Gülsüm Cengiz

YASAK SEVDA SÖZCÜKLERİ

şiir

Evrensel Basım Yayın 532

Yasak Sevda Sözcükleri

Gülsüm Cengiz

© Evrensel Basım Yayın 2013 - Sertifika No: 11015

Birinci Basım Mayıs 2013 • İstanbul

Genel Kapak Tasarım: Savaş Çekiç

Kapak Uygulama: Devrim Koçlan

Kapak Görseli: Käthe Kollwitz

Epub Tasarım: Papersense Tasarım Stüdyosu

Doğa Basın Yayın

Dağıtım Ticaret Limited Şirketi

Tarlabaşı Blv. Kamerhatun Mah. Alhatun Sk. No: 25 Beyoğlu / İstanbul

T: 0212 255 25 46 F: 0212 255 25 87

www.evrenselbasim.com - info@evrenselbasim.com

YASAK SEVDA SÖZCÜKLERİ

KIZIMA LİRİKLER

Kızıma Lirikler

8 Mart 2005 için...

I

Pembe kundaklara sarılır kız çocukları

danteller, tüller içinde büyütülür.

Sabır emzirilir, özveri fısıldanır kulaklarına;

evcilik oyunlarıyla hazırlanırlar hayata.

İğde çiçeklerinin ve aşkın çağrısıdır,

çalar kapıları her bahar

–beklemeyi öğrenir kızlar–

Sevda, kahve fincanlarında saklıdır

“İki vakte kadar...”

Nakışlanır özlem, dantellerle sınanır sabır,

biriktirilir umutlar, çeyiz sandıklarında.

II

Yasaklar çizer yolunu ömrümüzün

ağız dolusu gülmek yasaktır kadın olana.

Bundandır; ellerimiz kapatır ağzımızı da

keser yolunu gülüşümüzün.

Şarkı söylemek günahtır,

pencereden bakmak yasak.

Çimenlere basmak çıplak ayakla

sere serpe toprağa yatıp

bulutlara bakmak, düşler büyütmek

yasaktır

dans etmek sevdiğinle yağmur altında.

Yasaklar çizer yolunu ömrümüzün

yazılı, yazısız kurallar belirler hayatı.

Sonra korku, sonra sabır, sonra acılar...

Örselenir yürek, kırılır dallarımız fırtınalarda.

Suskunluğu öğütler kadınlar, genç kızlara

ne de olsa “ağaç yaşken eğilir...”

III

Ağaçlar da insanlara benzer;

ince uzun kimi, tıknaz kısa boylu kimisi.

Kimi donatır kendini görkemli çiçeklerle

yalın bir güzelliği kuşanır kimi.

Kimi güçlükle tutar ayakta çürümüş gövdesini,

kimi yayıp dallarını alabildiğine

keser genç ağaçların güneşini.

Ağaçlar da insanlara benzer;

kiminin, kucaklar yaşamı geniş dalları,

kiminin göklere uzanır dimdik başı.

Kimi bir başınadır ve cılızdır kökleri,

yıkılır ilk rüzgârda.

Kimi derinlere salar köklerini,

büyür bir ormanın içinde/ büyütür bir ormanı;

direnirler birlikte güçlü kasırgalara.

IV

Ah, onca rüzgâr onca kar,

yine de her bahar

yamaçlarda bembeyaz papatyalar.

Umudun tükendiği an

yeniden fışkırır yaşam

yakılmış bir ormandan...

Gözünü güneşe diker fidanlar,

büyür bir meşe korusunda.

Ne tamamen karanlıktır gece,

ne aşılmazdır dağlar.

Sonsuza dek sürmez acılar.

Güneş gümüşünü döker de üstümüze

ağlarını umuda atar

her şafakta balıkçılar.

V

Ben, umut işçisi şair anne

sen, dalımda açan narin çiçek;

kırılma sakın fırtınalarda.

Bir incir inadıyla tutun yaşama;

duyumsa, dal ucunda yeşeren

tomurcuğun sevincini,

yaşamın özsuyunu damarlarında.

Ben, umut işçisi şair anne;

sanadır sevgim ve şiirlerim, insanlara...

İsterim ki, bir fidan ol o meşe korusunda.

Yaşa sevgiyi ertelemeden,

öğren yan yana durmanın gücünü,

geleceğe dön yüzünü.

Korkma, ağız dolusu gülmekten

yürümekten bir ormanın içinde

yasakların, korkuların üstüne...

RÜZGÂRA MEKTUPLAR BIRAKIYORUM

Rüzgâra Mektuplar Bırakıyorum

Yaşama söz kestiğimden beri

gidiyorum ardından bir yıldızın

devrime nişanlı yüreğimin

çağrısına uyarak.

Serüven değil aradığım

bir gençlik hevesi hiç değil.

Kimsenin kimseyi sömürmediği

ve insanların

sokaklarda kıvrılıp

açlıktan, soğuktan ölmediği

bir dünya istiyorum.

Yaşama söz kestiğimden beri

ardından gidiyorum bir sevdanın

devrime nişanlı yüreğimin

çağrısına uyarak.

Geleceğe umudunu, insana inancını

yitirmiş yüreklerin yere attığı

bir yıldızı parlatıyorum

her gün, her gün yeniden;

resmine bakıp gülümsüyorum.

Ah, ne güzel gülüyorsun...

Yaşama söz kestiğimden beri

ardından gidiyorum bu sevdanın

devrime nişanlı yüreğimin

çağrısına uyarak.

İğneyle kuyu kazıp

sözcüklerin büyüsünü arıyorum;

yağmurun her damlasında

her çiçeğin renginde,

her çocuğun, her kadının yüzünde...

Her acıda kanayıp

sarılarak her umuda

yaşamdan şiirler damıtıyorum;

ve her sabah yeniden

“Günaydın!” deyip güneşe

rüzgâra mektuplar bırakıyorum,

değiştirsin diye yazgısını insanlar

birleşen elleriyle.

Seni Özlerken

I

Çocuklar

rüzgârın önünde yeşil yapraklar,

savrulur sokaklara

çırpınan kar tanesi.

Düşer kırmızı ışıklarda

arabaların ön camlarına,

sileceklerin altında kelebek ölüleri...

Seni özlerken, özlerken seni

yüreğim

çocuksuz okul bahçesi.

Kapılar kapalı, duvarlar yüksek

çocuk ömrüm zindan içinde.

Gülüşüm kırıktır, bir yanım eksik.

Titreşirken serçeler saçak altında

yıkılır bir ağaç kökünden

bir dal kurur sessizce,

çalı diplerinde üşür menekşe.

Seni özlerken, seni özlerken

ölür bir çocuk, ah ölür bir çocuk

çöpten bulduğu ekmeği yerken.

Seni özlerken, seni özlerken

yürüdüğüm uzun yolda

karlı dağlar ıssız

ağaçlar çırılçıplak

sürekli bir kış ömrüm.

Sessiz kıpırtısız

durgun bir göl yaşam

gümüş rengi bir ırmak

dağların arasında.

–Kar altında dağ lalesi yüreğim

bekler düşmesini cemrenin–

II

Seni özlerken, seni özlerken.

Kim bilir kaç kez yaprak döktü

ve yeniden çiçeklendi ağaçlar.

Düştü her yıl bir kez daha toprağa

umudun çekirdeği,

kabuk bağladı yüreğimdeki yara,

her gidenle bir kez daha kanayan...

Büyürken gözlerimde

bir unutmabeni çiçeğinin hüznü

selamladım yeni günü;

her bahar dirilttiğim umutla.

Bir çocuk büyüdü yanı başımda

bir fidan ağaca döndü...

Seni özlerken, seni özlerken...

III

–Günün gülüşüdür yüzün

ey ömrümü bağladığım büyük gün–

Seni özlerken, seni özlerken

akıyor bir ırmak

dağların ürkünç gölgesinde

ışıltısını koruyarak;

akıyor denizlere

dağ sularından çoğalarak...

Seni özlerken, seni özlerken...

Her bahar başkaldıran direncim,

bir tutam menekşede,

bir insanın gülüşünde

yenilenen sevincim

tutuyor ellerimden.

Bir serçe sürüsü kalkmış gibi korudan

bağrışa çığrışa geçiyor ömrümden

okul çocukları.

Gözlerinde güneşin tüm ışıkları...

Evler ve Zamanlar

Yıldız Yokuşu’ndaki konak

yıkıldı yıkılacak,

kararmış tahtaları

dökük sıvalarıyla

üç katlı bir hüzün anıtı.

Göz çukurlarındaki boş bakışları

izliyor sanki şaşarak

yoldan gelip geçenleri;

sımsıkı kapanmış kapıları

ölü ağızlar gibi

bir daha açılmayacak.

Rüzgâr, uğuldayarak

sarsıyor çatısını;

tırmanıyor duvarları

inatçı bir sarmaşık,

saçağında boş bir serçe yuvası.

Yıldız Yokuşu’ndaki konak

yıkıldı yıkılacak,

güçlükle duruyor ayakta

sırtında yükü geçmiş günlerin.

Belki bir paşanın selamlığı

belki kadınların kapatıldığı

bir saray kalıntısı.

İzlerken hüzünle kentin değişimini

gizliyor geçmişini

kararmış kafeslerin ardında.

Sıvası dökük duvarlarında zamanın izi

ve odaları dolaşan rüzgârın sesi

usulca anlatıyor geçmişi,

solmuş resimlerdeki gibi.

–Güneşin ilk ışıkları aralarken perdeleri

duyuluyor ayak sesi küçük beslemenin

ve el ayak çekilince

etek hışırtısı bir cariyenin

giriyor koynuna gecenin–

Değişiyor her şey, değişiyor zaman...

Şimdi bu konakla Yıldız Sarayı’nın arasında

yükseliyor camdan ve betondan bir dev gibi

Conrad Oteli.

–Çoktan paslandı,

saraya açılan bahçe kapısının kilidi–

Her gün, bir taş eksiliyor duvarlarından

tahtasını kopartıyor birileri.

Bıyık altından izliyor

bu tasarlanmış cinayeti,

çok yıldızlı bayrağın,

yayılmacılığın ve paranın simgesi

Conrad’ın hayaleti...

Yıldız Yokuşu’ndaki konak

yıkıldı yıkılacak.

Yenik düşerken evler geçen zamana,

tutunuyor yaşama inatçı bir sarmaşık.

Bir evin ölümünün içinden

yükselirken gökyüzüne yemyeşil yaprakları

cıvıltıyla doluyor saçaktaki serçe yuvası.

Yürüyor bir çocuk, ıslık çalarak

yokuş yukarı...

1999-2000 Beşiktaş-İstanbul

Kayaköy’de

I

Kayaköy’de

küskün yüzü evlerin,

bakışları dargın pencerelerin...

Kırılmış yontu,

karalanmış resim

ve utancı geçmişin

taş duvarlarında kilisenin...

Havada ağır bir yasın uğultusu,

ot bürümüş odalarda

zorla bırakılmış yaşamların tortusu...

Sarmış evleri çepeçevre

diz boyu papatyalar,

korkudan büyümüş gözleriyle

sessiz tanıkları gibi geçmişin.

Kayaköy’de

sesinin izi var hâlâ;

rüzgârın kanadında,

çalıların bürüdüğü yollarda,

her avluda, her kapının ardında.

Titreşiyor sözcükleri

kalanın ve gidenin.

II

–Hoşça kal komşu...

Ocakta ateş

sarnıçta su,

yüreğimde ağusu

bırakıp gitmenin...

Ah, çiçekte domatesler,

ellerimle diktiğim...

–Komşu gitme!

Ocakta bazlama

tencerede

yeni sağılmış sütü keçilerin,

çanakta balı kardeşliğin,

dallar silme zeytin...

Gel bölüşelim...

–Hoşça kal komşu...

Biz ki güneş yüzlü insanları

Işık ülkesinin;

aynı toprağa kök saldık,

yaşadık dostlukları

Karmylassos’tan beri.

Gurbettir şimdi sılamız bizim.

–Komşu gitme!

Solar renkleri güneşin

eksilir suyu derelerin.

Sen olmazsan

kim açar kapılarını

her sabah yaşama

bu taş evlerin?

–Hoşça kal komşu...

Sen anlarsın dilinden kardeşliğin;

suyunu ver her sabah

dibini çapala zeytinlerin.

Sana emanettir evim,

bu toprağın altındaki

dört bin yıllık ölülerim.

–Sevdiğim gitme!

Öksüz kalır yüreğim;

kurur gölgesinde buluştuğumuz çınar,

süt damarlarım kurur,

taş kesilir bedenim.

Sen gidersen bir daha

kime sevdiğim derim?

–Hoşça kal sevdiğim...

Düştü üstümüze bir bulutun gölgesi,

esti hoyrat bir rüzgâr,

bizi bize bırakmadılar...

Emir çıktı, vakt’oldu

düştük yola mübadele;

paramparça yüreğim...

III

Kayaköy’de

izi var yanlış bir tarihin

ve hüzünlü öyküsü

yıkıntılardaki solgun gelinciklerin;

küflü duvarların

ve demirin ardında

birbirine karışmış kemiklerin.

Kayaköy’de

bir yaz günü

neyi söyler insana

kırmızısı nar çiçeklerinin,

suların çağıltısı,

Fethiye’nin eteğinde

çırpınışı Akdeniz’in?

Kayaköy’de

bir yaz günü

yankılanır taş duvarlarda,

çamların arasında dolanan

rüzgârın kanadında

türküsü kardeşliğin...

–Komşu gitme!

Ocakta bazlama

tencerede

yeni sağılmış sütü keçilerin,

çanakta balı kardeşliğin,

dallar silme zeytin.

Gel bölüşelim...

2009-2011 Fethiye-Kayaköy

Gülüşün Yanık Bir Karanfil Şimdi

Hrant Dink için...

Biz seninle bin yıldır

kardeş halkların çocuklarıyız;

ayrım bilmez ki çocuk oyunları

sevdalar ayrım bilmez ki...

Unuttuk mu Kerem ile Aslı’yı?

Biz seninle bin yıldır

aynı sulardan içip

gönendik bereketiyle aynı toprağın.

Uçuşurken saçlarımız

kanadında aynı kardeş rüzgârın,

güneş ayrımsız okşadı bizi.

Aynı dağın lalesini işledi mermerlere

Ferhat ile Yetvart,

aynı çiğdem nakışlandı kızların çeyizine.

Yaratıldı binbir güzellik

emekçi ellerinde;

altın yüzük, telkari bilezik.

Gümüş kemer genç kızların beline...

Biz seninle bin yıldır...

Karışırken çan sesine ezan sesi

kurduk halayını kardeşliğin

düğünlerde, bayramlarda kol kola.

Aynı sevdaları, acıları söyledik.

Buluştuk ezgisinde türkülerin.

“Oy nenen ölsün Sarı Gelin aman Sarı Gelin...”

Rakının buruk tadında çoğaltırken kardeşliği

karıştı birbirine ezgileri

Dede efendi ile Tatyos efendinin.

Paylaştık soframızdaki ayran çorbasını,

baklavayı, zerdeyi, pilakiyi.

Biz hepimiz bin yıldır

biraz Kürt, biraz Ermeni,

biraz Arap, biraz Rum

biraz Türktük;

hatta biraz Azeri.

Sonra kim

sonra neden

sonra nasıl

kararttı yürekleri

yıktı köprüsünü kardeşliğin?

Büyütülürken önyargılar, çocuklar

yalanlarıyla resmî tarihin;

aktı kimi yüreğe sinsi bir yılan gibi

ayrımcılığın zehri.

Bastırdı sesini emeğin, aşkın ve şiirin...

Rüzgârın kanadında yükselirken göğe dumanı

yakılan evlerin,

bulandı suyu ırmakların

dökülen kardeş kanıyla.

–Kafile, tehcir, çeteler,

Varlık Vergisi, 6-7 Eylül;

Ah, eskisi gibi kokmuyor artık

Madam’ın bahçesindeki o sarı gül–

Kardeşlik bir kez daha

sırtından vurulmuş güvercin

yatarken kaldırımda

şimdi ben

nasıl bakarım aynaya?

Nasıl bakarım Zakar’ın, Sarkis’in

Mıgırdiç’in, Anais’in yüzüne?

Son bakışın

saplanırken yüreğime hançer gibi

gülüşün

yanık bir karanfil şimdi

titreşen mumların ışığında...

Kardeşim, bağışla

gıneres yeğpayrıs

bağışla bizi...

21 Ocak 2007

Yaka Resimleri

Günler

sevdiklerimizi birer birer

alıyor elimizden.

Eksik bir yaşam duygusu

sarıyor içimizi

onları uğurlarken.

Kimi yemyeşil gövermiş yaprak

kimi son yazında ömrünün

düşüyor usul usul

yaşam ağacımızdan.

Kaç yıl oldu eksileli

1 Mayıs alanından,

başında kasketi

elinde bastonuyla yürüyen

Zihni Anadol’un ayak sesi...

Şükran Kurdakul,

geçen yıl gitti.

Eksildi toplantılarımızdan

bilgece sözleri,

onunla paylaşılan

“gündemin son maddesi”

rakının buruk tadı;

ve şimdi yok artık

telefonun öbür ucunda

Sulhi Dölek’in

o alçakgönüllü sesi.

Günler

sevdiklerimizi birer birer

alıyor elimizden.

Kimi bir dal tomurcuk

kızıl bir karanfil kimi,

kimi ulu bir çınar.

Kalem arkadaşı, kavga yoldaşı.

Bakıyorlar hüzünle

yakamızdaki resimlerden

onları uğurlarken.

Sesler, sözler, görüntüler,

paylaşılan düşüncenin coşkusu

birlikte içilen çayın tadı

bir parti toplantısı

bir şiir dinletisi

bir mitingi çoğaltan ayak sesi

eksildikçe yaşamdan

birikiyor elimizde durmadan

aydınlık bir geleceğe adanmış

onurlu bir ömrün özeti

yaka resimleri...

Kasım 2005

Yaka Resimleri II

Yürektir çoğaltan sesi

hayatın sonsuz akışında;

durdu Kemal Özer’in yüreği

“Kavganın Şafağında”

Gülümserken yakamdaki resmi

Aksaray’daki bir cami avlusunda;

artık hep Temmuzlarda anılacak ismi

“Onların Sesleriyle Bir Kez Daha.”

Temmuz 2009

Orkestra Konserinde...

Bir senfoninin notaları gibi yaşam

sürüyor ezgilerin eşliğinde.

Orkestra şefi sallıyor sopasını

inliyor viyolonsel

ağır, acılı bir ezgiyle.

Homurdanıyor kontrbaslar;

–yasak– diyorlar

–yapamazsın, sevemezsin, gidemezsin–

Orkestra şefi sallıyor sopasını,

çalıyor tehlike çanları,

davullar vuruyor bütün gücüyle.

Çanlar, davullar, ağır yaylılar

sarıyor çevresini öfkeyle;

incecik sesiyle titreyerek

bir yüreğin ezgisini söyleyen

solo kemanın...

Susmuyor keman,

ürkek adımlarla dönerken köşeleri

kaygılı ve kuşkulu...

Ardında aceleci ayak sesleri

üflemeli çalgıların;

yakalayıp tutmak

içlerine almak istiyorlar onu.

–Güçtür bizi haklı kılan

sana karşı,

güçlüyüz ve çoğuluz,

sense yapayalnız.

Azınlık çoğunluğa uymalı

diz çökmelisin gücün önünde–

Kalın sesleriyle homurdanırken viyolalar

gözdağı verir gibi,

ansızın tiz bir çığlık solo kemandan

ayrıksı, öncü, başkaldıran...

–susturamazsınız beni

haklı değildir her zaman çoğul olan–

Sürüyor ezgisi solo kemanın

dirençli ve kararlı,

katılıyor ona keman korosu...

Orkestra şefi sallıyor sopasını

kuşlar uçuşuyor kemanın tellerinde.

Ziller çalıyor, davullar vuruyor.

Gülüşler, umut dolu kahkahalar

yükseliyor neşeyle.

Karışıyor birbirine yaşamın sesleri

binbir türlü haliyle

soğuk bir kış akşamı

orkestra konserinde...

Aralık 1998

Çırpınış

Issız bir denizin ortasında

azgın dalgalarla boğuşan

sandalcıyım bir başıma.

Sulara bata çıka

ilerliyorum durmaksızın...

Sağdan bir dalga, soldan bir dalga,

bir kuyruk darbesi balinanın

savuruyor sandalımı.

Keskin dişleri, buzdan gözleriyle

köpek balıkları

dolanıyor çevremde.

Can evimde bir zıpkın...

Asılıp küreklere bütün gücümle,

yararak köpüklü dalgaları

yol alıyorum açık denizlere.

Çırpınıyorum batmamak için.

Kara bulutların arasında

solgun bir ışık ansızın...

Ekim 1999

Yaşam Tutkunu

Âşık olurum her ilkyazda

daldaki tomurcuğa

menekşenin kokusuna;

sevdalı bir ezgidir

her türküde titrer yüreğim.

Düşerim yollara her mevsim,

gece gündüz demeden;

şiirin rüzgârında,

masal kuşunun kanadında.

Uzakları yakın eder düşlerim.

Her bahar

dudağımda karanfil kokulu

bir sevdanın şarkısı,

her 1 mayıs alanlarda

bir gelincik coşkusu...

Sevdalı bir yaşam tutkunu

iflah olmaz yüreğim.

Sana Akıyorum

Toroslardan doğan bir çavlanım;

koşuyorum soluk soluğa

karşı konulmaz bir selin önünde.

Kayalara çarpa çarpa

geçerek ağaç köklerinin

yosunlu taşların üstünden,

köpük köpük

akıyorum Akdeniz’e...

Ah, kan içinde dizlerim

yara bere ellerim,

gözlerimde umudu

o engin denizlerin;

bırakıp geride

tortusunu geçmişin,

birleşerek derelerle

akıyorum ileriye.

Yüreğim,

okşaya seve

otu, çiçeği, böceği,

kuşları, çocukları;

sana akıyorum

engelleri aşarak.

Sen topraksın

sulamak,

bağrında çiçeklenmek istediğim.

Yoldaşımsın,

bir yaşamsın

bilincimle seçtiğim...

Yüzümdeki Gülüşle

Bir hüznü taşıdım hep

gözlerimde

–annesiz bir çocukluğun kalıtı–

yüreğimde

onulmaz bir yarayı

–gülüşünün açtığı–

Direncim

eksilmedi yine de

en kötü günlerimde.

Tutundum yaşama hep

yüzümdeki gülüşle.

YAŞAM DERSİNDE SORULAR
VE YANITLAR

Yaşam Dersinde Sorular ve Yanıtlar

–Dersimiz ölüm, dedi öğretmen

Tuzla’da bir okulda.

Çocuk öğrendi bir derste acıyı

iş kazasında yitirmişti babasını.

Sordu çocuk;

–Neden ekmek bu kadar pahalı

bu kadar ucuz yaşam?

Sorsalardı bana

“Ekmek mi yoksa baban mı?”

Babam derdim, babam

nasırlı elleri ekmek kokan.

Kaynak yapan, çivi çakan,

yük taşıyan kocaman elleriyle

saçlarımı okşayan...

Ah, şimdi nasıl yaşanır babasız?

–Dersimiz ölüm, dedi rüzgâr

yoksul bir evin çatısında.

Kadın öğrendi bir derste yaşamın gerçeğini

iş kazasında yitirmişti sevdiğini.

Sordu kadın;

–Neden ekmek bu kadar pahalı

bu kadar ucuz yaşam?

Sorsalardı bana

“Ekmek mi yoksa sevdiğin mi?”

Sevdiğim derdim, sevdiğim

evler kuran, gemiler yapan

kocaman ellerine gönül verdiğim.

Yumuşacık yüreği,

tenimi okşayan nasırlı ellerinde çiçek açan.

Ah, şimdi yaşam, nasıl da karanlık ve ıssız...

–Dersimiz ölüm, dedi martı

Tuzla’daki bir geminin direğinde.

Adam bir anda gördü ölümün yüzünü,

ardından “iş kazası” diye kayıt düşüldü...

Sordu adam;

kollarıyla kucaklarken rüzgârı.

–Neden ekmek bu kadar pahalı

bu kadar ucuz yaşam?

Sorsalardı bana

“Ekmek mi yoksa yaşam mı?”

Yaşam derdim, yaşam

o sonsuz deniz, evreni kucaklayan.

Acısıyla sevinciyle,

umuduyla direnciyle,

yüreğimde çiçek açan.

Ah, adım artık ölüler listesinde, soyadsız...

–Dersimiz direnç, dedi bulut

bir İstanbul sabahında.

Çocuk öğrendi bir derste sorgulamayı,

tersane işçileri taşırken omuzlarda babasını...

Sordu çocuk;

–Yazgı mıdır yoksulluk,

genç ölmesi insanların?

Nereye akar bunca alın teri,

yeşertir kimin bahçesini?

Neden yasalar hep varsıldan yana,

yaşam bunca acımasız yoksullara?

Sorsalar bana

“Boyun eğmek mi yoksa mücadele mi?”

Mücadele derim, mücadele;

verip el ele, yürümek hep birlikte, acıların üstüne.

Ah, biliyorum şimdi, yürünmez bu yol yalnız.

–Dersimiz yaşam, dedi ozan

bakıp ayak ucundaki güvercine,

öfkesi sayfalardan taşan

tersane işçilerinin resmine...

Sordu ozan;

–Neden ekmek bu kadar pahalı

bu kadar ucuz yaşam?

Sorsalar bana

“Şiir mi yoksa yaşam mı?”

Yaşam derim, yaşam;

o uzak yol gemisi, sonsuzluğa yol alan.

Masmavi gökyüzünün altında

kurulunca kardeşliğin evreni;

yüreklerde birlikte üretip bölüşmenin sevinci...

Ah, işte o zaman, yaşanacak tasasız,

kalmayacak hiçbir insan umarsız...

Dokumacı Kızın Türküsü

Bursa’daki fabrikada çıkan yangında
yanarak ölen Ayşe, Sadife, Gülden, Necla ve Sevgi için...

Ben, bir ipek böceğiyim

adım Ayşe;

yaz güneşinin pırıltısını

dut yaprağına sarıp

sabırla koza ören.

Ben, bir örümceğim

adım Arakne;

ışıksız kuytularda gergefim

gece gündüz iplik sağıp

kumaş dokurum tülden.

Ah, ipek böceği boğulur kozasında

örümcek ezilir ayak altında.

Gençliğim solar, yanar bedenim

karanlık atölyelerde.

Ben, dokuma işçisiyim.

–Çözgü atkı mekik

yün ipek keten

gres yağı pamuk iplik

toz ter koku

makine uğultusu

ücret sabır mesai

gece vardiyası

uykusuzluk

yoksulluk–

Döner çark işler mekik

akar iplik parmağımın ucundan

akar kan, akar terim

akar gözlerimdeki ışık

akar gençlik düşlerim

akar sevda, umutlar

siner bir kumaşın desenine

çiçek çiçek yıldız yıldız.

Dokun,

dokun tenindeki ipeğe

pamuklu basmalara

ve duyumsa

akan teri, emeğimi.

Sor kendine;

ne zaman dönüşür ipliğe ipek böceği

iplik nasıl kumaş olur

sarar tenini?

Pamuğu basmaya, keneviri ketene

kim dönüştürür?

–Çözgü atkı mekik

yün ipek keten

gres yağı pamuk iplik

toz ter koku

makine uğultusu

ücret mesai sabır

uykusuzluk

yoksulluk.

Neden, neden?–

Döner çark işler mekik

akar iplik parmağımın ucundan

akar kan, akar terim

akar gözlerimdeki ışık

akar gençlik düşlerim,

akar sevda, büyür umut,

yanımdaki tezgâhta

işleyen ellerin sıcağında,

değişir makinemin türküsü.

–çözgü atkı mekik

sendika hak direniş,

çözgü atkı mekik

umut mücadele özgürlük–

ve güneş desenleri dokunur şimdi

yepyeni tezgâhlarda...

Aralık 2005

İşten Çıkarılanın Türküsü

Ellerim ceplerimde, dalgın

gözlerimde taşıyarak bir hüznü

iniyorum Cağaloğlu Yokuşu’ndan aşağı.

İnsanlar geçip gidiyor yanımdan telaşla,

koşuyorlar, yeni yılı karşılamaya...

Alışveriş yapacaklar daha,

son dakikada ödenen maaşlarla;

Kurukahveci Mehmet Efendi ve Mahdumları’ndan

elli gram kahve,

Mısır Çarşısı’ndan tadımlık çerez alınacak.

Kılı kırk yararak artırılan paralarla

yakınlara armağanlar, Kapalıçarşı’dan.

Hindiye para yetmez, tavukla idare edilecek.

Ellerim ceplerimde, dalgın

yürüyorum,

gözlerimde taşıyarak bir hüznü.

Uzanıyor önümde,

sere serpe Eminönü;

denize serdiği eteklerinde

yaşam,

el sallıyor gidenlerin ardından.

Titreşiyor gezgin piyangocular,

güvercin yemi satan yaşlı kadın,

denizden gelen rüzgârın ayazında;

Nimet Abla gişesinin önünde

son biletler, son umutlar kuyrukta...

Ellerim ceplerimde, dalgın

yürüyorum;

gözlerimde taşıyarak bir hüznü

beynimde binbir düşünceyi...

Eski yılın gidişini

bir haftadır kutluyor kimileri,

asıp çam dallarına sahte gülüşlerini.

İftardan sonra açılıyor şarap şişeleri

kuş sütünün eksik olmadığı sofralarda;

lüks otellerde doluluk oranı

TAM KAPASİTE

ve dansözler uydurulmuş tesettüre...

Ellerim ceplerimde, dalgın

Yürüyorum bozuk kaldırımlarda;

rüzgârın önünde koşuyor zaman.

Yoksulluğun ve savaşın bu kente savurduğu

sayısız Kibritçi Kız imgesi,

oturuyor köşe başlarında, mağaza önlerinde;

ve yılbaşı alışverişine çıkanlara

kâğıt mendil satmak için

yalvarıyor gözleriyle.

Yaldızlı paketler, süslü sepetler taşıyor

çocuk işçiler,

boylarından büyük çiçekler,

zengin semtlerdeki evlere;

pahalı armağanlar gönderiyor para babaları

metreslerine.

Kriz destek fonundan sağdıkları paralarla

hayatın tadını çıkarıyorlar;

işyerlerinden işçileri...

–ekonomik kriz ve stoklarda üretim fazlası var

ne de olsa–

İşimden çıkarıldım yılın son günü...

Ellerim ceplerimde, dalgın

gözlerimde taşıyarak bir hüznü

yürüyorum

hesabını yaparak yaşama tutunmanın.

İŞSİZLİK

daha az ekmek demektir her dilde

solgun yüzleridir çocukların;

işsiz erkeklerin öfkesini sırtında duyumsayan

çürümüş ciğerleridir kadınların.

Demek ki bundan böyle

bizim evde de

sofradan eksilmeyecek

köyden gelen bulgurla tarhana;

sabahları peynirin kırıntısı ölçülecek

kasapla hiç görüşülmeyecek.

Gününde ödenmeyecek faturalar

ve akşamları çıkılacak pazara.

İŞSİZLİK...

Patronların işçilere yeni yıl armağanı.

Yoksulluk sınırındaki sözleşmeleri

sunup sendikalara

timsah gözyaşları döküyor kimi,

kimi lokavtla korkutuyor işçileri.

Eski devrimci genel müdürleri

ve sarı sendikacıları,

diz çöküp

parlatılmış sözlerin ve çizmelerin önünde;

getirip koyuyorlar masaya yalanı,

kanı, teri, acıyı

ve sahte parıltısını satılmışlığın

–iki yüzü vardır ne de olsa paranın–

Kredi faizleri, yüksek kâr limiti...

Keyfine diyecek yok bankaların, borsaların;

yanıp sönüyor ışıkları sevinçle

renk renk süslenmiş vitrinlerde.

İşimden çıkarıldım yılın son günü,

yazgısı ve yaşamı bana benzeyen

binlerce insan gibi.

Biliyorum

çadırda geçirecek yılbaşı gecesini;

Tuzla deri işçileri,

Zümrüt Örme direnişçileri

ve grev gözcüleri fabrika önlerinde.

Ortak bir sofra kurup

şarabını içecekler kardeşliğin;

ve uzatarak nasırlı ellerini

yaktıkları büyük ateşe

ısınacaklar hep birlikte...

Silip gözlerimdeki hüznü

ben de uzatıyorum

ellerimi o ateşe,

kuzeyde bir yıldız ışımaya başlıyor...

(Selam Yaratana-Emek Şiirleri 1, Eray Canberk, Gülsüm Cengiz,
Evrensel Basım Yayın, 2000)

Yaman Çelişki

I

“Gelişiyoruz” diyor başbakan,

“büyüme hedeflerimize ulaştık,

düze çıkardık ülkeyi.”

Sonra açılışını yapıyor

bitmemiş fabrikanın,

temelini atıyor

yasadışı bir barajın...

Sözcükler dökülüyor ağzından

yaldızlanmış sözcükler

parlak görüntülerin eşliğinde;

açıyor karanlık gökyüzünde

renkli ışıktan çiçekler.

II

Havai fişeklerin parlak ışıkları

donatırken gökyüzünü;

ekranların sahte pırıltısı

ve rengârenk görüntüsü

gizliyor yoksulluğun hüznünü...

Dağılınca duman,

sönünce ışık,

kararınca ekran,

bu yaldızlı sözleri

ve parlak görüntüleri

yalanlıyor çıplak gerçek...

III

Hastane önünde bir direk

direğin üstünde bir yazı;

“Acil!

Böbreğimi satıyorum.”

Altında telefon numarası...

Kim bilir kim,

kim bilir nasıl biri?

Kim bilir neden

satar insan böbreğini,

gelişmiş(!) bir ülkede?

IV

Ah, bu toz duman,

bunca yalan

ve bu yaman çelişki

burkuyor yüreğimi...

Gökyüzünde her gece

parlayıp sönen binlerce fişek

kaç yoksul evine ekmek?

Neyi örter bu görkemli gösteri?

Kaça satılır bir böbrek?

2006 İstanbul-Cerrahpaşa

İroni

Gizlemek için üzerindeki

Latin Amerikalı işçilerin

ve Iraklı çocukların kanını,

göz kamaştıran konserler

ve yarışmalar düzenliyor.

Bütün bunlar yetmez gibi,

İstanbul’un ortasında

Taksim alanında

kurduğu kan kırmızı

zafer takıyla,

duyuruyor egemenliğini

uluslararası içecek tekeli...

Kafa tutar gibi

alana açılan İstiklal caddesine

ve tam karşısındaki

Atatürk Kültür Merkezi’ne,

Cumhuriyetin 80. yılında...

Şubat 2004

Bağımsızlık Nedir Sizce?

Soluyorsa rengi,

gölgesinde çok yıldızlı bayrağın,

bayrak mıdır simgesi

bir ülkenin bağımsızlığının,

halkların özgürlüğü müdür yoksa?

Trenler asker taşıyorsa

yabancı topraklara

saldırganın buyruğuyla;

kutsanıyorsa bir kez daha

Kuzey Atlantik Paktı;

tarih kitaplarında kalmışsa

ulusal egemenlik;

bağımsızlık nedir sizce?

Bir sözüyle egemenin

yağmalanıyorsa halkın malları;

satılıyorsa fabrikalar, okullar,

maden ocakları;

tohuma yasak konmuşsa,

tutsaksa tarlalarda

tütün, pamuk, şeker pancarı;

çalınmışsa sevinci üretmenin

nasırlı parmaklardan,

verilmişse buyruğuna tekellerin

bankalar, borsalar ve bütün yaşam;

söz edilebilir mi bağımsızlıktan?

Unutulmuşsa sevda, yiğitlik türküleri,

sızmışsa yaşamın her alanına

yayılmacının dili,

öğretiliyorsa çocuklarımıza

ana okullarında bile;

anımsa sözcükleri

eşitlik, özgürlük, kardeşlik,

barış, sevgi, dayanışma...

Anımsa direnci,

bir kez daha

yaşamı savunma imecesini.

Biz de varız, buradayız

demek için

birleştir şiirini

alın teriyle...

Mayıs 2004

Pusu

Örümcek, ağını örüyor bir kuytuda

yakalamak için böceği;

eşek arısı gözlüyor örümceği

saplayıp sinsice iğnesini,

sunmak için bu avı,

yavrusuna diri diri...

Her ikisinin de üstündedir gölgesi,

böcek ilacını tutan elin.

Yaşam ne tuzaklarla dolu

ve ne kadar ağır bedeli.

İçimizde büyüyor gün geçtikçe bir kuşku.

Yürüyoruz, tetikte yüreğimiz.

Bilinmez, hangi kapının arkasındadır pusu.

Temizler arıyla örümceği

bir çalı süpürgesi.

Böcek ilacını tutan eli,

radyoaktif bulutları

siler süpürür ancak,

güçlü bir kırlangıç fırtınası...

Bir rüzgâr yaratmak için ilkyaz esintisinden

koşuyoruz bulutlara

ve değiştirmek için

tuzaklardan, pusulardan beslenen

bu kokuşmuş sistemi

veriyoruz yaşama

yüreğimizi.

Aralık 1999

F Tipine Sorular

Güneşsiz havasız kalan demir,

demirken paslanır, tahta çürür, taş erir...

Ya insan nasıl yaşar güneşsiz ve havasız?

Tavandan sarkan ampulün sarı ışığı

tutabilir mi günışığının yerini?

Girebilir mi havalandırma borusundan içeri

yağmurdan sonraki toprak kokusu

ve ilkyaz rüzgârının taşıdığı çiçek tozları?

Ya insan nasıl yaşar insansız;

eli bir insanın eline değmeden,

duymadan kulakları

bir insanın sesini?

İçerdekine Soru

Sen

Labryinthos’un dehlizlerinde

çıkışı bulmak için

çırpınırken her gece;

ben

o mitolojik öyküdeki

Eurydike değilim

kurtarılmayı bekleyen.

Ah, sırtımda

tonlarca taşın ağırlığı

tırmanırken kayaları

Sisyphos’un direnciyle,

kazarken toprağı tırnaklarımla,

yüreğimde bir sızı

beynimde hep o düşünce;

bu yollar denizlere çıkar mı,

doğar mı yeni bir gün

ikimizin üstüne?

Yaşam ve Şiir Hücreleştirilemez, seçki, Şubat Yayınları, 2000)

Görülmüştür

Güneş her sabah doğar

ve yeniden kurulur dünya;

açılır pencerem yaşama

bir avuç gökyüzünden.

Verip yüzümü uçsuz bucaksız maviliğe

yıkarım duvarları düşlerimle.

Kar mı yağdı dağlara,

ıslattı mı yağmur sokaktaki çocukları,

çiçeklendi mi ağaçlar kırlarda, bilirim.

Bilirim şimdi bir insan

uzanıp toprağa sırt üstü

güneşe vermiştir yüzünü,

dilinde neşeli bir türkü.

–Tembel bir kedi gibi

kıvrılıp çimenlerin üstüne

yatmalara hasretim–

GÖRÜLMÜŞTÜR

Güneş her sabah doğar

ve yeniden kurulur dünya;

açılır pencerem yaşama

bir avuç gökyüzünden.

Bir uçak, ardında bembeyaz bir çizgi bırakarak

uçar masmavi gökyüzünde.

Bir uzak yol gemisi geçer açıklardan,

kuşlar konup kalkar direklerine,

pusulasını umuda ayarlamıştır kaptan.

Trenler gelir gider rayların üstünde

sallana sallana, vagon dolusu hayatla.

Sollayıp yaşamı yola düşer otobüsler,

bir yerlere gider, bir yerlerden döner insanlar.

Hiçbir yere gitmez adımlarım

attığım voltalarda;

sekiz metrekaredir hücrem.

–Bulutların üstünde uçmaya

yelken açmaya sonsuz maviliğe,

raylarda koşan trenlere,

yollara ve gitmelere hasretim–

GÖRÜLMÜŞTÜR

Güneş, her sabah doğar

ve yeniden kurulur dünya;

başlar yaşamın nabzı atmaya

duvarların dışında.

Bilirim şimdi kabarır toprak

kabuğunu çatlatır tohum.

Sabahın kapısında çekiç darbeleri

bir çocuk işçinin

zorlar kilidini geçmişin,

çekip çıkarır toprağın karnından yaşamı

nasırlı elleri bir kır emekçisinin...

Ellerim, iki tutsak kuştur ellerim

çırpınıp durur kanatlanıp uçmak için.

Çıkıp duvarların dışına

dokunmak ister çiviye, çekice, testereye

bir tezgâhın çözgüsüne,

yumuşaklığına ipeğin;

dokunmak ve üretmek ister.

–Toprağa, topraktan fışkıran yaşama,

mavi göğün altında göveren buğday başaklarına

dokunmaya hasretim–

GÖRÜLMÜŞTÜR

Güneş her sabah doğar

ve yeniden kurulur dünya;

açılır pencerem yaşama

bir avuç gökyüzünden.

Verip yüzümü uçsuz bucaksız maviliğe

yıkarım duvarları düşlerimle.

Bilirim şimdi sevdiğim,

gözlerinde ıslak bir hüzün

ve yüzünde eksik gülüşün...

–Başımı dayayıp göğsüne

yüreğinin sesini dinlemeye,

seninle el ele bir deniz kıyısında

yürümeye hasretim–

GÖRÜLMÜŞTÜR

Bir türkü duyulur akşamın alacasında

maviden kızıla döner avuç içi gökyüzüm.

Örselenmiş kuş yüreğim

sevdalı bir güvercin;

uçar parmaklarımın arasından,

uçar da

varıp bir sevdanın kapısına dayanır.

Kanadında GÖRÜLMÜŞTÜR damgası...

Hep Acılar mı Olacak!

Hep acılar mı olacak hayatımızda;

hüzünler, gözyaşları?

Yakışır bize sevinçler de,

ağız dolusu gülüşler, yürekten kahkahalar.

Hep acılar mı olacak hayatımızda;

yitirişler, vazgeçişler, özlemler?

Yakışır bize sevdalar da,

kavuşmalar, mutluluklar, umutlar...

Hep acılar mı olacak hayatımızda;

kapı önlerinde bekleyişler diken üstünde?

Gezmek de yakışır bize sere serpe,

yemyeşil çayırlarda, ışıklı caddelerde.

Hep acılar mı olacak hayatımızda;

adımlarımız hep gömütlüklerde?

Yakışır bize halaylar da horonlar da

grevlerde, şenliklerde omuz omuza...

Hep acılar mı olacak hayatımızda;

genç ölümlere ağıtlar dilimizde?

Yakışır bize neşeli türküler de,

bir ağızdan söylenen, güzel günlerde...

Tarihsel İyimserlik

Kim demiş

yolu düzdür yaşamın?

İnişleri de vardır çıkışları da,

sapakları da vardır

kavşakları da...

Ummadık zamanlarda,

el ele, bir arada

adım adım

umuda çıkan yolları da...

Kim demiş

sona ermiştir sevda

yeni dünya düzeninde?

Taşlar arasında nasıl

filizleniyorsa yaşam

yine yeşerir sevda

tertemiz yüreklerde.

Kim demiş

kurudu yüreği ozanın;

yazamaz bir daha

hiçbir dize?

Gelincikler dalgalandıkça rüzgârda,

kuşlar uçuştukça göklerde,

bembeyaz tomurcuklar

patladıkça dallarda

tükenmez umut,

sürer kalemin ucundaki sevda...

Kim demiş

yaşandı, yaşanacak ne varsa, 

tarih bitti

insanlık evreninde?

Güneş her sabah yeniden doğar

ve yeniden kurulur dünya

üreten insanın elleriyle...

DÖRTLÜKLER

Kıyım

Sütü sızıyor bir incir ağacının

kesilmiş dallarından.

Nedir kıyıcının parmak uçlarından akan?

Ah, can evinden vuruluyor yaşam.

Kentsel Dönüşüm

Yeşilini yitirmiş bahçeler,

kentin kalbine kama gibi

saplanmış gökdelenler;

hücre tipi bir yaşam, içlerindeki...

Zamanın Atı

Zaman, sürüyor atını dörtnala

hırçın toynaklarının altında

anılar paramparça.

Terkisinde, tükenmeyen bir sevda.

Zamanın Treni

Yol alıyor zamanın treni

döndürerek tekerleklerini.

Makinist, durmadan körüklüyor ateşi;

rayları umuda döşüyor, demiryol işçileri.

Çağrı

Sesi boğulmasın diye

ağzında bir ananın,

bağırmalıyız hep birlikte

kendi dillerimizde...

İyimserlik

Yaşam bir tren, raylarda hızla yol alan,

karanlık tünellere giriyor sık sık.

Korkmuyorum karanlıktan,

biliyorum, tünelin ucu ışık...

BU MASALI ÇOCUKLARA ANLATMAYIN

Bu Masalı Çocuklara Anlatmayın

Evvel zaman içinde

kalbur saman içinde

bir zamanlar ülkenin birinde,

bir masal varmış

çocuklara anlatılan.

Bu masalda

devlerle savaşır Keloğlan,

padişahın kızını alıp

kurtulur yoksulluktan.

Padişahın küçük kızı

kurtarır sevdiğini tutsaklıktan,

zalimler bulur cezasını

kırk katırın kuyruğunda;

onlar ermiş muradına...

Umut, kuşun kanadında

adı Zümrüdüanka olan...

–Bu masalı çocuklara anlatmayın

çocuklar büyümesin boş umutlarla–

Evvel zaman içinde

kalbur saman içinde,

bir zamanlar ülkenin birinde

değil benim ülkemde...

Çok eskiden değil, şimdi

dağların ardında bir yerde

ya da kentin orta yerinde

bir masal daha varmış;

masal değil karabasan...

Bu masalda

çocuklar ölürken açlıktan

devler tutmuş çeşme başını,

musluğundan yağ, bal akan...

Bu masalda Keloğlan

köyünden sürülüp sokaklara savrulan

sabahın seherinde, sanayi sitelerinde

emeğine el konan

bir garip yoksul oğlan...

Umut kilit altında,

kırk birinci odada..

Evvel zaman içinde

kalbur saman içinde,

bir zamanlar ülkenin birinde

değil, benim ülkemde...

Çok eskiden değil şimdi

dağların ardında bir yerde

ya da kentin orta yerinde

bir Keloğlan daha varmış...

Keloğlan, yoksul oğlan

Kürt oğlan,

saçsız doğmadı anasından

hapiste kazıdılar.

Keloğlan, yoksul oğlan

Kürt oğlan,

suçu yanlış yerde doğmak olan,

varı yoğu

elindeki lastik sapan.

Keloğlan, yoksul oğlan

Kürt oğlan

dağda bir garip çoban,

on bir yaşında

düşman diye vurulan.

Keloğlan, yoksul oğlan

Kürt oğlan

derslerinden koparılıp

kör kuyuya atılan;

çevresi yılan çıyan,

kara taş kara zindan.

Keloğlan, yoksul oğlan

Kürt oğlan,

anasının dilinde ağıt olan:

Nar tanesi nur tanesi

annesinin bir tanesi,

ölür çocuk bedeninde

on üç kurşun yarası...

Nar tanesi nur tanesi

annesinin bir tanesi,

çocukların bayram günü

dipçikle kırılır kafası...

Evvel zaman içinde

kalbur saman içinde,

bir zamanlar ülkenin birinde

değil, benim ülkemde...

Çok eskiden değil şimdi,

taş yürekli bir zaman

öç alıyor çocuklardan;

masal değil yaşanan...

Çocuklar,

örselenmiş kuş sürüsü,

kırk kapının ardında

kırk yıla dek hükümlü...

Çocuklar,

yamaçlarda sarı sabır çiçeği,

acıların büyüttüğü...

Umut, hangi dağın ardında?

–Bu masalı çocuklara anlatın

öğrensinler gerçekleri;

birleştirip ellerini,

silmek için yeryüzünden

acıların resmini–

Ateş Çiçekleri

Tunceli’de ‘yanlışlıkla’ vurulan 11 yaşındaki çoban Ünal Cila,
Uğur Kaymaz, Ceylan Önkol ve
yaşamdan koparılmış bütün çocuklar için...

Ateş edin

topraktaki karıncaya

filizlenen ilk çimene

üstündeki çiy tanesine.

Ateş edin

ilkyaz esintisine,

rüzgârla fısıldaşan yaprakların sesine.

Ateş edin

rüzgârın kanadında uçan çiçek tozuna

–neden döller yaşamı–

Ateş edin

topraktan boynunu uzatan kır çiçeğine

çiçekten bal toplayan arıya

dans eden kelebeğe,

uzak iklimlere kanat açan yaban ördeklerine.

Ateş edin

böğürtlen öbeğinden kalkan kuş sürüsüne

–neden taşır umudu–

Ateş edin

topraktan yükselen buğuya

sabah sisine,

gürültüyle akan ırmağa.

Ateş edin

dağa inmiş buluta

yağmur damlalarına,

yağmurdan sonraki gökkuşağına

ateş edin

–neden çizer sevincin resmini–

Ateş edin

dağların doruklarında kanat açan kartala

kuş yuvalarındaki cıvıltıya

serçenin ötüşüne.

Ateş edin

bir çocuğun ıslığına

kavalından üflediği ezgiye,

kepeneğindeki çiçek desenlerine.

Ateş edin

bir insanın yüreğine

ister bilerek, ister yanlışlıkla

–neden sevdalıdır yaşama–

Ateş edin

bastığınız toprağa,

hışırdayan çalılara

devinen, kımıldanan her şeye,

yenmek için yüreğinizdeki korkuyu.

Karanlıkta gölgenize

gündüzleri güneşe

ateş edin

–neden yırtar karanlığı–

Ateş edin

yaşayan, soluk alan her şeye

özgürleşmiş beyinlere, sevdalı yüreklere

olduğunuz için korucusu

zulmün ve sömürünün.

Ateş edin

ama bir kez düşünün;

kurşunlar,

durdurabilir mi suyun akışını,

yasaklar,

yanlış ve yargısız infazlar

önleyebilir mi doğmasını güneşin;

neden bunca kırmızıdır rengi

ateş çiçeklerinin

ve çoğalmaktadır her geçen gün

geleceğe sevdalanan çocukların sayısı...

Yangın, Çocuklar ve Atkestanesi

Bir örnek giysileri

ve postallarıyla

yürüyüp geçtiler

çocukların uykusuna basa basa,

ezdiler çiçekleri

çocuk gülüşlerini.

Biri, tutuşturdu evleri

ormandaki ağaçları

–sonra, bir başka coğrafyada

yeni fidanlar dikip

gülümsedi kameraya–

Kurtulan olmadı

kaplumbağalardan

tavşanlar ölü ele geçirildi,

kuyruğunu bırakıp

yürüdü kertenkeleler.

Kavruldu çiçek tozları,

evsiz kalan insanlar

savruldu uzak kentlerin yalnızlığına.

Birileri ovuşturup ellerini

zenginlikler biriktirdi

çocukların alın terinden

ağır sanayi sitelerindeki

atölyelerde.

Yağmalandı genç kız düşleri

ışıklı caddelerin arka sokaklarında,

çoğaldı kimsesiz çocukların sayısı.

Yaşadığı parktaki ağaçlarla birlikte

yaprak döken atkestanesi,

bu öyküyü duyunca

uzaklardan gelen serçeden,

yeşerdi yeniden son yaz günü;

kafa tutar gibi

yaşam düşmanlarına

ve çiçekli bir dal verdi

parkta yatan kimsesiz çocuklara...

Ekim 1999 Yıldız-İstanbul

Eğreti Bir Hayatın Ortasında Çocuklar

Sallanıyor salıncak

gıcırdayarak

bir ileri bir geri

sarkacı gibi zamanın.

Dolaşıyor rüzgârın eli

dalların arasında

meşe yapraklarını hışırdatarak;

okşuyor sapsarı ipeksi saçlarını

salıncaktaki kızın.

Bakıyor çocuk

gördüğü her şeye şaşarak;

ne bu ağaç ne bu toprak

ne bu rüzgâr

tanıdık kendisine...

Gülümsüyor ürkekçe çevresine

yüzündeki hüzünle.

–dilini bilmiyor bu insanların–

Masmavi gözlerinde Katrina’nın

şaşkın kanat çırpışları

kovanını kaybetmiş bir arının.

Koşuyor sarışın bir oğlan

attığı topun ardından,

çığrışarak geçiyor çocuklar

çadırların arasından.

İç çekiyor yaşlılar,

bakıp arkalarından;

onlar ki birer hüzün anıtı,

paramparça Yugoslavya’dan

Trakya topraklarına savrulan

–yüreklerinde ağrısı

kökünden sökülmüş çınarların–

Bekleşiyor kadınlar

çadırların önünde,

gözlerinde sorular:

Kim yerimizden etti bizi?

Bir daha görecek miyiz evimizi?

Bekleşiyor kadınlar

çadırların önünde

hoparlöre kulak kabartarak;

bekleşiyor yatak yorgan denkleri,

plastik leğen, tabak, çanak...

Ortasında eğreti bir hayatın...

Sallanıyor salıncak

gıcırdayarak

bir ileri bir geri

sarkacı gibi zamanın.

Dolaşıyor rüzgârın eli

dalların arasında

meşe yapraklarını hışırdatarak.

Çocuk gülüşleri geliyor

çadırların arasından.

Trakya kırlarında gülen yüzleri

sapsarı günebakan çiçeği...

Buruk bir sevinçle sürüyor

meşe korusundaki yaşam.

Çocuk, her yerde çocuk

ve bir umut, insanın geleceği...

Bir Daha Asla!

Ne çok ağladık

okurken Anna Frank’ın anılarını

ne çok utanç biriktirdik

gezerken toplama kamplarını.

Buchenwald, Dachau, Matthausen, Bergenbelsen...

İnsanlığın ortak utancı

fotoğraflardaki iskelet yığınları,

tel örgüler, gaz odası, sezaryum...

Ve rüzgârın aşındırdığı taşın üstündeki yazı

çığlık gibi dünyanın dört yanında:

“Bir daha asla!”

İnsanlığın ortak vicdanı

lanetlerken soykırımı

sürüyor zincirleme bir acı

sürüyor soykırım

dört yanı kuşatılmış Filistin’de.

Gökten bomba yağıyor ev içlerine

ölüyor çocuklar kanatsız kuşlar gibi.

Ağlıyor bir çocuk yıkıntıların arasında,

ağlıyor da

duymuyor sesini “uygar” dünya.

Sırtından vuruluyor çocuklar;

bileklerinden zincirleniyor

demir parmaklıklara

arama noktalarında,

gözlerindeki korku

suskun çığlığıdır yaşamın.

İnsanlığın ortak vicdanı

lanetlerken soykırımı

yankılanırken kulaklarımızda hâlâ

“Bir daha asla” çığlığı,

ah, şimdi ne çok utanç, ne çok acı

ne çok kan ve gözyaşı

Sabra’da, Şatila’da, Gazze’de ve Cenin’de...

Söküp atıyor toprağından bir halkı,

duvarla bölüyor hayatı

ve suyunu kesiyor çocukların,

sınırdan sınıra sürülenlerin torunları.

Çünkü çizildi bir halkın yazgısı

karar masalarında

petrol, silah tekellerinin

çıkarları uğruna...

İnsanlığın ortak vicdanı

lanetlerken soykırımı

belleklerdeyken hâlâ

toplama kamplarındaki

korkmuş çocukların yüzü,

diri diri gömüyor

Filistinli çocukları

İsrailli buldozer şoförü.

Daha çok acıtıyor

ve öfkeyle dolduruyor içimizi

zulme uğrayanların zulmü.

Ses olup, yürek olup, bir olup

haykırıyoruz olanca gücümüzle:

Filistin, ey Filistin!

Kökleri derinlerde zeytin ağacı.

Sarsıyor gövdeni filizkıran fırtınası

dökülüyor toprağa tomurcukların.

Filistin, ey Filistin!

Dalların kucaklıyor hayatı

direniyor çocukların, savaşıyor şairlerin

bu utancı yeryüzünden silmek için.

Rüzgârın kanadında çağrısı kardeşliğin

özgür topraklara doğacak çocukların.

Ülkeleri Yönetenlere Sorular

Bilirsiniz değil mi

nasıldır ana baba olmak?

Sallamıştınız çünkü siz de

bir zamanlar mutlulukla

bir bebeğin beşiğini...

Nasıl da gönenmiştiniz

duyduğunuzda ilk sözcüklerini,

ilk kez ayağa kalktığında;

ve nasıl da titremişti içiniz

yere düşüp kanatınca dizlerini...

Yolunu gözlemiştiniz

siz de her ana baba gibi

esrik yaz günlerinde,

soğuk kış gecelerinde;

vurulurken gençler

okul önlerinde...

Bin bir kaygı sararken yüreğinizi...

Ya nasıl ya niçin

silah verip çocukların eline

savaşa gönderirsiniz onları

ölmek ve öldürmek için?

Unuttunuz mu o günleri,

kendi çocuğunuz için

nasıl titrediğini yüreğinizin?

–Geçer günler

yitirilir değerler

İki yüzü vardır paranın

ve çok yüzü iktidarın–

Acıtıyor içimizi

bu yaman çelişki.

Savaşa karar verenlerin çocukları

uzak tutulurken savaştan,

sürülür cephelere

yoksul halkın çocukları...

Sanki onları da bir anne baba

büyütmemiş gibi...

Mart 2003

Origami

Kâğıt kayıklar yapıyorum durmadan

adı özgür olan

yüzsün diye korkmadan

dünya denizlerinde.

Korkuyor içimdeki çocuk

torpidolardan.

İçimdeki çocuğun gözleri

Irak’ta bir karartma gecesi.

Uçaklar yapıyorum kâğıttan

çiçek atsın diye yeryüzüne

bomba yerine.

Korkuyor içimdeki çocuk

savaş uçaklarından.

İçimdeki çocuğun gözleri

soğuk bir Balkan gecesi.

Kamyonlar yapıyorum kâğıttan

ekmek taşısın diye aç çocuklara

silah yerine.

Korkuyor içimdeki çocuk

tanklardan ve açlıktan.

İçimdeki çocuğun gözleri

ıssız bir sahra gecesi.

Trenler yapıyorum kibrit kutularından

kitap taşısınlar diye dağların arkasına

aydınlansın diye insan.

Korkuyor içimdeki çocuk

karanlıklardan.

İçimdeki çocuğun gözleri

yıldızsız bir Afganistan gecesi.

Kuşlar yapıyorum kâğıttan

kanat çırpsınlar diye

sevgiyle maviliğe,

bin turna da barış için.

Seviyor içimdeki çocuk

kuşları ve barışı.

İçimdeki çocuğun gözleri

kuşatılmış bir Filistin gecesi.

Çocuklar yapıyorum kâğıttan

el ele tutuşan

kara, sarı, beyaz ırktan.

Kuşatsınlar diye dünyayı

boydan boya sevgiyle.

Özlüyor içimdeki çocuk

barışçıl bir yaşamı.

İçimdeki çocuğun gözleri

güneşli bir ilkyaz sabahı.

YASAK SEVDA SÖZCÜKLERİ

Yasak Sevda Sözcükleri

Ne zaman getirse yollar beni sana

bir hüznü taşırım hep yanı başımda.

–Sevdiğim diyememek,

özledim diyememek–

Birikir yüreğimde

duygularım, özlemlerim ve sevdam,

söz olup dökülemez ağzımdan.

Düğümlenir boğazımda

yasak sevda sözcükleri.

Ne zaman getirse yollar beni sana

bir hüznü taşırım hep yanı başımda.

–Aynalarda muradına ermeyen dilber masalı,

yaldızlı cam altında Şahmaran’ın acısı–

Geçerim taş sokaklarını bu kadim kentin,

yaz demeden kış demeden

hep sana gelmek için...

Masallardan kalan bir dev gibi çıkar karşıma

ürkünç gövdesiyle kentin dışında;

Mardin e tipi cezaevi...

Dört yanında gözetleme kulesi,

duvarların üstündeki dikenli teller

kanatır yüreğimi...

Ne zaman getirse yollar beni sana

bir hüznü taşırım hep yanı başımda.

Dışarda uçsuz bucaksız uzanırken

Mezopotamya Ovası;

çırpınır tel örgüde ellerin

iki tutsak güvercin...

Susar gözlerinde, vurulmuş bir şahin;

gözlerimde yaralı bir ceylan bakışı...

Ne zaman getirse yollar beni sana

bir hüznü taşıdım hep yanı başımda.

Tanıktır yol boylarındaki çakır dikenleri

ve görüş hücresindeki nöbetçi.

Sustuk yıllarca bir acıyı,

ve gözlerimizle söyledik sevdamızı...

Parçalandı aynalarda suretim,

üç parçaya böldüler Şahmaran’ın gövdesini;

sabır taşı çatladı.

Çözüldü düğümü yüreğimin

açıldı dilimin kilidi

ve döküldü ağzımdan

yasak sevda sözcükleri...

–Ax yare min

min dilê xwe da te

min pir bêriya tek iriye.

Destê min bigire–

–Ah sevdiğim

ben gönlümü sana verdim,

seni çok özledim.

Tut ellerimi.

Açıldı kilidi dilimin

şimdi kelepçede ellerim...

Beyaz Yalan

Nasılsın, diyorlar

iyiyim, diyorum,

çok iyiyim...

Ah, yastığıma sorun siz onu.

Her gece, her gece

sırılsıklam

gözyaşından...

Geceler

Kırk katır, kırk satır

bir sevdanın

zinciri boynumuzda,

kıldan ince

kılıçtan keskin köprülerdir;

geçilmiyor

geceler.

Ayın Aynasında Gözlerin

Ay aydınlık

gün karanlık,

ay doğuyor usulca

gümüş bir tepsi gibi.

Aya bakıyorum umutla;

takılır da gözlerin

ayın aynasına

buluşuruz diye orda.

Çoğul Sevda

Seni sevdim

yalansız dolansız

çırılçıplak bir yürekle.

Ne romantik düşler kurdum

ne mutlu son bekledim.

Verdim yüreğimi öylece

çıkarsız ve hesapsız.

Tenin tenime uzak

elimde değil elin.

–Kar altında gül goncası aşkımız–

Seni sevdim

geceleri uzak yolculuklar

ve sensizlik düştü payıma.

Yüzünü aradım

uykusuz gecelerin sabahında

ulaştığım kavşaklarda

ayrıldığım sapaklarda.

Yeni bir yüz eklendi yüzünün yanına

her yolculuğun sonunda;

sonra bir yüz, bir yüz daha...

–Ah, nasıl da çoğaldı sevda–

Seni sevdim

yalansız dolansız

çırılçıplak bir yürekle.

Ne romantik düşler kurdum

ne mutlu son bekledim.

Bin yıllık zeytinin sabrıyla

kayada biten çiçeğin inadıyla

verip yüzümü güneşe

tutundum yaşama.

–Çoğaldım bu sevdayla–

Şimdi bu sevda

bir yüreğe bin yürek

bir tohuma bin çiçek

bir gelincik tarlasında...

Şimdi bu sevda

bir gülüşe bin gülüş

bir umuda bin umut

seçilmiş bir yaşamda...

İlk Aşk İçin Bir Şarkı

Şimdi kalkıp gitmek var

buralardan.

Dayanmak

uzak bir kentin kapısına,

yılların yorgun yükü omuzlarında.

Çalmak o kapıyı;

utangaç bir gülüşle

selamlamak ilk aşkı.

Dudağında hep o şarkı...

Kalkıp gidemem

hiçbir yere.

Yıkılıp gitmiştir kim bilir

o küçük ev,

hiç açılmaz kapısı.

Belki de

yılların çizgileri yüzünde,

saçlarındaki aklar

ve yabancı bakışlar

karşılar beni.

Belki de hiç kimse...

Şimdi kalkıp gidemem

buralardan.

Çalamam hiçbir evin kapısını;

çünkü ne kentler eski kent

ne evler ne insanlar

ne de sevdalar

eskisi gibi artık.

Şimdi kalkıp gidemem,

çalamam kapısını hiçbir evin.

Öylece kalsın isterim

yıldızlı göğün altındaki

ilk öpüşlere

tanıklığı çiçeklerin.

Öylece kalsın

düşlerimde

hep o bahar görüntün

ve anılar

eski günlerde...

Aşkı Seçtim

Aşkı seçtim

yangınların kırımların ortasında.

Güneşin önünde kara bulutlar

çocukların uykusunda bombalar

yüreğimde hüzünlü bir şarkı.

Aşkı seçtim inadına

yalan aşklar dünyasında,

sanal dostluk ortamında.

Bildim

aşk ateştir;

dağ yüksek, yol kapalı.

Giydim

kendi ellerimle diktiğim

Aslı’nın gömleğini...

Aşkı seçtim,

yanmayı.

Özlem arsız bir kediydi,

ne gündüz dedi ne gece

sürekli tırmaladı yüreğimi.

Günler devrilip yıl oldu;

yoruldum yolculuklardan,

sesini duymadan yaşamaktan.

Elinden tutup Aslı’nın

yürüdüm dar sokaklarında hayatın,

boynumda yaşanmamış bir sevdanın zinciri.

Şiir oldu aşk

kurudu gül goncası

bir kitabın arasında,

kokusunu yitirdi

bir dal yaban lavanta.

Ah, göğsümün üstünde

hep o değirmen taşı.

Aşkı seçtim

ki sonsuz sabır ve yalnızlıktı bedeli

Penelope’den beri.

Yoldaş edip kendime

Şirin ile Zühre’yi

dağlar geçtim, uçurumlar aştım.

Korkular büyüttüm

insanlığın çocukluğundan kalan

derin karanlık;

sevinçler çoğalttım

bulutlardan sızan

solgun ışık;

ne insana ne sevdaya

inancımı yitirdim.

Göğüs gerip acılara

yürüdüm yarınlara

aşkla, inatla...

Bir Yolu Yürüyoruz Seninle

Yüreklerimize o kara sevdanın

ateşi düştüğünden beri

bağlandığımızdan bu yana

vazgeçilmez kavgasına yarının;

seninle,

bir yolu yürüyoruz birlikte...

Dağlar devriliyor önümüzde

kıvrıla kıvrıla uzuyor yollar.

İnişlerden inip

yokuşları tırmanıyoruz

soluk soluğa.

Kuşkulu dönemeçlerden geçip

tuzakları aşıyoruz,

sırtımızda buzdan soluğu ölümün.

Sürçtüğünde ayağım

tutup kaldırıyorsun kollarımdan,

azaldığında gücün

soluğumu katıyorum soluğuna.

Gölgelense gözlerim

bilirim burkulur yüreğin,

düştüğümde toprağa

senin de kan içinde dizlerin.

Uzun yolculukların sonunda

ulaştığımız kavşaklarda

dönüp ardımıza baktığımızda,

bir arpa boyu gittiğimizi görsek de;

yuvasına yiyecek taşıyan

karıncanın direnciyle

yeniden düşüyoruz yollara.

Kim bilir kaç bin yıldır

toprağa hükmeden çiftçinin hüneriyle,

tohumlar atıyoruz bir bir

gecekondu bahçelerine,

fidanlar dikiyoruz fabrika önlerine.

El ele tutuşup dönüyoruz grev halaylarında.

Bir bardak çaya katık edip dostluğu

paylaşıyoruz umudu

direnişçi işçilerle.

Bir kadın patik örüyor doğacak bebeğine,

yazmasını çiçekliyor başka biri.

Sobaya odun atıyor bir işçi

gazetedeki yazıyı heceliyor inatla;

“Emek evrenseldir.”

Sokulup birbirimize ısınıyoruz

kavganın sıcağıyla,

toprağın içine kazılmış

naylondan ve tahtadan çadırların kucağında.

Sonra, günlerden bir gün

aylardan sevda zamanı,

güller bahçelerde naz ederken bülbüle

karanfiller çiçekçide yok satarken;

ummadık sevinçler, taze sürgünler

fışkırıyor sokaklarda.

Sesimiz dağlarda yankılanıyor

bir ormanın içinde çoğalıyoruz.

Papatyalar kuşatıyor yamaçları

yürüyorlar kente doğru,

yüzlerinde bir gelincik gülüşü

iniyorlar alanlara.

Yüzlerinde yüzün

gülümsüyorsun

altında bayrakların.

Halka halka dönüyoruz bir mayıs halayını.

Aynı güneş ısıtıyor içimizi

ıslanmasak da aynı yağmur altında;

buluşuyor gözlerimiz bir görüş hücresinde.

Yüreklerimize o kara sevdanın

ateşi düştüğünden beri

bağlandığımızdan bu yana

vazgeçilmez kavgasına yarının;

seninle,

bir yolu yürüyoruz birlikte.

Emeğin ve sevdanın özgür olduğu

günlere doğru...