudağını oynatmaya başladı.

Yarış yeri, insanlar başımın üstünde dönmeye başladı. Ardından koca bir sessizlik her yanı kapladı.

Dondum.

Sonrası kare kare resimler. Anamın, Şilan’ın, Koço’nun gözlerinde yaşlar. Yanımda dizini ovalayan Reşo dayı. Babamın gözlerinde ateş. Sonra göbeği önünde giden o kravatlı adamlardan biri, arkasında eli önünde bağlı iki adamın babamla konuşmaları. Adamla babamın el sıkışması. Adamın cebinden çıkardığı bir deste parayı babamın eline sayışı. Sonra... Sonra... Sonra babamın Aloş’un sırtından eyeri alışı... Eli önünde bağlı adamın Aloş’un geminden çekerek götürüşü... Aloş’un dönüp dönüp bana bakışı... Aloş’un her iki gözünde bir damla yaşın ışıltısı...

Bilmem bilir misiniz? Atlar da ağlar.

Aloş’un kalabalığın arasından giderken bir süre havada dolanan, sonra kaybolan siyah kuyruğu. Tıpkı o bize kızıp tepeyi aşarken gökyüzüne yapışan, sonra kaybolan kuyruğu gibi.

Sonrasını anımsamıyorum.

Uyandım.

Evimizde yataktayım. Dört yanım sarılı. Anamın eli alnımda duruyor. Bir yanımda Koço, Şilan. Başucumda anam. Kardeşlerim öbür yanda.

Babam? Babam karşı duvarın dibinde. Büzülmüş, sigara içiyor.

“Aloş? Aloş nerde?”

Soruma yanıt yok. Bütün başlar öne eğik.

Uyumuşum.

Uyandım. Şilan yok. Kardeşlerim uyuyor. Anam duvara yaslı uyumuş. Koço’nun eli benim omzumda uyumuş. Babam? Babam yok.

“Alooş!”

Koço da anam da uyandı.

“Koço Aloş’umuz nerde?”

“Aloş’umuzu baban at tüccarlarına sattı, Mırat!”

İçimde kin, acı, yorgunluk.

“Ben nasıl geldim buraya, Koço?”

“Bayıldın. O şehirli kızın babası getirdi bizi arabasıyla. Kız da geldi. Hep ağlıyordu. Doktor da geldi. Sana bir şeyler verdi neyse!”

“Babam nerde?”

“Aloş’un kafa kâğıdını götürdü. Çünkü kâğıt gelmeden paranın yarısını vermediler. Şafakta gitti baban.”

“Aloş ağladı, gördüm.”

“Ben de gördüm Mırat. Zorla götürdüler.”

“Beni dışarı çıkarın. Boğuluyorum.”

Bir koluma anam, öbür koluma Koço girdi, beni dışarı çıkardılar. Sal taşın üstüne oturdum. Anam yorganı sırtıma örttü. Şilan da geldi. Sessizce yanıma oturdu.

Güneş Ağrı dağından doğdu.

Birden! Birden, Koço’nun bağırması bütün köyü sardı. Gök yüzüne yükseldi, gün ışığına sarıldı, indi aşağılara.

“Aloş geliyooor! Mırat Aloş geliyoooor!”

Kolunu uzatarak gösterdi. Aloş karşı tepenin üstünde, başı boş, kuyruğu havada dört nala geliyordu.

Yorganı attım üstümden. Fırladım. Ben, Koço bir de Şilan Aloş’a doğru koşmaya başladık.

Derenin başında buluştuk. Aloş öte yanda, biz bu yanda. Biz “Alooooş!” diye seslendik, o burnundan fırıltılar çıkararak bizi selamladı.

Derenin soğuk sularına aldırmadan vurduk kendimizi sulara. Sarıldık Aloş’a. Bin yıllık hasret gibiydik. Bu bir aşktı işte. Mırat’ın Aloş’a olan sevdasıydı. Aynı Siyabend’in Hace’ye olan sevdası gibi. Ama tek fark, biz kavuştuk. Kavuştuk mu? Babam nerde?

Kuşluk vaktinde babam döndü. Paralarını geri vermiş. Benim acı çekmeme dayanamamış. Yolda Aloş’u tutamamış. Köyü görünce acı acı kişnemeye başlamış, ön ayakları havada gökyüzünü dövüyormuş. Babam dayanamamış, gemini çıkarmış, kalçasına da bir okkalı şaplak indirmiş, “haydi git sevdiğine” demiş.

Bunları sonra anlattı. Sonra benimle Koço’yu önünde dizüstü oturttu, parmağını bize bir öğretmen gibi sallayarak:

“Biz bu Aloş’la çok yarış kazanırız Mırat. Gelecek hafta komşu kasabanın yarışı var. O zamana kadar Binici Reşo’nun dizi de iyleşir. Ama bir şartım var: Sen de bu deli Koço da bu güz Aloş’un girdiği hiçbir yarışa gelmeyeceksiniz. Yasak. Tamam mı?”

“Tamam,” dedik ikimiz birden.

Yaşamımızda yüzlerce yasağın dışında kalan güzel bir yasaktı bu.

Aloş komşu kasabadaki yarışta birinci geldi. O günün gecesinde bayram yaptık köycek.

O güz Aloş üç birincilik kazandı. Ama babam ben ve Koço’ya koyduğu yasağı sürdürdü. Zaten istesem de gidemezdim. Bütünleme sınavlarım vardı.

Artık biz Aloş’a değil, Aloş bize bakacak. Anam yırtıklarımızı yamamayacak, söküklerimizi dikmeyecek. Her akşam sıcak yemek yiyeceğiz. Babam artık duvara yaslanıp durmadan sigara içmeyecek.

Zehra teyzemlere bir kere uğradım. Selen’in babasının tayini büyük bir kente çıkmış. Selen, Zehra teyzeme bir paket bırakmış benim için. Gidince paketi verdi. Açtım heyecanla. Kalın bir defter. Üstünde bir kalp resmi. Ve bir cümle: “Senden tek dileğim bu deftere Aloş’u yaz. Seninle Aloş’un hikâyesini. Bir de beni unutma.”

Bütünlemeye kaldığım dört dersten de geçemedim, sınıfta kaldım.

Babam: “Okumasan da olur. Seneye Aloş’un binicisi sen olursun,” dedi.

Biliyorum, Aloş hep birinci gelecek. İkinciliğe düştüğü gün artık onu hiçbir yarışa sokmayacağım. Üstüne, başta ben olmak üzere hiç kimseyi bindirmeyeceğim. Özgür yaşayacak. Ben ona türküler söyleyeceğim, Koço bize Siyabend ile Hace’nin öyküsünü anlatacak. Ben de Aloş da başımız önümüzde dinleyeceğiz. Bilmem Şilan’ı mı sordunuz ...Yani... Ben ... Şilan.. Ben yani... İşte öyle...

Dipnotlar

1- Sekil: Atlarda dizden aşağı beyaz leke.

2- Aşhana: Mutfak.

3- Basmalık: Gübre biriktirilen yer.

4- Yonca tumu: Yonca öbeği, kümesi.

5- Terek: Kıyı (daha çok şapka için).

6- Soğulmak: Irmak vb. yerlerde suyun çekilmesi.

7- Salahana: Başıboş.

8- Dengbêj: Halk ozanı.

9- Murdar: Dini kurallara uygun kesilmemiş hayvan.

10- Gıdik: Keçi yavrusu, oğlak.

11- Geçe: Karşılıklı iki yandan her biri, yaka.

12- Kom: Ağıl.